Almanya, Avrupa ülkelerini İran'a yönelik yaptırımları genişletmeye çağırıyor

Berlin, hedefteki isimlerin ve kurumların bir listesini hazırladı

Dün İsviçre'nin başkentinde İran protestolarıyla dayanışma yürüyüşü yapıldı (EPA)
Dün İsviçre'nin başkentinde İran protestolarıyla dayanışma yürüyüşü yapıldı (EPA)
TT

Almanya, Avrupa ülkelerini İran'a yönelik yaptırımları genişletmeye çağırıyor

Dün İsviçre'nin başkentinde İran protestolarıyla dayanışma yürüyüşü yapıldı (EPA)
Dün İsviçre'nin başkentinde İran protestolarıyla dayanışma yürüyüşü yapıldı (EPA)

Alman dergisi Der Spiegel'in internet sitesine göre Almanya, İran'da halk protestolarını bastırmaktan sorumlu olduğunu düşündüğü kişilere karşı yaptırım listesine eklenmek üzere AB'ye İranlı isim ve kuruluşların yeni bir listesini sundu. Listede, baskıdan sorumlu güvenlik kurumları da dahil olmak üzere 31 isim ve kuruluş yer alıyor. Almanya'nın AB'deki diğer 8 ülkeyle birlikte üzerinde çalıştığı ve geçtiğimiz Çarşamba günü Brüksel'e sunduğu bu liste arasında DMO'nun bulunup bulunmadığı henüz netlik kazanmadı.
Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, bir gün önce, Münster kentinin ev sahipliği yaptığı G7 grubu dışişleri bakanları toplantısının ardından verdiği demeçte, grubun, protestoları bastırması nedeniyle İran'a ek yaptırımlar uygulamayı kabul ettiğini ve bu yaptırımları daha büyük etki yaratmak için grup ülkeleriyle koordineli olarak uygulayacağını bildirdi. Birkaç gün önce Baerbock, Alman medyasından Kanal 1'e verdiği bir röportajda, Berlin ve Brüksel'in DMO'yu terörist listesine dahil etme olasılığını incelediklerini belirtti ve şunları kaydetti:
"Yeni bir yaptırım paketi geliyor. Ayrıca DMO'nun nasıl teröristler listesine alınabileceğini de inceleyeceğiz."
 ABD, DMO'yu bir süre önce terör örgütü olarak sınıflandırmıştı. Ancak AB şimdiye kadar bunu yapmaktan kaçındı.
AB dışişleri bakanları, 14 Kasım'da yapacakları bir sonraki toplantıda yeni yaptırımlar listesi üzerinde anlaşabilir. Der Spiegel'in internet sitesine göre Almanya listeyi G7 toplantılarından önce sundu, teklif oylanmadan önce şu anda yasal olarak inceleniyor. Der Spiegel, AB içinde, protestolarda yaşanan çatışmalar nedeniyle İran'a yönelik yaptırımları genişletmek için bir fikir birliği olduğunu belirtti. Geçen ayın ortasında AB, 11 kişi ve 4 kuruluşu hedef alarak Tahran'daki şiddetten sorumlu olanlara ilk yaptırım paketini uyguladı. Yeni pakette AB, mal varlıklarını dondurma ve seyahat yasağı getirme olasılığını da inceleyecek. Bu yaptırımlar insan hakları ihlali kapsamında değerlendiriliyor ve İran'ın nükleer programıyla veya Tahran'ın Moskova'ya sağladığı askeri destekle hiçbir ilgisi yok.
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'e göre G7 grubu ülkeleri, İran'a yönelik yaptırımları insan hakları ihlali ve Rusya'ya insansız hava aracı desteği olmak üzere iki alanda genişletmeyi kabul etti.  ABD'nin İran Özel Temsilcisi Robert Malley Twitter'da şunu paylaştı:
“Rusya'nın inkar etmesine rağmen İran, Rusya'ya Ukrayna'da kullanılan insansız hava araçlarını sağlıyor.”
Ancak AB, İran’ın Rusya'ya destek vermesi veya nükleer programını geliştirmeye devam etmesi nedeniyle yaptırım uygulamayı düşünüyor gibi görünmüyor. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, katıldığı G7 toplantısında, göstericilere verilen desteği ‘İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek’ten ayırmanın gerekliliğine dikkat çekti. AB hala İran'ın müzakerelere dönmesini ve nükleer anlaşmaya bağlılığını bildirmesini umuyor.
G7 ülkelerinin dışişleri bakanları, Münster'deki iki günlük toplantılarda İran dosyasını uzun uzadıya tartıştı ve göstericilere uyguladığı baskı ve Rusya'ya verdiği destek nedeniyle Tahran'a yönelik yaptırımlar üzerine çalıştı. Yapılan ortak açıklamada İran'a, göstericileri bastırması, tutukluları serbest bırakması ve Rusya'ya desteğini kesmesi çağrısı yapıldı. Baerbock ve Blinken daha sonra düzenledikleri iki ayrı basın toplantısında önümüzdeki günlerde yaptırımları koordine etme konusunda anlaştıklarını doğruladı.



Guterres, nükleer silahların yayılmasının hızlanması konusunda uyarıda bulundu

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres (DPA)
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres (DPA)
TT

Guterres, nükleer silahların yayılmasının hızlanması konusunda uyarıda bulundu

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres (DPA)
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres (DPA)

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres yaptığı açıklamada, nükleer silahların yayılma hızının arttığı uyarısında bulundu. Guterres, bu değerlendirmeyi Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na taraf ülkelerin toplantısının açılışında dile getirdi.

Antonio Guterres dün yaptığı açılış konuşmasında, “Anlaşma aşınıyor, taahhütler yerine getirilmiyor, güven ve inandırıcılık azalırken yayılma motivasyonları hız kazanıyor. Anlaşmayı yeniden canlandırmalıyız” ifadelerini kullandı.

Tarihi anlaşmaya taraf ülkeler, artan yeni bir silahlanma yarışı endişeleri gölgesinde dün BM’de bir araya geldi.

Guterres, anlaşmanın 2022’deki son gözden geçirme toplantısında da insanlığın “tek bir yanlış hesaplama ya da hata ile nükleer yok oluşun eşiğinde” olduğunu vurgulamıştı.

Bununla birlikte, BM merkezinde iki hafta sürecek konferansın nasıl bir sonuç doğuracağı, özellikle son toplantıdan bu yana artan küresel jeopolitik gerilimler nedeniyle belirsizliğini koruyor.

Konferansa başkanlık eden Vietnam’ın BM Daimi Temsilcisi Do Hung Viet ise “Bu konferanstan çağımıza damga vuran stratejik gerilimleri çözmesini beklememeliyiz... Ancak temel taahhütleri teyit eden ve ilerlemek için somut adımlar ortaya koyan dengeli bir sonuç, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’nın bütünlüğünü güçlendirecektir” ifadelerini kullandı.

Hindistan'ın Mumbai kentinde düzenlenen etkinlik sırasında bir kadının avuç içlerine yazılmış Hiroşima atom bombası karşıtı slogan (AFP)Hindistan'ın Mumbai kentinde düzenlenen etkinlik sırasında bir kadının avuç içlerine yazılmış Hiroşima atom bombası karşıtı slogan (AFP)

Do Hung Viet, konferansın başarısının ya da başarısızlığının etkilerinin bu salonların ve önümüzdeki beş yılın çok ötesine uzanacağını belirterek, “Yeni bir nükleer silahlanma yarışı ihtimali ufukta görünüyor” diye konuştu.

Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması, İsrail, Hindistan ve Pakistan gibi bazı ülkeler dışında dünyanın büyük çoğunluğu tarafından imzalanmış olup, nükleer silahların yayılmasını önlemeyi, tamamen ortadan kaldırılmasını teşvik etmeyi ve sivil nükleer kullanım alanlarında iş birliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Şarku’l Avsat’ın Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü tarafından yayımlanan son raporundan aktardığına  göre, Ocak 2025 itibarıyla nükleer silaha sahip dokuz ülke—Rusya, ABD, Fransa, Birleşik Krallık, Çin, Hindistan, Pakistan, İsrail ve Kuzey Kore—toplam 12 bin 241 nükleer başlığa sahip bulunuyor.

Rapora göre, küresel nükleer silahların yaklaşık yüzde 90’ı ABD ve Rusya’nın elinde bulunurken, her iki ülke de son yıllarda bu silahları modernize etmeye yönelik kapsamlı programlar yürütüyor.


Bessent: İran havayollarıyla iş yapan kurumlar yaptırım riskiyle karşı karşıya

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent (AFP)
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent (AFP)
TT

Bessent: İran havayollarıyla iş yapan kurumlar yaptırım riskiyle karşı karşıya

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent (AFP)
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent (AFP)

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, dün Wall Street Journal'a verdiği demeçte, İran havayollarıyla iş yapan kurumların ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalma riski taşıdığını söyledi.


İran'ın BM nükleer silahların yayılmasını önleme konferansına seçilmesi ABD'de öfkeye neden oldu

Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde (New York) düzenlenen Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması Gözden Geçirme Konferansı'nın faaliyetlerinden (EPA)
Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde (New York) düzenlenen Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması Gözden Geçirme Konferansı'nın faaliyetlerinden (EPA)
TT

İran'ın BM nükleer silahların yayılmasını önleme konferansına seçilmesi ABD'de öfkeye neden oldu

Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde (New York) düzenlenen Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması Gözden Geçirme Konferansı'nın faaliyetlerinden (EPA)
Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde (New York) düzenlenen Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması Gözden Geçirme Konferansı'nın faaliyetlerinden (EPA)

Birleşmiş Milletler merkezinde dün, İran’ın nükleer programı ve Tahran’ın nükleer silahların yayılmasını önleme anlaşmasının gözden geçirildiği bir ay sürecek konferansta başkan yardımcılarından biri olarak seçilmesi nedeniyle ABD ile İran arasında gerginlik yaşandı.

1970 yılında yürürlüğe giren Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’nın uygulanmasının ele alındığı 11. Gözden Geçirme Konferansı, dün New York’taki BM merkezinde başladı. Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre, farklı gruplar konferans için 34 başkan yardımcısı adayı gösterdi.

Konferans Başkanı ve Vietnam’ın BM Daimi Temsilcisi Do Hung Viet, İran’ın “Bağlantısızlar Hareketi ve diğer ülkeler grubu” tarafından aday gösterildiğini açıkladı.

ABD Dışişleri Bakanlığı Silah Kontrolü ve Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme’den sorumlu yetkilisi Christopher Yau, konferansta yaptığı konuşmada, İran’ın seçilmesini “anlaşmaya hakaret” olarak nitelendirdi.

ABD'nin yeni başkanı Donald Trump (Reuters)ABD'nin yeni başkanı Donald Trump (Reuters)

Yau, “İran’ın uzun süredir anlaşma kapsamındaki nükleer silahların yayılmasını önleme yükümlülüklerini küçümsediği tartışma götürmez” ifadelerini kullanarak, Tahran’ın programıyla ilgili meselelerin çözümü için Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile iş birliği yapmayı reddettiğini belirtti.

Bu seçimi “son derece utanç verici” olarak tanımlayan Yau, durumun konferansın güvenilirliğine zarar verdiğini ifade etti.

İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı nezdindeki temsilcisi Rıza Necefi ise ABD’nin açıklamalarını reddederek, “asılsız ve siyasi saiklerle yapılmış” olarak değerlendirdi.

Necefi, toplantıda yaptığı konuşmada, “Nükleer silahları tarihte kullanmış tek ülke olan ve nükleer cephaneliğini genişletmeye ve modernize etmeye devam eden ABD’nin kendisini uyum konusunda hakem konumuna koymaya çalışması kabul edilemez” ifadelerini kullandı.

Nükleer mesele, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik politikalarının en önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın asla nükleer silah sahibi olmayacağını sık sık dile getiriyor.

İran ise uzun süredir Washington’dan uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını talep ediyor ve bu faaliyetlerin yalnızca barışçıl amaçlarla yürütüldüğünü savunuyor. Ancak Batılı ülkeler, bu sürecin nükleer silah üretiminde kullanılabileceğini öne sürüyor.

Tahran yönetimi nükleer silah geliştirme niyetinde olmadığını ısrarla vurguluyor. Ancak bazı değerlendirmeler İran’ın 2003 yılında durdurduğu bir nükleer silah geliştirme programına sahip olduğunu belirtiyor.