UAEA raporu: İran, uranyum zenginleştirme çalışmalarını genişletme yolunda

İran'ın Natanz nükleer tesisinin uydu görüntüsü (Arşiv- Reuters)

Reuters haber ajansının dün (Pazartesi) ulaştığı Birleşmiş Milletler Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) gizli bir raporu, İran’ın Natanz'daki bir yeraltı tesisinde gelişmiş santrifüjler kullanarak uranyum zenginleştirmeyi planlı bir şekilde genişletme yolunda ilerlediğini gösterdi.
İran ile ABD arasında 2015 nükleer anlaşmasını yeniden canlandırma konusundaki dolaylı görüşmeler aksamış olsa da Tahran, anlaşmanın zenginleştirilmiş uranyum üretmek için kullanılmasını yasakladığı çok sayıda gelişmiş santrifüjü kullanmaya devam ediyor.
Bu makineler, anlaşmanın İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu büyütmek için kullanmasına izin verdiği tek santrifüj olan birinci nesil IR-1'den çok daha verimli. İran, bu cihazları olası bir hava bombardımanına dayanabilmesi için Natanz ve Fordo'da kullanıyor.
UAEA'nın üye ülkelere sunduğu rapora göre, Natanz'daki yeraltı tesisinde yakın zamanda kurulan üçüncü gelişmiş santrifüj seti (IR-6) artık çalışır durumda. Diplomatlar, IR-6'nın İran'ın en yeni santrifüjü olduğunu ifade etti.
UAEA’nın dün (Pazartesi) yayınlanan raporu, İran'ın 31 Ağustos 2019'da ya tamamlanmamış ya da kurulum sürecinin çok erken bir aşamasında olan yedi set santrifüjün kurulumunun tamamladığını gösterdi. Söz konusu tarih, kurumun son raporunda belirtildiği üzere müfettişlerin tesisi son ziyaret tarihiydi.
Raporda, biri (IR-4) ve altısı (IR-2M) olmak üzere toplamda yedi santrifüjün tam olarak kurulduğu ancak henüz uranyum zenginleştirmeye başlamadığı belirtildi.
Raporda ayrıca İran'ın UAEA'ya, daha önce bildirip kurduğu 12 santrifüje üç set daha (IR-2M) eklemeyi planladığını bildirdiği de vurgulandı.
Rapora göre, bu üç IR-2M cihaz setinden ikisi kurulmaya başlandı.
Raporda, Natanz'da kullanılan tüm santrifüjlerin hala yüzde 5 oranında zenginleştirilmiş uranyum heksaflorür ürettiği, ancak şimdi doğal uranyum heksaflorür ile beslendiği vurgulandı.
Söz konusu oran, 31 Ağustos'ta santrifüjlerin yüzde 2 oranında zenginleştirilmiş uranyum heksaflorür ile beslendiğini söyleyen üç aylık Eylül raporuyla çelişiyor.
2018 yılında ABD eski Başkanı Donald Trump, ülkesini İran ile imzalanan nükleer anlaşmadan çekmiş ve İran’a yaptırımları yeniden yürürlüğe koymuştu. İran bu hamleye, anlaşma kapsamında nükleer faaliyetlerine yönelik getirilen kısıtlamaları ihlal ederek yanıt verdi.
Diplomatlar, anlaşmanın yeniden canlandırılması halinde İran'ın gelişmiş santrifüjlerini kapatmak zorunda kalacağını söylüyor.