Sudanlı tarafların ‘Dörtlü Mekanizma’ himayesindeki toplantısı başarısız oldu

Hartum’da sivil yönetim talebiyle 31 Ağustos’ta yapılan protestolardan bir kare (AFP)
Hartum’da sivil yönetim talebiyle 31 Ağustos’ta yapılan protestolardan bir kare (AFP)
TT

Sudanlı tarafların ‘Dörtlü Mekanizma’ himayesindeki toplantısı başarısız oldu

Hartum’da sivil yönetim talebiyle 31 Ağustos’ta yapılan protestolardan bir kare (AFP)
Hartum’da sivil yönetim talebiyle 31 Ağustos’ta yapılan protestolardan bir kare (AFP)

Sudanlı tarafların ABD, Suudi Arabistan, İngiltere ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni (BAE) içeren ‘Dörtlü Mekanizma himayesinde, Suudi Arabistan’ın Hartum Büyükelçisi’nin konutunda siyasi krizi tartışmak üzere yapılması planlanan toplantısı başarısız oldu.
Suudi Arabistan’ın Hartum Büyükelçisi Ali Hasan Cafer, ABD’nin yeni atanan Hartum Büyükelçisi John Godfrey ve İngiltere’nin Hartum Büyükelçisi Giles Lever geçtiğimiz günlerde Sudan’daki siyasi krizi sona erdirmek için gerekli yeni hamleler hakkında istişarelere başlamıştı.
Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklara göre, dört ülkenin büyükelçilerinin temsil ettiği ‘Dörtlü Mekanizma’, birkaç gün önce sivil demokratik geçiş süreciyle ilgili ertelenen diyaloğu ve hükümet oluşumunu tartışmak amacıyla ordu liderleri, Özgürlük ve Değişim Güçleri-Merkez Konseyi ve Cuba Barış Anlaşması’nın tarafı olan silahlı hareketleri içeren bir toplantı talep etti.
Toplantıya davet, Sudanlı bu üç tarafın temsilcileriyle sınırlıydı ancak silahlı hareketlerin liderlerinden biri, ‘toplantıya davet edilmeyen müttefik kuvvetleri’ beraberinde getirdi. Bu hareket, ordu temsilcileri ve Özgürlük ve Değişim Güçleri-Merkez Konseyi’ni toplantıyı boykot etmeye sevk etti.
Söz konusu kaynaklar, “Bu davranış, kendisini sorumsuz olarak nitelendiren ve davet edilmeyenlerin toplantıya getirilmesinin hiçbir gerekçesi olmadığını vurgulayan Batılı büyükelçilerden birinin hoşnutsuzluğuna neden oldu” dedi.
Dört ülkenin büyükelçileri de toplantıya katılmayı reddederek, muhalefetin tutumunu anladıklarını ifade etti.
Bu son toplantıya dair adımlar, Suudi Arabistan ve ABD’nin geçtiğimiz Haziran ayında başlattığı çabalar bağlamında atıldı.
İki ülke, o dönemde Özgürlük ve Değişim Güçleri ile ordu liderlerini bir araya getirmeyi başarmış, ancak iki taraf arasındaki anlaşmazlık nedeniyle toplantı kesintiye uğramıştı.
Kaynaklara göre, toplantının başarısızlığı, silahlı hareketin liderinin davetsiz müttefiklerinin toplantıya katılımı konusunda ısrar etmesine ve yaklaşan siyasi süreçte ittifakını pekiştirmek için meşruiyet arayışına yol açtı.
Özgürlük ve Değişim Güçleri’nden kaynaklar ise, 25 Ekim 2021’den önce olduğu gibi, yönetimde her türlü ortaklık konusunda orduyla herhangi bir doğrudan müzakereyi reddetme pozisyonuna uygun olarak, toplantının gayri resmi olduğunu, bu nedenle Merkez Konseyi’nin toplantıya katılmayı kabul ettiğini bildirdi.
Ülkedeki krize çözüm arayan Dörtlü Mekanizma, önümüzdeki günlerde siyasi süreci ilerletmek için ikinci bir adımın atılmasını bekliyor.
Kaynaklar, Batılı yetkililerle görüşmeler yapıldığını ve ordunun siyasetten çıkışı konusunda Dörtlü Mekanizma ya da Troyka ülkelerinin tutumunda herhangi bir değişiklik olmadığını ifade etti.
Muhalefet güçleri, ana aktörlerin görüşleri arasındaki anlaşmazlığın giderilmesi için uluslararası çabalara güveniyor.
Suudi Arabistan ve ABD’nin arabuluculuğu, Özgürlük ve Değişim Güçleri’nin Birleşmiş Milletler (BM), Afrika Birliği (AfB) ve Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi’nden (IGAD) oluşan üçlü mekanizma tarafından desteklenen doğrudan müzakere sürecine katılmayı reddetmesinin ardından krize bir çözüm getirmek için yürütülüyor.



Birleşmiş Milletler: Savaş nedeniyle yerinden edilen 3 milyon Sudanlı evlerine döndü

Yerinden edilmiş ailelerin kişisel eşyalarıyla dolu bir kamyon, Güney Sudan'ın Renk bölgesindeki bir sınır noktasından ayrılmayı bekliyor (Arşiv- AFP)
Yerinden edilmiş ailelerin kişisel eşyalarıyla dolu bir kamyon, Güney Sudan'ın Renk bölgesindeki bir sınır noktasından ayrılmayı bekliyor (Arşiv- AFP)
TT

Birleşmiş Milletler: Savaş nedeniyle yerinden edilen 3 milyon Sudanlı evlerine döndü

Yerinden edilmiş ailelerin kişisel eşyalarıyla dolu bir kamyon, Güney Sudan'ın Renk bölgesindeki bir sınır noktasından ayrılmayı bekliyor (Arşiv- AFP)
Yerinden edilmiş ailelerin kişisel eşyalarıyla dolu bir kamyon, Güney Sudan'ın Renk bölgesindeki bir sınır noktasından ayrılmayı bekliyor (Arşiv- AFP)

Birleşmiş Milletler Uluslararası Göç Örgütü (IOM), dün yaptığı açıklamada, ülkenin bazı bölgelerinde devam eden şiddetli çatışmalara rağmen üç milyondan fazla yerinden edilmiş Sudanlının evlerine döndüğünü bildirdi.

Sudan, Nisan 2023'ten bu yana ordu ve Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında yıkıcı bir savaşın içine sürüklenmiş durumda; bu savaş on binlerce insanın ölümüne ve ciddi bir insani krize yol açtı.

Çatışmalar, yaklaşık 14 milyon insanı ülke içindeki veya dışındaki bölgelere kaçmaya zorladı.

Örgüt, bir raporda, Kasım 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 3,3 milyon Sudanlının evlerine döndüğünü tahmininde bulundu.

Geri dönenlerin sayısı, 2024 yılının sonlarında ülkenin merkezinde HDK’ne karşı düzenlenen büyük çaplı ordu saldırısının ardından arttı. Bu saldırı, Hartum'un Mart 2025'te geri alınmasını sağladı ve birçok ailenin geri dönmesine neden oldu.

dfrgt
Çad'ın doğusundaki el Faşir'den Sudanlı mülteci çocuklar, 22 Kasım 2025'te yerinden edilmiş kişiler için kurulan geçici bir kampta yemek yiyorlar (Reuters)

IOM, geri dönenlerin dörtte üçünden fazlasının ülke içinde yerinden edilmiş kişiler olduğunu bildirdi. Şarku’l Avsat’ı IOM’dan aktardığına göre Hartum, yaklaşık 1,4 milyon kişi ile en yüksek geri dönüş sayısını kaydetti, onu yaklaşık 1,1 milyon kişinin geri döndüğü el Cezire eyaleti izledi.

Bu ayın başlarında, ordu destekli hükümet, yaklaşık üç yıl boyunca doğudaki Port Sudan kentinden faaliyet gösterdikten sonra başkente dönme niyetini açıkladı.4

Hartum ve ülkenin orta ve doğusunda ordunun kontrolündeki diğer şehirlerde nispeten sakin bir ortam hakim olsa da HDK özellikle altyapıyı hedef alan insansız hava aracı (İHA) saldırılarına ara sıra devam ederken, diğer bölgelerde çatışmalar sürüyor.


ABD'nin Teksas eyaletinin valisi, çalışanlarının Çinli şirketlerden gelen ürünleri kullanmasını yasakladı

Teksas Valisi Greg Abbott (Reuters)
Teksas Valisi Greg Abbott (Reuters)
TT

ABD'nin Teksas eyaletinin valisi, çalışanlarının Çinli şirketlerden gelen ürünleri kullanmasını yasakladı

Teksas Valisi Greg Abbott (Reuters)
Teksas Valisi Greg Abbott (Reuters)

Teksas Valisi dün yaptığı açıklamada, eyaletin çalışanlarının Shein, Alibaba ve TP-Link gibi şirketlerin ürünlerini kullanmasını yasaklayacağını ve bu kararın Teksas sakinlerinin mahremiyetini Çin hükümetinden korumak için alındığını belirtti.

Reuters'a göre, Teksas Valisi Greg Abbott tarafından yapılan açıklamada, listeye e-ticaret platformu Temu ve pil şirketi Cattle'ın da dahil olduğu ifade edildi.

Abbott'ın yasağı, çalışanların devlet cihazlarında ve ağlarında bu şirketlerin “cihazlarını, yapay zekasını ve yazılımlarını” kullanmasını engelliyor.

Abbott'un yasağı, Çinli drone üreticisi UETech ve Çinli yapay zeka şirketi iFlytek'in ürünlerini de kapsamaktadır.

Amerika Birleşik Devletleri ve Çin, uzun süredir devam eden ticaret ve teknoloji savaşında ekim ayında bir atılım gerçekleştirdi.


Suriye Kürt Ulusal Konseyi: Şam ile savaş felaketle sonuçlanacak bir seçenek ve biz bunu desteklemeyeceğiz

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) birlikleri, Suriye'nin kuzeydoğusundaki Haseke bölgesine çekilme işlemlerini tamamladı. (Reuters)
Suriye Demokratik Güçleri (SDG) birlikleri, Suriye'nin kuzeydoğusundaki Haseke bölgesine çekilme işlemlerini tamamladı. (Reuters)
TT

Suriye Kürt Ulusal Konseyi: Şam ile savaş felaketle sonuçlanacak bir seçenek ve biz bunu desteklemeyeceğiz

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) birlikleri, Suriye'nin kuzeydoğusundaki Haseke bölgesine çekilme işlemlerini tamamladı. (Reuters)
Suriye Demokratik Güçleri (SDG) birlikleri, Suriye'nin kuzeydoğusundaki Haseke bölgesine çekilme işlemlerini tamamladı. (Reuters)

Suriye TV’ye konuşan bilgi sahibi bir kaynak, Suriye Kürt Ulusal Konseyi’nin (ENKS), Suriye Demokratik Güçleri (SDG) lideri Mazlum Abdi’yi Suriye hükümetiyle askeri çatışma yoluna gitmemesi konusunda uyardığını ve bu seçeneğin Suriyeli Kürtler açısından ‘felaket’ olacağını vurguladığını açıkladı.

Kaynak, ENKS’nin bu seçeneği desteklemediğini SDG liderine açıkça ilettiğini, taraflar arasında pazar günü Haseke’de yapılan toplantıda son siyasi gelişmelerin ele alındığını belirtti.

Toplantıda ENKS, Suriye hükümetiyle askeri çatışmaya başvurulmasını reddettiğini yineleyerek, 18 Ocak 2026 tarihli anlaşmanın başarıya ulaşması için yerel, bölgesel ve uluslararası tüm çabaların SDG tarafından desteklenmesi ve anlaşmazlıkların müzakere ve diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini vurguladı.

Kaynağa göre ENKS, ülkedeki doğu bölgelerinde gelinen noktadan SDG ile PYD’yi sorumlu tutarak, Kürtleri ilgilendiren hayati kararların bu iki yapı tarafından tek taraflı alınmasının mevcut duruma yol açtığını ifade etti.

xscdfvgh
Kamışlı'da Suriye Demokratik Güçleri (SDG) milislerinin resmedildiği duvar resminin önünden geçen bir adam (Arşiv – AFP)

Kaynak, Mazlum Abdi’nin toplantı sırasında Şam ile varılan anlaşmanın başarıya ulaşmasını desteklediğini, anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesi amacıyla Washington, Paris ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) çabalarına destek verdiğini söyledi.

Diğer yandan Abdi’ye göre, ateşkesin korunması ve anlaşma maddelerinin uygulanmasında ilerleme sağlanması amacıyla Şam ile günün her saatinde temas sürdürülüyor.

Abdi, anlaşmanın bazı ayrıntılarının netleştirilmesi ve doğru şekilde anlaşılmasına ihtiyaç olduğunu belirterek, bunun Suriye’deki Kürt bölgelerinde SDG’nin elde ettiği kazanımların korunmasını güvence altına alacağını ifade etti. Kaynağa göre bu bölgeler Afrin ve Ayn el-Arab’dan (Kobani) Haseke’ye kadar uzanıyor.

Abdi dün Kürtçe yayın yapan Ronahi televizyonuna verdiği röportajda, Suriye hükümetiyle varılan ateşkes anlaşmasının ABD himayesinde gerçekleştiğini belirterek, Şam ile diyaloğun sürdüğünü ve başka ayrıntıların da görüşüleceğini söyledi.

Abdi, bu sürenin sona ermesinin ardından entegrasyon yönünde ciddi adımlar atılacağını ve anlaşma kapsamında Suriye ordusunun bölgeye girmeyeceğini dile getirdi.

Tüm tarafların askerileşmeden uzak, siyasi çözümler istediğini belirten Abdi, uluslararası gözetim altında Suriye hükümetiyle diyalog ve müzakere kanallarının halen açık olduğunu kaydetti.

Öte yandan Suriye Savunma Bakanlığı cumartesi günü, geçtiğimiz salı günü ilan edilen ve Suriye hükümeti ile SDG arasında yeni mutabakatlara varılmasının ardından yürürlüğe giren kuzeydoğu Suriye’deki ateşkesin süresinin uzatıldığını duyurdu. SDG, söz konusu mutabakatlara bağlı kalacağını açıklamıştı.

Bakanlık, resmi hesapları üzerinden yaptığı açıklamada, Suriye ordusunun tüm operasyon bölgelerinde ateşkesin 24 Ocak tarihinden itibaren 15 gün süreyle uzatılacağını bildirdi.