Çöp adaları ve uzay çöpleri insanlığın sonunu mu getirecek?.. "Önlem alınmazsa Dünya'ya hapsolabiliriz"

Uzaydaki uydu çöplüğü insanlığı dünyaya hapsedebilir. Çöplerden oluşan okyanus adaları insanlık için alarm veriyor. Northwestern Üniversitesi'nden Dr. Özge Samancı, insanlığın bu kirlenmeye dur demesi gerektiğini söyledi

Çöp adaları ve uzay çöpleri insanlığın sonunu mu getirecek?.. "Önlem alınmazsa Dünya'ya hapsolabiliriz"
TT

Çöp adaları ve uzay çöpleri insanlığın sonunu mu getirecek?.. "Önlem alınmazsa Dünya'ya hapsolabiliriz"

Çöp adaları ve uzay çöpleri insanlığın sonunu mu getirecek?.. "Önlem alınmazsa Dünya'ya hapsolabiliriz"

Çöplerden oluşan okyanus adaları insanlık için alarm veriyor. Dünya'nın yakın yörüngesinde, birikmiş uzay çöpleri insanlık için tehlikeye işaret ediyor.
Sürekli uzaya uydu gönderilmesi gündeme geliyor. Ancak göz ardı edilen bir gerçek var ki, uzaydaki uydu çöplüğü önümüzdeki dönemlerde insanlığı dünyaya hapsedebilir.
Independent Türkçe'de yer alan haber göre sanal gerçeklik (VR) uygulamaları ile çevre sorunlarına dikkat çeken Northwestern Üniversitesi'nden Dr. Özge Samancı, insanlığın bu kirlenmeye "dur" demesi gerektiğini söyledi.

Pasifik okyanusundaki çöp adaları deniz kirliliğinin en görülebilen hali oluyor. Çöplerden oluşan bu adalar, insanların kullanıp attığı ürünlerden oluşuyor.  Devasa boyuttaki bu adalar, okyanusun akıntılarıyla toplanıyor. 
İnsanların okyanusa etkisini görülebilir şekilde gözler önüne seriyor.  Bunun yanı sıra, okyanustaki kirliliğin görünmeyen tehlikeleri olan mikro plastikler var. O plastiklerin çok küçük parçaya dönüşmüş halleri balıkların sindirim sistemine geçiyor.
Daha sonra o balıkları insanlar yediğinde, mikro plastikler insanlarin sindirim sistemine aktarılıyor. Bu durumun ne kadar tehlikeli boyutta olduğuna dikkat çeken Samancı, "Bedenimizde çok ciddi miktarda plastik var" uyarısında bulundu. 

Northwestern Üniversitesi'nden Dr. Özge Samancı

Yapay gübre yosun patlamasına neden oluyor
"İnsan popülasyonu arttığı için hızla bizim besin ihtiyacımız da artıyor" diyen Samancı, "Fakat dünyanın üzerinde hepimize yetecek kadar protein üretmek kolay değil. O yüzden aşırı miktarda besin üretimine ihtiyacımız var. Bu üretimi yapabilmek için de aşırı miktarda yapay gübre ve tarım ilacı kullanıyoruz. Yağmurlarla bu yapay gübreler ve kimyasallar okyanusa taşınıyor ve yosun patlaması dediğimiz okyanusun üstünü kapatan gelişmeler oluyor veya yapay gübrenin içindeki kimyasallar okyanusa karışıyor" şeklinde konuştu. 

Okyanusta hayat bittiği zaman, bizim için de bir yaşama şansı kalmıyor
Samancı, "İnsanlar, 'Okyanus çok büyük bir şey olmaz' diye düşünüyor. İnsan etkisinden kirlenmeyeceği düşüncesiyle hareket ediyor. Plastik adası işin en görülebilen kısmı yani buzdağının görünen kısmı. Aslında çok daha göz önünde olmayan derin problemler var. Okyanusta hayat bittiği zaman, bizim için bir yaşama şansı kalmıyor" dedi. 

Okyanusu kirlettiğimiz gibi uzayı da kirletiyoruz
Etkileşimli sanat yapmak için, yeni bulunan teknolojiler kullanılıyor. Bunlar arasında sanal gerçeklik ve bilgisayar kodları bulunuyor. 
Bu sanat dalını çevreyle ilgili konulara karşı insanlarda oluşan direnci kırmak için yaptığını söyleyen Dr. Özge Samancı, sözlerine şöyle devam etti:
"İnsanlar şöyle düşünüyor; 'Ben bir tane insanım, ne yapabilirim? Bütün herkes yapıyor. Ben pet şişeden su içmesem ne olacak?' O düşünce biçimi hepimizin içinde devam ediyor. O direnci kırmak için artık insanlara yeni metotlarla ulaşmak gerekiyor. "
Sanal gerçeklik ve yansıtma sanatı denilen geniş bir galeride yansıtarak gerçekleştirdiği Devasa Atık (VastWaste) adındaki çalışma hakkında  Dr. Samancı, "Bu işin içinde sanal gerçeklikte gördüğünüz iki tane sahne var. Birinci sahnede uzay boşluğunun içindesiniz, ikinci sahnede önce okyanusun üzerindesiniz, sonra okyanusun içine gömülüyorsunuz. Burada, okyanus kirliliği ve uzay kirliliği arasında bir bağ var. Birçok insan uzay kirliliği konusundan da haberdar olmayabilir. Biz okyanusu sınırsız büyük bir varlık olarak düşünüp, kirlettiğimiz gibi uzayı da uçsuz bucaksız bir alan olarak düşünüyoruz. Ama aslında öyle değil. Yer çekiminden dolayı bizim uzaya fırlattığımız her şey gidip evrenin sonsuzluğunda kaybolmuyor. Dünyanın etrafındaki yörüngede takılı kalıyor" ifadelerini kullandı.
1960 yıllardan bu yana uzay araştırmaları yapmak ve uydu yerleştirmek için çeşitli uzay araçları gönderiliyor.
Bu uzay araçları işleri bitse de yörüngede kalıyor. Bu ölü uydular, roket başlıkları, önceki kırılmalardan olan parçacıklar da birbirleriyle çarpışıp patladığı zaman parçacık miktarı artıyor.
İşin ilginç kısmı parça büyüklüğünün hiçbir önemi yok. Parça sayısının önemi var. Çünkü uzayda bir sürtünme kuvveti olmadığı için her şey saatte 25 bin  kilometre gibi akıl almaz bir hızla ilerliyor. Adeta bir mermi gibi.
Bu nedenle 10 santimetre civarında bir parça bile büyük bir uydu için tehlike teşkil edebiliyor. 

"Okyanustaki plastiklerin hızını ve uydu kullanma yoğunluğu verisini kullanıyoruz"
"Tıpkı okyanusu kirlettiğimiz gibi şimdi de Dünya'nın etrafındaki yörüngeyi kirletiyoruz" diyen Samancı, "Bu iki davranış biçimi arasındaki paralellikten bahsetmek istedim. Sanal gerçeklikte olan bu iş veri ile çalışıyor, okyanustaki plastiklerin hızını ve uydu kullanma yoğunluğu verisini kullanarak, bu iş için modellenmiş üç boyutlu uydu modellerini hareket ettiriyoruz. Sistemimiz veriye dayalı olduğu için kodladığımız yazılım internetten ilgili veriyi işin içine getiriyor ve verinin değerine göre animasyonları ve görselleri değiştiriyor. Müzik de her seferinde veriye bağlı olarak değişiyor. Seyirci bu işi deneyimlediğinde her seferinde başka bir versiyonunu görüyor. Yani aynı versiyonu iki kere görmek mümkün değil. Boş bir uzaydan başlıyor, uydular geliyor ve uydular birbirleriyle çarpışarak patlıyorlar. Süre geçtikçe etraftaki kırılan uydu miktarı artıyor, daha sonra bu uydu parçaları okyanusa gömülüyor" diye anlattı.  
Bu işin en ilginç yanlarından bir tanesi de okyanus kirliliğini ve uzay kirliliğin, birlikte ele alması. Gerçek hayatta kimi zaman görevi biten uydular sonunda Pasifik okyanusuna gömülüyor.
Dr. Samancı, bu durum için, "İki tane kirlettiğimiz alan, sonunda okyanusta birleşiyor. Bu bana, inanılmaz geliyor. Bu alanlar, sonsuz alanlar değil" şeklinde konuştu. 

Elon Musk insanlığı Dünya'ya mı hapsedecek?
Şu an uzay kirliliğini azaltabilecek herhangi bir teknoloji olmadığını vurgulayan Samancı, şu noktalara dikkat çekti:
"Avrupa Uzay Ajansı (European Space Agency) ve NASA, en büyük uzayla ilgili kurumlar, bu sorunun üstünde çalışıyorlar ama henüz uzay kirliliğini azaltabilecek bir teknoloji yok. Şu anda işlemde olan uydu sayısı 4 bin 500 civarında ve şu anda var olan uzay kirliliği öyle bir seviyedeki var olan bütün parçacıkları, çöpleri takip etmek zorundalar. O çöplerden biri işlemde olan bir uyduya çarpacak gibiyse işlemde olan uyduyu yukarı aşağı sağa sola şeklinde manevra yaptırıyorlar ki çarpışma gerçekleşmesin. 4 bin 500 uyduyla iş o kadar sıkışık bir hale gelmiş durumda.  Herkesin bayıldığı Elon Musk'ın Starlink diye bir projesi var, işleme koydu ve ilerliyor. Önümüzdeki 10 yıl içinde uydu sayısını 40 bine çıkarmayı planlıyor. Henüz uzay çöpü ile ilgili bir çözümümüz yok, 4 bin 500 uyduyla aşılmak üzere ve bu rakam 40 bine çıkacak. Okyanusta olan sorunun aynısı dünyanın yörüngesinde de devam ediyor."

"Önlem alınmadan uydu fırlatılmaya devam ederlerse Dünya'ya hapsolabiliriz"
Dünya'nın etrafındaki uzay araçlarının zincirleme çarpışmaları tetikleyecek seviyeye ulaşması olarak bilinen Kessler Etkisi, bu çarpışmaların çok sayıda yeni parçacık oluşmasına neden olabileceği konusunu ele alıyor. 
Dr. Samancı, bu çarpışmaların ulaşabileceği bir eşik noktası olduğuna dikkat çekerek, "Bu eşik noktasına ulaştığımız zaman birbirini tetikleyen, durdurulamaz çarpışmalar olacak. O eşik geçildiği zaman artık bizim uzaya herhangi bir uzay aracı göndermemiz mümkün olmayacak. Eğer uzay çöpünü azaltacak bir çözüm bulamazsak, uyduların hayatlarımıza sağladığı bütün kolaylıklardan vazgeçilmesi gerekecek" şeklinde hatırlatmada bulundu.  

"Okyanusun derinlerinden gelen internetinizi köpek balıkları diş izleriyle kesebilir"
Fiber Optik Okyanus (Fiber Optic Ocean) isimli çalışmada Samancı, sanal gerçeklikle okyanusun dibinden giden fiberoptik kablolardan söz ediyor. 
Bugün kullandığımız internetin, belki çoğunun uydular aracılığıyla sağlandığı düşünülebilir. Ama aslında günümüzde var olan internetin altyapısı okyanusun altından giden kablolara dayalı ve bu kabloların aslında deniz ekosistemi üstünde etkisi var.
Sanal gerçekliği kullanma amacının, insanlara sorunları başka bir şekilde hissettirmek olduğunu kaydeden Dr. Samancı, "Köpek balıkları, bu fiberoptik kablolara çekiliyorlar.  Neden kabloları ısırmak istediklerinin nedeni tam olarak bilinmiyor ama köpek balıkları epey diş izi bırakarak, kabloları kırıyorlar. Bu durum şirketlere çok büyük maddi zararlara mal oluyor. Okyanusun dibinde kırığı bulup, tamir ediyorlar. Bu canavar gibi yaratık insanların yarattığı çizgi gibi bir teknolojiye saldırıyor. Bu doğa ile teknoloji arasındaki mücadelenin neredeyse bir grafik tasarım şeklinde dışavurumu ve gerçek olamayacak kadar absürt bir an" diye anlattı.  
 
Köpek balıklarının okyanusta yüzme hızından elde edilen veri müziği ve görselleri belirliyor
Bu çalışmada sanal gerçekliğin içinde okyanusun derinliğinde, fiberoptik kabloların içine takılı kalmış köpek balığı iskeletleri var.
VR gözlükleri ile ortamın içindeyken, kendinizi okyanusun altında fiber optik kablolarının ve köpek balığı iskeletlerinin arasında buluyorsunuz. Fakat fiberoptik kablolar farklı renklerde yanıp söylüyorlar.
Bu işe eşlik eden müzik ve kabloların yanıp sönmesi, veriye dayalı olarak değişiyor. Bu değişimi köpek balıklarının okyanusta yüzme hızından elde edilen veri belirliyor.  
"Köpek balıklarına GPS takarak, hareketlerini takip eden ocearch.org  isimli sitenin verilerini kullanıyoruz" diyen Samancı, "O sistem sayesinde köpek balıklarının okyanustaki var olan hızını hesaplayabiliyoruz. O hızı ve insanların interneti kullanma hızını kullanarak, bu işi yaptık. Bir anlamda doğanın hızı ve insanın hızlı şeklinde iki veri bir araya geliyor" dedi.  

Beyin dalgalarınızla okyanus dalgalarını nasıl yönetirsiniz?
Beyin dalgalarını kullanarak yaptığı Sen Okyanussun (You are the Ocean)  isimli çalışmasında Samancı, "Katılımcıya beyin dalgası ölçen sensör takıyoruz. Sanat galerisinin duvarına ise, gerçekçi bir okyanus yansıtıyoruz. Bu okyanus kamerayla çekilmiş bir video değil. Bilgisayar koduyla yaptığımız, tamamen koda dayalı bir okyanus ama gerçekçi bir sunum. Eğer etkileşen kişi kafasında bir problem çözmeye çalışıyorsa fırtınalı ve son derece dalgalı bir okyanus oluşuyor. Eğer daha kaygısız, anın içinde var olan bir düşünce modundaysa beyin dalgaları güneşli, sakin, dalgasız bir okyanus oluşturuyor. Aradaki geçişler de son derece yumuşak bir şekilde gerçekleşiyor" ifadeleriyle anlattı.

Biz Dünya'nın aynası, Dünya da bizim aynamız
Dr. Samancı, son olarak, çalışmanın amacını şu sözlerle anlattı:
"Pek çok insan, 'Ben insanım ve var olan bütün varlıklar benim için yaratıldı' diye düşünebiliyor. Ama belki de buna şöyle bakabiliriz; bir evren ve bir Dünya var, insan da bunun uzantısı, parçası yani faydalanmak şeklinde değil. Her ekosistemin eşit olduğu, insanın diğer ekosistemlerden daha üstün olmadığı, bizim her şeyin bir parçası ve uzantısı olduğumuz bir düşünme biçimi. Eğer kendimizi ustun görmezsek, dünyayı ve kaynakları da kendi çıkarımız için kullanmayız, diğer varlıkları da düşünürüz. Biz Dünya'nın aynası, Dünya da bizim aynamız gibi bir düşünce biçimi. Bu iş insanlar üzerine o bağı hissetme anlamında gerçekten çok etkili oldu."



Yapay zekâ çipleri nedir? Teknoloji savaşı cep telefonu ve uygulama fiyatlarını nasıl artırıyor?

Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
TT

Yapay zekâ çipleri nedir? Teknoloji savaşı cep telefonu ve uygulama fiyatlarını nasıl artırıyor?

Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)

Akıllı bir sohbet uygulamasına soru sorduğumuzda, cep telefonumuzdan anında bir metni çevirmesini veya tek dokunuşla fotoğrafı düzenlemesini istediğimizde, bütün bunlar saniyenin küçük bir diliminde gerçekleşen dijital bir sihir gibi görünüyor. Ancak bu kolaylığın arkasında son derece karmaşık bir sanayi altyapısı bulunuyor. Günümüzde petrolden daha değerli, altından daha stratejik hale gelen bu görünmez motorun adı ise yapay zekâ çipleri.

ABD ile Çin arasında bu teknolojik kaynak üzerindeki rekabetin giderek kızışması, özellikle Washington'ın Çinli şirketlerin yurt dışındaki veri merkezlerinde gelişmiş işlem kapasitesi kiralamasını yasaklayan yeni kararıyla birlikte, teknoloji savaşını günlük hayatımızı doğrudan etkileyen bir meseleye dönüştürdü. Artık bu mücadele, uzak bir siyasi rekabet olmaktan çıkarak sıradan tüketicinin bütçesini ve dijital araçlarının maliyetini tehdit eden bir unsura dönüşüyor.

Yapay zekâ çipleri nedir, sıradan cep telefonu işlemcilerinden nasıl ayrılır?

Rekabetin özünü anlayabilmek için öncelikle bu çiplerin ne olduğunu basitçe açıklamak gerekiyor. Bilgisayar veya cep telefonlarında kullanılan geleneksel işlemci (CPU), son derece zeki ancak karmaşık görevleri belirli bir sırayla, teker teker yerine getiren bir çalışana benzetilebilir.

Buna karşılık gelişmiş grafik işlemcileri (GPU) ve yapay zekâ hızlandırıcıları gibi yapay zekâ çipleri, aynı anda çalışan yüz binlerce küçük beyinden oluşan bir orduyu andırıyor.

Bu özgün mühendislik tasarımı, yapay zekâ çiplerinin milyarlarca veri, metin ve görüntüyü eş zamanlı olarak işlemesine, bunlar arasındaki örüntüleri tespit etmesine ve akıllı sistemleri anlama, çıkarım yapma ve içerik üretme konusunda eğitmesine imkân tanıyor.

thyju
ABD ve Çin bayrakları, yarı iletken çiplerin yer aldığı elektronik devre kartı üzerinde görülüyor. (Reuters)

Yeni nesil tek bir çipin onlarca milyar minyatür transistör barındırdığını belirtmek yeterli. Bu çipler, dünyada yalnızca az sayıda şirketin sahip olduğu son derece hassas lazer teknolojileriyle üretiliyor. Bu durum üretimlerini hem pahalı hem de sınırlı hale getirirken, söz konusu çiplere sahip olmak ekonomik ve askerî güçle eşdeğer görülüyor.

Washington, bulut bilişim üzerinden çiplere neden kısıtlama getiriyor?

ABD, bu çiplerin tasarımında sahip olduğu üstünlüğün kendisine belirleyici bir stratejik avantaj sağladığının farkına vararak yıllar önce Çin'e yönelik ihracat kısıtlamaları getirdi.

Ancak Çin'in büyük teknoloji şirketleri bu engeli aşmanın bir yolunu buldu. Çipleri satın alıp ülkeye getirmek yerine, Singapur ve Malezya gibi komşu Asya ülkelerinde kurulan büyük veri merkezlerinden internet üzerinden uzaktan işlem kapasitesi kiralamaya yöneldi.

Washington'ın son kararı ise bu kapıyı tamamen kapatmayı hedefliyor. Böylece Çinli şirketlerin kendi ülkeleri dışındaki veri merkezlerinde bu çiplerin işlem kapasitesini kiralamasının da önüne geçiliyor.

fgbu7
Hindistan'ın Bengaluru kentinde bir kişi, Anthropic'in yapay zekâ platformu Claude'u gösteren cep telefonunu tutuyor. (AFP)

Bu gelişmeyle teknoloji savaşı, bir ürünün satışını engelleme aşamasından hizmet kiralanmasını yasaklama aşamasına taşındı. Bu dönüşüm, küresel dijital tedarik zincirlerini belirsizliğe sürüklerken Pekin'i de ekonomik baskı araçlarını devreye sokmaya yöneltiyor. Çin'in gündeme getirdiği başlıca seçeneklerden biri, küresel elektronik üretiminde kullanılan nadir toprak elementlerinin ihracatını kısıtlama tehdidi.

Maliyet tüketicinin cebine nasıl yansıyor?

Siyasi hesaplardan bağımsız olarak, her ticari veya teknolojik savaşın nihai faturasını eninde sonunda tüketici ödüyor. Bu rekabetin bireysel bütçelere yansıması üç temel alanda kendisini gösteriyor.

1. Akıllı telefon ve bilgisayar fiyatları artıyor

Yeni nesil cep telefonları artık yalnızca bulut bilişim hizmetlerine dayanmıyor. Akıllı fotoğrafçılık özelliklerini ve kişisel asistanları çalıştırmak için cihazların içine entegre edilmiş küçük yapay zekâ çipleri de kullanılıyor.

Kısıtlamaların sıkılaşması, tedarik zincirlerinin aksaması ve nadir toprak elementlerinin maliyetinin yükselmesiyle Apple, Samsung ve Xiaomi gibi şirketlerin bu çipleri üretme maliyetleri de artıyor. Bu artış, tüketicinin mağazadan satın aldığı cep telefonunun fiyatına doğrudan yansıyor.

2. Ücretsiz ve ucuz uygulamalar dönemi sona erebilir

Son iki yılda DeepSeek ve Qwen gibi Çin merkezli yapay zekâ modelleri, küresel fiyat rekabetinde önemli rol oynadı. Bu modeller, ABD merkezli rakipleriyle karşılaştırılabilir yetenekleri çok daha düşük maliyetlerle sunarak Batılı şirketleri hizmetlerini ücretsiz veya indirimli fiyatlarla kullanıma açmaya zorladı.

Çinli geliştiricilerin işlem kapasitesine erişiminin kısıtlanması ve rekabet güçlerinin zayıflaması halinde, büyük Amerikan teknoloji şirketleri kendilerini pazarda neredeyse rakipsiz bir konumda bulabilir.

dfrgthy
Yapay zekâ uygulamalarını çalıştırmak ve büyük miktarda veriyi işlemek için kullanılan bilgisayar sunucularının bulunduğu veri merkezleri. (Shutterstock)

Bu durum, yapay zekâ uygulamalarına, tasarım programlarına ve iş ile eğitim hayatında giderek vazgeçilmez hale gelen ofis üretkenliği araçlarına yönelik aylık abonelik ücretlerinin artırılmasının önünü açabilir.

3. Günlük hizmetlere yansıyan gizli maliyet

Yapay zekâ çipleri yalnızca sohbet uygulamalarında kullanılmıyor. E-ticaret platformlarındaki öneri sistemlerinden akıllı ulaşım ve uçak bileti rezervasyonu uygulamalarındaki fiyatlandırma algoritmalarına, bankacılık güvenlik sistemlerine kadar pek çok alanda bu teknolojiden yararlanılıyor.

Kısıtlamalar, lisans koşulları ve sıkı denetimler nedeniyle sunucu kiralama ve veri merkezi işletme maliyetlerinin dünya genelinde yükselmesi, dijital şirketleri ek işletme giderlerini karşılamak için yeni yöntemlere yöneltebilir.

Şirketler bu maliyetleri teslimat ücretlerinde, komisyonlarda veya reklam fiyatlarında küçük artışlarla tüketiciye yansıtabilir. Bunun sonucunda dijital hizmetlerdeki maliyet artışı, tüketim mallarının fiyatlarına da dolaylı biçimde yansıyabilir.


Büyük haber siteleri Google'dan bağımsızlaşmanın yollarını arıyor

Google logosu (Reuters)
Google logosu (Reuters)
TT

Büyük haber siteleri Google'dan bağımsızlaşmanın yollarını arıyor

Google logosu (Reuters)
Google logosu (Reuters)

Büyük haber sitelerinin Google arama sonuçlarındaki görünürlüğü, şirketin algoritmalarında yaptığı köklü değişikliklerin ardından geriliyor. Uzmanlar, yayıncıların Google'a bağımlılıklarını azaltarak okurlarıyla doğrudan ilişki kurmaya yönelmeleri gerektiğini belirtiyor.

Arama motoru optimizasyonu (SEO) alanında faaliyet gösteren Alman şirketi Sistrix'in kasım ayında yayımladığı verilere göre, en büyük haber sitelerinin üçte ikisinden fazlası Ekim 2025-Ekim 2026 döneminde Google'daki görünürlüğünü kaybetti. BBC, The Guardian ve The New York Times da düşüşten etkilenen kuruluşlar arasında yer aldı.

İngiltere merkezli Polemic Digital şirketinin haber siteleri SEO danışmanı Barry Adams, gerilemeyi Google'ın arama sonuçlarında daha küçük sitelere de alan açmasına bağladı. Adams, Press Gazette'e yaptığı açıklamada, şirketin sonuçlarda çeşitliliği artırmayı hedeflediğini, dolayısıyla büyük yayıncıların görünürlük kaybının mutlaka bir hata yaptıkları anlamına gelmediğini söyledi.

Google'ın geçen yıl arama algoritmalarında yaptığı değişiklikler, haber sitelerinin trafik kaynaklarını da etkiledi. Bu değişiklikler arasında, yayıncılar için önemli bir ziyaretçi kaynağı olan Discover hizmetinin güncellenmesi de bulunuyor. Yapay zekâ destekli özetlerin yaygınlaşması ise kullanıcıların haber sitelerinin bağlantılarına tıklamadan aradıkları bilgilere ulaşmasını kolaylaştırıyor. Böylece yayıncılar, giderek daralan bir görünürlük alanında rekabet etmek zorunda kalıyor.

Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Horfakkan Üniversitesi İletişim Bölümü Başkanı Muhammed Malik, Şarku'l Avsat'a yaptığı değerlendirmede, medya kuruluşlarının okurlara ulaşma stratejilerini yeniden şekillendirmesi gerektiğini söyledi. Arama motorlarına aşırı bağımlılığın ciddi bir risk oluşturduğunu belirten Malik, çözümün yalnızca kaybedilen trafiği geri kazanmaya yönelik teknik adımlarla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı.

Malik'e göre yayıncılar, derinlemesine araştırmalar, özel haberler ve açıklayıcı gazetecilik gibi okura farklı platformlarda kolayca bulamayacağı içerikler sunmaya odaklanmalı. Haber uygulamaları, e-posta bültenleri ve sosyal medya gibi kanalların daha etkin kullanılması da trafik kaynaklarının çeşitlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Hızlı haber artık okur sadakati sağlamıyor

Malik, asıl hedefin yalnızca ziyaretçi çekmek değil, okurla kalıcı bir bağ kurmak olması gerektiğini belirterek, sadık bir kitleye sahip yayıncıların Google algoritmalarındaki değişikliklerden daha az etkileneceğini ifade etti.

Kullanıcıların bir haber sitesini doğrudan ziyaret etmesi için o mecrada farklı ve özgün içerikler bulması gerektiğini kaydeden Malik, son dakika haberlerinin artık her platformda yayımlandığını, bu nedenle yalnızca hızlı haber vermenin okur sadakati sağlamaya yetmediğini söyledi.

Ekonomi, eğitim, sağlık ve kamu hizmetleri gibi günlük yaşamı ilgilendiren konuların düzenli ziyaretleri teşvik edebileceğini belirten Malik, kolay gezinme, hızlı bilgi erişimi ve etkileşimli hizmetlerle kullanıcı deneyiminin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu yaklaşımın, haber sitelerini okurların günlük alışkanlıklarının bir parçası haline getirebileceğini kaydetti.


Slow Horses bitmiyor: Apple TV'den iki sezon daha

En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
TT

Slow Horses bitmiyor: Apple TV'den iki sezon daha

En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)

Apple TV, Slow Horses'ın iki sezon daha devam edeceğini doğrulayarak dizinin 8. sezonla sona ereceği söylentilerine son verdi.

Londra'da 8. sezon çekimleri süren dizinin final yapacağına ilişkin iddialar, Olivia Cooke'un açıklamalarının ardından güçlenmişti. Platform, yeni sezonlarda Gary Oldman'a hangi oyuncuların eşlik edeceğini henüz açıklamadı.

Özellikle River Cartwright'ı canlandıran Jack Lowden'ın diziye devam edip etmeyeceği merak konusuydu. Oyuncunun, Amazon'un yeni James Bond için ilk tercihi olduğu uzun süredir konuşuluyordu. Ancak Variety'nin haberinin yayımlanmasından birkaç saat sonra Amazon MGM'in yeni 007'sinin Robert Pattinson olduğu açıklandı.

Cooke, The Times'a verdiği röportajda dizinin son sezonunu çektiklerini düşündüğünü söylemişti. Oyuncunun canlandırdığı Sid Baker'ın ilk sezonun sonunda öldüğü sanılmış ancak 6. sezonda hayatta olduğu ortaya çıkmıştı. 

Cooke ve Lowden'ı Londra'daki 8. sezon çekimlerinde birlikte gösteren set fotoğrafları da son birkaç aydır paylaşılıyordu.

32 yaşındaki Cooke, röportajda şunları söylemişti:

Son sezonu çekiyorum! Yine de kesin konuşmamak lazım. Ama sanırım bize söylenen bu. Gerçekten de sona geldiğimizi hissediyoruz. Dün makyaj koltuğuna oturup ağladım.

Dizinin bugüne kadar 6 sezonu yayımlandı. Çekimleri tamamlanan 7. sezonun ardından 8. sezon için çalışmalar sürüyor.

Mick Herron'ın romanlarından uyarlanan Slow Horses, 2022'de başlayan yayın hayatı boyunca Apple TV'nin en başarılı yapımları arasında yer aldı. 

Dizi, gözden düşerek Iskarta Bürosu (Slough House) adlı birime gönderilen uyumsuz MI5 ajanlarını konu alıyor. Ekibin başında, Oldman'ın canlandırdığı huysuz Jackson Lamb bulunuyor.

Kadroda MI5 yöneticisi Diana Taverner'ı Kristin Scott Thomas, Catherine Standish'i Saskia Reeves, Roddy Ho'yu Christopher Chung ve Shirley Dander'ı Aimee-Ffion Edwards canlandırıyor. 

Dizide belirli aralıklarla yer alan oyuncular arasında Hugo Weaving, Joanna Scanlan ve Jonathan Pryce da bulunuyor.

Yönetici yapımcı Douglas Urbanski, yayımlanmış romanların tamamı uyarlandıktan sonra dizinin devam edip edemeyeceğine ilişkin soruya, daha önce Hollywood Reporter'da şu yanıtı vermişti:

Çoğu televizyon dizisi bir kitaptan uyarlanmıyor, dolayısıyla biz de bir yolunu bulabiliriz... Bir de şu var: Mick Herron yazmayı bırakmadı. Onun adına konuşamam ama belli mi olur, yeni kitaplar da yazabilir.

Slow Horses bugüne kadar drama dizilerinde yönetmenlik dalında iki, senaryo dalında bir olmak üzere üç Emmy kazandı. 

Dizinin ayrıca 5 BAFTA televizyon ödülü bulunuyor: Drama senaryosu dalında bir ödül alırken kurmaca yapımlarda kurgu ve ses dallarında art arda ikişer kez ödüllendirildi.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Variety, The Times