Pelosi, Bakü’yü Erivan ile çatışmaları şiddetlendirmekle suçladı: ‘Ermenistan, bizim için özel bir öneme sahiptir’

Ermenistan Meclis Başkanı: Çatışmalar, ABD’nin arabuluculuğu sayesinde sona erdi

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan (AFP)
ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan (AFP)
TT

Pelosi, Bakü’yü Erivan ile çatışmaları şiddetlendirmekle suçladı: ‘Ermenistan, bizim için özel bir öneme sahiptir’

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan (AFP)
ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan (AFP)

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Azerbaycan’ı, Bakü ve Erivan arasında patlak veren ve 200’den fazla kişinin ölmesine neden olan çatışmaları şiddetlendirmekle suçladı.
Ermenistan’ın başkenti Erivan’da basın toplantısı düzenleyen Pelosi, şu açıklamada bulundu:
“Bu saldırıları, ABD Temsilciler Meclisi olarak şiddetle kınıyoruz. Azerbaycan, bir barış anlaşması yapılması olasılığını tehdit etmektedir. Azerbaycan’ın Ermeni topraklarına yaptığı kanlı ve yasadışı saldırıların güvenlik boyutu nedeniyle Ermenistan, bizim için özel bir öneme sahiptir.”
Pelosi’nin Erivan ziyareti, Hazar Denizi’nin hidrokarbon sevkiyatı için Azerbaycan’ı destekleyen Türkiye ve Rusya arasında nüfuz mücadelesine tanık olduğu bir zamanda gerçekleşti. İki ülke arasındaki tartışmalı bölgede askeri üssü bulunan Rusya, Ermenistan’ın müttefiki. Batılı ülkeler, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın (AGİT) Minsk Grubu aracılığı ile bölgeye destek oluyor. Avrupa Birliği, Minsk Grubu’nun müzakereleri destekliyor ancak bu durum yeni çatışmaların başlamasını engelleyemedi.
Azerbaycan ve Ermenistan, 2020 yılındaki savaştan bu yana en şiddetli çatışmalara tanık oluyor. 215 kişinin hayatını kaybettiği çatışmaların ardından tansiyon, arabulucu ülkeler sayesinde düşürüldü. Taraflar ise çatışmayı diğer tarafın başlattığını iddia ediyor. Ermenistan Meclis Başkanı Alen Simonyan, Pelosi ile düzenlediği basın toplantısında Rusya’nın arabuluculuğunun başarısız olmasının ardından çatışmaların ABD sayesinde sona erdiğini belirtti. Simonyan, “Kırılgan ateşkes anlaşmasının yürürlüğe girmesi için ABD’ye minnettarız” dedi. Son çatışmalar, 2020 yılından bu yana bölgede gerilime neden oldu. Çatışmalar, 2 eski Sovyet ülkesi arasındaki gergin barış sürecini tehdit ediyor.
Bakü ve Erivan, Dağlık Karabağ bölgesinin kontrolü için 1990 ve 2020’de karşı karşıya geldi. Kasım 2020’de 6 bin 500 kişinin ölümünün ardından Moskova, bir ateşkes anlaşması imzalanmasını sağladı. İki bin Rus barış gücü askeri, bölgede görevlendirildi.
Pelosi, Temsilciler Meclisi’nde Ankara’nın ve Bakü’nün Dağlık Karabağ çatışmalarından sorumlu tutulduğunu belirtti.
Pelosi, 3 günlük bir ziyaret için geçtiğimiz Cumartesi günü Ermenistan’a gitti. Pelosi, ABD’de çok sayıda kişinin yaşadığı ve 1991 yılında Sovyetler Birliği’nden ayrılan Ermenistan’ı ziyaret eden en yetkili isim oldu. Pelosi, 1. Dünya Savaşı sırasında öldürülen 1,5 milyon Ermeni için inşa edilen bir anıta çiçek bıraktı.



İsrail ordusu: Lübnan sınırında sirenler çaldıktan sonra ‘yanlış hedef’ vuruldu

İsrail'in Demir Kubbe sistemi Lübnan'dan atılan roketleri önlüyor. (Reuters)
İsrail'in Demir Kubbe sistemi Lübnan'dan atılan roketleri önlüyor. (Reuters)
TT

İsrail ordusu: Lübnan sınırında sirenler çaldıktan sonra ‘yanlış hedef’ vuruldu

İsrail'in Demir Kubbe sistemi Lübnan'dan atılan roketleri önlüyor. (Reuters)
İsrail'in Demir Kubbe sistemi Lübnan'dan atılan roketleri önlüyor. (Reuters)

İsrail ordusu bugün, kuzey İsrail’deki Biram kasabasında sirenlerin çalmasının ardından ‘yanlış hedefi’ vurduğunu açıkladı. Sirenlerin çalmasına, şüpheli bir insansız hava aracının (İHA) neden olduğu bildirildi.

Reuters’a konuşan bir kaynak, İran destekli Hizbullah’ın olayla ilgisi olmadığını belirtti.

cdvfgth
Demir Kubbe sistemi, Gazze Şeridi'nden fırlatılan bir roketi önledi. (Arşiv – Reuters)

Öte yandan Lübnan, ABD ve İsrail’in Hizbullah’ın silahsızlandırılması yönündeki artan baskısıyla karşı karşıya. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Beyrut’un örgütün cephaneliğini kontrol altına almaması durumunda ‘gerekli adımları atacaklarını’ vurguladı.


Vatandaşın hayatta kalma protestoları ile rejimin hayatta kalması arasında İran

İran hükümetleri, rejim etrafındaki çıkar ağının bir parçası olan tüccar sınıfını kızdırmaktan ve kepenklerin kapanmasından her zaman çekinmiştir (Reuters)
İran hükümetleri, rejim etrafındaki çıkar ağının bir parçası olan tüccar sınıfını kızdırmaktan ve kepenklerin kapanmasından her zaman çekinmiştir (Reuters)
TT

Vatandaşın hayatta kalma protestoları ile rejimin hayatta kalması arasında İran

İran hükümetleri, rejim etrafındaki çıkar ağının bir parçası olan tüccar sınıfını kızdırmaktan ve kepenklerin kapanmasından her zaman çekinmiştir (Reuters)
İran hükümetleri, rejim etrafındaki çıkar ağının bir parçası olan tüccar sınıfını kızdırmaktan ve kepenklerin kapanmasından her zaman çekinmiştir (Reuters)

Hüda Rauf

İran, yeni yıla (2026) diyalogla başlıyor. Tahran, krizler yoğunlaştığında diyalog diline başvurmaya alışkın. Şimdi de protestocular ve İsrail ile diyalog yürütüyor ve iki mücadeleyle karşı karşıya bulunuyor; birincisi, vatandaşların protestolar yoluyla yürüttüğü “vatandaşın hayatta kalma” mücadelesi, ikincisi ise rejimin kendisinin hayatta kalma mücadelesi ve bu konuda İsrail ile iletişim kuruyor.

 

İran iç söylemi iç uyumu koruma ve İsrail ile gerilimden kaçınma ihtiyacını vurgularken, Tahran'da son protestolar ve grevler patlak verdi ve diğer şehirlere yayıldı. Genç kız Mahsa Amini'nin ölümünün ardından yaşanan protestolara benzer, potansiyel etkileri konusundaki endişeleri artırdı.

Son protestolar, yükselen döviz kuru, zayıflayan satın alma gücü ve istikrarsız ekonomik duruma karşı patlak verdi. Hemşireler, öğretmenler, emekliler ve işçiler de dahil olmak üzere toplumun çeşitli kesimlerini etkileyen ve ciddi şekilde zayıflayan satın alma gücü, yüksek enflasyon ve düşük ücretlerden kaynaklanan birikmiş geçim baskısı artık pazarlara da ulaştı. Gerilimlerin merkez üssü, başkent Tahran'ın can damarı olan Kapalı Çarşı’ydı. Nedeni de döviz ve altın fiyatlarındaki dalgalanmalar ile buna bağlı olarak diğer malların fiyatlarındaki artıştı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, protesto hakkını kabul ederek, protestocuların liderleriyle görüşmeyi teklif etti. Buna ilave olarak Merkez Bankası Başkanı istifa etti, ancak hoşnutsuzluk devam ediyor.

Ekonomik duruma yönelik protestolar, İran'ın stratejik nüfuzunun yaşadığı gerilemeyle mücadele ettiği, İsrail ile gerilimlerden kaçınmaya çalıştığı ve ABD Başkanı Donald Trump'ı diplomatik sürece dönmeye ikna etmeye çalıştığı kritik bir dönemde sürüyor. Buna rağmen Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, İran'ın nükleer veya füze yeteneklerini geliştirmesi durumunda olası ikinci bir askeri çatışma turuna ilişkin tehditleri artıyor. Bu tehditlerin ardından, toplumun yeni bir kesiminin de katıldığı protestolar patlak verdi; bu kesim düşük ücretli işçiler, hemşireler veya güvencesiz mesleklerde çalışanlar değil, pazar esnafıydı. Dükkan ve pazarlar kapalı kalmaya devam etti. İran hükümetleri, İran Devrimi'nde önemli bir rol oynadıkları ve rejimi çevreleyen çıkar ağının bir parçası oldukları için tüccar sınıfını kızdırmaktan ve kepenklerin kapanmasından her zaman çekinmiştir.

Süregelen protestolar, sertlik yanlıları ile hükümet arasındaki tartışmayı daha da alevlendirdi. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, bilhassa politikalarına karşı pusuda bekleyen kurumların varlığı göz önüne alındığında, ekonomik durumu düzeltmekten sorumlu olmadığını düşünüyor. Bu arada, radikal kanat, meclis aracılığıyla yeni bütçe tasarısının önüne ciddi engeller koydu. Meclis’teki Bütçe Birleştirme Komitesi, gelecek yıl için devlet gelir ve giderlerinin çerçevesini belirlemesi gereken bu tasarıyı oy çokluğuyla reddetti. Ardından, bütçe tasarısı meclis genel kuruluna gönderildi ama kurul hükümetin önerdiği bütçenin vatandaşların satın alma gücünü destekleyemeyeceğine ve yaşam standartlarını iyileştiremeyeceğine inanıyor. Üyeler, enflasyonun etkileri, kaynak tahsisinde şeffaflık eksikliği ve ücretlilere sunulan yetersiz korumalar konusundaki endişelerini dile getirdiler.

Ekonomik durumun kötüleşmesi, zaten ekonomik, mali ve askeri yaptırımlar altında yaşayan İran rejimi için yeni bir durum olmasa da bölgesel ve küresel bağlamın yanı sıra, pazarın protestolara katılımı, rejim için bir meydan okuma oluşturuyor. Durum, “snapback” mekanizmasının devreye girmesinin ardından BM yaptırımlarının yeniden uygulanması ve İsrail'in askeri saldırısı tehdidiyle daha da kötüleşti. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre bu kez protestolar, ekonomik gerilemenin çeşitli nedenlerini de ortaya koydu; hükümetin yeni bütçesi potansiyel bir vergi artışını içeriyor ve hükümet, vatandaşların satın alma gücündeki erimeyi önleyemiyor.

İran ekonomisi yaptırımlardan, ekonomik ve mali politikalardaki dengesizlikten muzdarip. Enflasyon yaklaşık yüzde 42'ye ulaştı ve bazı temel gıda maddelerinin fiyatları yüzde 72 arttı. Ayrıca, çeşitli şirketleri desteklemesi gereken hükümetin döviz rezervlerini adil bir şekilde dağıtmadığı konusunda tekrarlanan şikayetler var. Döviz rezervlerinin özellikle bazı kuruluşlara yönlendirildiğinden ve bunun da örneğin bazı ilaç ve sağlık şirketlerinde belirli ilaçlarda kıtlığa yol açtığından şikayet ediliyor.

 Piyasalardaki mevcut protestolar, enflasyon, artan geçim ve istihdam maliyetleri nedeniyle toplumun çeşitli kesimlerinin geçim kaynakları üzerindeki ciddi baskıyı yansıtıyor. Bu durum, İran'daki ekonomik hoşnutsuzluğun belirli sosyal sınıfları aştığını ve enerji sektörü, para politikaları ve ücretlerdeki yapısal dengesizliklerden kaynaklanan genel bir krize dönüştüğünü gösteriyor. Hem ülke içindeki hem de dışarıdaki bu sıkıntılı ortamda, İran rejimi içeride protesto liderleriyle görüşürken, dışarıda da İsrail ile şu an için çatışmadan kaçınma ve aralarındaki gerilimleri geçici olarak yönetme konusunda gizli mesaj alışverişinde bulunuyor.

*Bu analiz Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabia’dan çevrilmiştir.


Trump ile yaşadığı anlaşmazlığa rağmen Musk, ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Parti'ye yeniden fon sağlamaya başladı

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da milyarder Elon Musk ile konuşuyor. (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da milyarder Elon Musk ile konuşuyor. (AFP)
TT

Trump ile yaşadığı anlaşmazlığa rağmen Musk, ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Parti'ye yeniden fon sağlamaya başladı

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da milyarder Elon Musk ile konuşuyor. (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da milyarder Elon Musk ile konuşuyor. (AFP)

Elon Musk, geçtiğimiz yıl ABD Başkanı Donald Trump ile yaşadığı sert anlaşmazlığın ardından Cumhuriyetçi Parti’yi sert sözlerle eleştirerek partiyi ‘ABD’yi iflasa sürükleyen yozlaşmış bir güç’ olarak nitelendirmişti.

Ancak Şarku’l Avsat’ın Independent’tan aktardığına göre, teknoloji devi şimdi servetini yeniden Cumhuriyetçi politikacıların seçim kampanyalarını desteklemek için kullanacağını açıkladı. Bu kez hedef, 2026 ara seçimleri.

Musk dün yaptığı açıklamada, “Radikal sol kazanırsa ABD tehlikede. Sınırsız göç ve dolandırıcılığa kapı açacaklar. ABD artık bildiğimiz gibi olmayacak” dedi.

Musk’ın bu sözleri, bir muhafazakâr influencerın Musk’ın “Cumhuriyetçileri desteklemek için sahip olduğu her şeyi yatırdığı” yönündeki paylaşımını doğrular nitelikte bulundu.

dfrgthy
Elon Musk, oğluyla birlikte Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te ABD Başkanı Donald Trump'ın yanında (AFP)

Geçtiğimiz aralık ayında yapılan haberlerde, Musk’ın Başkan Yardımcısı J.D. Vance ile uzlaşma yemeğinin ardından Cumhuriyetçi Kongre üyelerine ‘büyük bağışlar’ yapmaya başladığı bildirildi.

Bu adım, Musk’ın geçtiğimiz temmuz ayında, hükümet borçlanmasını destekleyen partiler arası uzlaşmayı kırmayı amaçlayan Amerika Partisi’ne milyarlarca dolar yatırma vaadiyle çelişiyor.

O dönemde Musk şu açıklamayı yapmıştı: “Ülkemizi israf ve yolsuzlukla iflasa sürükleme söz konusu olduğunda tek partili bir sistemde yaşıyoruz, demokrasi değil… Bugün Amerika Partisi özgürlüğünüzü size geri vermek için kuruldu.”

Ancak bu planlar kısa süre sonra sekteye uğradı; milyarder, yeni bir parti kurmanın zorluklarıyla karşılaştı.

Ağustos ayında Wall Street Journal, Vance’ın Musk’ı üçüncü bir tarafı işin içine katma planlarından vazgeçirmeyi başardığını ve bunun sonucunda Musk’ın planlanan bir telefon görüşmesini iptal ettiğini bildirdi.

Pazartesi günü Washington Post, Vance’ın Trump ile Musk arasındaki ilişkiyi düzeltmek için aylardır yürüttüğü gizli çabaların detaylarını yayımladı, ancak uzlaşmanın hâlâ kırılgan olduğu belirtildi.

Dünyanın en zengin insanı olan ve serveti 726 milyar dolar olarak tahmin edilen Elon Musk, 2024 seçimlerinde Trump ve diğer Cumhuriyetçi adaylara 290 milyon dolardan fazla bağış yaptı.

İki isim arasındaki ilişki, Musk’ın Trump’ın Jeffrey Epstein ile olduğu iddia edilen bağlantılarını örtbas ettiğini ileri sürmesi üzerine haziran ayında ciddi şekilde gerildi. Trump ise karşılık olarak Musk’ın tüm devlet sözleşmelerini iptal etmekle tehdit etti.

Eylül ayında ikili, Utah eyaletindeki bir üniversitede düzenlenen etkinlik sırasında silahlı saldırıya uğrayarak hayatını kaybeden Charlie Kirk için düzenlenen anma töreninde bir araya geldi, sohbet etti ve tokalaştı.