عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

İsrail, İstiklal Caddesi'ndeki terör saldırısının ardından vatandaşlarını zorunlu olmadıkça Türkiye'ye seyahat etmemeleri konusunda uyardı

Türkiye, Taksim saldırısını gerçekleştiren Suriyeliyi tutuklarken PKK/YPG üyesi olduğunu açıkladı

İstanbul'daki bombalı saldırının altı kurbanından ikisinin dün düzenlenen cenaze töreninden bir kare (Reuters)
İstanbul'daki bombalı saldırının altı kurbanından ikisinin dün düzenlenen cenaze töreninden bir kare (Reuters)
TT
TT

İsrail, İstiklal Caddesi'ndeki terör saldırısının ardından vatandaşlarını zorunlu olmadıkça Türkiye'ye seyahat etmemeleri konusunda uyardı

İstanbul'daki bombalı saldırının altı kurbanından ikisinin dün düzenlenen cenaze töreninden bir kare (Reuters)
İstanbul'daki bombalı saldırının altı kurbanından ikisinin dün düzenlenen cenaze töreninden bir kare (Reuters)

Terörle Mücadele Ekipleri, İstanbul Taksim İstiklal Caddesi'nde meydana gelen bombalı saldırının failini gözaltına aldı. Saldırıda 6 kişi hayatını kaybetti, ikisi ağır 81 kişi yaralandı. Yetkililer, saldırıyı gerçekleştiren kadının PKK/YPG terör örgütü üyesi olduğunu açıkladılar. Terör örgütü olarak sınıflandırılan taraf ise sivilleri hiçbir şekilde hedef alamayacağını vurgulayarak suçlamaları reddetti.
Yetkililer, saldırının planlanmasına ve uygulanmasına karıştıkları gerekçesiyle 46 kişinin daha gözaltına alındığını bildirdiler. İstanbul Emniyet Müdürlüğü, saldırının faili Ahlam Albashır isimli Suriyeli kadının soruşturma sırasında PKK'nın Suriye'nin kuzeyindeki kolu olan Halk Koruma Birlikleri (YPG) üyesi olduğunu itiraf ettiğini açıkladı. YPG, Türkiye'nin Suriye'de savaştığı Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) omurgasını oluşturuyor.
İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nden yapılan açıklamada, saldırıyı gerçekleştiren kadının ilk sorgusunda, Suriye'nin kuzeyindeki Ayn el-Arab’da (Kobani) PKK/YPG’nin özel istihbarat elemanı olarak yetiştirildiğini, PKK'nın emriyle hareket ettiğini ve Halep’in kuzeyindeki Afrin’den Türkiye'ye giriş yaptığını itiraf ettiği kaydedildi. İstanbul Emniyet Müdürlüğü, plana göre güvenlik güçlerinin olaya karışan diğer kişilere ulaşmasını engellemek için saldırıyı gerçekleştiren failin saldırıdan sonra infaz edileceğinin belirlendiğini aktardı.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü tarafından dağıtılan Suriyeli Ahlam Albashır’ın yakalanma anına ait fotoğraf (AFP)
Açıklamada, Suriyeli teröristin bombayı İstiklal Caddesi'ne yerleştirdikten sonra Esenler ilçesine gitmek üzere bir taksiye bindiği ve pazartesi günü saat 02:50’de Küçükçekmece ilçesinde yakalandığı belirtildi.
İstanbul'da 21 adrese eş zamanlı baskınlar düzenlendiği aktarılan açıklamaya göre baskınlarda İstiklal Caddesi'ndeki bombalı saldırının planlanmasında ve gerçekleştirilmesinde rol alan ve aynı zamanda başka yerlerde de saldırı planlayan 46 kişi tutuklandı.
Açıklamada, patlamada etki gücü yüksek TNT kullanıldığı belirtildi. Anadolu Ajansı (AA), bombalı terör saldırısının failinin evine yapılan baskının, yakalanmasının ve İstanbul Emniyet Müdürlüğü'ne götürülmesinin detaylarına ilişkin bir videonun yanı sıra soruşturma başlamadan önce İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde çekilen fotoğraflarını yayınladı.
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, Taksim’deki terör saldırısının faillerinin Yunanistan'a kaçmayı planladıklarını, ancak bunu yapamadan yakalandıklarını açıkladı. Soylu, saldırının failleri dün verdikleri ifadelerinde, yakalanmasalardı Yunanistan'a kaçacaklarını itiraf ettiklerini vurguladı.
Bakan Soylu, açıklamasında şunları söyledi:
“Elde ettiğimiz bulgular PKK/PYD terör örgütünü işaret ediyor. Eylemin talimatının Kobani'den geldiği konusunda bir değerlendirmemiz var. Eylemi yapanın Afrin'den geçtiği konusunda bir değerlendirmemiz var. Belki bu haber terör örgütünü (PKK) üzecek, ama örgüt tarafından saldırganı öldürme talimatı verilen kişiyi de yakaladık.”

PKK’dan açıklama
PKK, pazar günü öğleden sonra Taksim’de düzenlenen terör saldırısına karışmadığını ve sivilleri hedef almadığını açıkladı.
Pazartesi günü PKK’nın internet sitesinden yapılan açıklamada, “Sivilleri hiçbir şekilde hedef almamız mümkün değil” denildi. PKK, Türk yetkililerin saldırıdan kendisinin ve YPG'nin sorumlu olduğu yönündeki iddialarını reddetti.

Türkiye’ye dayanışma ve taziye mesajları
Suudi Arabistan, Mısır, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Katar, Pakistan, Rusya, Hindistan, İtalya, Almanya, Fransa, Ukrayna, Azerbaycan, İsrail, Yunanistan, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve kurumları gibi dünyanın dört bir yanından Türkiye ile dayanışma içerisinde oldukları mesajı ve kurbanlar için başsağlığı mesajları iletildi.
ABD, saldırıyı kınadı. Beyaz Saray sözcüsü Karine Jean-Pierre, ‘ABD’nin NATO’daki müttefiki Türkiye ile teröre karşı omuz omuza olduğunu’ söyledi.

ABD’ye yönelik eleştiriler
Taksim bombalaması, ABD’nin terör örgütü DEAŞ’a karşı mücadelesinde müttefiki olarak gördüğü YPG'ye verdiği destekten ötürü Türkiye'de ABD’ye karşı öfkeyi körükledi. Bakan Soylu’nun bu çerçevede, ABD'nin Ankara Büyükelçiliği tarafından yayınlanan taziye mesajını reddetmesi dikkati çekti. Soylu, yaptığı açıklamada, “Biz, bize verilen mesajı biliyoruz, bize verilen mesajı aldık. Tekrar altını çizerek ifade ediyorum: Amerikan Büyükelçiliği’nin taziye dilemesini kabul etmiyoruz, reddediyoruz” ifadelerini kullandı. Soylu, “PYD'yi orada kim besliyorsa, PKK'ya kim iç istihbarat sağlamaya çalışıyorsa fail odur” dedi. ABD’yi ‘Türkiye tarafından terör örgütü olarak sınıflandırılan YPG’nin konuşlu olduğu ve Türkiye'de huzuru bozmaya yönelik saldırılar için kullanıldığını söylediği Ayn el-Arab gibi bölgeleri beslemekle’ suçlayan Soylu, ABD’ye atıfla “Türkiye'nin huzurunu bozmaya çalışan bu anlayışa, kendi senatolarından para gönderen bir devletle müttefikliğimiz elbette tartışılmalıdır” şeklinde konuştu. Bakan Soylu, açıklamasına “Piyonları çok fazla tartışmanın bir anlamı yoktur. Dünyada çok fazla piyon bulunur. Bu milletin, en önemli hasleti piyonların kafasını kırmaktır” sözlerini de ekledi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun ise ‘Türkiye'nin dostluğunu isteyenlerin teröre doğrudan ve dolaylı destek vermeyi kesmeleri gerektiğini’ söyledi. Altun, dün Twitter hesabından yaptığı  paylaşımda, “Uluslararası toplum bilmelidir ki sivillerimize yönelik terör saldırıları, bazı ülkelerin terör örgütlerine verdiği desteğin doğrudan ve dolaylı sonuçlarıdır” yazdı.

Mazlum Abdi suçlamaları reddetti
Diğer yandan YPG’nin omurgasını oluşturduğu SDG'nin lideri Mazlum Abdi, lideri olduğu güçlerin İstanbul saldırısında parmağı olduğu iddialarını yalanladı. Abdi, Twitter hesabından, “Güçlerimizin İstanbul’daki bombalamayla hiçbir ilgisi olmadığını teyit ediyor ve güçlerimizi bununla suçlayan iddiaları reddediyoruz” açıklamasında bulundu.

Yaralıların uyrukları
Irak'ın İstanbul Başkonsolosluğu’ndan yapılan açıklamada, saldırıda 3’ünün durumu hafif olmak üzere 4 Iraklının yaralandığı ve tedavilerinin tamamlanarak hastaneden taburcu edildikleri, bir Iraklının ise akciğerinden yaralandığı için ameliyata alındığı bildirildi.
Fas’ın İstanbul Konsolosluğu ise yaralılar arasında iki Faslı turistin bulunduğunu, birinin bacaklarında kırık olduğunu ve ameliyata alındığını, ikinci yaralanın hafif yaralandığı için hastaneye sevk edilmesinin gerekmediğini açıkladı.
İsrail’in İstanbul Konsolosluğu da olay sırasında bölgede bulunan tüm İsraillilerle temasa geçildiğini ve İsrail vatandaşı Filistinliler de dahil olmak üzere aralarından hiç kimsenin yaralanmadığının tespit edildiğini bildirdi.

İsrail’den uyarı
İsrail, İstiklal Caddesi'ndeki terör saldırısının ardından vatandaşlarını zorunlu olmadıkça Türkiye'ye seyahat etmemeleri konusunda uyardı. İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi (NSC), dün bir açıklama yaparak, İstanbul'daki bombalı saldırı öncesi ve sonrası Türkiye'ye seyahat uyarısının risk düzeyinin üçüncü derece olarak belirlendiğini duyurdu. Orta ölçekli bir seviye olan üçüncü derece gerekli olmadıkça uyarıda bulunulan ülkeye seyahat etmekten kaçınılmasını gerektiriyor. Açıklamada, bombalı saldırının, ‘ister seyahat ediyor ister orada ikamet ediyor olsunlar, İsrailliler için tehlikenin boyutunu gösterdiğine’ dikkat çekildi.
NSC, Türkiye’deki İsrail vatandaşlarına halka açık yerlerde dikkatli olmaları, Türk güvenlik güçlerinin talimatlarına uymaları ve tüm önlemlerin alınması tavsiyelerinde bulundu. Daha önce İsrailli turistlerin otellerden ayrılmaması için yapılan uyarıyı ise kaldırıldı.

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

Pezeşkiyan: İran, küresel güçlerin baskısına boyun eğmeyecek

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, (Reuters)
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, (Reuters)
TT
TT

Pezeşkiyan: İran, küresel güçlerin baskısına boyun eğmeyecek

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, (Reuters)
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, (Reuters)

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan bugün yaptığı açıklamada, ülkesinin ABD ile nükleer görüşmeler sürerken dünya güçlerinin baskısına "boyun eğmeyeceğini" söyledi.

Reuters'ın haberine göre Pezeşkiyan televizyonda yayınlanan konuşmasında, "Dünya güçleri bizi boyun eğmeye zorlamak için sıraya giriyor... ama bize yarattıkları tüm sorunlara rağmen başımızı eğmeyeceğiz" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü, İran'a iki taraf arasındaki devam eden müzakerelerde "anlamlı bir anlaşmaya" varması için 15 günlük bir ültimatom verdi, aksi takdirde "kötü sonuçlarla" karşılaşacakları uyarısında bulundu. Tahran ise uranyum zenginleştirme hakkını yineledi.

ABD'nin bölgedeki askeri yığılması devam ederken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD müttefiki olan ülkesinin Tahran'ın herhangi bir saldırısına güçlü bir şekilde karşılık vereceği konusunda uyardı.

ABD ve İran, Umman'ın arabuluculuğuyla 6 Şubat'ta dolaylı görüşmelere yeniden başladı. Salı günü Cenevre'de ikinci tur görüşmeleri gerçekleştirdikten sonra müzakerelere devam etme niyetlerini açıkladılar.

İran çarşamba günü bu müzakereleri ilerletmek için bir taslak çerçeve hazırladığını açıklarken, ABD, Tahran'a saldırmak için "birden fazla neden" olduğunu belirterek uyarı tonunu korudu.

Trump, “Yıllar içinde İran'la uygulanabilir bir anlaşmaya varmanın kolay olmadığı kanıtlandı. Uygulanabilir bir anlaşmaya varmalıyız, yoksa kötü şeyler olacak” dedi.

Şöyle devam etti: “Bir adım daha ileri gitmemiz gerekebilir, gitmeyebiliriz veya bir anlaşmaya varabiliriz. Bunu muhtemelen önümüzdeki 10 gün içinde öğreneceksiniz.” Daha sonra Trump, gazetecilere sürenin “10-15 gün” olduğunu söyledi.

DÜNYA

İnfaz fotoğrafları gündem oldu: Yunanistan "ülke mirasını" satın alıyor

İnfazdan hemen önce 200 komünistin fotoğrafları çekilmiş (Ebay/Greece at WW2 archives)
İnfazdan hemen önce 200 komünistin fotoğrafları çekilmiş (Ebay/Greece at WW2 archives)
TT
TT

İnfaz fotoğrafları gündem oldu: Yunanistan "ülke mirasını" satın alıyor

İnfazdan hemen önce 200 komünistin fotoğrafları çekilmiş (Ebay/Greece at WW2 archives)
İnfazdan hemen önce 200 komünistin fotoğrafları çekilmiş (Ebay/Greece at WW2 archives)

Yunanistan Kültür Bakanlığı, Naziler tarafından kurşuna dizilen 200 komünistin son anlarına ait olduğu belirtilen fotoğrafları bir Belçikalı koleksiyoncudan almak için ön anlaşma imzaladı.

Bu fotoğrafların ülke mirası olduğunu kabul eden Atina yönetimi, anlaşmanın detaylarını açıklamadı.

Anlaşma üzerine internetteki satış ilanı yayından kaldırıldı. 

Kültür Bakanı Lina Mendoni, koleksiyoncu Tim de Craene'nin yanına giden uzmanların, fotoğrafların gerçek olduğunu tespit ettiğini cuma günü duyurdu. 

200 komünistin, 1 Mayıs 1944'te Atina'nın banliyölerinden Kesariani'de infaz edilmeden önce çekildiği bildirilen 12 fotoğraf, geçen hafta eBay'de satışa çıkarılmıştı. 

Yunanistan Kültür Bakanlığı'nın Belçika'ya gönderdiği uzmanlar, bunların 1943-1944'teki Nazi işgali sırasında Yunanistan'da görevlendirilen Alman komutanlarından Hermann Heuer'ın imzasını taşıyan 262 fotoğraflık koleksiyonun bir parçası olduğunu fark etti. 

Ölüme yürüyen direnişçilerin marş söylediği görülüyor (Ebay/Greece at WW2 archives)Ölüme yürüyen direnişçilerin marş söylediği görülüyor (Ebay/Greece at WW2 archives)

200 komünist siyasi mahkumun Naziler tarafından kurşuna dizilmesi, o dönemin en büyük katliamlarından biri olarak kabul ediliyor. Olaya dair fotoğraflar ilk kez gün yüzüne çıkarken açık artırma girişimi tepki çekti.

Teselya Üniversitesi'nde toplumsal tarih dersleri veren Polymeris Voglis, New York Times'a şu yorumu yaptı:

Kendi infazlarına yürüyen bu kişilerin yüzlerini 82 yıl sonra ilk kez görüyoruz. Boyun eğmeyen duruşları beni çok etkiledi.

Voglis bu fotoğrafların ders kitaplarına eklenmesi gerektiğini ifade etti. 

Kesariani'de Nazilerin öldürdüğü komünistler için yapılan bir anıt, fotoğrafların gündem olmasının ardından tahrip edildi. 

Anıtı onaracağını bildiren Kesariani Belediyesi, "Bazılarını ne kadar rahatsız ederse etsin tarihi hafıza silinemez" dedi.

II. Dünya Savaşı biterken Batı destekli yönetimle komünistler arasında patlak veren iç savaş 1949'a kadar sürmüştü. O dönemde yaşanan kutuplaşmaların etkileri, günümüzde de hissediliyor. 

Independent Türkçe, New York Times, France24, AP

DÜNYA

Amerika ve Avrupa... Zorlu evlilik ve acı boşanmanın alternatifi olarak zorunlu birlikte yaşama

Almanya’nın Düsseldorf kentinde düzenlenen bir festivalde sergilenen heykelde, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bir ineği yediği, ineğin üzerinde ise Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in oturduğu görülüyor. (AFP)
Almanya’nın Düsseldorf kentinde düzenlenen bir festivalde sergilenen heykelde, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bir ineği yediği, ineğin üzerinde ise Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in oturduğu görülüyor. (AFP)
TT
TT

Amerika ve Avrupa... Zorlu evlilik ve acı boşanmanın alternatifi olarak zorunlu birlikte yaşama

Almanya’nın Düsseldorf kentinde düzenlenen bir festivalde sergilenen heykelde, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bir ineği yediği, ineğin üzerinde ise Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in oturduğu görülüyor. (AFP)
Almanya’nın Düsseldorf kentinde düzenlenen bir festivalde sergilenen heykelde, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bir ineği yediği, ineğin üzerinde ise Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in oturduğu görülüyor. (AFP)

Antoine el-Hac

ABD Başkan Yardımcısı J. D. Vance’ın geçen yılki Münih Güvenlik Konferansı’nda yaptığı konuşma, Avrupa için adeta bir alarm zili oldu. Eleştirel ve suçlayıcı tonuyla dikkat çeken konuşma, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminin, Beyaz Saray’ın NATO ve Avrupa ile ilişkilerinde daha sert bir tutum benimseyeceğinin en açık işareti olarak değerlendirildi.

Bu yıl ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Münih’teki konuşmasında başkanına olan bağlılığı ile Avrupa ile derin ilişkiler arasında bir denge kurdu. Ülkesini Avrupa’nın ‘çocuğu’ olarak tanımlayan Rubio, eski kıta liderlerine, “Sevgili müttefiklerimiz ve eski dostlarımızla birlikte yeni bir küresel düzen inşa etmeye kararlıyız” mesajını verdi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise bu açıklamalardan ‘çok memnun’ olduğunu belirtti.

Miami’de Kübalı ebeveynlerden doğan Rubio, ortak kültürel bağlara da dikkat çekti; Beethoven ve Mozart’ın yanı sıra The Beatles ve The Rolling Stones gibi grupları örnek gösterdi. Rubio, “Geleceğiniz ve geleceğimiz bizim için çok önemli. Bazen görüş ayrılıkları yaşayabiliriz, ancak bu farklılıklar, Avrupa’ya duyduğumuz derin kaygıdan kaynaklanıyor” dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 14 Şubat 2026 tarihinde Münih Güvenlik Konferansı’nda konuşma yapıyor. (AFP)ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 14 Şubat 2026 tarihinde Münih Güvenlik Konferansı’nda konuşma yapıyor. (AFP)

Ancak Foreign Policy dergisinde konferansın ardından yapılan değerlendirmede, “Birçok Avrupa lideri özel oturumlarda endişelerini dile getirdi; Trump’ın son dönemde Grönland’ı ele geçirme tehdidini kırmızı çizgiyi aşma olarak gördüler. Rubio’nun Hristiyanlık ve Batı uygarlığına yaptığı vurgular ise bazıları için etnik çağrışımlar içeriyormuş gibi göründü” ifadeleri yer aldı.

Batı dışından konferansa katılanlar, Rubio’nun Avrupa’yı ABD’nin yanında Batı’yı genişletme yoluna davet etmesini, yeni kıtalara yerleşme ve dünya çapında imparatorluklar kurma vurgusuyla birlikte, yeniden sömürgeleştirme mesajı olarak yorumladı.

Rubio, Trump’ın Avrupa’nın göç ve iklim değişikliği konularındaki yaklaşımına yönelik eleştirilerini de yineleyerek, ABD’nin gerekirse kendi yolunu tek başına açmaya hazır olduğunu belirtti. Rubio, ülkesinin NATO ittifakını canlandırmak istediğini vurgulasa da Avrupa’nın buna olan iradesi ve kapasitesine şüpheyle yaklaştı.

Konuşma, Rubio’nun Trump’ın politik önceliklerine uyum ile Avrupa ortaklarını güvence altına alma arasında dikkatle kurması gereken dengeyi ortaya koydu. Cumhuriyetçi yönetimdeki birçok kişiden farklı olarak Rubio, ABD’nin dış politika hedeflerini gerçekleştirebilmesi için Avrupa ile ilişkilerde daha fazla diplomasiye ihtiyaç duyduğunu biliyor.

Rubio’nun görevi ve diplomasiye liderlik etmesi, tonunun göreceli olarak ılımlı olmasının nedeni olarak görülüyor. Rubio, güvenlik ve askeri kurumların varlığını -özellikle NATO’yu- her zaman desteklemişti. Örneğin 2019’da herhangi bir ABD başkanının NATO’dan çekilmesini engellemek için Cumhuriyetçi ve Demokrat partiler arasında yürütülen ortak çabanın parçası olmuştu. O dönemde, “Ulusal güvenliğimiz ve Avrupa’daki müttefiklerimizin güvenliği için ABD’nin NATO içinde etkin bir rol oynamaya devam etmesi hayati önemdedir” demişti.

Ukrayna’nın doğusundaki Donetsk cephesinde top ateşleyen Ukraynalı bir asker (AFP)Ukrayna’nın doğusundaki Donetsk cephesinde top ateşleyen Ukraynalı bir asker (AFP)

Başka bir örnekte, Rubio’nun, ABD’nin taahhüdü konusunda Vladimir Zelenskiy’ye belirli güvence verdiği belirtiliyor. Aynı zamanda, savaşın sona ermesi için Ukrayna’nın zor tavizler kabul etmesi gerektiği uyarısında bulundu. Bu yaklaşım, Vance’in daha önce ABD’nin ‘birkaç mil toprak için’ on milyonlarca dolar harcamasının gerekçelerine şüpheyle bakmasından farklı.

Rubio’nun Münih’teki konuşması, Vance’in bir yıl önceki konuşmasına göre daha az bölücü olsa da Trump döneminde ABD dış politikasında herhangi bir temel değişikliği yansıtmıyor. Yeni denklem şöyle özetlenebilir: ABD, bazı çıkarlarını Avrupa ile paylaşsa da değerlerini paylaşmıyor.

Büyük Atlantik mesafeleri

Konu sadece konuşmalar, anlatılar veya dil üslubu meselesi değil; dünya, ittifakların, çekişmelerin ve hatta düşmanlıkların değiştiği yeni bir gerçekliği yaşamaya başladı.

Özellikle Avrupa’da, yüzyıllar boyunca en yıkıcı savaşları yaşamış kıtada birçok kişi, kendilerini Rusya’nın yayılmacı eğilimleri ile Çin’in saldırgan ekonomik politikaları arasında ve hızla değişen eski yakın müttefik ABD’nin arasında açıkta ve tehlikeye maruz hissediyor.

Eurobarometer tarafından yapılan yakın tarihli bir ankete göre, Avrupalıların yüzde 68’i ülkelerinin  tehdit altında olduğunu düşünüyor.

Bugün Atlantik ötesi ilişkiler incelendiğinde, bu yılki Münih Güvenlik Konferansı’nın manzarası, stratejik bir ‘bilişsel uyumsuzluk’ durumunu yansıtıyor. Psikolojide bilişsel uyumsuzluk, inançlar ile davranışlar arasında uyumsuzluk olduğunda ortaya çıkan zihinsel gerilimi ifade eder.  Antoine el-Hac’ın Şarku’l Avsat için kaleme aldığı analize göre Münih’te bu çelişki açıkça görüldü: dostluk açıklamaları, derin güvensizlik sinyalleriyle yan yana, stratejik güvence ise politik kararlarla çelişiyordu. Sonuç, biçimde birleşik ama özde sıkıntılı bir Avrupa-Amerika ittifakı oldu; bu durum, uygun önlem alınmazsa açık bir çatışma riski taşıyor.

Bu bağlamda Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, ABD’nin Avrupa’yı sonsuza dek koruyamayacağını kabul etti, ancak bölgesel baskılara -özellikle Grönland konusuna- kesin bir şekilde karşı çıktı. Pistorius, “Barış ve güvenliği sağlamak için uluslararası kuruluşlara başvurulmalı” dedi ve Avrupa Birliği (AB) ile ABD’nin bunu ancak birlikte başarabileceğini vurguladı. Bu tutum, ABD’nin iş birliği ve kolektif disiplin çağrısını temel alan yaklaşımıyla çelişiyor; söz konusu yaklaşım, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana geçerli olan kurallara ters düşen yeni bir oyun kuralı öneriyor.

Danimarka Kutup Komutanlığı tarafından Grönland’da düzenlenen bir eğitim tatbikatına katılan askerler (Reuters)Danimarka Kutup Komutanlığı tarafından Grönland’da düzenlenen bir eğitim tatbikatına katılan askerler (Reuters)

Ada ve buz

İstikrarı en çok sarsan anlaşmazlıklardan biri Grönland meselesi oldu. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, konunun hâlâ açık bir yara olduğunu belirtti. Donald Trump, Danimarka ve Avrupa’nın tepkilerini dikkate almadan, Danimarka egemenliğine bağlı ada ile ilgili cesur pozisyonunu açıkladı.

Bazı gözlemciler ve analistler, Münih’te ve diğer duraklarda gözlemlenen tutumların, mevcut krizin yalnızca siyasi elitler arasındaki iletişim eksikliğinden kaynaklanmadığını, daha geniş bir uyumsuzluk olduğunu gösterdiğini belirtiyor. Avrupa halkının kayda değer bir kısmı, ABD’nin kendilerini askeri saldırılara karşı korumayacağına inanıyor.

Bu nedenle Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransa’nın caydırıcı şemsiyesini Avrupa’nın geri kalanını kapsayacak şekilde genişletme tartışmasını yeniden açtı. Ancak bu güç gösterisi sağlam temellere dayanmıyor; yaklaşık 300 Fransız nükleer başlığı, 4 bin 309 nükleer başlığa sahip Rus cephaneliği karşısında caydırıcı olamaz. Avrupa ortaklarıyla bütünleşik bir komuta, kontrol ve iletişim sistemi olmadan hiçbir savunma sistemi anlam ifade etmiyor.

Öte yandan Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer Fransa ile iş birliğine hazır olduğunu ifade etse de Fransa’nın nükleer silahları yerel üretimken, İngiltere’nin nükleer caydırıcılığı, İngiliz yapımı savaş başlıkları taşıyan ve Kraliyet Donanması’nın denizaltılarında konuşlandırılan ABD yapımı Trident 2 D5 füzelerine dayanıyor. Bu nedenle İngiliz caydırıcılığı bağımsız değil ve bu stratejik açıdan kritik bir gerçek.

Avrupa liderleri, ülkelerinin mali, sosyal ve yaşam koşullarıyla ilgili sorunlar yaşadığını bilerek, ekonomik çıkar çatışmaları ve farklı söylemlere rağmen ‘Atlantik boşanmasının’ mümkün olmadığını anlıyor. Zor bir evliliğin maliyeti, acı bir boşanmadan daha azdır. Dolayısıyla zayıf taraf, ilişki sürekli gerilimli olsa da güçlü tarafla kalmak zorunda.

ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in birleştirilmiş görüntüsü (Reuters)ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in birleştirilmiş görüntüsü (Reuters)

Bu liderler, Donald Trump ve ekibinin söyleminin değişmeyeceğini ve mesajının AB’yi zayıf ve yönelimlerinde hatalı gösterme amacını sürdüreceğini de biliyor. Ancak AB’nin sosyal piyasa ekonomisi modeli ve açıklık taahhüdü hâlâ somut kazançlar sağlıyor. Tereddüt ve şüphe yerine, AB’nin güçlü yönlerine yatırımını artırması ve deneyimini, özellikle ABD ile Çin arasındaki jeopolitik rekabetin yoğunlaştığı bu dönemde, iş birliği ve entegrasyon modeli olarak öne çıkarması gerekiyor. Avrupa başarılı olursa, bu sürekli dengesi bozulan bir dünya için yararlı olur; başarısız olur ise kıta, yıkıcı çatışmaların sahnesi haline gelebilir.