Rusya kısmi seferberliğin ardından ülkedeki ‘histeri’ konusunda uyardı

İki Ukraynalı asker dün Harkov’da tahrip edilmiş bir askeri aracı sökerken (AFP)
İki Ukraynalı asker dün Harkov’da tahrip edilmiş bir askeri aracı sökerken (AFP)
TT

Rusya kısmi seferberliğin ardından ülkedeki ‘histeri’ konusunda uyardı

İki Ukraynalı asker dün Harkov’da tahrip edilmiş bir askeri aracı sökerken (AFP)
İki Ukraynalı asker dün Harkov’da tahrip edilmiş bir askeri aracı sökerken (AFP)

Görünüşe göre Rusya, geçtiğimiz hafta başlatılan askeri seferberlik sistemine yönelik eleştiriler bağlamında yeni zorluklarla karşı karşıya kaldı ve Kremlin ‘ülkedeki histeri’ konusunda uyardı.
Bu arada Rus çevreleri, Ukrayna’da Moskova yönetiminin kontrolü altındaki dört bölgede yapılan, Ukrayna’nın bölünmesi ve bazı bölümlerinin Rusya’ya ilhak edilmesiyle sonuçlanacak referandumların gidişatından duydukları memnuniyeti dile getirdi.
Merkez Seçim Komitesi ve Devlet Duması’ndan Rus gözlemcilere göre, seçmen katılımı bu bölgelerdeki ruh halinin, Rusya’ya katılma isteklerini büyük ölçüde desteklediğini gösterdi.
Herson bölgesinde katılım oranları yüzde 50, Zaporijya’da yüzde 52, Luhansk’ta yüzde 76 ve Donetsk’te yüzde 77’yi aştı.
Ancak, askeri seferberlik konusundaki iç tartışmalar, Moskova’nın çok güvendiği bu referandumu gölgede bıraktı.
Rus bölgelerinde askeri seferberlik kararına karşı devam eden protestolar, Kremlin’i ‘yanlış haber yaymaya devam etme’ konusunda uyarmaya sevk etti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, “Tüm bu tür seferberlik listeleri, sözde tüm bu tür sızıntılar konusunda çok dikkatli olunmalıdır. Düşmanlarımız bu tür söylentileri yaymaya devam ediyor. Ülkedeki bazı histerik insanlar da bunu yapıyor. Çok dikkatli olunmalıdır. Bununla ilgili gerçeklerden çok daha fazla yalan haber var” dedi.
Askeri seferberlik kararının uygulanmasına yönelik yoğun eleştiriler geldi ve yetkililer bu konuda birçok hata yapıldığını ve kısmi seferberlik talimatlarına uymayanların çağrıldığını kabul etti.
Peskov, kısmi seferberlik sırasında ihlal vakaları olduğunu kabul ederek, söz konusu hataların yerel yetkililer ve Savunma Bakanlığı tarafından düzeltildiğini belirtti.
Rusya Federasyonu’na bağlı Dağıstan'ın başkenti Mahaçkale’de, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in seferberlik ilanına karşı düzenlenen protestolar sırasında en az 100 kişi gözaltına alındı.
Son birkaç gün içinde Rusya’nın yaklaşık 38 şehrinde benzer protestolar gerçekleşti. Ancak bu, hükümet kararlarına karşı protestoların, Putin’in son yıllarda çok yüksek seçmen katılımı aldığı Kafkasya bölgesinde bir bölgeye ulaştığı çok nadir zamanlardan biri.

Rusya ile ABD arasında nükleer silahlarla ilgili ‘ara sıra’ temaslar var
Peskov, nükleer silahlarla ilgili konularda Rusya ile ABD arasında ‘ara sıra’ temaslar olduğunu söyledi.
Peskov dün düzenlediği basın toplantısında, tarafların dünyanın en büyük iki nükleer gücü arasında ‘acil mesajlaşmaya’ izin vermek için sınırlı bir açık diyalog kanalı sürdürdüğünü bildirdi.
Kremlin Sözcüsü, “Uygun düzeyde diyalog kanalları var, ancak bunlar çok seyrek bir yapıya sahipler. Ancak bunlar en azından birbirlerinin pozisyonları hakkında bazı acil durum mesajlarının gönderilmesine izin veriyor” dedi.

Rusya’dan Ukrayna’ya suçlama
Rusya Devlet Atom Enerjisi Kurumu Rosatom’un Genel Müdürü Alexey Likhachev ise, Kiev’i nükleer güvenliğe yönelik doğrudan tehditler üretmekle suçladı.
Likhachev, Viyana’da düzenlenen Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) 66. Genel Kurul Toplantısı’nda yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullandı;
“Ukrayna kuvvetleri, drone’lar, ağır toplar ve roketatarlar kullanarak Zaporijya nükleer santralini periyodik olarak hedef alıyor. Ukraynalı sabotaj grupları, Kursk nükleer santrali gibi Rusya toprakları da dahil olmak üzere yüksek gerilim hatlarını ve enerji nakil hatlarını imha ediyor. Bütün bunlar nükleer güvenliğe doğrudan bir tehdit oluşturuyor.”

Japon başkonsolosa 'casusluk' suçlamasıyla gözaltı
Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB), ülkenin doğusundaki Vladivostok şehrinde görev yapan Japonya Başkonsolosu Motoki Tatsunori’nin casusluk suçlamasıyla gözaltına alındığını açıkladı.
Açıklamada, Rus güvenlik servislerinin Başkonsolosu tarafından yürütülen bir casusluk operasyonunu engellediği ve Japon diplomatın para karşılığında hassas bilgiler alırken suçüstü yakalandığı belirtildi.
Tatsunori’nin ‘istenmeyen kişi’ ilan edildiğini ve Tokyo’nun diplomatik kanallar aracılığıyla bilgilendirildiği de ifade edildi.



İsrail üç uluslararası kuruluşla ilişkilerini kesti

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar (DPA)
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar (DPA)
TT

İsrail üç uluslararası kuruluşla ilişkilerini kesti

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar (DPA)
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar (DPA)

İsrail Dışişleri Bakanlığı dün, ABD'nin geçen hafta 66 uluslararası kuruluştan çekilmesinin ardından, iki Birleşmiş Milletler ajansı da dahil olmak üzere üç uluslararası kuruluşla ilişkilerini keseceğini duyurdu.

Bakanlık, Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın, İsrail'in diğer bazı kuruluşlarla sürdürdüğü iş birliğinin de gözden geçirilmesi için talimat verdiğini belirtti. X platformunda yayınlanan bir gönderide, “Saar, İsrail'in aşağıdaki BM kurumları ve uluslararası kuruluşlarla tüm ilişkilerini derhal kesmesine karar verdi” denildi.

O, Birleşmiş Milletler Enerji Kurumları Arası Görev Gücü, Birleşmiş Milletler Medeniyetler İttifakı ve Birleşmiş Milletler sisteminin bir parçası olan Göç ve Kalkınma Küresel Forumu'na atıfta bulundu.

Geçen hafta, ABD Başkanı Donald Trump, ABD'nin çıkarlarına hizmet etmediklerini iddia ederek, ABD'nin 66 uluslararası kuruluştan çekilmesini emreden bir mutabakat zaptı imzaladı.

Karar, İsrail'in dün çekildiği üç kuruluş da dahil olmak üzere 31 BM kuruluşu ve 35 diğer kuruluşu kapsıyordu.

İsrail'in bu üç kuruluşla olan ilişkilerinin boyutu belirsizdi.

Dışişleri Bakanlığı, BM Medeniyetler İttifakı'nı Yahudi devletini faaliyetlerine davet etmemekle suçlayarak, ittifakın “yıllardır İsrail'e saldırmak için bir platform olarak kullanıldığını” belirtti.

Benzer şekilde, Birleşmiş Milletler Kurumlar Arası Enerji Forumu bunu “israf” olarak nitelendirdi ve Küresel Göç ve Kalkınma Forumu'nun “egemen devletlerin kendi göçmenlik yasalarını uygulama yeteneğini zayıflattığını” belirtti.

Bakanlık, ABD'nin geçen hafta çekildiği diğer dört BM organından bahsederek, İsrail'in yıllar önce bu organlarla ilişkilerini kestiğini açıkladı.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre İsrail, özellikle 7 Ekim 2023'te Hamas'ın topraklarına saldırmasının ardından Gazze Şeridi'nde savaşın patlak vermesinden sonra, Birleşmiş Milletler'in kurumlarını kendisine karşı önyargılı olmakla suçlayarak uzun süredir Birleşmiş Milletler ile anlaşmazlık yaşıyor.

Yahudi devleti, Birleşmiş Milletler Filistin Mültecilerine Yardım ve Çalışma Ajansı'nı (UNRWA) Hamas militanlarına koruma sağlamakla defalarca suçladı ve bazı çalışanlarının saldırıya katıldığını ifade etti.

2024 yılında, ajansın İsrail topraklarında faaliyet göstermesini ve İsrail makamlarıyla temas kurmasını yasaklayan iki yasa kabul edildi.

UNRWA, geçen hafta “mali zorluklar” gerekçesiyle Gazze Şeridi dışındaki 571 çalışanını işten çıkaracağını duyurdu.


ABD’nin olası İran operasyonu: Hangi seçenekler masada?

Londra'daki İran Büyükelçiliği önünde dün toplanan göstericiler arasında ABD'nin İran'a askeri müdahalesini savunanlar da vardı (Reuters)
Londra'daki İran Büyükelçiliği önünde dün toplanan göstericiler arasında ABD'nin İran'a askeri müdahalesini savunanlar da vardı (Reuters)
TT

ABD’nin olası İran operasyonu: Hangi seçenekler masada?

Londra'daki İran Büyükelçiliği önünde dün toplanan göstericiler arasında ABD'nin İran'a askeri müdahalesini savunanlar da vardı (Reuters)
Londra'daki İran Büyükelçiliği önünde dün toplanan göstericiler arasında ABD'nin İran'a askeri müdahalesini savunanlar da vardı (Reuters)

ABD, İran'a yönelik gizli operasyon ve askeri stratejiler üzerinde çalışıyor.

Kimliklerinin paylaşılmaması şartıyla New York Times'a (NYT) konuşan yetkililer, ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) Başkan Donald Trump'a çeşitli saldırı seçenekleri sunduğunu söylüyor.

Bunlar arasında ABD'nin haziranda vurduğu nükleer tesislere ek olarak balistik füze üretimi merkezlerinin hedef alınması da var.

İran ve İsrail arasında Gazze savaşı nedeniyle tırmanan gerginlik haziranda sıcak çatışmaya dönüşmüştü. İsrail'in 13 Haziran'daki saldırısıyla başlayan çatışmalarda İran vakit kaybetmeden misilleme yapmıştı.

Çatışmalarda ABD'ye ait bombardıman uçakları İran'daki İsfahan, Fordo ve Natanz tesislerine 22 Haziran'da hava saldırısı düzenlemiş, operasyonda 14 "sığınak delici" GBU-57 bombası kullanılmıştı.

Yetkililer, böyle bir saldırı senaryosunda operasyonun "birkaç gün" sürebileceğini ve İran'ın "şiddetli misilleme yapabileceğini" belirtiyor.

İran, ABD'nin saldırısına cevap olarak 23 Haziran'da Amerikan ordusunun Katar'daki El-Udeyd Hava Üssü'ne saldırmıştı. Operasyonda Tahran'ın önceden Washington'a haber verdiği ve hiçbir can kaybı yaşanmadığı aktarılmıştı.

Pentagon'un sunduğu diğer seçenekler arasında İran'ın güvenlik kurumlarına yönelik siber saldırı düzenlenmesi yer alıyor. Kaynaklara göre bu tarz saldırılarda "protestoculara karşı ölümcül güç kullanan iç güvenlik aygıtı" hedef alınacak.

Adlarının paylaşılmaması kaydıyla BBC'ye konuşan ABD'li yetkililer de İran'a yönelik olası operasyonda hava saldırılarının en muhtemel seçenekler arasında olduğunu belirtiyor. Bunlara ek olarak İran'ın "komuta ve telekomünikasyon sistemlerinin" hedef alınabileceğine işaret ediliyor.

Trump, sosyal medyadan dün paylaştığı gönderide İran'la iş yapan ülkelere yüzde 25 gümrük vergisi getirme tehdidinde bulundu.

NYT'nin analizinde, İran petrolünün en büyük alıcısı Çin'in yanı sıra Türkiye, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan'ın da böyle bir hamleden olumsuz etkilenebileceğine dikkat çekiliyor.

Trump'ın protestocuların öldürülmesi halinde askeri müdahale tehdidinde bulunduğu İran'ın ekonomisi, uzun süredir ABD ambargosunun da etkisiyle zor durumda.

İran riyalinin açık piyasada ABD doları karşısında rekor seviyede düşmesinin ardından başkent Tahran'daki Kapalı Çarşı'da esnaf 28 Aralık'ta greve gitmişti.

Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken, Norveç merkezli insan hakları örgütü İran İnsan Hakları (IHRNGO) verilerine göre, protestolarda en az 648 eylemci öldürüldü, bunlardan 9'u 18 yaşın altındaydı. BBC'nin İran'daki kaynaklarıysa ölü sayısının çok daha yüksek olabileceğini belirtiyor.

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), öğrencilerin de katılımıyla büyüyen gösterilerin 16. gününe ilişkin raporunda, 133'ü emniyet görevlisi ve biri savcı, 9'u 18 yaşın altında toplam 646 kişinin hayatını kaybettiğini, 10 bin 721 kişinin de gözaltına alındığını bildirdi.

ABD'nin İran'a yönelik operasyon başlatma ihtimali İsrail'i de harekete geçirdi. İsrail Savunma Kuvvetleri'nden (IDF) dün yapılan paylaşımda, İran'daki durumla ilgili "sürpriz senaryolara karşı" hazırlık yapıldığı ifade edildi.

Independent Türkçe, New York Times, BBC, Times of Israel


Çin’den AB’ye Tayvan baskısı: Kırmızı çizgimizi geçiyorsunuz

AB, Tayvan'ı egemen bir devlet olarak tanımasa da Taipei yönetimiyle gayriresmi bağlantılara sahip (Reuters)
AB, Tayvan'ı egemen bir devlet olarak tanımasa da Taipei yönetimiyle gayriresmi bağlantılara sahip (Reuters)
TT

Çin’den AB’ye Tayvan baskısı: Kırmızı çizgimizi geçiyorsunuz

AB, Tayvan'ı egemen bir devlet olarak tanımasa da Taipei yönetimiyle gayriresmi bağlantılara sahip (Reuters)
AB, Tayvan'ı egemen bir devlet olarak tanımasa da Taipei yönetimiyle gayriresmi bağlantılara sahip (Reuters)

Çin, Tayvanlı politikacıları kabul etmemeleri için Avrupa ülkelerine baskı yapıyor.

Adlarının paylaşılmaması şartıyla Guardian'a konuşan diplomat ve yetkililer, Pekin'in Tayvanlı siyasetçilerin ülkelerine girişini yasaklaması için Avrupa Birliği (AB) hükümetlerine baskı yaptığını öne sürüyor. 

Kaynaklara göre Çin yönetimi, Avrupa'daki konsolosluklar üzerinden hükümet yetkililerine kasım ve aralıkta ulaşarak Tayvanlı politikacıların girişlerinin yasaklanması yönünde "hukuki tavsiye" verdi. 

Pekin yönetimi, Schengen Sınırları Kanunu diye bilinen ve AB vatandaşı olmayanların ülkelere girişi için "üye devletlerin uluslararası ilişkilerine tehdit oluşturmamasını" şart koşan kuralları öne sürerek uyarı yapıyor. 

Buna göre Çinli yetkililer, Tayvanlı siyasetçilerin Avrupa ülkelerine girişinin, mevzubahis ülkenin Çin'le uluslararası ilişkilerini tehdit edeceğini savunuyor. 

Diğer yandan Tayvan Ulusal Dong Hwa Üniversitesi'nden Zsuzsa Anna Ferenczy, "AB-Tayvan ilişkilerinin AB-Çin ilişkilerini tehdit ettiği yönündeki yorum Pekin'e ait. Bu, Avrupa'daki algı veya gerçeklikle hiç uyuşmuyor" diyor. 

Guardian'ın incelediği bazı notlarda "Tayvanlı personelin resmi temas için Avrupa'ya girmesinin yasaklanması" talep ediliyor. Bunun "Çin'in kırmızı çizgisinin ihlal edilmesi" anlamına geldiği ileri sürülüyor. 

Ayrıca bazı notlarda, AB hükümetlerinden Tayvan Devlet Başkanı Lai Ching-te, Devlet Başkanı Yardımcısı Hsiao Bi-khim ve Başbakan Cho Jung-tai'nin yanı sıra, bu pozisyonlarda önceden görev yapmış isimlerin de girişinin yasaklanması talep ediliyor. 

Çin yönetimine göre Tayvanlı yetkililerin Belçika, Çekya, Polonya, Hollanda, İtalya, Avusturya, Almanya, Litvanya, Danimarka, Estonya ve İrlanda'ya ziyaretleri, "Çin-AB ilişkilerini ciddi şekilde zedeleme" riski taşıyor. 

Guardian'ın aktardığına göre Norveç ve Finlandiya'ya da benzer uyarı notları gönderilmiş. 

Tayvan Dışişleri Bakanlığı gazeteye gönderdiği açıklamada, yetkililerin Avrupa ziyaretlerinin "Çin'le hiçbir ilgisi olmadığı, Çin'in bu konuda müdahale etme hakkının bulunmadığı" belirtildi. 

Çin'e odaklanan Alman düşünce kuruluşu Merics'ten Claus Soong, şu ifadeleri kullanıyor: 

Pekin, Tayvanlı yetkilileri ülkeye kabul etmeden önce iyice düşünmeniz gerektiğini söylemek için elinden geleni yapıyor. Bunun bir tehdit olduğunu söyleyemem, daha çok bir hatırlatma ancak pek de nazik bir hatırlatma değil.

AB, Çin ordusunun Tayvan etrafında geçen ay düzenlediği kapsamlı tatbikatı eleştirerek, "bölgedeki istikrarın tehlikeye girdiğini" bildirmişti.

Independent Türkçe, Guardian, European Newsroom