Lübnan: Avn’ın Berri ve Mikati ile ilişkisi daha da kötüleşiyor!

Washington, Lübnan ve İsrail arasındaki deniz sınırlarını belirleme müzakerelerini İsrail seçimleri sonrasına erteledi

Lübnan’da Cumhurbaşkanı Mişel Avn, Meclis Başkanı Nebih Berri ve Başbakan Necib Mikati’nin bir görüşmesinden (AFP Arşiv)

Lübnan ve İsrail arasında deniz sınırı konusunda arabuluculuk yapan ABD Dışişleri Bakanlığı Enerji Güvenliği Danışmanı Amos Hochstein’ın ilerleyen saatlerde Beyrut’a yapması beklenen ziyaret, perde arkasında anlaşmanın yolda olduğuna dair söylentilerin geçerliliğini test etmek için bir istasyon görevinde. Ancak anlaşmanın resmi ilanı, Washington’un talebi üzerine Kasım’daki İsrail seçimlerinden sonraya ertelenecek. Söz konusu talep, ‘İsrail Başbakanı Yair Lapid’in Lübnan tarafına tavizler verdiği gerekçesiyle seçimlerden yararlanıp rakibi Binyamin Netanyahu’nun yolunu kesme arzusuna yanıt olarak ortaya koyuldu.
ABD’li arabulucunun ziyaret hazırlıklarıyla yakından ilgilenen Lübnanlı bir kaynak, Cumhurbaşkanı Mişel Avn’a bağlı siyasi ekibi, ‘bir yandan Lübnan’ın deniz kaynaklarından faydalanmasını sağlayan bu başarıdan Lübnan’ı mahrum etmek, diğer yandan da Avn’ın cumhurbaşkanlığı dönemi sona ermeden bunu gerçekleştirmesini engellemek için’ Lübnan- İsrail arasındaki deniz sınırı belirleme anlaşmasının imzalanmasında yaşanan gecikmenin arkasında olmakla suçladı. Şarku’l Avsat’a konuşan kaynak, Temsilciler Meclisi Başkanı Nebih Berri ve Başbakan Necib Mikati’nin bir önceki toplantıdan farklı olarak (Avn’ı ABD’li arabulucu ile bir araya getiren) Baabda toplantısına katılmayacakları söylentileri ortasında bu haberin, başkanların ofisleri arasında gidip gelen Temsilciler Meclisi Başkan Yardımcısı İlyas Busaab tarafından doğrulandığını söyledi.
Lübnanlı kaynak, Avn’ın Berri ve Mikati ile ilişkisinin daha da kötüleştiğine dikkat çekerken, bunun askeri hükümet başkanlığı sırasında Avn’ın konuşmasını tekrarlamakta ısrar eden (Maruni Hristiyan) Özgür Yurtsever Hareket (ÖYH) Genel Başkanı Cibran Basil’in iki yetkiliyi hedef alan sözlü saldırılarından kaynaklanmadığını vurguladı. Kaynağa göre daha ziyade Avn’ın, geçici hükümetin etkinliğini bozmak için Mikati ile uyum sağlamada sallantılı davranmasından kaynaklanıyor. Ayrıca Avn, kendisinden sonraki dönemde siyasi konumunu korumak için 30 bakandan oluşan genişletilmiş bir siyasi hükümet tarafından Basil’in şartlarının kabul edilmesini şart koşuyor.
Temsilciler Meclisi Başkanı Berri’nin Basil ile bir tartışmaya girmek üzere olmadığını söyleyen kaynak, Emel Hareketi’ndeki yetkililerden Basil’e cevap vermemelerini ve sözlü saldırılarına göre hareket etmemelerini istediğini söyledi. Öyle ki Basil, dikkatleri ‘Güçlü Lübnan’ bloğu içerisindeki anlaşmazlıklardan uzaklaştırmak için tüm muhalifleriyle sorunlar yaratmakta ısrar ediyor.
Aynı kaynak, seçim hazırlıklarına hâkim olan atmosferin, Güçlü Lübnan bloğu içinde bir çatlağa neden olduğunu dile getirdi. Bu durumun nedeninin Basil olduğunu belirten kaynak, Cibran Basil’in ÖYH mensuplarına kuzey Matn bölgesindeki başarısız Katolik aday ve eski Milletvekili Eddy Maalouf için tercihli oy kullanma çağrısı yaptığını ve bunun, milletvekilleri İbrahim Kenan ve İlyas Busaab’ı zora soktuğunu vurguladı. Aynı durum ÖYH’nin en önde gelen şahinlerinden biri olan Ziyad Esved lehine Jezzine- Sayda seçim dairesinden Maruni adayı Emel Ebu Zeyd için de geçerli.
Lübnanlı kaynak, Basil’in hem Busaab hem de Kenan ile ilişkisinin durgun olduğunu ve Meclis Başkanı Yardımcısı’nın ‘milletvekillerini toplayamadığı’ bahanesiyle Basil’in Berri’ye sarf ettiği sözlerden rahatsız olduğunu kaydetti. Kaynağa göre Basil, Berri’nin darbe yapmaya hazırlandığını ve yeni bir cumhurbaşkanı seçilmesi mümkün olmadığı takdirde, cumhurbaşkanının yetkilerini devralmakla görevlendirilen geçici hükümeti tanımayı reddettiğini, zira bunun ‘güç gaspı’ olduğunu savunduğunu söyledi.
Kaynak ayrıca, savaşının yalnızca Müslümanlarla değil, Hristiyan sokaklarındaki muhalifleriyle de olacağını önceden bilmesine rağmen çatışmayı mezhepçileştirmeme konusunda uyardı.
Öte yandan kaynağa göre Hizbullah, siyasi hareketliliği bastırmak için girişimde bulunurken, arabuluculuğu çıkmaza girdikten ve müttefiki Basil’in tavrını yumuşattıktan sonra yeni bir tavır ortaya koydu. Ayrıca Hizbullah, cumhurbaşkanının yetkilerinin arabuluculuk yoluyla geçici hükümete devredilmemesinin perde arkasında Yurtsever Hareket veya Avn’dan uzak şekilde Sünni bileşenle çatışmaktan uzak duruyor.
Aynı şekilde kaynağın belirttiğine göre Hizbullah, önceden kaybettiğini düşündüğü bir savaşta fazla güç harcamayacak. Çünkü bir yandan başbakanın yetkileri konusunda Sünni unsurla çelişiyor, diğer yandan da stratejik müttefiki Berri ile olan ilişkisinin sarsılmasına neden oluyor.
Bu çerçevede Basil, devrim niteliğindeki fikirleriyle, herhangi bir başarı elde edemedikten sonra kaybedecek bir şeyi olmayan Avn’ın cumhurbaşkanlığı üzerindeki gücünden yararlanarak ileriye atılmaya çalışıyor. Ayrıca Basil, Avn’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun yıllık toplantılarına katılmak üzere Lübnan heyetinin başında New York’a gitmeye istekli olmasının başarısızlıklarını telafi edebileceğine inanıyor.
Kaynak, Avn’ın New York’a gitme konusunda isteksiz olduğunu, ancak Mikati’nin Lübnan heyetinin başında seyahat etmeye hazır olmasına rağmen Basil’in Avn’ı Birleşmiş Milletler’de (BM) Lübnan heyetine başkanlık etmeye ikna ettiğini vurguladı. Ama Avn, daha sonra geri adım atarak, BM’nin ev sahipliğinde ve Genel Kurul çalışmalarına başlamadan önce eğitim konferansına katılmak üzere bir eğitim heyetine başkanlık etmekle yetinme kararı aldı.
ABD’li arabulucunun Başkan Joe Biden’in talimatıyla deniz sınırı belirleme anlaşmasının ilanını İsrail’deki seçimlerden sonraya ertelemek için zaman kazanmaya çalıştığı ortaya çıkarken, ulaşması gereken Lübnan’ın konumuyla ilgili soru ise hala gündemde. Bu çerçevede ABD’li arabulucu, arabuluculuk görevini korumak için bir ilan ile yetinecek mi?