Suriye: Dera’da rejim ve yerel gruplar arasında çatışmalar yaşanıyor

Dera’da silahlı gruplar ve rejim güçleri arasında patlak veren saldırılar sürüyor

Pazartesi günü ülkelerine dönmek üzere Beyrut'tan ayrılmak için hazırlanan Suriyeli mülteciler (EPA)
Pazartesi günü ülkelerine dönmek üzere Beyrut'tan ayrılmak için hazırlanan Suriyeli mülteciler (EPA)
TT

Suriye: Dera’da rejim ve yerel gruplar arasında çatışmalar yaşanıyor

Pazartesi günü ülkelerine dönmek üzere Beyrut'tan ayrılmak için hazırlanan Suriyeli mülteciler (EPA)
Pazartesi günü ülkelerine dönmek üzere Beyrut'tan ayrılmak için hazırlanan Suriyeli mülteciler (EPA)

Suriye’nin güneyinde yer alan Dera’daki ‘uzlaşı bölgelerinde’ yerel silahlı gruplar ile Esed rejimine bağlı ile güvenlik güçleri arasında karşılıklı saldırılar kaydedildi. Can kaybı, yaralanmalar ve tutuklamaların olduğu söyleniyor.
Pazartesi günü sabahı el-Musayfira beldesinde bölgeden hava kuvvetleri istihbaratı için çalışan yerel bir grup tarafından, doğu bölgesindeki uzlaşı anlaşmaları liderlerinden biri önderliğinde bir baskın gerçekleştirilmişti. Baskına yanıt olarak silahlı yerel gruplar ise dün sabah Dera'nın doğu kırsalında Hava Kuvvetleri İstihbaratı’na ait bir askeri kontrol noktasını hedef aldı.
Rejim güçlerinin eşlik ettiği müdahaleci güçler ile belde halkından çok sayıda kişi arasında çatışmalar yaşandı. Çatışmaların uzlaşıları reddeden, kuzey Suriye'ye göç ettirilen ‘el-Bayumi lakaplı’ eski bir muhalefet liderine ait bir evde kaydedildiği, zirâ güvenlik devriyesinin şahsın yakınlarını tutuklamak söz konusu eve gittiği belirtildi. Rejime bağlı güvenlik güçlerinin makineli tüfek, uçaksavar ve RPG kullandığı çatışmalarda evin ateşe verildiği, muhalif grupların eski üyelerinden olup saldırıda hedef alınan üç kişinin tutuklandığı ifade edildi.
Aktivistler, Eylemciler, pazartesiyi salıya bağlayan gece Güney Suriye'deki uzlaşı anlaşmalarına bağlı olarak Dera’nın çeşitli bölgelerinde 3 farklı suikast düzenlendiğini bildirdi. Casim ile Neva arasındaki yolda gece vakti kimliği belirsiz kişilerce kurşunlarla doğrudan hedef alınan bir kişinin hayatını kaybettiği, Casim şehrinden gelmekte olduğu söylenen şahsın Dera'daki Askeri Güvenlik Servisi için çalıştığı ifade edildi. Aynı zamanda Askeri Güvenlik Servisi’ne bağlı bir güvenlik grubuyla işbirliği yapmakla suçlanan bir gencin Dera el-Beled’in es-Sed yolu mahallesinde kimliği belirsiz kişilerce vurularak öldürüldüğü belirtildi. Mustafa el-Kasam’a atıfla yerel olarak el-Kasam grubu olarak bilinen bu grubun aranan kişileri kovuşturmak için uzlaşı bölgelerine yapılan sürekli baskınlarda rejim güçlerine katıldığı aktarılıyor. Diğer üçüncü bir kişi ise Dera'nın batı kırsalındaki Neva şehrinde ekmek üretim tesisi yakınlarında kimliği belirsiz kişilerce vurularak öldürüldü.
Dolayısıyla Güney Suriye’deki uzlaşı bölgelerinde artan bir güvensizlik hali mevcut. Eski muhalifler, güvenlik güçlerini ve uzlaşı bölgelerindeki işbirlikçilerini bu suikastları gerçekleştirmekle suçluyor. Dera’dan eski bir muhalefet lideri, buradaki amacın Suriye rejimi muhaliflerinden kurtulmak, teşkil ettikleri riskleri uzlaşı bölgelerinde bulunan güvenlik noktalarından ve bariyerlerden uzaklaştırmak ve bölgede yeni bir güvenlik politikası uygulamak olduğunu öne sürüyor. Nitekim Dera’daki birçok unsur, 2018’de Rusya'nın sponsorluğunda kaydedilen uzlaşı anlaşmasıyla rejimin güney bölgelerini kontrol altına alması ardından Suriye’nin kuzeyine yönelik ‘tehciri’ reddediyor. Güvenlik servislerinin eski muhalifleri kendi çıkarları için çalıştırma çabaları ise başarısızlıkla sonuçlandı. Söz konusu liderin ifade ettiğine göre, daha önce muhalefette bulunan faal şahısların ortadan kaldırılması için suikastlar düzenleniyor.
Şam'daki rejime bağlı medya ve sosyal medya sayfaları, Pazartesi günü Dera’da düzenlenen operasyon gibi güvenlik operasyonlar ile DEAŞ ve Nusra Cephesi’ne bağlı hücrelerin ortadan kaldırılmasının hedeflendiğini öne sürdü. Söz konusu örgütlere bağlı hücrelerin uzlaşı anlaşmasına tabi alanlarda faaliyet göstermeye devam ettiği, Suriye ordusu ve güvenlik güçlerine ait mevzileri hedef aldığı biliniyor.
Güney Suriye'de 2021'de kaydedilen son uzlaşı anlaşması ile şahıslara ait hafif ve orta düzeydeki silahların teslim edilmesi öngörülmüştü. 2018’deki uzlaşı anlaşmasında bu silahların Rusya'nın himayesinde uzlaşıyı kabul eden muhalefet gruplarının elinde bulundurulmasına izin verilmişti.



İsrail, Filistin Yönetimi liderlerinin hareketlerine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırıyor

Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa salı günkü kabine toplantısında (WAFA)
Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa salı günkü kabine toplantısında (WAFA)
TT

İsrail, Filistin Yönetimi liderlerinin hareketlerine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırıyor

Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa salı günkü kabine toplantısında (WAFA)
Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa salı günkü kabine toplantısında (WAFA)

İsrail, sahada gerilimin arttığı ya da Filistin Yönetimi'nin çeşitli siyasi kazanımlar elde etmeye çalıştığı dönemlerde yıllardır sürdürdüğü bir politikanın parçası olarak Filistinli yetkililerin iç ve dış hareketlerini kısıtlamaya geri döndü.

Gazze savaşının başlamasından bu yana İsrail bu yaklaşımını yoğunlaştırdı. İsrail makamları dün Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa'nın Batı Şeria'daki Ramallah ve Nablus vilayetlerinde bir dizi kasaba ve köyü ziyaret etmesini engelledi.

Duvar ve Yerleşim Direniş Komisyonu’nun Facebook sayfası üzerinden yapılan paylaşımda, “İsrail işgal yetkilileri, önceden uyarıda bulunmaksızın, Başbakan Muhammed Mustafa'nın Nablus vilayetindeki Duma ve Kusra kasabalarını, Ramallah vilayetindeki Berka ve Deyr Dibvan kasabalarını ziyaret etmesini engelledi” denildi.

Paylaşımın devamında, “Bu keyfi adım, işgal makamları tarafından Filistin hükümetine karşı alınan bir dizi ırkçı tedbirin devamı niteliğinde olup, hükümet ile Filistin vatandaşları arasındaki güveni sarsmaya yönelik umutsuz bir girişimdir” ifadesi yer aldı.

Abbas'ın seyahatinin engellenmesi

Geçtiğimiz günlerde İsrail, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın Suriye'ye yapacağı ziyarete hazırlık amacıyla Ürdün'e gitmesini de engellemeye çalıştı. Ancak yoğun çabaların ve çeşitli tarafların temaslarının ardından Abbas, İsrail'in oyalamasının ardından Ürdün'e karayoluyla gitmek zorunda kaldı.

y6jukı
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas (Reuters)

Filistin Yönetimi bu konuda resmi bir açıklama yapmadı. Bazı yetkililer son dakikaya kadar ve birden fazla kez Abbas'ın hava yoluyla seyahat edeceğini teyit etmeye çalıştı, ancak sonunda yıllardır nadiren gerçekleşen bir şey olarak Abbas karayoluyla gitti.

İsrail'in bu kısıtlamasının, Filistin Devlet Başkanı'nın Suriye'yi ziyaret etme ve İsrail'in halen ‘terörist’ olarak tanımladığı ve ülkesinin topraklarına saldırdığı Suriyeli mevkidaşı Ahmed eş-Şera ile görüşme niyetinden mi yoksa Filistin'in ‘iki devletli çözüm’ çerçevesinde bir Filistin devletinin uluslararası alanda tanınması için başta Fransa olmak üzere Avrupa ülkeleriyle ve Suudi Arabistan'la koordinasyon içinde hareket etmesinden mi kaynaklandığı bilinmiyor.

Elbette bu tutum İsrail hükümetini ve Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu kızdırdı ve Fransa'nın çabalarına ve Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un açıklamalarına saldıran açıklamalar yapmasına neden oldu.

Sessiz kalmak

Filistin hükümeti Mustafa'nın Batı Şeria'daki bazı kasabaları ziyaret etmesinin engellenmesi konusunda sessiz kalırken, Filistin Devlet Başkanlığı da Suriye ziyareti öncesinde Başkan Abbas'a karşı İsrail tarafından yapılan girişimler konusunda sessiz kaldı.

dfrgthy
İsrail askerleri askeri operasyonlar sırasında Batı Şeria sokaklarında (İsrail ordusu)

İsrail'de hiçbir resmi kurum İsrail'in attığı bu adımlar hakkında yorum yapmazken, bazı medya kuruluşları Netanyahu hükümetinden resmi bir yorum almaksızın Filistin Devlet Başkanı'nın Suriye ziyaretini engelleme girişimlerini haber yaptı.

Gözlemciler, Filistinli yetkililerin hareketlerine getirilen bu kısıtlamanın, İsrail'in 7 Ekim 2023'ten bu yana Batı Şeria şehirlerine uyguladığı siyasi ve fiziki kuşatma çerçevesinde gerçekleştiğini düşünüyor.

Geçtiğimiz birkaç ay içinde Batı Şeria bir dizi yoğun askeri operasyona maruz kaldı. İsrail ordusu gece gündüz baskınlar düzenliyor, daha fazla kontrol noktası kuruyor, bölge sakinlerine yaptırımlar uyguluyor ve bir bölgeden diğerine veya bir vilayetten diğerine hareketlerini kısıtlıyor. İsrail polisi çeşitli yollarda konuşlanmış durumda ve Filistinlilere hiç de azımsanmayacak miktarlarda trafik cezaları uyguluyor.

Batı Şeria'nın coğrafi yapısının değiştirilmesi

İsrail askeri operasyonları üç aydır ağırlıklı olarak Cenin Mülteci Kampı’nda, aynı süre zarfında Tulkerim Mülteci Kampı’nda ve yaklaşık 70 gündür Tulkerim vilayetindeki Nur Şems Mülteci Kampı’nda yoğunlaştı. Bu operasyonlar, ‘silahlı terörizmin yuvası’ olarak tanımlanan bu kampların coğrafi yapısını değiştirmeye yönelik olarak evleri buldozerle yıkmayı ve yeni yollar inşa etmeyi içeriyor.

Söz konusu operasyonlar, yaklaşık 18 aydır acımasız bir savaşa maruz kalan Gazze Şeridi'nde yaşananların bir tekrarı olarak on binlerce Filistinlinin bu kamplardan göç etmesine neden oldu. Diğer vilayetlerdeki köyler, kasabalar ve kamplar da her gün daha fazla yerleşim karakolu kuran, yerleşim yolları inşa eden, Filistinli çiftçilere ait ekipmanlara el koyan ve onlara saldırarak aralarında çok sayıda kişinin yaralanmasına neden olan yerleşimcilerin saldırılarına maruz kalıyor.

DFRGTYH
Batı Şeria'nın El Halil kentinde Yahudi yerleşimine bakan bir tepede yürüyen Filistinli adam, 3 Nisan 2025. (AFP)

İsrailli yerleşimciler dün sabah Nablus'un doğusundaki Beyt Decen köyünde bir elektrik hattını uzatmak için çalışırken Filistinlilerin ekipmanlarına ve üç kamyona el koydu. Başka bir grup yerleşimci de Ürdün Vadisi'nin kuzeyinde mahsulleri sulamak için kullanılan su pompalarını çaldı.

Filistinlilere göre yerleşimciler tarafından gerçekleştirilen bu saldırıların çoğu İsrail ordusunun koruması altında gerçekleştiriliyor. Bu durum, Tel Aviv'de yerleşimi ve yerleşimcileri teşvik eden Bezalel Smotrich ve Itamar Ben-Gvir gibi aşırılık yanlısı bakanların yer aldığı aşırı sağcı hükümet altında bu tür saldırıları meşrulaştırarak İsrail'de açık ve net bir yaklaşım değişikliğine işaret ediyor.