İngiltere, ateşkesin üçüncü kez uzatılmasının arifesinde Husileri eleştiriyor

Yemen hükümeti, BM önerisine yönelik olumlu işaretler verdi

Sana’da silahlı bir toplanma sırasında Husi savaşçıları (EPA)

İngiltere Dışişleri Bakanı James Cleverly, Husileri ateşkes görüşmelerine engel olmak ve Yemenlileri barıştan mahrum etmekle itham etti. Cleverly’nin bu açıklaması, Yemen Hükümeti’nin Birleşmiş Milletler (BM) ateşkesi uzatma önerisini olumlu karşılayacağını açıkladığı zamanda geldi.
İngiltere Dışişleri Bakanı Cleverly dün (Cumartesi) İngiltere Dışişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan bir açıklamada, “Yemen’in tekrar çatışmaya dönmemesi gerekiyor, ateşkes yarın (Bugün) sona eriyor, ancak Husiler, müzakerelerin yürütülmesi açısından tehdit oluşturmaya ve Yemenlileri barış içindeki bir gelecekten mahrum etmeye devam ediyor” ifadelerini kullandı. Cleverly, Yemen hükümetinin, anlaşmaya varılması halinde ateşkesi uzatmaya yönelik taahhüdünü memnuniyetle karşıladı.
İki defa uzatılan ateşkes sona ererken, Yemenliler geçtiğimiz iki ay boyunca devam eden ikinci uzatma döneminde Yol Açma Komitesi’nin herhangi bir toplantısını düzenlemediği için BM Özel Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg’i kınıyor. Söz konusu komitelerin toplantılarının yapılmaması, İlk ateşkesin başladığı 2022 Nisan ayından bu yana ilerleme olmayan tek nokta oldu.
İngiltere Dışişleri Bakanı yaptığı açıklamada, Yemenliler tarafından yönetilen herkes için barışçıl ve kapsayıcı bir gelecek sağlama konusunda ciddi bir diyaloga girilmesi için Husilere, BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg’in ateşkesin uzatılması konusunda anlaşmaya varma çabalarına yapıcı bir katılım sağlama çağrısında bulundu. Ateşkesin Yemen ve bölgenin güvenliği konusunda somut faydalar sağlayacağını da sözlerine ekledi.
Bakan, Yemen hükümetinin sivillerin hareket ve seyahat özgürlüğü ve yakıta erişim sağlama ayrıca devlet memurlarına maaş ödemesi yoluyla sağlık hizmetlerine erişim sağlanması ile ateşkesin faydalarının sürdürülmesi taahhüdünde bulunmasına övgüde bulundu. Bakan, ateşkes döneminin sivil kayıp sayısında önemli bir düşüşe tanık olduğunu ve Husi milislerin Suudi Arabistan ve BAE’ye yönelik saldırılarının sona erdiğine dikkat çekti.
Bakan, taraflar ateşkesin uzatılmasına yönelik anlaşmaya varmadığı sürece, ateşkesin bitiş tarihi yani bugünden itibaren Yemen halkının, ateşkesin söz konusu faydalarından istifade edemeyeceğine yönelik uyarıda bulundu.
BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, daha önce de bugün sona erecek insani ateşkesin uzatılmasının acil bir insani ve siyasi gereklilik olduğunu vurgularken, bu fırsatın bir daha gelmeyeceğini, Husi grubunun uzlaşmazlığı sebebiyle savaş durumuna geri dönme olasılığının bulunduğunu ima etmişti.
Yemen resmi ajansı SABA’nın aktardığına göre, Yemen hükümetinden resmi bir kaynak, dün (Cumartesi) BM Yemen Özel Elçisi Hans Grundberg’den 2 Ekim 2022’den itibaren ateşkesin uzatılması ve genişletilmesi için yeni bir teklif aldığını belirtti.
Kaynak, hükümet ile ilgili olarak “Yeni teklifi inceliyor ve bunu, tüm şehirlerde ayrım gözetmeksizin tüm halkımızın insani acılarını hafifletmek için çaba göstermeye yönelik kararlılığına istinaden olumlu bir şekilde ele alacak. Zira, ateşkesin temel amacı, Husi milislerinin savaşta akıttığı kanı durdurmak ve sivillerin, ticari malların ve insani yardımların serbest dolaşımını sağlamaktır” dedi.
Kaynak, hükümetin ateşkesi yenileyerek, tüm Yemenlilerin ateşkesin faydalarını genişletmeye, halkın hareketlerini kolaylaştırmaya ve Husi milislerin darbesinin neden olduğu insani acıları hafifletmek için maaş ödemelerini sağlamaya çalıştığını açıkladı.
Kaynağa göre, Husi milislerinin Taiz kuşatmasının kaldırılması ve 2014 yılı maaş çizelgesine göre bu milislerin kontrolündeki bölgelerde memur maaşlarının ödenmesinde kullanılması gereken Hudeyde limanlarının gelirlerinin yağmalanmasına son verilmesi ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmese de, Yemen hükümeti, Husi milislerinin yarattığı engellerin üstesinden gelmek için her türlü esnekliği göstermek ve Özel Temsilci ile işbirliği yapmak için hiçbir çabadan kaçınmıyor.
Yemen hükümetinin bu bağlamda BM Güvenlik Konseyi’ne ve uluslararası topluma yaptığı çağrı, Husi milislerine günlük ateşkes ihlallerine son verilmesi ve BM Özel Temsilcisi’nin ateşkesin tüm hükümlerini uygulamaya yönelik çabalarına olumlu bir şekilde katkıda bulunulmasına dikkat çekti. Ateşkesin hükümlerin başında, Yemen halkını rehine olarak ve acılarının bir pazarlık kozu olarak kullanılmasına son verilmesi, Husi milis liderlerinin kişisel zenginleşmesi için savaşın uzatılmasına ve devlet kaynaklarını ve Hudeyde limanlarından elde edilen gelirlerin kullanılmasına son verilmesi ve Taiz kuşatmasının bir an önce kaldırılması gerekliliği yer alıyordu.
Kaynak, Yemen hükümetinin, BM Özel Temsilcisi’nin üzerinde anlaşmaya varılan bir siyasi çözüm kapsamında görev tanımına dayalı kapsamlı, adil ve sürdürülebilir bir barışa ulaştırma çabalarına verdiği desteği vurguladı. Grundberg’in çabaları, kapsamlı ulusal diyalog konferansının sonuçlarına ve başta 2216 sayılı Karar olmak üzere Yemen meselesiyle ilgili Güvenlik Konseyi kararlarına istinaden Körfez ve yürütme mekanizmasının bir girişimini temsil ediyor.
Geçen hafta, bugün sona eren BM ateşkesini 6 ay daha uzatmak amacıyla anlaşmaya varmak için yoğun çabalara tanık oldu. Ancak bu çabaların, Husi milislerin oluşturduğu engellerinin yanı sıra Grundberg’in onlarla görüşmek üzere başkent Sana yaptığı ziyarette ulaşılan sonuçları açıklamaması akabinde henüz nereye vardığı belli değil.
Grundberg perşembe günü, Husi milis liderleriyle Yemen’deki ateşkesi yenileme çabalarını tartıştığı iki günlük ziyaretin ardından başkent Sana’dan ayrıldı. Twitter’da yaptığı paylaşımlarda, milis liderleriyle görüşmelerinde ateşkesi genişletme, çalışanların maaşlarını ödeme, Hudeyde limanlarından daha fazla yakıt gemisine girmesini sağlama ve Sana Uluslararası Havalimanı üzerinden ek ticari uçuşlar düzenleme şartlarının kapsamlı bir şekilde ele alındığını açıkladı.
Yaptığı paylaşımlara göre, BM Özel Temsilcisi, milis liderleriyle, ön cephelerde doğrudan çatışmaları durdurmanın önemini görüştü. Bu görüşmenin sonuçlarına ilişkin açıklama yapmayarak, ateşkesin yenilenmesi ve genişletilmesinin insani ve siyasi bir gereklilik olduğu ve bunun Yemen’in uzun süre yakalayamayacağı bir fırsat olduğunu vurgulamakla yetindi.  
Grundberg, ateşkes ile ulaşıldığını söylediği faydalara bağlı kalarak, tüm Yemenli taraflara barışa ulaşmak için cesaret, liderlik ve sorumluluk gösterme çağrısında bulundu. Diğer yandan ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Twitter’da yaptığı paylaşımda, Grundberg ile Yemen’deki ateşkesi uzatma çabalarını telefonda görüştüğünü söyledi.
Blinken, Twitter’da yaptığı paylaşımda, son dönemde Husilerin ateşkesin önündeki engeller ve Yemenlilerden faydalanma olasılıklarına ilişkin BM Özel Temsilcisi’ne bildirilenlere yönelik endişelerini dile getirdi.
Birleşmiş Milletler, uluslararası toplum ve Yemen’deki etkili aktörler, ateşkesi 6 ay daha uzatmak için çalışıyor. Ateşkes, iki aylık bir süreyle 2 Nisan’da başladı ve iki kez uzatıldı. Söz konusu ateşkes, Husi darbesi ve yol açtığı savaş nedeniyle ülkede yaşanan insani krizi hafifletmeyi amaçlarken, kalıcı bir barış süreci için istişareleri başlatma girişimini temsil ediyor.