Lübnan, İsrail’in gönderdiği deniz koordinatlarını inceleyecek

Lübnan Dışişleri Bakanı Buhabib, İsrail ile deniz sınırları müzakerelerinde ilerlemeden bahsetti

İngiltere merkezli Energean şirketine ait sondaj gemisi, İsrail'in Kariş gaz sahasında çalışmak üzere Haziran ayında Süveyş Kanalı'ndan geçerken (AFP)
İngiltere merkezli Energean şirketine ait sondaj gemisi, İsrail'in Kariş gaz sahasında çalışmak üzere Haziran ayında Süveyş Kanalı'ndan geçerken (AFP)
TT

Lübnan, İsrail’in gönderdiği deniz koordinatlarını inceleyecek

İngiltere merkezli Energean şirketine ait sondaj gemisi, İsrail'in Kariş gaz sahasında çalışmak üzere Haziran ayında Süveyş Kanalı'ndan geçerken (AFP)
İngiltere merkezli Energean şirketine ait sondaj gemisi, İsrail'in Kariş gaz sahasında çalışmak üzere Haziran ayında Süveyş Kanalı'ndan geçerken (AFP)

Lübnan Temsilciler Meclisi Başkan Yardımcısı İlyas Busaab’ın, İsrail’in Lübnan’da deniz sınırlarının çizilmesi için yapılan müzakerelerle ilgili son noktaları oluşturacak deniz şamandıraları hattının koordinatlarını verdiğini açıklamasından birkaç sonra Lübnan Dışişleri Bakanı Abdallah Buhabib, İsrail ile yapılan müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini söyledi.
Bakan Buhabib, Pazartesi günü yaptığı Başbakan Necib Mikati ile yaptığı görüşmeden sonra yaptığı açıklamada, “(Müzakerelerde ilerleme var, ama henüz sona gelmedik" dedi. ABD Başkanı Joe Biden'ın İsrail ile Lübnan arasında deniz sınırının çizilmesi için devreye girmesi ve ABD'li arabulucu Amos Hochstein'ın deniz sınırının çizilmesi konusunda yeni öneriler sunup sunmadığına dair bir soruya verdiği yanıtta Buhabib, “ABD’den benim burada açıklayamayacağım yeni teklifler getirdi. Başkan Biden ayrıca İsrail Başbakanı Yair Lapid ile görüştü ve ondan anlaşmayı sonuçlandırmasını istedi. ABD, bu ay ya da önümüzdeki ay bir anlaşmaya varılması gerektiğine inanıyor” ifadelerini kullandı.
Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn tarafından İsrail ile deniz sınırının çizilmesi dosyasından sorumlu kişi olarak atanan Temsilciler Meclisi Başkan Yardımcısı Busaab, Lübnan'ın 6 deniz şamandırasının koordinatlarını aldığını açıkladı. Busaab, bir televizyon kanalına verdiği röportajda, “Kimse Lübnan'dan herhangi bir topraktan vazgeçmesini istemedi. Bloklar ile sahil arasında belirli bir düzenlemeden söz edilen şamandıraların olduğu bir alan var. Bugün bu şamandıraların koordinatları elimize ulaştı.
Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, geçtiğimiz hafta Beyrut'u ziyaret eden Hochstein'ın tekrar sunacağı öneriyi bekleyen uzman bir ekibin, Lübnan'ın çalışma için aldığı koordinatları kontrol edeceğini ve Lübnan’ın haritalarına ve taleplerine uygun hale getireceğini söylediler.
Öte yandan Lübnan Sanayi Bakanı George Boşikyan, bir radyo programında, İsrail ile deniz sınırının çizilmesi konusunda halen net bir vizyonun olmadığını ve ‘sorunun ayrıntılarda olduğunu’ söyledi. Lübnan'ın tüm haklarına bağlı kalmaya devam ettiğini vurgulayan Boşikyan, önümüzdeki günlerde her şeyin daha fazla netleşmesini umduğunu ifade etti.
Cuma günü Beyrut'u ziyaret eden ABD'li arabulucu Hochstein, Lübnan ile İsrail arasında deniz sınırını çizilmesine ilişkin dolaylı müzakerelerde ‘ilerleme’ kaydedildiğini açıkladı. Hochstein, Anlaşma üzerinde halen daha fazla çalışılması gerektiğini söyledi.
ABD, iki yıldır Lübnan ve İsrail arasında, aralarındaki deniz sınırının çizilmesini ve tartışmalı Kariş gaz sahasından gaz çıkarılmasının önündeki engellerin kaldırılmasını amaçlayan bir anlaşmaya varmak amacıyla arabuluculuk yapıyor.
Lübnan, Kariş'in İsrail ile tartışmalı deniz suları içinde ve münhasır ekonomik bölgesinde yer aldığını düşünüyor.
Bu dosyayla ilgili gelişmeler, Londra merkezli Genel Energy Plc şirketi tarafından İsrail için kiralanan bir sondaj gemisinin Kariş gaz sahası yakınlarına gelmesiyle hızlanmıştı. İsrail’in bu adımı, Beyrut'u ABD’nin arabuluculuğuyla müzakerelerin yeniden başlatılmasını talep etmeye itti. Cuma günü, Haziran ayından bu yana üçüncüsünü gerçekleştirdiği ziyaret için Lübnan'a gelen Hochstein, “Son haftalarda ilerleme kaydettiğimizi hissediyorum” ifadelerini kullandı.
Lübnanlı yetkililerle görüştükten sonra yaptığı açıklamada Hochstein, “Duyduklarımdan ve yaptığımız konuşmalardan sonra çok umutluyum, ama daha fazla çalışmaya ihtiyaç var” dedi. İki ülke arasında 2020 yılında ABD’nin arabuluculuğuyla başlayan dolaylı müzakereler, Lübnan ile İsrail arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle durmuştu. Ancak müzakereler Haziran ayında yeniden başladı.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.