Afrika kabilelerinin eski bir geleneği: Eşleri miras almak

Bu gelenek, çocukları ve aile mallarını korumak için devam ettiriliyor.

Araştırmacılar, Afrika'daki sosyal geleneklerin bu tür bir birlikteliği teşvik ettiğini ve böyle bir evliliği kabul etmenin toplumda güzel ahlakı ifade ettiğini ortaya koyuyor. (AFP)
Araştırmacılar, Afrika'daki sosyal geleneklerin bu tür bir birlikteliği teşvik ettiğini ve böyle bir evliliği kabul etmenin toplumda güzel ahlakı ifade ettiğini ortaya koyuyor. (AFP)
TT

Afrika kabilelerinin eski bir geleneği: Eşleri miras almak

Araştırmacılar, Afrika'daki sosyal geleneklerin bu tür bir birlikteliği teşvik ettiğini ve böyle bir evliliği kabul etmenin toplumda güzel ahlakı ifade ettiğini ortaya koyuyor. (AFP)
Araştırmacılar, Afrika'daki sosyal geleneklerin bu tür bir birlikteliği teşvik ettiğini ve böyle bir evliliği kabul etmenin toplumda güzel ahlakı ifade ettiğini ortaya koyuyor. (AFP)

Hatice et-Tayyib (Batı Afrika Uzmanı Moritanyalı gazeteci)
Afrika toplumları binlerce yıl öncesinden miras kalan, ailenin ve kabilenin ihtiyaçlarına uygun bir şekilde hareket etmeyi ve kamu çıkarını kendi çıkarlarına tercih etmeyi gerektiren bir dizi kadim değerler ve gelenekler tarafından yönetiliyor. Kadim değerler önemli olmasına rağmen bazı geleneksel kurallar, gençlerin mutluluğunu, yaşamdaki seçimlerini ve bireyin toplumla etkileşimini olumsuz yönde etkiliyor.
Bu adetlerin en önemlilerinden biri, ölen kişinin ailesinin sorumluluğunun üstlenilmesi, çocuklarının ve eşinin tüm ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Gelenekler, ailenin bütünlüğünü korumak ve çocukları ailenin bakımı altında tutmak için genç erkek ya da evli adama, erkek kardeşi, amcası veya dayısının dul eşiyle evlenmesini emrediyor.
 Bu, Afrika toplumlarındaki en tuhaf geleneklerden biri ve yaşanan modern gelişmelere rağmen bu gelenek hala genç erkeği ve dul kadını bu evliliği kabul etmeye ve ailelerinin arzusuna ve kabile kökenlerine saygı göstermeye mecbur bırakıyor.

Afrikalıların hayatlarını şekillendiren sosyal normlar
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığına göre birçok Afrika toplumunda meydana gelen değişikliklerle birlikte Batı ve Orta Afrika'da eş mirası, uzun süredir devam eden bir sosyal gelenek olduğundan dolayı halen yaygın halde. Bunda, dul bir kadının mütevazı olmasını ve kocasının ölümünden sonra aile üyeleri arasından kendisi için doğru koca seçilinceye kadar evliliğe ilgi duymamasını veya yeniden evlenme arzusunu göstermemesini gerektiren toplumsal kuralların büyük katkısı var.
Ganalı bir iş kadını olan Sara Bambiri, konuya dair şunları söyledi:
"Geleneksel toplum bunu çocukları korumanın ve aile içinde tutmanın en iyi yolu olarak görüyor. Çünkü aile, çocukların ailenin sorumluluğunda kalması için, eşin aile erkekleri arasından miras olarak alınması seçeneğini teşvik ediyor. Bunlar, eski çağlardan beri nesiller boyu aktarılan asil değerlerdir ve amacı, insanların sevdikleriyle bağ kurma arzusunu kontrol etmek değil, aileyi güçlendirmek ve birlik içinde tutmaktır."
Sara, The Independent Arabia ile gerçekleştirdiği röportajda, eşlerin mirasının, ailenin parasını, arazisini ve mülkünü erkeklerin elinde tutmak için tamamen maddi bir amacı olduğuna karşı çıkarak şunları söyledi:
"Ölen kişi ister zengin ister fakir olsun, aile dul kadına, aileden çocuklara bakabilecek, karısına büyük saygı duyacak ve kendisinden büyük de olsa duygularını küçümsemeyecek bir koca seçer. Bazı gençlerin yeni bir aile kurma arzusuyla yaşça daha büyük veya birkaç çocuğu olan kişilerle ilişki kurmayı reddettiği için, meselenin zaman zaman geleneksel toplumla bir çatışma haline gelebiliyor. Dulların, ailenin kendileri için seçtiği kişilerle evlenmeyi reddetmesi nadir görülen bir durum.”

Gençlerin seçimine müdahale
Araştırmacılar, Afrika'daki sosyal geleneklerin bu tür bir birlikteliği teşvik ettiği görüşünde. Böyle bir evliliğin kabul edilmesinin, toplumda ahlakın yumuşaklığını ve Afrika toplumlarının derinliklerinde kök salmış gelenek ve göreneklere özel saygıyı ifade ettiğini vurguluyorlar.
Sosyal bilimler alanında araştırmalar yürüten Senegalli Abdo Kay Bah şu değerlendirmede bulundu:
"Afrikalılar geleneklere saygıyı, bir kişinin ahlakının derecesini ve büyüdüğü çevrenin iyiliğini bilmenin bir ölçüsü olarak görüyorlar. Afrika toplumları halen üyelerinin davranışlarını, geleneklerini ve değerlerini kontrol eden Bedevi hayatı yaşıyor. Bazı Afrika toplumlarının modern sistemlere ve çağdaş değerlere ayak uyduramaması, bireylerin yaşamlarına olumsuz olarak yansımış ve çağımızda çoğu reddedilse de bu, geleneklere karşı hayranlık duygusunu da beraberinde getiriyor. Gençlik, özgürlükleri baskı altına alan ve kişisel tercihlerin gerçekleştirilmesini yasaklama ve kınama cezası altında engelleyen bu tür toplumsal normların tahakkümünden mustariptir ve gençlere göre, gelecekte örf ve adet kuralları oluşturmaya devam etmenin kişisel hayatı kontrol edeceğini ve onun otoritesine ve sosyal egemenliğine tabi kılacağını gösteriyor."
Araştırmacı, bazılarının bu geleneklere saygı göstermesine ve onları bırakmayı reddetmesine rağmen bu geleneklerin ‘özellikle kadın ve genç grupları arasında toplumun gelişimini engellediğine’ inanıyor. Ancak bu tür adetleri kötü davranış veya ahlak olarak tanımlasalar da kabilelerde görülen geleneksel sosyal kontrolleri ihlal ederek reddeden önemli bir yüzde var.
Batı Afrika'da yaygın olan sınıf temelli toplumlarda baba ya da yaşlı kişi ailenin çocukları arasından kocayı seçiyor ve akrabasının dul eşiyle evlenmeye teşvik ediyor. Bu adetlerin önemi şiir, nesir ve müzikte kendini göstermiştir. Bazı Afrika toplumları, geleneksel kültür olarak, masallara ve efsanelere göre, eşleri kötü ruhlardan korumak için, düğün töreninde ritmik bir büyünün okunması da dahil olmak üzere bir dizi ritüel ile bu geleneği yüceltmiş ve korumuş halde.
Bu gelenekler köylerde ve kırsal alanlarda daha yaygın görünüyor, ancak şehirlerde ve yakın bölgelerde de aileler hala akrabalık bağlarını desteklemek ve evlilikte istikrar ve başarı aramak için çocuklarını genel olarak akrabalarıyla bağ kurmaya teşvik ediyor.
Erkekler çoğu zaman, başka bir kişiyle bağlantı kurma planından, engeller ve zorluklarla karşılaşmamak için vazgeçiyor ve ailesinin arzusuna boyun eğiyor. Afrika toplumları, bir yabancının evlilik yoluyla içlerine girmelerinden pek hoşlanmıyorlar. Onlara göre aile, kendisi ve yabancı arasındaki uyum ve iletişim eksikliği nedeniyle içlerinde yaşanan olaylardan fazlasıyla etkilenebilir ve o yüzden iki taraf arasındaki ilişki daima gergin olabilir. Bu konu ise eşler ayrılana kadar uzayabilir.



Nijerya, Avrupa Birliği’nden silahların ülke içinde üretilmesini istedi

Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayi alanında kendi kendine yeterliliği sağlama konusundaki kararlılığını yineledi (Nijerya Ordusu)
Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayi alanında kendi kendine yeterliliği sağlama konusundaki kararlılığını yineledi (Nijerya Ordusu)
TT

Nijerya, Avrupa Birliği’nden silahların ülke içinde üretilmesini istedi

Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayi alanında kendi kendine yeterliliği sağlama konusundaki kararlılığını yineledi (Nijerya Ordusu)
Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayi alanında kendi kendine yeterliliği sağlama konusundaki kararlılığını yineledi (Nijerya Ordusu)

Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, 17 yılı aşkın süredir terörle mücadele eden ülkesinin savunma sanayisinde kendi kendine yeterliliğe ulaşması amacıyla Avrupa Birliği (AB) ülkelerine Nijerya'da savunma sanayisi üretim hatları kurma çağrısında bulundu. Ülkenin kuzeydoğusundaki bazı bölgelerde Boko Haram ve DEAŞ'ın Batı Afrika kolu faaliyet gösteriyor.

Nijeryalı Bakan, terörle mücadeleye destek kapsamında  taraflar arasında ikili düzeyde ilk kez sağlanacak 20 milyon avroluk askerî yardım paketinin teslimine ilişkin görüşmelerin son aşamasına gelindiği salı günkü Avrupa heyetiyle görüşmesinde bu çağrıyı yaptı.

Musa, Avrupa Dış İlişkiler Servisi heyetini Nijerya'nın başkenti Abuja'daki Savunma Bakanlığı merkezinde kabul etti. Avrupa Barış Fonu Başkanı Claire Goudin'in başkanlık ettiği heyetle yapılan görüşmede, Nijerya Ordusu'nun terörle mücadele kapasitesinin geliştirilmesi ele alındı.

Nijerya Savunma Bakanı Musa, başkent Abuja'daki Savunma Bakanlığı'nda, Avrupa Barış Fonu Başkanı Claire Goudin başkanlığındaki Avrupa Dış İlişkiler Servisi heyetini kabul etti (Nijerya Ordusu).
Nijerya Savunma Bakanı Musa, başkent Abuja'daki Savunma Bakanlığı'nda, Avrupa Barış Fonu Başkanı Claire Goudin başkanlığındaki Avrupa Dış İlişkiler Servisi heyetini kabul etti (Nijerya Ordusu).

Yardım paketini aşan talep

Musa, Abuja'daki görüşmede AB'ye, Nijerya'nın ekim ayı sonunda düzenlediği Afrika Savunma Fuarı (AFRIDEX) ile oluşan ivmeden yararlanarak ülkede yerli silah üretim hatları kurulması çağrısında bulundu.

Bakan, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayide kendi kendine yeterliliğe ulaşma konusundaki kararlılığını yineledi. Basın danışmanı Leah Katung-Baptondi tarafından yayımlanan açıklamaya göre Musa, özellikle terörün finansmanını sağlayan ağların nerede faaliyet gösterirlerse göstersinler takip edilmesi ve dağıtılması başta olmak üzere, terörle mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı.

Claire Goudin ise 20 milyon avroluk yardım paketinin el yapımı patlayıcılarla mücadele ekipmanları, insansız hava araçlarına (İHA) karşı savunma sistemleri, gece görüş cihazları ve sahada görev yapan askerler için kişisel koruyucu ekipmanların finansmanında kullanılacağını ifade etti.

Bu önceliklerin yoğun istişarelerin ardından Nijerya ordusu komutanlığıyla birlikte belirlendiğini kaydeden Goudin, Nijerya'nın Avrupa Barış Fonu'ndan yararlanan 20'den fazla Afrika ülkesi ve dünya genelindeki 30'dan fazla alıcı arasında bulunduğunu belirtti. Yardımın, Çad Gölü Havzası'ndaki Çok Uluslu Ortak Görev Gücü'nün istikrar çalışmalarını tamamlayıcı nitelikte olduğunu ifade etti.

Musa, mevcut desteğin ekipman, teknik eğitim ve bakım hizmetlerini kapsayan muharip olmayan yardımlarla sınırlı olduğunu kabul etti. Gelecek aşamalarda askerî sağlık hizmetleri ve gelişmiş gözetleme sistemlerinin de desteğe dahil edilmesini umduğunu belirten Bakan, görüşmelerde Gine Körfezi'nde deniz güvenliği alanındaki iş birliğinin de ele alındığını kaydetti.

İstihbarat konferansı

Bu arada Nijerya'nın başkenti Abuja'da, cuma günü sona erecek olan yıllık Savunma İstihbarat Başkanları Konferansı düzenleniyor. Ülkenin önde gelen güvenlik ve askerî etkinliklerinden biri olan konferansa üst düzey hükümet, askerî ve istihbarat yetkililerinin yanı sıra uluslararası ortaklar ve teknoloji alanındaki yenilikçiler katılıyor.

Konferansta ülkenin güvenlik durumu ve teknolojinin istihbarat faaliyetlerine entegrasyonu ele alınıyor.

Program kapsamında yerli teknoloji geliştiricilerinin ürünlerini sergilediği bir fuar ile savunma sanayisi sergileri de bulunuyor. Nijerya Savunma Bakanı, pazartesi günü konferansın açılışında yaptığı konuşmada, güvenilir ve eyleme dönüştürülebilir istihbaratın askerî operasyonların başarısı açısından “hayati önem taşıdığını” belirterek, istihbarat personeline proaktif hareket etme çağrısında bulundu.

Musa, hükümetin yerli savunma üretimini geliştirme konusundaki kararlılığını yineledi ve ulusal üretimin sürdürülebilir askerî kapasite oluşturulması açısından “temel unsur” olduğunu vurguladı.

Nijerya Cumhurbaşkanı Bola Ahmed Tinubu ise Ulusal Güvenlik Danışmanı Nuhu Ribadu aracılığıyla iletilen konuşmasında, “Bu yönetim döneminde tespit edilen 8 üst düzey terör örgütü liderinden 4'ü yakalandı veya öldürüldü. Bu operasyonlar, terör örgütleri üzerindeki kesintisiz ve koordineli baskıyı yansıtıyor” ifadelerini kullandı.

Tinubu, DEAŞ liderlerinden Abu Bilal el-Minuki'nin Mayıs 2026'da öldürülmesine ve Umar Hassan Madu'nun yakalanmasına da değindi. Bu operasyonların Nijerya ordusu ile ABD Afrika Komutanlığı (AFRICOM) arasındaki iş birliğiyle gerçekleştirildiğini belirtti.

Cumhurbaşkanı ayrıca son yıllarda terörle bağlantılı 2 binden fazla davanın görüldüğünü ve bu süreçte binden fazla mahkûmiyet kararı verildiğini açıkladı.

Tinubu, önceliğin elde edilen kazanımları “kalıcı güvenliğe” dönüştürmek olduğunu belirterek, “Her Nijeryalı güven içinde yaşayabilmeli, çalışabilmeli ve demokratik haklarını kullanabilmeli” ifadelerini kullandı.

Nijerya'nın başkenti Abuja'da düzenlenen yıllık Savunma İstihbarat Başkanları Konferansı'ndan görüntüler (Nijerya Ordusu).

Nijerya'nın başkenti Abuja'da düzenlenen yıllık Savunma İstihbarat Başkanları Konferansı'ndan (Nijerya Ordusu)
Nijerya'nın başkenti Abuja'da düzenlenen yıllık Savunma İstihbarat Başkanları Konferansı'ndan (Nijerya Ordusu)

Yapay zekâ, coğrafi istihbarat ve İHA’larla gözetleme sistemlerinin entegre edilmesi çağrısında bulunan Tinubu, bu teknolojilerden elde edilen verilerin “doğrulamaya ve hesap verebilir insan denetimine” tabi tutulması gerektiği uyarısında bulundu.

Nijerya'nın ABD, İngiltere, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve komşu Afrika ülkeleriyle güvenlik ilişkilerini güçlendirdiğini belirten Tinubu, bu iş birliklerinin ülkenin egemenliği ve ulusal çıkarları gözetilerek yürütüldüğünü ifade etti.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Nijerya, 2009 yılından beri kuzeydoğuda Boko Haram ve DEAŞ'ın Batı Afrika kolunun yürüttüğü isyanın yanı sıra kuzeybatıda faaliyet gösteren silahlı adam kaçırma çeteleriyle de mücadele ediyor.


Sahel bölgesinde güvenlik kaosu… Silahlar, silahlı kişiler ve teröristler

Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
TT

Sahel bölgesinde güvenlik kaosu… Silahlar, silahlı kişiler ve teröristler

Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)

Sağir el-Hidri

Sahel ülkelerinde siyasi ve güvenlik alanındaki kaosun giderek derinleştiği bir dönemde, uluslararası raporlar sahada hızla kazanımlar elde eden silahlı grupların silah kaynakları meselesini yeniden gündeme taşıdı.

Çatışmalarda Silahlanma Araştırmaları Enstitüsü tarafından yayımlanan bir raporda, söz konusu grupların silahlarının yaklaşık yüzde 20’sinin Burkina Faso, Mali, Nijer ve Çad gibi ülkelerin düzenli ordularına ait stoklardan geldiği belirtildi. Askerî kışlaları hedef alan saldırılar nedeniyle bu oranın daha yüksek olabileceği tahmin ediliyor.

Raporda, 2014-2023 yılları arasında ele geçirilen 700 ila 726 silahın analizine yer verildi. Bu silahların büyük bölümünün 1960’lı, 1970’li ve 1980’li yıllarda üretildiği; saldırı tüfekleri, ağır makineli tüfekler, havan topları ve diğer silah türlerini kapsadığı kaydedildi.

Karaborsa

Sahel ülkeleri son yıllarda, Batı’nın nüfuzuna karşı çıkan yönetimlerin iktidara gelmesine yol açan bir dizi askerî darbeye sahne oldu. Bu yönetimler başlangıçta paramiliter Wagner grubu, daha sonra ise doğrudan Rusya Savunma Bakanlığı’na bağlı Afrika Kolordusu aracılığıyla Rusya’nın güvenlik ve askerî desteğine başvurdu.

Nijerli güvenlik araştırmacısı Muhammed Evval, “Nijer, Mali, Burkina Faso ve Çad’daki silahlı grupların cephaneliği meselesi artık ulusal güvenlik sorunu haline geldi. Bu gruplar, Sudan, Etiyopya ve Libya gibi ülkelerin bitmek bilmeyen savaşlara sürüklenmesinden bu yana büyük ölçüde genişleyen karaborsadan temin edilen gelişmiş ekipmanlara sahip” değerlendirmesinde bulundu.

Evval yaptığı açıklamada, “Sahel’deki silahlı gruplar, kontrol ettikleri bölgelerde halka vergi ve haraç uygulayarak yeni finansman kaynakları bulmayı başardı. Bu da yeni silahlara kolayca ulaşmalarını sağlıyor. Söz konusu durumun bölge güvenliği açısından yıkıcı sonuçları bulunuyor” ifadelerini kullandı.

Evval ayrıca, askerî kışlaları hedef alan ve çok sayıda askerî teçhizatın ele geçirildiği saldırılar nedeniyle düzenli orduların silah stoklarının da tehdit altında olduğuna dikkat çekti.

Libya mirası

Nitekim, El Kaide örgütüyle bağlantılı Cemaat Nusret el-İslam ve’l Müslimin (CNIM) grubu, son olarak ülkenin orta kesimindeki Dioura kentinde Mali ordusuna ait bir kışlaya saldırı düzenledi. Saldırıda çok sayıda asker öldürülürken, bazı askerler esir alındı ve büyük miktarda askerî teçhizat ele geçirildi. Grubun saldırılarının son dönemde önemli ölçüde yoğunlaşması, gelişmenin geniş çaplı endişelere yol açmasına neden oldu.

Afrika meseleleri uzmanı siyaset araştırmacısı Ömer Sidi Muhammed Kalika, “Libya’da Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesinden bu yana Sahel bölgesi büyük bir silah akışına sahne oldu. Bunun nedeni, çoğunluğu Nijer ve Mali kökenli Tuareglerden oluşan, eski rejime bağlı çok sayıda askerî birliğin bölgeden göç etmesiydi. Resmî verilere göre, bölgede çeşitli türlerde on binlerce silah yayıldı. Ayrıca bölge, uyuşturucu ticareti ve organize suç faaliyetlerinin de merkezlerinden biri olarak silahların yayılmasına katkıda bulunan bir başka kaynak konumunda” değerlendirmesinde bulundu.

Kalika, “Rehinelerin serbest bırakılması karşılığında ödenen fidyelerden elde edilen büyük miktardaki para da silahlanmanın temel kaynaklarından biri. Bunun son örneklerinden biri, Mali’de silahlı bir grup tarafından kaçırılan vatandaşlarından birinin serbest bırakılması için Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) ödediği 10 milyon dolarlık fidyeydi. Ardından bir ABD vatandaşı, iki Rus ve iki Avrupa ülkesi vatandaşı için de fidyeler ödendi” dedi.

Kalika, “Bilgi sahibi kaynaklara göre silahlı gruplar, söz konusu rehine takasları ve serbest bırakmalar karşılığında büyük miktarda para elde etti. Rusya ile Ukrayna arasındaki nüfuz mücadelesinin bölgeye yayılması da bazı grupların silahlandırılmasında başka bir kaynak haline geldi. Nitekim bölge ülkeleri, Rusya ile müttefik olan ordulara karşı savaşan silahlı gruplara silah ve eğitim desteği sağlamakla Kiev’i defalarca suçladığını” belirtti.

Kalika ayrıca, söz konusu grupların düzenli orduların kışlalarına yönelik yoğun saldırıları sonucunda ele geçirdikleri ganimetlerin de silahlanmaları açısından önemli bir kaynak oluşturduğunu ifade etti.

Kalika’ya göre bölge ordularının silah akışını durduramamasının ardında, bölgenin güvenlik açısından kırılgan yapısı, zorlu coğrafi koşulları ve yıllardır silahların kontrolsüz biçimde yayıldığı Libya ile arasındaki geniş sınırlar bulunuyor.  Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre uluslararası güçlerin farklı gündemler doğrultusunda rekabet etmesi de bu ülkelerin silahların yayılmasını önleme çabalarının önüne yeni bir engel çıkarıyor. Bunlara, bazı ülkelerin vatandaşlarının serbest bırakılması karşılığında yüksek miktarda fidye ödemeyi kabul etmesi ile bölgede çetelerin, uyuşturucu ticaretinin ve organize suç faaliyetlerinin yaygınlaşması da ekleniyor.

Kıyasıya rekabet

Bu gelişmeler, Sahel ülkelerinde çatışmaların artması ve merkezî hükümetlerin CNIM ile Azavad Kurtuluş Cephesi gibi gruplarla yeni çatışma süreçlerine girmesi üzerine Birleşmiş Milletler (BM) raporlarının insani durumun daha da kötüleştiği uyarısında bulunduğu bir dönemde yaşanıyor.

Evval, “Sahel bölgesinde kontrolsüz silahlanma sorununu çözmeyi zorlaştıran unsurlardan biri de uluslararası güçlerin bölgede nüfuz sahibi olmak için yürüttüğü yoğun rekabet. Bu süreçte güvenlik sorunları büyük ölçüde göz ardı ediliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Evval, “Son yıllarda Fransa ve Rusya’nın askerî müdahaleleri, deneyimli silahlı gruplarla mücadelede kayda değer sonuçlar vermedi. Bu nedenle krizin daha da derinleşmesi bekleniyor” ifadelerini kullandı.


Afrika’daki anlaşmazlığın bölünme tehdidi yarattığı Frankofoni Zirvesi Kamboçya’da başladı

Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
TT

Afrika’daki anlaşmazlığın bölünme tehdidi yarattığı Frankofoni Zirvesi Kamboçya’da başladı

Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransızca konuşan ülke ve bölgelerin iki yılda bir düzenlediği zirveye katılmak üzere Kamboçya’ya gidiyor. Macron, ülkesinde halkın tepkisine yol açan protestolar ve uluslararası alandaki karmaşık siyasi sorunlarla karşı karşıya kalmışken, Afrika’daki anlaşmazlık da zirvenin gündemine gölge düşürüyor.

Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh, Uluslararası Frankofoni Örgütü’nün (OIF) üç gün sürecek toplantılarına ev sahipliği yapıyor. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bugün başlayan zirve, gelecek pazartesi günü sona erecek.

Macron’un, Fransızca konuşan 90 ülke ve hükümetin üye olduğu örgütün zirve toplantısına katılması ve ikili görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor. Örgütün 53 tam, 5 ortak ve 32 gözlemci ülkesi bulunuyor.

Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’deki pazarlardan biri (AFP)
Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’deki pazarlardan biri (AFP)

Kamboçya, 2024 yılında bir önceki zirveye ev sahipliği yapan Fransa’dan dönem başkanlığını devralacak.

Diplomatik açıdan hassas konular, Macron ve zirveye katılan liderler için önemli bir sınav niteliği taşıyor. Özellikle örgütün gelecek dört yıl görev yapacak yeni genel sekreterinin belirleneceği pazartesi günkü oylama, zirvenin en kritik gündem maddelerinden biri olacak.

Genel sekreterlik yarışında, aralarında ciddi anlaşmazlıklar bulunan iki Afrika ülkesinden adaylar öne çıkıyor. Üçüncü dönem için yeniden aday olan Ruandalı Louise Mushikiwabo ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin bağımsızlık mücadelesinin efsanevi lideri Patrice Lumumba'nın kızı, 71 yaşındaki Kongolu Juliana Lumumba yarışıyor.

Kinşasa yönetimi, Washington ve Birleşmiş Milletler uzmanları, Ruanda'yı isyancı M23 hareketine destek vermekle suçluyor. Söz konusu hareket, Ruanda sınırındaki, maden kaynakları bakımından zengin doğu Kongo'da kontrol sağlamak için mücadele eden yaklaşık 100 silahlı gruptan biri. Kigali yönetimi ise bu suçlamaları sürekli reddediyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Mushikiwabo'nun yeniden seçilmesi hâlinde örgütten ayrılabileceği uyarısında bulundu. Böyle bir gelişmenin Frankofoni açısından ağır darbe olacağı değerlendiriliyor. Zira Kongo Demokratik Cumhuriyeti, 110 milyonu aşan nüfusuyla dünyanın en fazla Fransızca konuşan nüfusuna sahip ülkesi konumunda. Ülkenin Fransızca konuşan nüfusu, Fransa'nın nüfusundan 40 milyon daha fazla.

Şarku’l Avsat'ın AP’den aktardığına göre krizden çıkış yolu olarak Romanya ve Moritanya'dan iki aday da uzlaşma seçenekleri arasında öne çıkıyor.