Sisi, toplumsal güvenlik noktasında söylentilerin tehlikesine karşı uyarıda bulundu

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi (AP)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi (AP)
TT

Sisi, toplumsal güvenlik noktasında söylentilerin tehlikesine karşı uyarıda bulundu

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi (AP)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi (AP)

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, toplumsal güvenliği bozmaya yönelik suç sayılan söylentileri yayma tehlikesine karşı uyarıda bulundu.
Sisi, Evkaf Bakanlığı tarafından düzenlenen Kutlu Doğum Haftası’nda yaptığı açıklamada, inşa ve ıslah amacıyla yapıcı eleştiri peşinde koşmayan, aksine fitne ve yalanlarla iftira atan ‘zayıf ruhlara’ ilişkin çağrıda bulundu.
Mısır Cumhurbaşkanı, “Peygamberlerin ve nebilerin doğum yıldönümünü kutlamak, mesajının özü ve amaçları üzerinde düşünmek ve onu asil bir ahlak örneği olarak almak için iyi bir fırsat” açıklamasında bulundu.
Mısır’ın arzulanan gelecek için yeni ufuklara ulaşması gerektiğine dikkati çeken Sisi, bunun gerçekleşmesinin özveri ve samimiyet gerektirdiğini belirterek, ülke çapında çeşitli alanlarda dev ulusal projelerle devletin kalkınma çabalarının desteklenmesinin önemini vurguladı.
Sisi, inancın örgütlü çalışma ve sürekli çabayı birleştiren akılcı bir yaklaşım olduğunu söyledi.



Rusya-Ukrayna savaşından alınan 5 ders

Başkent Kiev'i savunan Ukraynalı savaşçılar. (Reuters)
Başkent Kiev'i savunan Ukraynalı savaşçılar. (Reuters)
TT

Rusya-Ukrayna savaşından alınan 5 ders

Başkent Kiev'i savunan Ukraynalı savaşçılar. (Reuters)
Başkent Kiev'i savunan Ukraynalı savaşçılar. (Reuters)

Moskova'nın deyimiyle Ukrayna topraklarında gerçekleşen ‘Özel Rus Askeri Operasyonu’nun ardından, iki yılın sonunda, pek çok gözlemciyi meşgul eden konu, bu savaşın sona ermesi ve bundan kaynaklanabilecek sonuçlarla ilgili birçok senaryoya açık olan sonraki olasılıklar dikkate alındığında, herkesin şu ana kadar aldığı derslerin neler olduğu…

Avrupa Kıtası iki yıl boyunca, İkinci Dünya Savaşı'nın sonundan bu yana görmediği büyük ölçekli askeri çatışmalara sahne oldu. Ancak Rusya, herkesin beklediği ezici ve ezici zaferi elde edemedi ve Kiev birdenbire mağlup olmadı, en azından ilk başta Rus ayısına direndi. Ancak şimdi özellikle stratejik Avdiyivka şehrinin geri çekilmesi ve Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenski'nin ülkesini kurtarma çağrılarından sonra şansları azaldı. ABD Başkanı Joe Biden iç meselelerle meşgul görünürken, Avrupalı ​​liderlerin geri kalanı, özellikle NATO'nun geleceğine ilişkin korkutucu konuşmalar ışığında, savaşın devamı konusunda anlaşamıyor.

Uluslararası taraflar, ittifaklar ve bölünmeler arasında ciddi bir müdahale, bunlar arasında bir kaos halinin olduğu çok açık, aksine neredeyse hiçbir yanıtı bulunamayan temel sorular var: Rusya Avrupa devleti mi yoksa Asya devleti mi? Bu soru, Beşinci Fransız Cumhuriyeti'nin kurucusu olarak uzun süre Atlantik'ten batıya ve Urallar'dan doğuya kadar halkları bir araya getirecek bir coğrafi birlik hayal eden Fransız General Charles de Gaulle'ün ifade ettiği Avrasya teorilerine gölge düşürüyor. Bu da Çin'in uzun süre Başbakanı olan Çu Enlay'ın sözleriyle, Rusya'nın sözde ve eylemde Asyalı olmaktan çok Avrupalı ​​olduğu anlamına geliyor.

Bu analizde, bu olağanüstü ve Avrupa'da onlarca yıldır görülmemiş nitelikteki askeri operasyonun sunduğu bazı derslere odaklanmayı amaçlıyoruz. Peki, bu dersler nelerdir?

1- En iyi savunma aracı saldırıdır

Belki de ilk ders savunma ve saldırı arasındaki karşılaştırmayla ve hangisinin önceliğe sahip olması gerektiğiyle ilgilidir.

Rusya'nın Ukrayna topraklarında askeri bir operasyon başlatma kararı, boşluğun doldurulmasıyla ortaya çıkmadı, tam aksine Kremlin'in, Rusya'nın güvenliğini ve istikrarını etkileyebilecek neredeyse kesin tehditler olduğunu gördüğü bir zemin vardı.

1990'lı yıllarda NATO, Rusya'nın batı sınırlarına doğru genişlemeyeceği yönünde bir taahhüt vermesine rağmen, verdiği sözleri tutmadı. ABD, Rusya'ya sınır komşusu birçok ülkeye yoğun ilgi gösterdi ve bazıları daha önce Sovyetler Birliği'nin etki alanındaydı.

Ukrayna, NATO için Rusya'yı rahatsız edebilecek ve yarın başka türlü hareket edebilecek bir kedi pençesi gibi görünüyordu. Bu durum, Kiev'in NATO'ya katılması durumunda Rusya için rahatsız edici bir açık düşmanlık haline gelebilir. Putin'in bu gerçeği iyi anladığından, stratejik tercihi ‘saldırı en iyi savunma aracıdır’ şeklindeydi.

ABD'nin West Point Askeri Akademileri Direktörü General John Randall Ballard, savaştaki en önemli ve tehlikeli dönüşümlerden birinin savunmadan saldırıya geçiş olduğunu belirtiyor. Rusya'nın güçlü bir saldırıyla savaşı başlattığı, ancak Ukrayna'nın batı silahları ve açık bir milli iradeyle sınırlarında durduğu kaydediliyor.

Rusya'nın savaş ilkelerinden biri geleneksel olarak anında ve eşzamanlı, derinlemesine saldırı olmuştur ve Başkan Putin'in Ukrayna'daki ilk operasyonlarında kullandığı konsept buydu.

Ruslar hızlı başarılar elde ettiler ancak Kiev'e doğru ilerlerken bir engelle karşılaştılar. Ancak Donbass'ın büyük kısmını ele geçirmeyi başardılar. Bu da Ukraynalıları bazen savunma, bazen zayıf saldırılarla etkili savunma savaşına zorladı. Denizde ve karada da ayrı ayrı başarılar elde ederek, iç Rusya'da insansız hava araçlarıyla ani saldırılar düzenleyerek savaşın uzun süresi ve Batı tarafından sağlanan maddi ve askeri desteğin azalması, Ukrayna'nın Kiev'in başlangıçtaki inisiyatifi kaybetmesine neden oldu ve Rus ordusuna karşı kesin bir zafer elde etme olasılığını zorlaştırdı. Bu da Moskova'yı kalıcı bir barış anlaşmasını kabul etmeye zorlayabilir.

Ukrayna uzun ve ölümcül bir savaşa tercih ederek hızlı bir yenilgiyi kabul edecek mi?

Rusya'nın savaş meydanlarında uzun süre dayanamayacağını ve özellikle üzerine imzalanan ekonomik yaptırımların etkisiyle zorlanacağını söyleyen tüm seslere karşı, Rus ekonomisinin niteliksel olarak bir iyileşme gösterdiğini görüyoruz. Aynı zamanda, ABD'nin Ukrayna'ya verdiği finansal destek azalıyor ve özellikle Donald Trump'ın kasım ayındaki ABD başkanlık seçimlerini kazanması durumunda tamamen kesilebilir.

Şu ana kadar savaş olarak adlandırmayı reddettiği askeri operasyonlara başlamadan önce Putin'in aklında saldırı fikri net miydi?

Çoğu kişi, Ukrayna'nın NATO ile ilişkilerini değiştirmek istediğini, komşu ülkeyi işgal etmekten daha fazlasını amaçladığını düşünüyor gibi görünüyor, burada imparatorun, ünlü Alman askeri stratejisti Carl von Clausewitz'in (1831-1810) yazdıklarına işaret ettiği açıkça görülüyor:

Hiç kimse, bir savaşa başlamadan önce kafasında neyi başarmayı amaçladığını ve nasıl yönetmeyi düşündüğünü net bir şekilde anlamadan savaşa girişmez.

Bu dersten çıkan soru: Putin'in savaşı bitirmek için bir vizyonu var mı yoksa gelecekte uzun bir savaş yoluyla devletini sona erdirmekten daha iyi bir çözüm olarak Zelenskiy'nin yenilgiyi hemen kabul etme inancına mı bahse girecek?

2-Barış istiyorsanız savaşa hazırlanın

Rusya-Ukrayna çatışmalarından ve iki yıl süren karşılıklı zafer ve yenilgilerden çıkan derslerden biri, “Barış istiyorsanız savaşa hazırlanın” sözünün geçerliliğinin inkar edilmesidir.

2000 yılında Rusya'nın başkanlığına gelmesinden bu yana, Vladimir Putin, kaderin 20’inci yüzyılda başına gelen en büyük felaket hakkında konuşmaktan vazgeçmedi. Ona göre bu felaket öncelikle Sovyetler Birliği'nin bombalanması ve ardından Mikhail Gorbaçov'un Perestroyka ve Glasnost politikalarıyla parçalanmasıydı.

Putin'in zihninde, zayıf bir devlet sadece satranç tahtasındaki bir piyon olacak kadar önemliydi ve bu nedenle, dikkati kesinlikle güçlü ve genç Rusya'nın yeniden inşasına odaklanmıştı. Rusya'nın çeşitli alanlarda, askeri ve ekonomik olarak, karşı koyma ve meydan okuma yeteneğine sahip olması gerekiyordu.

sacd
Mariupol'deki çatışmaların fitilini kimin ateşlediği sorulmaya devam ediliyor. (Reuters)

Putin, Batılı çevrelerle silahlı çatışmanın öncelikle vekaleten kaçınılmaz olarak geleceğinin farkında mıydı? Bugün Ukrayna'da olduğu gibi ve hemen sonrasında da Atlantik sesleri, Rusya'yla yakında kendini kabul ettirecek bir silahlı çatışmaya hazırlanmanın gerekliliği çağrısında bulunarak ne ifade ediyor?

Olan kesinlikle buydu ve hem konvansiyonel hem de nükleer Rus askeri cephaneliğine olan ilginin yeniden canlandığını temsil ediyordu.

Putin, mücadelesinin uzun süreceğinin farkındaydı ve geniş ve yayılmış bir ülke olan Rusya'da, tanklar, zırhlı araçlar, helikopterler, zırhlı personel taşıyıcıları, omuzdan atılan füzeler, kısa ve uzun menzilli füzeler ve çeşitli geleneksel silahların dünyasında bir uyanışın kaçınılmaz olduğu anlaşılmıştı.

Diğer yandan, Rus ordusu, süpersonik ve hiper sesli füzelerin gelişiminde eşi benzeri görülmemiş bir başarı kaydetti ve bazıları bunları Ukraynalılarla yapılan çatışmalarda zaten kullandı. Putin'in bu tür silahlara sahip olmamasına rağmen, Batı kurumlarının Ruslara karşı büyük bir üstünlük elde etmelerine izin verdi. Ancak Rusya'nın korku dengesi stratejisi, Batı merkezlerini, özellikle de Washington'ı, caydırdı.

Buna paralel olarak Putin, ülkesinin ekonomik durumuyla ve uluslararası güçlerle, özellikle de bir zamanlar ölümcül bir küçümsemeyle değerlendirilen bir alan olan Çin'le olan ortaklıklarıyla ilgileniyordu. Kruşçev bir keresinde “Çinlileri ekonomik olarak terk edersek açlıktan ölecekler” demişti.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığına göre bugün Pekin ile Moskova arasındaki ortaklık, askeri olmasa da en azından ekonomik olarak, Avrupa ve ABD’nin neredeyse etkisiz hale gelen baskı ve yaptırımlarının hafifletilmesine yardımcı oluyor.

Rusya'nın savaş hazırlıkları, yirmi yıldan fazla bir süredir dünyanın geri kalanıyla iletişim ve etkileşim alanını genişletmeyi de içeriyordu. Ruslar Batı'dan pragmatik dersler aldılar ve Moskova'ya belirli kıtalarda geniş yollar açan ideolojik teorileri terk ettiler. Bugün aşırı Batı sağının düşmanlıklarını ve eğilimlerini Moskova'dan uzaklaştıran ve püskürten bir kalkan olarak görülen Afrika ve Latin Amerika'nın yanı sıra eski Sovyet cumhuriyetlerinde de durum aynıdır.

xsdv s
Putin ve Zelenskiy'nin çıkarları ve stratejileri farklı. (Reuters)

Savaş hazırlıklarında Putin'in özellikle önem verdiği belki de önemli bir nokta, Avrupalılar ve Amerikalılar tarafından kendisine yöneltilen totaliterlik ve diktatörlük suçlamalarına rağmen, iç ulusal dokunun bütünlüğünün sağlanmasıdır. Herkes Sovyetler Birliği'ni dağıtmak için kullanılan senaryonun günümüz Rusya'sında hazırlanan ve yeniden üretilen senaryoyla aynı olduğunu fark ettiğinden, bunun etrafında ulusal bir fikir birliği var.

3 -Yanlış hükümlere düşmek ve bundan kurtulmak

Cesur yazılarıyla ve ABD’deki iç baskı gruplarından korkmamasıyla tanınan, en iyi Amerikalı zekâlardan biri de siyaset bilimi ve uluslararası ilişkilerde uzmanlaşmış Harvard Üniversitesi’nde Profesör Stephen Walt, Rusya-Ukrayna savaşından alınan derslerin analizi bağlamında, liderlerin yaptığı hataların, insanları ve ülkeleri savaşın soykırımına sürüklediği fikri üzerinde durdu.

Walt, Putin'in ilk etapta Ukrayna'nın ciddi bir direniş başlatmaktan aciz olduğunu düşünerek hata yaptığını ve bu girişiminin başarısızlığa mahkum olduğunu ileri sürdü... Bütün bunlar onun hataları mı?

Kesinlikle hayır. Çünkü Rusya'nın askeri gücünün değerlendirilmesindeki hata gibi başka stratejik hatalar da var. Belki de Çar, Avrupalıların Ukrayna'yı son caydırıcılık duvarı olarak göreceklerini ve bunun Putin'in maceralarına devam etmesini engelleyeceğini gözden kaçırdı. Bu nedenle, Avrupa'nın silah fabrikalarının kapılarının ardına kadar açılacağı ve uzmanlar ve askeri eğitmenlerle Kiev'in caddelerinde Çar'ın kuvvetlerine karşı durmak için ilerleyeceği kesin bir durumdu...

ABD'nin desteğine gelince; Putin bunu hesaba katmak zorundaydı, özellikle de başlangıçta hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar arasında bir yön birliği vardı ve bu da Putin'e yenilmese bile onunla yüzleşmenin gerekliliğini öngörüyordu. Ukrayna bataklığının labirentlerine çekilmiş, yani sanki 1980'lerde Afgan bataklığında olduğu gibi tarih yeniden tekerrür ediyor gibi.

Putin'in yaptığı yanlış hesaplamalar arasında, Avrupa'nın onun gaz boru hatlarını kapatması durumunda hızla boyun eğeceğine olan inancı vardı, ancak İkinci Dünya Savaşının sonundan ve sonrasından bu yana dünya değişmişti, başka enerji kaynakları ve alternatif konumlar vardı ve Avrupalılar, sahip oldukları yetenekler ve referanslarla, gaz boru hatlarının kesilmesi olasılığını dikkate almamış değillerdi.

Stephen Walt'un incelediği hatalar sadece Rusları ve Putin'i kapsamıyor, aynı zamanda Batılı liderlere de özellikle de ilk etapta Avrupalılara da ulaşıyor. Çünkü Putin'in macerasının günleri, haftaları, en kötü ihtimalle birkaç ayı aşmayacağını düşünüyorlardı.

Özellikle Putin'in Ukrayna'nın büyük bir bölümünü zorla yok etmesinden ve Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson gibi bazı bölgelerin gönüllü olarak Rus egemenliğine geri verilmesinden sonra, savaşın uzun süreceğini ve yıllarca sürebileceğini düşünmüyorlardı.

Avrupalılar ve Amerikalılar, ekonomik yaptırımların Rusya üzerindeki etkisini yanlış hesapladılar ve Putin'in onu çevreleyen cumhuriyetleri, eski Sovyetler Birliği'ne ideolojik olarak bağlı olan coğrafi bölgeler olarak kullanmasını göz ardı ettiler. Bu cumhuriyetler, Rus pazarının ihtiyaç duyduğu tüm malların ve ürünlerin geçiş noktası haline geldi. Belirli dönemlerde petrol fiyatlarının yükselmesi ve bazı ülkelerin Rus silahlarını satın alma isteğinin artması, Rus ekonomisinin yeniden canlanmasına yardımcı oldu. Bu, Moskova'nın aktive ettiği 'buğday silahına’ ek olarak gerçekleşti.

Batılı liderler, Batı'nın Ukrayna'yı kendi safına çekme ve gözdağı ve kışkırtma yoluyla zorla ya da gönüllü olarak NATO eksenine çekme çabalarına karşı Rusya'nın muhalefetinin derinliğini küçümsemekle hata yaptılar.

xsd ds
Rus saldırısının ilk dalgasında ağır kayıplar yaşandı. (Reuters)

Batılı liderlerin hataları, Putin'in Rusya'nın tek lideri olarak yaptığı hatalara ek olarak, savaş sisinin savaş başlamadan önce ve belki de diğer taraflar henüz uyanmadan önce yayılması ve vizyonların çarpıtılması için bir fırsat mıydı?

4 -Nükleer enerji kullanım amaçlı değil, tehdit amaçlıdır

Rusya ile Ukrayna arasında iki yıldır aralıksız devam eden çatışmaların ardından, başta nükleer silahlar olmak üzere kitle imha silahları konusunda tartışma masasında heyecan verici ve tehlikeli bir soru işareti varmış gibi görünüyordu.

Soru şu: Eğer Kiev halen nükleer silaha sahip olsaydı, Moskova Kiev'e yaptığını yine de yapar mıydı?

Cevap bizi, eski Sovyetler Birliği'nin en güçlü ikinci cumhuriyeti olan ve 1 Aralık 1991'de birlikten ayrılıp bağımsızlığını kazanma yönünde oy kullanan Ukrayna'nın hikayesine götürüyor. Ancak ayrılığa rağmen Kiev, tasarımı ve üretimi için önemli ekipmanlara ek olarak, o zamanlar dünyanın üçüncü en büyük Sovyet nükleer silah cephaneliğinin yaklaşık üçte birini kendi topraklarında tuttu.

Ukrayna topraklarında yaklaşık 130 adet kıtalararası balistik füze bulunuyordu, bunlardan 6'sı UR-100N tipi ve 46'sı RT-23 tipi, toplamda 10 adet nükleer başlıkla. Ayrıca 33 ağır füze atıcısı mevcuttu ve toplamda Ukrayna'da yaklaşık bin 700 nükleer başlık bulunmaktaydı.

Ancak 1994 yılında, 400 milyon doları aşmayan küçük bir ABD teşvikiyle Ukrayna, cephaneliğini imha etmeyi ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması'na katılmayı kabul etti.

Dünya çapında çok az sayıda kişi, bu eylemin sonuçlarına dikkat çekenler arasında, özellikle ünlü Amerikalı düşünür ve Chicago Üniversitesi'nde siyaset bilimi uzmanı Profesör John Mearsheimer öne çıkıyor.

Mearsheimer, Ukrayna'nın herhangi bir nükleer caydırıcı silahtan yoksun kalması durumunda Rusya'nın saldırganlığına maruz kalacağını öngördü. Bu görüş o zamanlar pek sevilmiyordu ve yalnızca bir azınlık onu destekliyordu.

5 Aralık 1994 tarihinde, Ukrayna, Rusya Federasyonu, İngiltere ve ABD liderleri, Ukrayna'nın nükleer silahlara sahip olmayan bir ülke olarak Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşmasına katılımı konusunda Ukrayna'ya güvenlik güvenceleri sağlamak üzere Budapeşte Memorandumu'nu imzaladılar.

Gerçekten Ukrayna'nın güvenliğini garanti ettiler mi?

24 Şubat 2022'deki Rus saldırısı (Ukrayna'ya saldırı tarihi), anlaşmanın kağıt üzerindeki değerinden daha fazlasını temsil etmediğini gösterdi. Rusya, sınırları aşarak barikatları yıktı, hiçbir kısıtlama veya engel tanımadan hareket etti. İngiltere ve ABD, Kiev'e geleneksel ve bazıları etkili olan silahlar sağlamış olsa da NATO'nun gelişmiş silahlarından bazılarının Ukraynalılara ulaştığı söylenebilir. Ancak Ukrayna'ya nükleer bir kalkan sağlayan kimse olmadı, bu da onların ölümcül silahlara sahip olmaları durumunda farklı olabilirdi.

Yine aynı soruyu soralım: Ukraynalıların nükleer kalkanı olsaydı Putin bu maceraya girer miydi?

Çoğu analist, nükleer bir devleti yenmenin imkansız olduğunu bilen Putin'in bunu yapmayacağına inanıyor.

Rusya tarafında ise Putin, ülkesinin tehdit altında olması veya çökme korkusuna maruz kalması durumunda, yani nükleer silah kullanımına başvurmak anlamına gelmesi durumunda, ülkesinin ulusal güvenliğini savunmak için her türlü yolu kullanma ihtimalinin olduğunu ima etmeye devam ediyor.

scdv
Savaş ikinci yılını, sonucu konusunda net bir ufuk olmadan tamamlıyor. (Reuters)

Rusya'nın eski başkanı ve Ulusal Güvenlik Konseyi'nin başkan yardımcısı Dmitry Medvedev, sürekli olarak açıklamalarıyla veya ima etmesiyle, Rusya'nın nükleer silahlarının Rus kuvvetlerinin elinde ve kullanımının kolay olduğu izlenimini vermekten kaçınmıyor.

Ancak Rus liderliği, nükleer silahların bir kullanımdan çok bir tehdit olduğunun tamamen farkında çünkü nükleer silahların aktif hale getirilmesi, şu veya bu şekilde kendisine karşı çıkan uluslararası güçlerin tepkisini gerektirecek.

Buradan bu dersin sonucu, nükleer silahın mevcut veya gelecek herhangi bir savaşta kullanılacak bir silah olmaktan çok, büyük olasılıkla hala caydırıcılık silahlarından biri olduğu şeklinde görünüyor.

5 -Küresel sistemden maliyetli bir ayrılma

Bugün, iki yıl boyunca yaşanan gerilim ve Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra başlayan dünya düzeninin sonu fikrine ilişkin devam eden ve kafa karıştırıcı konuşmalardan çıkarılabilecek en önemli derslerden biri, neredeyse kırk yıldır hüküm süren iki kutupluluk döneminden, yani Soğuk Savaş döneminden farklı olsa da aslında göreceli de olsa halen var olan belirli bir sistem olmasıdır.

Ukrayna savaşı dünyaya, doğrudan saldırı eylemlerine karşı safların birleştiği küresel bir düzenin var olduğunu hatırlatmaya başladı.

Putin kendisine pahalıya mal olan ve insan ve taş gibi çok pahalı bedellere mal olabilecek bu kısmı görmezden mi geldi?

Rus Çarının öfkeli bir anda hiç kimsenin Ukraynalıları kurtarmak ve desteklemek için acele etmeyeceğini ve bu temelde hızla düşeceğini hayal etmiş olabileceği kesindir. Mesele Rusya'ya tarihi kan bağları, yakın evlilikler ve tek bir dini inançla bağlı olan komşu bir ülkeye yapılan askeri seferden başka bir şey olmayacak.

Muhtemelen Putin, NATO'nun sert ve benzeri görülmemiş bir güçle karşılık vermeyeceğine ikna olmuştu.

İki yıl süren acımasız savaşın ardından Rusya, daha zayıf bir rakiple savaşmadığını ve karşı karşıya gelmediğini, aksine GSYİH'si Rusya'nın yaklaşık 20 katı olan bir ittifak tarafından desteklenen bir ülkeyle karşı karşıya olduğunu keşfetti.

Belki de Ruslar nükleer silaha sahip olsa bile NATO'nun, bu güce başvurmayı düşünenleri caydıracak korkutucu bir caydırıcılık dengesi yaratabilecek güçlü bir güce sahip olduğunu söylemeye gerek yok.

Üstelik Putin ve liderleri, Sayın Putin'in sonsuza kadar rehinesi olmamak için Avrupa'nın başvurabileceği enerji alternatiflerine bakmayı unuttular.

Rusya'nın Ukrayna'daki harekâtı, dünya çapında liberal demokrat akımı güçlendirmek için geldi. En zor koşullarda bile birlik ve dayanışma durumunu göstermek, kriz zamanlarında yaygın bir yönelim olan saldırganlığın, çağdaş siyasetin bir aracı olarak ortaya çıkmasını engeller.

Aynı bağlamda, Ukrayna operasyonu, özellikle Avrupa ülkelerinde uzun süredir devam eden siyasi tarafsızlık sabitlerinin çoğunun değişmesine yol açtı. Örneğin İsveç ve Finlandiya, onlarca yıllık ve İsveç örneğinde olduğu gibi asırlık tarafsızlıklarını terk etmeye karar vererek NATO'ya katılma çabalarına başladılar.

Açık güç kullanmayı düşünen devletlere verilen mesaj, doğrudan saldırgan eylemlerin muhtemelen diğer güçlü devletleri kendilerine karşı güçlerini birleştirmeye teşvik edeceği argümanı etrafında yoğunlaşıyor gibi görünüyordu. Saldırgan, başarılı bir askeri operasyon başlatsa bile eskisinden daha az güvende olabilir.

Sonuç olarak, Rusya-Ukrayna savaşının krizini araştıran bir araştırmacının, yukarıdakilere ek olarak fikir edinebileceği, birçok ders içeren geniş alanlar bulabileceği kesin. Örneğin, bu savaşta kullanılan geleneksel silahlarla modern silahlar, özellikle de yapay zekâ silahları arasındaki karşılaştırmanın öyküsü, araştırmaların derinleştirilmesini ve derslerin netleştirilmesini gerektiriyor.

Başta Birleşmiş Milletler olmak üzere bu insani krizi sona erdiremeyecek gibi görünen uluslararası kuruluşların önemsizliğinden ve büyük ihtimalle üzerinden zaman geçtiğinden de bahsediliyor.

İktidar ile hak arasındaki ahlaki krize, kimin üstün olduğuna, zaferin haklının iktidarına mı, yoksa iktidarın hakkına mı ait olduğu konusunda dikkate alınması gereken dersler var.

Şimdi ateşkesin sağlanması, gerginliğin azaltılması ve en azından bir barış veya saldırmama anlaşmasına varılması için beklenene kadar, siyasi, askeri ve ekonomik alanda birçok yeni ders çıkarmak için alan açık kalacaktır. Bu dersler gerçekten acı verici olabilir, ancak gelecek nesillere, askeri caydırıcılığı kullanmak yerine, edebi ve ahlaki güç kullanımının yerini alabilecek önemli dersler olabilir.

*Bu analiz Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabia’dan çevrildi.


İsrail ile Hamas arasındaki psikolojik savaş

Yapılan değerlendirmeler İsrail'in Refah'a olası saldırısının bölgeyi daha da kötü hale sürükleyeceği ve insani dramı derinleştireceği yönünde. (AP)
Yapılan değerlendirmeler İsrail'in Refah'a olası saldırısının bölgeyi daha da kötü hale sürükleyeceği ve insani dramı derinleştireceği yönünde. (AP)
TT

İsrail ile Hamas arasındaki psikolojik savaş

Yapılan değerlendirmeler İsrail'in Refah'a olası saldırısının bölgeyi daha da kötü hale sürükleyeceği ve insani dramı derinleştireceği yönünde. (AP)
Yapılan değerlendirmeler İsrail'in Refah'a olası saldırısının bölgeyi daha da kötü hale sürükleyeceği ve insani dramı derinleştireceği yönünde. (AP)

Michael Horowitz

İsrail'in Refah'a saldırması yönündeki en kötü senaryoyu önlemek amacıyla ateşkes sağlama yönünde her türlü diplomatik çaba devam ediyor. Ramazan Ayı yaklaşırken böyle bir senaryo gerçekleştiği taktirde bölgenin daha da istikrarsız hale geleceğinden korkuluyor.

11 Mart’ta başlayacak olan Ramazan Ayı’nda İsrail ile Filistin arasındaki gerilim neredeyse her yıl şiddetleniyor. Ancak bölgesel düzeyde patlak veren çatışma tehdidi nedeniyle bu yıl risk daha yüksek. İsrail'in Hamas'ın rehineleri Ramazan ayına kadar serbest bırakması veya Refah'ta yeni bir saldırıya hazır olması yönünde açıkladığı ültimatom, yoğun nüfuslu şehri riske atıyor. Nitekim Refah, yüzbinlerce yerinden edilmiş insan için bir sığınak ve Hamas için bir kale haline gelmiş durumda.

Birçok İsrailli, görüşmeler ne olursa olsun İsrail güçlerinin yüz binlerce Filistinlinin sığındığı şehirde neticede operasyon düzenlemek zorunda kalacağına inanıyor. Basit bir mantıkla Refah, Hamas'ın saklanabileceği son büyük kentsel bölge. İsrail ordusunun son gerçekleştirdiği ve iki rehinenin kurtarılmasıyla sonuçlanan operasyon, Refah'ta çok sayıda rehinenin tutulduğu yönündeki şüphelerin doğrulanmasına yardımcı oldu. Amaç Hamas'ı ortadan kaldırmak ve rehineleri kurtarmak olsaydı, birçok İsraillinin mantığına göre bir sonraki mantıklı adım Refah'a gitmek olurdu.

Bölgedeki aşırı kalabalık göz önüne alındığında; Refah'a olası bir saldırı konusunda uluslararası kaygılar artıyor. İsrail'in daha önceki gibi operasyonlarına devam etmesi halinde Refah'taki sivil nüfus yoğunluğu, mağdur sayısında ve hasar boyutunda artışa neden olacak.

İsrail'in saldırısı da Kahire'yi son derece zor bir duruma sokabilir.

İsrail, küresel protestoları reddetme geçmişine rağmen şimdi benzeri görülmemiş bir uluslararası incelemeyle karşı karşıya. 7 Ekim’de düzenlenen terörist saldırıların yansımaları bu yönde potansiyel bir dönüm noktasını temsil ediyordu. ABD hem kamuoyuna yaptığı açıklamalarda hem de diplomatik tartışmalarda Refah'a yönelik saldırıya güçlü bir şekilde karşı olduğunu ifade ediyor. Avrupa ülkeleri itidal çağrısında bulunurken Suudi Arabistan da dahil olmak üzere Körfez ülkeleri ise karşıtlıklarını dile getirdi. Özellikle İsrail'in bu ülkelerle gelecekteki diplomatik ilişkilerini ve normalleşme çabalarını incelediği bir dönemde bu tür uyarıların büyük bir ağırlığı olduğuna şüphe yok.

Mısır Dışişleri Bakanı İsrail ile yapılan barış anlaşmasını geçersiz kılma tehdidinde bulunduğunu inkar etti. Ancak Kahire, İsrail'in Refah'taki operasyonuna benzeri görülmemiş bir şekilde karşı çıktığını ifade etti. Nitekim İsrail'in olası saldırısı da Kahire'yi son derece zor bir duruma sokabilir. Mısır, Filistinlileri kalıcı olarak yerinden etme girişimleriyle iş birliği yapmakla suçlanma riskiyle karşı karşıya kalarak yüz binlerce Filistinli mülteciyi kabul etmeyi veya kapısını kapatıp operasyonun insani maliyetinin suçunu paylaşmayı seçmek zorunda kalacak. Şarku’l Avsat’ın Majalla’dan aktardığına göre gerçek şu ki İsrail ile barış anlaşmasının gözden geçirilmesi yönünde herhangi bir resmi tehditte bulunulmamış olsa da Mısır'ın istikrarını tehdit eden riskler gerçek.

Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir'in Mescid-i Aksa'ya giriş için önerdiği yeni kısıtlamalar nedeniyle Ramazan Ayı’nda Batı Şeria'daki durumu daha da alevlendirme riski bulunuyor. Bu durum, Kudüs ve Batı Şeria'da şiddeti artırma tehdidi teşkil ediyor.

Kuzey Cephesi

İsrail ile Lübnan sınırındaki gerilim ise artıyor. İsrail ve Hizbullah yeni çatışma turlarına girmeye hazırlanıyor. ABD ve Fransa'dan gelen uluslararası arabulucular gayri resmi bir ateşkes sağlamaya çalışıyor. Aynı zamanda İsrail'in yedek askerlerini geri çekmesi karşılığında Hizbullah'ın belirli sınır bölgelerinden çekilmesini teklif ediyor. Ancak tüm bu diplomatik çabalara rağmen bir anlaşmaya varılması zor görünüyor. Hizbullah, Gazze'de ateşkes sağlanana dek İsrail'e yönelik saldırılarını durdurmayı açıkça reddetti. İsrail ise Lübnan ordusunun Hizbullah'a karşı etkinliğini sorgulayarak sınırda yaşayanların kamu güvenliğini sağlamaya çalışıyor.

İran mevcut krize vekillerini harekete geçirerek ve ABD'ye odaklanmaya devam ederek yanıt verirken Kızıldeniz'deki nakliye trafiğini hedef alan operasyonlar ise gerilimi artırdı.

İran İslam Cumhuriyeti, Filistinlilerin gerçek dostu değil. Ancak Filistinlileri bölgesel çıkarlarını ilerletmek için kullanıyor. Bazen de Filistin davasına karşılık ve destek vermek zorunda kalıyor. İran krize doğrudan müdahil olmaktan kaçınmak isterken, bölgesel olarak Filistinlilere yönelik sempatiden faydalanmaya devam ediyor. Ancak İran'ın son denge oyunu çok daha büyük maliyetler ve risklere neden olma tehlikesi taşıyor. Ürdün'de üç Amerikan askerinin öldürülmesi ve sonrasında yaşananlar, İran'ın gerilimi sonsuza kadar sürdüremeyeceğini gösteriyor. Ayrıca aslında aralarında doğrudan bir çatışma istemeyen Washington ve Tahran'ın kendilerini böyle bir çatışmanın ortasında bulabileceğini kanıtlıyor.

dever
Refah'ta birçok bina İsrail hava saldırılarında yıkıldı. (AP)

Ancak İran, bu yöndeki haberlerde de belirtildiği üzere Irak'taki ajanlarından ABD kuvvetlerine yönelik saldırılarını askıya almalarını isteyerek gözlemcileri şaşırttı. Ancak İsrail’in Ramazan ayında saldırı gerçekleştirmesi halinde bu yöndeki kısıtlamalar devam etmeyebilir. Bu da gerilimlerin yeniden alevlenmesine yol açabilir.

İsrail ile Hizbullah arasında bir anlaşmaya varılması zor görünüyor.

Tüm bu risklere rağmen İsrail'in Refah'a operasyon başlatma ihtimali halen yüksek. Ancak İsrail'in Refah'a operasyon tehdidini yalnızca İsrailli rehinelerin serbest bırakılması yönünde bir anlaşmaya varmak için kullanmak isteyebileceğine dair göstergeler de var. Diğer yandan ise Gazze'deki İsrail kuvvetlerinin sayısı şu an 7 Ekim'den bu yana en düşük seviyesinde. Bu, İsrail'in Filistin Şeridi'ndeki önceki genişleme operasyonlarıyla pek tutarlı değil.

Netanyahu ve diğer İsrailli yetkililer yaklaşan operasyon hakkında yüksek sesle konuşmayı ihmal etmiyorlar. Netanyahu, Refah'ın boşaltılması gerektiğini açıkladı. Bu söylem, bazı Filistinlilerin Refah'tan sürülmesine yol açtı, ancak ordu tarafından herhangi bir resmi tahliye emri yayınlanmadı.

Hamas'ın taleplerini İsrail'in tutumlarıyla uzlaştırmaya yönelik diplomatik girişimler başarısızlıkla sonuçlandı. Hamas, herhangi bir rehinenin serbest bırakılmasını düşmanlıkların sona ermesiyle ilişkilendiriyor. Bu, üstü kapalı bir şekilde Gazze'deki yönetiminin devamını gerektiriyor. İsrail ise bunu açıkça reddederek ‘hayali’ olduğunu söylüyor. Netanyahu, ilk heyetin Mısırlıların görüşlerini dinlemek için Kahire'ye gitmesi ardından Kahire'ye başka bir heyet göndermeyi reddetti. Bazıları bunun sadece siyasi bir hayatta kalma taktiği olduğunu, bunun işleri daha da karmaşık hale getirdiğini öne sürdü. Gazze'nin kontrolünü Hamas'a bırakacak herhangi bir çözümün İsrail halkı için savunulamaz olduğu yönünde ortak görüş mevcut. Bu da müzakereler açısından ciddi bir çıkmaza işaret ediyor. Doldurulması gereken büyük bir boşluk var iken kaybedecek fazla vakit ise yok.

*Bu analiz Şarku’l Avsat tarafından Londra merkezli Al-Majalla dergisinden çevrildi.


Sudan kriz hattına giren Dibeybe eleştirilere maruz kaldı

Dibeybe, Almanya'nın Libya Özel Elçisi Bock ile görüştü. (UBH Medya Ofisi)
Dibeybe, Almanya'nın Libya Özel Elçisi Bock ile görüştü. (UBH Medya Ofisi)
TT

Sudan kriz hattına giren Dibeybe eleştirilere maruz kaldı

Dibeybe, Almanya'nın Libya Özel Elçisi Bock ile görüştü. (UBH Medya Ofisi)
Dibeybe, Almanya'nın Libya Özel Elçisi Bock ile görüştü. (UBH Medya Ofisi)

Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid Dibeybe’ye yönelik eleştiriler artarken Almanya'nın Libya Özel Elçisi Temsilcisi Christian Bock, Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy’nin çabalarını desteklediklerini ve Almanya'nın seçimler yoluyla Libya'da istikrarın sağlanmasını arzu ettiğini dile getirdi.

Dibeybe ise dikkatini Sudan’a çevirerek ilk kez resmi olarak Sudan krizini çözmeye yönelik girişimini duyurdu. Bu, Dibeybe’nin Libya krizini çözememesi nedeniyle yerel düzeyde eleştirilmesine neden oldu.

Yerel medyanın Dibeybe'nin Libya'da barışı yeniden tesis etme ve Ulusal Uzlaşma Konferansı’nı sonuçlandırmadaki ‘başarısızlığı’ olarak tanımladığı şeye rağmen Dibeybe önceki akşam Sudan Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) Muhamed Hamdan Dagalu (Hamideti) ile yaptığı telefon görüşmesinde Sudan'a barış ve ateşkes getirecek girişim çağrısında bulundu. Ayrıca Hamideti’yi Libya’ya davet etti. Dibeybe’nin ofisine göre Hamideti, UBH Başbakanı’na Sudan'da güvenlik ve istikrarı desteklemeye yönelik çabalarına şükranlarını ifade ederek daveti memnuniyetle karşıladığını vurguladı.

Diğer yandan Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Abdulfettah El Burhan'ın bu hafta Trablus'a resmi bir ziyarette bulunması bekleniyor.

Almanya Elçisi

Almanya'nın Libya Özel Elçisi Christian Bock, Trablus’ta siyasi yetkililerle ayrı ayrı görüşmelerde bulundu. Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi dün Bock ve Libya dosyasından sorumlu kişi Sarah Holt ve Maslahatgüzar Sven Kroespe ile Libya'daki siyasi durumla ilgili gelişmeleri görüştüğünü söyledi.

dsvde
Menfi, Bock ile görüştü. (Başkanlık Konseyi)

Menfi, toplantıda Libya’da her kesimin katılacağı seçimlerin düzenlenmesi için siyasi sürecin ilerletilmesinin yanı sıra Başkanlık Konseyi tarafından kabul edilen ulusal uzlaşma projesindeki gelişmelere ve önümüzdeki nisan ayı sonunda yapılması beklenen ‘kapsayıcı forum’ hazırlıklarını görüştüklerini bildirdi.

Menfi, Almanya'nın Libya'daki olumlu rolünü ve Libya'da barışı sağlamak ve bir an önce seçimlere ulaşmak amacıyla ‘Berlin Yolu’nun sonuçlarına ulaşmaya yönelik diplomatik ve siyasi çabalarına övgüde bulundu.

Dibeybe dün, Trablus’ta Bock ve beraberindeki heyetle bir araya geldi. Başta Libya'ya komşu ülkeler olmak üzere bölgedeki siyasi durumla ilgili gelişmeler ve bölgenin istikrarına hizmet edecek konular görüşüldü.

Dibeybe’nin ofisi, Almanya'nın Libya dosyasındaki rolüne övgüde bulunduğunu ve Libya'yı istikrara kavuşturmayı amaçlayan her türlü yerel ve uluslararası çabaya desteğini bildirdi. Ayrıca, Libya'daki Birleşmiş Milletler Destek Misyonu'nun Libyalı siyasi partilerle yapması planlanan toplantıya bağlılığını ve seçimlerin adil yasalara uygun şekilde yapılmasını ve geçiş aşamalarının sona erdirilmesini amaçlayan tüm uluslararası çabalara desteğini vurguladı.

Toplantıda ayrıca iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğinin yanı sıra, özellikle enerji ve yenilenebilir enerji alanlarında bir dizi ortak ekonomik etkinliğin düzenlenmesi de ele alındı.

Diğer yandan Libya Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı İmad es-Sayih dün Almanya Elçisi ile Trablus’ta yaptığı görüşmeye değinerek, uluslararası toplumun Libya'daki demokratik sürece verdiği destek çerçevesinde ve Komisyon'un bu yıl içinde uygulanması planlanan belediye meclisi seçimlerini uygulamaya hazırlık düzeyini gözden geçirdiğini aktardı.

dfvd
Libya Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı İmad es-Sayih, Almanya Elçisi Bock ile bir araya geldi. (Libya Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu)

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Bock, Alman hükümetinin, Komisyon'un seçimleri dünyada geçerli olan en yüksek standartlara uygun olarak gerçekleştirme çabalarından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.  Komisyon'un beklenen yetkileri uygulamaya hazırlığını artıran teknik ve danışmanlık desteği sağlamaya hazır olduğunu yineledi.


UNICEF: Gazze afet sonrası aşamada

Aylardır Gazze Şeridi'nin kuzeyine yardım girmemesi nedeniyle, çocuklar yetersiz beslenmeye maruz kalıyor (EPA)
Aylardır Gazze Şeridi'nin kuzeyine yardım girmemesi nedeniyle, çocuklar yetersiz beslenmeye maruz kalıyor (EPA)
TT

UNICEF: Gazze afet sonrası aşamada

Aylardır Gazze Şeridi'nin kuzeyine yardım girmemesi nedeniyle, çocuklar yetersiz beslenmeye maruz kalıyor (EPA)
Aylardır Gazze Şeridi'nin kuzeyine yardım girmemesi nedeniyle, çocuklar yetersiz beslenmeye maruz kalıyor (EPA)

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) Ortadoğu ve Kuzey Afrika Sözcüsü Salim Owais yaptığı açıklamada “Gazze Şeridi'nin ‘afet sonrası aşamada’ olduğuna, Gazze’deki çocukların hepsinin, özellikle de Gazze’nin kuzeyindeki çocukların yaşadığı trajik duruma” dikkati çekti.

Şarku’l Avsat’ın Arap Dünyası Haber Ajansı’ndan (AWP) aktardığı habere göre Owais, “Yardımların aylardan beri kuzeye girmediğini, bunun da çocukları, yetersiz beslenme sorunlarıyla, sağlık hizmetleri, su ve yaşam için gerekli tüm ihtiyaçlardan yoksunlukla karşı karşıya bıraktığını” söyledi.

Sözcü “Artık afet sonrası aşamadayız ve çocukların durumu giderek daha da kötü hale geliyor. Yerinden edilen, binlercesinin uzuv kayıplarına uğradığı, bazılarının hala iyileşmeyen yaralarla yaşamak zorunda kaldığı, yarısının çocuk olduğu yaklaşık 1,7 milyon kişi var” diye belirtti.

Salim Owais, “Savaş nedeniyle yetersiz beslenme oranları ciddi oranda arttı. Bundan önce Gazze Şeridi'nde bu oran yüzde 0,8'di, şimdi kuzeyde yüzde 15,6'ya, güneyde ise yüzde 5'e ulaştı, bu da insani durumun çocuklar açısından ne kadar tehlikeli olduğunu gösteriyor. Vatandaşın yaşadığı felaket göz önüne alındığında, Gazze Şeridi’ne gelen yardımlar olması gerektiği gibi değil” diye ifade etti.

Owais, savaş devam ettiği sürece çocukların hayatlarının sadece bombalama nedeniyle değil, aynı zamanda yetersiz beslenme, susuzluk ve hastalıkların yayılması gibi ek sebeplerden dolayı da tehlikede olduğunu belirterek “Yardımların sürekli ve kısıtlamasız bir şekilde sağlanması için ateşkesin derhal ve sürdürülebilir bir şekilde sağlanması gerektiğini, bu sayede yeterli miktarda ve güvenli bir şekilde yardımların ulaştırabileceğini” vurguladı.

grfhbtynj
Gazze'de 17 bin çocuk ailelerinden ayrıldı, birçoğu ailesini kaybetti (AFP)

Owais, “Gazze Şeridi'ndeki tüm çocukların korumadan yoksun olduğunu ve onları korumak için gereken uluslararası insani hukuka saygı gösterilmediğini” vurguladı.

Salim Owais, “Tahminlerimize göre ailelerinden ayrılan 17 bin çocuk var ve bunların birçoğu şiddet nedeniyle anne veya babasını kaybetmiş ya da onlardan ayrılmış durumda. Bu, özellikle kendilerine bakacak kimsesi olmayanlar için tehlikeli ve hassas bir konudur. Sahadaki tehlikeli durum göz önüne alındığında, ilgili yetkililerin bunlarla ilgilenmesi zor” diye ifade etti.

Sözcü, “Hepatit virüsünün yayılmasının yanı sıra yetersiz beslenme, gıda ve sağlık hizmeti eksikliği, çocuklar arasında solunum yolu ve sindirim sistemi hastalıklarının yayılması nedeniyle çocukların karşı karşıya olduğu tehlikeler konusunda” uyardı.

Owais son olarak “Bağışıklık sistemini zayıflatan başta yetersiz beslenme olmak üzere tüm bu faktörler hem çocuklar hem de onların gelecekleri ve gelişimleri açısından tehlike oluşturmaktadır" dedi.


Filistin’de hükümet istifasını sunmaya hazırlanıyor

Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye. (DPA)
Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye. (DPA)
TT

Filistin’de hükümet istifasını sunmaya hazırlanıyor

Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye. (DPA)
Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye. (DPA)

Filistin’de siyaset arenası, Filistinli örgütlerin ve çeşitli siyasi bileşenlerin Rusya’nın başkenti Moskova’da yapacağı toplantı öncesinde bir hareketliliğe tanık oluyor.

Arap ülkelerinde istişare turuna çıkan Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın son durağı Ürdün oldu. Ürdün Kralı 2. Abdullah’la görüşen Abbas ziyaretlerini diğer Arap ülkeleri ile sürdürmeye hazırlanıyor.

Filistin Başbakanı’nın danışmanı Abdulilahi el-Etira dün Arap Dünyası Haber Ajansı’na (AWP) yaptığı açıklamada, hükümetin haftalık toplantının ardından bugün istifasını devlet başkanına sunacağını söyledi.

Bir kaynağa göre Abbas, teknokrat hükümeti olması şartıyla yeni hükümeti kurmak için Muhammed Mustafa’yı aday olarak sunmada kararlı olsa da adayı üzerinde uzlaşmayı Filistinli örgütlere bırakıyor.

Kaynağa göre, Başbakan Muhammed Iştiyye iki hafta önce Abbas’a, ‘yeni bir hükümet kurma niyeti varsa’ hükümetinin istifasının başkanın cebinde olacağını bildirmişti. Ancak istifa henüz fiili olarak sunulmadı.

Teknokrat hükümeti

Kaynaklar, Başkan Abbas’ın Gazze’deki savaşın ertesi günü için önceliği Gazze’nin güvenliği ve yeniden inşası olacak yeni bir hükümet kurmaya hazırlandığını kaydetti. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre kaynaklar, yeni hükümetin siyasi değil, uzmanlardan oluşan bir hükümet (teknokrat) olacağını ve Filistin Devlet Başkanı’nın adayının Filistin Yatırım Fonu Başkanı Muhammed Mustafa’nın olduğunu belirttiler.

Iştiyye hükümetinin istifası meselesinin Moskova diyalogları öncesinde gündeme gelmesi dikkat çekti. Yeni hükümet, yapılması planlanan diyaloglar bitene kadar tayin edilmeyecek.

Kaynaklar, istifa tarihini Başkan Abbas’ın Moskova’da planlanan diyalogları kolaylaştırma isteği ile ilişkilendirdi.

Iştiyye geçen hafta Rusya’nın tüm Filistinli örgütleri 26 Şubat’ta Moskova’da buluşmaya davet ettiğini duyurmuştu.

1954’te Filistin’de doğan Mustafa, siyasi ve ekonomik alanda birçok üst düzey görevde bulundu ve farklı Arap ve uluslararası ekonomi kurumlarında çalıştı. Ayrıca birçok yerel ve bölgesel yatırım fonu ve şirketinin kuruluşuna ve yönetimine liderlik etti.


İç savaş sonrası Sudan’a yönelik ‘Anayasal Düzenlemeler’ çalıştayı sona erdi

Sudan Tekaddum koordinasyon çalıştaylarının faaliyetlerinden bir fotoğraf (Şarku’l Avsat)
Sudan Tekaddum koordinasyon çalıştaylarının faaliyetlerinden bir fotoğraf (Şarku’l Avsat)
TT

İç savaş sonrası Sudan’a yönelik ‘Anayasal Düzenlemeler’ çalıştayı sona erdi

Sudan Tekaddum koordinasyon çalıştaylarının faaliyetlerinden bir fotoğraf (Şarku’l Avsat)
Sudan Tekaddum koordinasyon çalıştaylarının faaliyetlerinden bir fotoğraf (Şarku’l Avsat)

Sudan Sivil Demokratik Güçler Koordinasyonu (Tekaddum), Kenya’nın başkenti Nairobi’de üç gün süren ve iç savaşın sona ermesinden sonra anayasal düzenlemeler ve yerel yönetim sorunlarının ele alındığı çalıştayını tamamladı. Çalıştaya siyasi güçleri, silahlı hareketleri, direniş komitelerini ve Tekaddum’un sivil toplum üyelerini temsil eden 80’den fazla isim katıldı. Tekaddum koordinasyonunun liderlerinden Taha Osman, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Çalıştay, savaşı ve sonrasını durdurmaya yardımcı olacak temel konuları görüşmek üzere uzmanlar ve aktörler arasındaki tartışmalara katılmaya yönelik bir dizi çalıştayın parçası olarak gerçekleşiyor. Aynı şekilde Sudan halkının özlemlerini ve hedeflerini ifade edecek şekilde Sudan’ın kuruluşuna da katkıda bulunuyor” ifadelerini kullandı. Osman, çalıştayda ayrıca, savaşın durdurulmasından sonra gelecek anayasanın bir parçası olması gereken en önemli anayasal ilkelerin ele alındığını, ayrıca federalizm ve yerel yönetim konusunun tartışıldığını dile getirdi. “Çalıştayların sonuçları nihai olmayacak, ancak savaşın durdurulması çağrısında bulunan ve sivil demokratik geçişe inanan Sudanlı aktörlerle yapılacak görüşmelerin temellerini atacak” diyen Taha Osman, ilerleyen günlerde Uganda’nın başkenti Kampala’da ‘güvenlik ve askeri reform ile geçiş dönemi adaleti’ konularının ele alınacağı çalıştayların devam edeceğini belirtti. Osman ayrıca, tüm bu çabaların ‘savaşın durdurulması ve devlet kurumlarının daha iyi inşa edilmesine olanak sağlanması’ ile sonuçlanacağı yönündeki umudunu dile getirirken, “Görüşmelerde, federal sistemin yerel yönetim düzeyinde daha fazla yetkiye sahip olduğu ve merkezi kontrolün ortadan kaldırıldığı noktaların benimsenmesine katkılar sağlandı. Ayrıca yasal reform ve üzerinde mutabakata varılan hususları uygulayabilecek kapasitede ve istekli kurumların inşa edilmesinin gerekliliği üzerinde duruldu” dedi.

dsv dfe
80’den fazla kişinin katılımıyla Sudan’da Tekaddum koordinasyon çalıştayları (Şarku’l Avsat)

Öte yandan Sudan Kongre Partisi’nin Sözcüsü Nureddin Babiker, “Tekaddum koordinasyonu, çalıştayların başlamasından çok önce diğer siyasi güçler ve silahlı hareketlerle temaslar kurmaya, blokun bir parçası olmaya ve ana konulara ilişkin tüm istişarelere katılmaya çalıştı. Ama sonuçlar olumlu olmadı” şeklinde konuştu. Babiker, “Anayasal düzenlemeler ve yerel yönetim çalıştaylarının tavsiyeleri, Tekaddum dışındaki siyasi güçler için bağlayıcı olmayacak ve koordinasyon dışındaki siyasi güçler, silahlı hareketler ve toplumsal güçlerle istişareye açık olacak” ifadelerini kullandı. Babiker ayrıca, “Ulaşılan çalıştayların sonuçları Tekaddum’un kuruluş konferansında onaya sunulacak. Savaş karşıtı en geniş sivil cepheyi oluşturmak amacıyla en fazla sayıda Sudan kuvvetinin katılması amaçlanıyor” dedi. Tekaddum’un yönetim kurulu üyesi Bakri el-Jak ise “Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da düzenlenen kurucu konferansta ortaya çıkan kararda, bazı konularda asgari ittifak, bazı düzeylerde ise üst sınır olarak Tekaddum koordinasyon algıları ve vizyonlarının geliştirilmesi için kilit konularda çalıştaylar düzenlenmesine değinildi” dedi. Şarku’l Avsat’a konuşan Jak, “Çalışma gruplarının amacı, Tekaddum güçlerinin görüşlerini birbirine yakınlaştırmak ve tek dil konuşmak için ortak vizyon geliştirmelerine yardımcı olmaktır. Temel düşüncemiz, çalıştayların Tekaddum İttifakı’nın tabanını genişletmeye yönelik bir araç olmasıdır” değerlendirmesinde bulundu. Şarku’’l Avsat’a konuşan Bakri el-Jak, çok sayıda bağımsızın, uzmanın ve parti bağlantılı kişinin, bu konulardaki vizyonlarını öğrenmek amacıyla diyalog yoluyla tabanı genişletme için Tekaddum’a katıldığnı açıkladı. Yetkili ayrıca, “Çalıştayların amacı, yerel yönetimler ve anayasal düzenlemelere ilişkin algılar üzerinde fikir birliğine varmaktır. Sudan Anayasası için detaylı, nihai ve bütüncül bir vizyona ulaşmak mümkün değildir. Çalıştayın tavsiyeleri, çalıştaylara katılmayan diğer taraflarla diyalog için yalnızca genel yönergelerdir” ifadelerini kullandı.


Filistinlilerin yeni hükümet konusundaki anlaşmazlıkları, Netanyahu'nun Biden'ın planını ertelemesine yardımcı oluyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz temmuz ayında Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye'yi bir araya getirmişti. (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz temmuz ayında Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye'yi bir araya getirmişti. (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
TT

Filistinlilerin yeni hükümet konusundaki anlaşmazlıkları, Netanyahu'nun Biden'ın planını ertelemesine yardımcı oluyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz temmuz ayında Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye'yi bir araya getirmişti. (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz temmuz ayında Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye'yi bir araya getirmişti. (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Genel olarak Filistinlilerin ve özel olarak da Gazze halkının, iç anlaşmazlıkların sona ermesine ve İsrail'in Gazze'deki savaşını sona erdirmek için dünya ülkeleriyle müzakerelerin yönetilmesi konusunda Filistin içi bir anlayışa ihtiyaç duyduğu bir dönemde, Filistinli gruplar arasında yaşanan iç çatışmalar hakkında pek çok bilgi sızdırılıyor. Reform ve yeniliklerin gerçekleştirilmesi, Filistin seçimlerine hazırlanan, Gazze Şeridi'nin yeniden inşasının kurallarını belirleyen ve Filistin devletinin kurulmasını da içeren bölgesel barışın tesisi planını hazırlayan teknokrat bir hükümetin kurulması üzerine inşa edilen umutlar, bu iç komplikasyonların şiddetlenmesiyle kayboluyor.

dsfvde
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas. (DPA)

Nitelikli teknokratlardan oluşan yeni bir hükümetin kurulmasının önünü açmak için Başbakan Muhammed Iştiyye liderliğindeki Filistin hükümetinin birkaç gün içinde istifa etme olasılığına ilişkin haberlerin yayılmasından sonra, söz konusu hükümetin faaliyetlerinin kapsamı, çalışmalarının Gazze Şeridi'ni yeniden inşa etmek ve işlerini yönetmekle sınırlı mı kalacağı, yoksa Batı Şeria ve Gazze Şeridi için kapsamlı bir hükümet mi olacağı konusundaki anlaşmazlıklar hakkında başka haberler de yayıldı. Ayrıca Devlet Başkanlığı’nı kimin üstleneceği konusunda da anlaşmazlıklar bulunuyor. Filistin Yatırım Fonu Başkanı Muhammed Mustafa, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın adayı olarak anılıyor. Eski Devlet Başkanı Yaser Arafat'ın yeğeni Nasır el-Kudva ise Hamas ve eski El Fetih lideri Muhammed Dahlan hareketi tarafından onaylanan bir aday.

Çözümleri geciktirme fırsatı

İsrail kaynakları, Filistin'deki bu anlaşmazlıkların, İsrail-Filistin çatışmasına radikal çözümlerden kaçınan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun çıkarlarına hizmet ettiğini doğruladı. Filistinlilerin anlaşmazlıklarla meşgul olması, İsrail’in çözümleri erteleme ve çatışmayı yönetmeye devam edebilmesini sağlayacak küçük, geçici çözümler arama fırsatı sunuyor. Ayrıca savaşın fitilini canlı tutuyor. Zira Netanyahu bunu hükümetinin ömrünü uzatmanın bir yolu olarak görüyor.

rftbgrf
Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye. (DPA)

İsrail güvenlik servisleri, ordu ve istihbarat liderleri, söz konusu anlaşmazlıkların uzamasının İsrail'in Gazze Şeridi'nde çıkmaza girmesine yol açacağından korkuyor. Bu da Netanyahu'dan Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) ile savaşma fikrinden vazgeçmesini istemelerine neden oluyor. İsrail güvenlik servisleri, UNRWA’nın hizmet ve yardımlarla ilgili sivil işleri yönetmek için en iyi ve en etkili adres olduğunu vurguluyor.

Filistin hükümetinin yokluğunda İsrail ordusu, İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilmesinden önce olduğu gibi bölgedeki sivil işleri yönetmek zorunda kalacak. Ordunun sadece idari açıdan değil, askeri ve hukuki açıdan da ağır bir yük olarak gördüğü bu durum, İsrail'i bir kez daha Gazze Şeridi'ndeki açlık, hastalıkların yayılması, çevresel bozulma ve ekonomik kriz de dahil olmak üzere yaşanan sıkıntıların sorumlusu kılıyor.

Yenilenen Filistin Yönetimi

Birkaç ay önce, Filistin Yönetimi'nin Gazze Şeridi'ndeki işlerin yönetimini devralmasına izin vermeyen İsrail hükümetini yatıştırmaya çalışırken, bu dosyayı açanın ABD olması dikkat çekiyor. ABD, bununla ne kastedildiğini belirtmeden ‘yenilenen Filistin Yönetimi’ fikrini önerdi ve bu yenilemenin olası bir formülü hakkında Abbas ile görüşmeye başladı.

dfeved
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu. (EPA)

Iştiyye hükümetinin çalışmalarında bir dizi değişiklik ve yeniliği onaylaması ve ABD’lilerden olumlu takdir almasına rağmen İsrail bununla da yetinmeyerek, eğitim müfredatında, siyasi ve dini söyleminde değişiklik yapan, aşırıcılığa, teröre, İsrail ve Yahudilere yönelik kışkırtmaya son verecek yeni ideolojik kavramları aşılayarak Filistinlileri eğiten bir hükümet istediğini söyledi.

Netanyahu'nun Biden'ın planını ertelemesi

Görünüşe göre Filistin'in iç anlaşmazlıkları, Netanyahu'nun ABD Başkanı Joe Biden'ın planını ertelemesine ve uygulamaktan kaçınmasına yardımcı oldu. Söz konusu plan, Arap önerilerine ve İsrail ile Arap ülkeleri arasında, 1967 sınırlarında küçük değişikliklerle bir Filistin devletinin kurulmasına karar verilmesi koşuluyla kapsamlı bir bölgesel barıştan bahseden Arap Barış Girişimi'ne dayanıyor.

Tel Aviv ve Washington'daki gözlemciler, Netanyahu'nun bu görev için uygun olmadığı konusunda oy birliğiyle hemfikirdi. Zira Netanyahu, 2009'dan bu yana iktidarda olduğu süre boyunca Filistin devletinin kurulmasını engelleyen İsrail Başbakanı olmakla övünüyor. Bu nedenle Washington, Birleşmiş Milletler'in (BM) tam üyesi olacak bir Filistin devletini tek taraflı olarak tanımakla tehdit etti. Netanyahu ise Knesset'te (İsrail Parlamentosu) bu tanımayı 99'a karşı 9 oyla reddeden bir karar aldı. Dolayısıyla ABD yönetimi, bir yandan Netanyahu'nun ayağının altındaki halıyı çekerken, diğer yandan da Filistinli gruplara baskı yapmak için teknokratik bir hükümet kurma çabalarını sürdürüyor.


Filistin’in yeni başbakanı olması beklenen Muhammed Mustafa kimdir?

Muhammed Mustafa
Muhammed Mustafa
TT

Filistin’in yeni başbakanı olması beklenen Muhammed Mustafa kimdir?

Muhammed Mustafa
Muhammed Mustafa

Filistin’de 2019’dan bu yana Muhammed Iştiyye liderliğinde hükümet, bugün istifasını Devlet Başkanı Mahmud Abbas’a sundu.

Şarku’l Avsat’ın Alemu’l Arabi haber ajansından (AWP) aktardığına göre bu, Gazze Şeridi ve Batı Şeria’daki işleri yönetecek, nitelikli teknokratlardan oluşan yeni bir hükümetin kurulacağının sinyalini veriyor.

Filistin Devlet Başkanı Abbas, siyasetçi ve ekonomist olan Muhammed Mustafa’nın yeni hükümeti kurması için görevlendirilmesinde kararlı.

Abbas, Mustafa’nın özellikle Gazze Şeridi’ndeki savaşın ardından, Filistin’in yaşadığı zorlu aşamayı yönetebilecek, teknokratlardan oluşan bir hükümet kurulabileceğine inanıyor.

Muhammed Mustafa kimdir?

1954 doğumlu Mustafa, 2022’den beri Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) İcra Komitesi Üyesi.

Önceki hükümetlerde Başbakan Yardımcılığı ve Ekonomi Bakanı görevlerinde bulunan Mustafa, FKÖ’ye bağlı ekonomik kurumları yöneten en önemli fonlardan biri olan Filistin Yatırım Fonu’nun başkanlığını 2005 yılından bu yana yürütüyor.

George Washington Üniversitesi’nden ekonomi alanında doktora derecesine sahip olan Mustafa, 15 yıl Dünya Bankası’nda çalıştı.

Abbas’ın atamasıyla, Mustafa 2005 yılından bu yana devlet başkanlığı ofisinde ekonomik işlerden sorumlu danışmanı olarak görev yapıyor.

2023 yılında ise, Kuveyt merkezli Arap Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Fonu’na Filistin Direktörü olarak atandı.

Iştiyye bugün kabine oturumunun başında yaptığı konuşmada şunları söyledi;

“Bir sonraki aşama ve onun zorlukları, Gazze’deki yeni gerçekliğe, ulusal birliğe ve Filistin Otoritesi’nin Filistin toprakları üzerinde genişletilmesine dayalı bir Filistin-Filistin uzlaşmasına olan ihtiyacı hesaba katan, yeni hükümet düzenlemeleri ve politikalar gerektiriyor.”

Filistin Otoritesi’nin, İsrail’in eylemlerine karşı mücadele etmeye devam edeceğini Iştiyye, “Yetkinin idari bir araca dönüştürülmesi yönünde çalışmalar var, bu da olmayacak” diye konuştu.


Mısır: Doların kara borsada değer kaybı fiyatlara neden yansımıyor?

Kahire'nin Abidin bölgesinde bir sebze pazarında dolaşan Mısırlı kadın (EPA)
Kahire'nin Abidin bölgesinde bir sebze pazarında dolaşan Mısırlı kadın (EPA)
TT

Mısır: Doların kara borsada değer kaybı fiyatlara neden yansımıyor?

Kahire'nin Abidin bölgesinde bir sebze pazarında dolaşan Mısırlı kadın (EPA)
Kahire'nin Abidin bölgesinde bir sebze pazarında dolaşan Mısırlı kadın (EPA)

Mısır'ın finans uzmanları kara borsa piyasasında doların değer kaybetmesiyle meşgulken bir yandan da uzmanlar ve yetkililer, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile Ras el-Hikme sahil bölgesinin geliştirilmesi için imzalamanın Mısır tarihindeki en büyük doğrudan yatırım anlaşmasının faydalarını gündem ediyor.  Ancak kamuoyunun en çok merak ettiği ve üzerinde durduğu konu "Fiyatlar ne zaman düşecek?" sorusu olmaya devam ediyor. Doların kara borsadaki düşüşüne rağmen, ürün ve mal fiyatlarının neden düşmediğine dair bir şaşkınlık var.

Yerel medya kaynaklarının bildirdiğine göre, resmi olarak dolar kuru 30,85 Mısır lirasında (egp) sabitlenirken, kara borsada doların fiyatı Pazar işlemleri sırasında 50 Mısır lirasının altına düşerek 48 - 49 Mısır lirasına kadar geriledi. Bu düşüş, birkaç hafta öncesine kadar 70 Mısır lirasına ulaşan doların, alım satım işlemlerinin tamamen durduğu bir ortamda yaşandı.

Buna bağlı olarak, son zamanlarda fiyatları hızla artan altının fiyatı kuyumcularda daha önce görülmemiş bir şekilde düştü. Bu durum sosyal medyada hemen yer buldu ve kullanıcılar, fiyat düşüşlerinin diğer mallara neden yansımadığına dair soruları gündeme getirdiler.

Raşa Kasım adlı sosyal medya kullanıcısı şöyle dedi: "Peki fiyatlar ne zaman düşecek, yoksa dolar yükseldiğinde fiyatlar artıyor da dolar düştüğünde yine mi artıyor? ... Biri bize bunu açıklasın." Diğer bir kullanıcı ise, yağ, şeker ve pirinç fiyatlarının altın ve doları kıskanarak düşmesini umduğunu belirtti.

Münir Vasfi adını kullanan bir hesapta ise şöyle yazıldı: "Altın ve doların bu şekilde düşmesi, inşallah yiyeceğimizin (falafel) tekrar büyük boy olacağının bir göstergesi."

Mısır Ticaret Odaları Birliği'nin Genel Sekreteri Dr. Ala Izze, gazetecilere yaptığı açıklamada aynı iyimserliği dile getirdi. Izze şöyle dedi: "Dolara bağlı tüm malların fiyatlarında önümüzdeki günlerde büyük bir düşüş olacak. Yakın dönemde fiyatlarda daha büyük bir düşüş bekliyoruz; çünkü doların düşmeye devam etmesiyle fiyatlar da düşecek ve önümüzdeki dönem için iyimseriz."

Fiyatlar konusu hükümetin de gündeminden uzak değildi; Başbakan Mustafa Medbuli, stratejik mallar ve ilaçlar için gereken döviz finansmanının sağlanması durumunu takip etmek üzere Pazar günü (dün) bir toplantı düzenledi. Toplantıda, piyasalarda stratejik malların sağlanma durumu ve özellikle buğday, yağ ve süt tozu gibi mallar için gerekli döviz finansmanının sağlanması ele alındı.

Başbakanlık Sözcüsü Muhammed el-Humsani, Merkez Bankası Başkanı'nın toplantıda, şu anda üzerinde çalışılan öncelikler ajandası olduğunu ve bunun başında stratejik mallar ve ilaçlar için döviz finansmanının sağlanmasının geldiğini belirttiğini söyledi. Toplantıda ayrıca, gümrüklerde bulunan gıda maddeleri, ilaç ve yemlerle ilgili bazı raporlar gözden geçirildi; şu anki toplam değerinin yaklaşık 1.3 milyar dolar olduğuna dikkat çekildi. Ayrıca, piyasaların son iyi haberlere tepki gösterdiği ve mısır ve soya fasulyesi fiyatlarında gerçekleşen düşüşe dikkat çekildi. Bu dönemde piyasa hareketlerinin sürekli olarak izlendiği vurgulandı.

Ras el-Hikme projesi anlaşmasının imzalanması, Mısır'a 35 milyar dolar girişini içerdiği için, ekonomi uzmanı Dr. Eşref Gurab, bu durumun yakın gelecekte ekonomik koşulların iyileşmesine ve enflasyon oranlarının düşmesine katkıda bulunacağını öngörüyor.

Gurab, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, milyarlarca dolarlık yabancı paranın Mısır'a akışının ardından bankalarda kullanıma sunulacağını belirtti. Böylece, doların resmi kurundan stratejik mallar, ham maddeler ve üretim malzemeleri ithal etmek isteyen ithalatçılar, sanayiciler ve üreticilere finansman sağlanacak. Bu durum, ithalatçıların kara borsadaki yüksek dolar kurundan ithal yapmadıkları için üretim maliyetlerini düşürecek. Sonuç olarak, üretim ve pazardaki mal arzı artacak. Bu da fiyatların düşmesine ve kısa vadede enflasyon oranlarının azalmasına katkı sağlayacak.

Uzman, fiyatların düşmesinin bir süreç olduğunu belirtiyor. Devlet bankalarına dövizin girmesi, ithalatçılara sağlanması ve ithalat işlemlerinin tamamlanması biraz zaman alacak. Ancak bu süreç, malların piyasada bulunabilmesi için çok uzun sürmeyecek. Yine de bu adımların yanı sıra, önümüzdeki dönemde hükümetin ve denetim kurumlarının piyasalar üzerinde sıkı bir denetim yapması gerekiyor. Tüccarların düşen yeni fiyatları uygulaması sağlanmalı, malların stoklanmaması ve yapay krizlerin önlenmesi için adımlar atılmalı.

Ekonomi uzmanı Dr. Huda el-Mellah, Şarku’l Avsat’la yaptığı röportajda, Ras el-Hikme anlaşmasının fiyatları düşürme etkisinin dolar ve altın fiyatlarındaki düşüşten sonra gelecek haftalarda hissedileceğini söyledi. Vatandaşların büyük bir iyimserlikle hızlı bir fiyat değişimi beklediğini, ancak bu değişimin hemen gerçekleşmeyeceğini belirtti. Zira tüccarlar doların yüksek olduğu dönemde eski fiyatlarla alım yaptı. Bu nedenle, her bir tüccarın elindeki stok bitmeden fiyatları düşürmeye yanaşmayacağını çünkü zarar etmek istemeyeceklerini ifade etti.

Uzman, sonuçların vatandaşlar tarafından hissedilmesi için hükümetin de adımlar atması gerektiğini vurguladı. Hükümet, anlaşmanın faydalarını hızla vatandaşa ulaştırmak için harekete geçmeli. Özellikle Ramazan ayının yaklaşmasıyla, desteklenen fiyatlarla mal sunan fuarlar ve satış noktalarının çoğaltılması gerekiyor. Ayrıca, kara borsayı tamamen ortadan kaldırmak için bankalarda doların sağlanması önem taşıyor.


İsrail'in kuzeyine yapılan Hizbullah saldırısını Demir Kubbe engelledi

İsrail'in Demir Kubbe sistemi güney Lübnan'dan fırlatılan bir füzeyi önledi (EPA)
İsrail'in Demir Kubbe sistemi güney Lübnan'dan fırlatılan bir füzeyi önledi (EPA)
TT

İsrail'in kuzeyine yapılan Hizbullah saldırısını Demir Kubbe engelledi

İsrail'in Demir Kubbe sistemi güney Lübnan'dan fırlatılan bir füzeyi önledi (EPA)
İsrail'in Demir Kubbe sistemi güney Lübnan'dan fırlatılan bir füzeyi önledi (EPA)

Hizbullah “İsrail'in kuzeyindeki El Bağdadi bölgesi ve çevresinde bulunan askeri noktayı füzelerle hedef alarak doğrudan vurduğunu” duyurdu.

Hizbullah Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, saldırının  “Gazze Şeridi'ndeki kararlı Filistin halkımıza ve onların yiğit direnişine destek vermek için" yapıldığını bildirdi.

İsrail ordusu ise günün erken saatlerinde İsrail'in kuzeyinde sirenlerin çaldığını bildirdi.

İsrail medyası, Golan Tepeleri'ndeki Mecdel eş-Şems ve Masada köyleri de dahil olmak üzere birçok bölgede düşman uçaklarının sirenlerinin duyulduğunu açıkladı.

7 Ekim’de Hamas’ın İsrail'e saldırmasının ardından İsrail’in Gazze Şeridi'nde savaş başlatmasıyla birlikte İsrail ordusu ile Hizbullah arasında İsrail-Lübnan sınırında neredeyse her gün bombardımanlar yaşanıyor.