Cezayir, Afrika ekonomik entegrasyonu için ‘dayanışma’ çağrısında bulundu

Zirve’deki Cezayir heyeti (Şarku’l Avsat)
Zirve’deki Cezayir heyeti (Şarku’l Avsat)
TT

Cezayir, Afrika ekonomik entegrasyonu için ‘dayanışma’ çağrısında bulundu

Zirve’deki Cezayir heyeti (Şarku’l Avsat)
Zirve’deki Cezayir heyeti (Şarku’l Avsat)

Üç yıl önce Cezayir, önemli uluslararası meselelerde siyasi pozisyonları koordine etmek ve büyük güçlerin ekonomilerine artan bağımlılığı sona erdirmek için ekonomik entegrasyonu sağlamak amacıyla Afrika ülkelerine yönelik önemli girişimler başlattı.
Bu kapsamda Cezayir, geçtiğimiz hafta Perşembe ve Cuma günleri Nijer'de düzenlenen Sanayileşme ve Ekonomik Çeşitlendirme Konulu Afrika Birliği 17. Olağanüstü Zirvesi çalışmaları sırasında, Afrika’da ekonomik entegrasyon ve bütünleşme çalışmalarını gündeme getirdi. Zirve sırasında Cezayir tarafından sunulan bildiride Cezayir’in, ‘şu anda yaklaşık yüzde 15 olarak tahmin edilen Afrika iç ticaret oranının artmasını sağlayacak olan ve belirlenen hedeflere ulaşmak için ortak çabaya bir katkı olarak Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesini (AfCFTA) etkinleştirmek için hiçbir çabadan kaçınmayacağı’ belirtildi. Ayrıca buna ek olarak 2028’de, ülkeler arasında malların ve hizmetlerin serbest dolaşımını garanti eden bir Afrika pazarının oluşturulması ve diğer küresel ekonomik güçlerle rekabet edebilmeye izin verecek bir gümrük birliği ve Afrika ekonomik grubunun kurulmasının sağlanacağı dile getirildi.
Zirve katılımcıları, ülkelerinin birçok ekonomik reform başlattığını söyleyerek Afrika ülkelerindeki endüstriyel gelişme hızını ve ekonomik çeşitliliği artırmayı amaçlayan ekonomik politikaların, AfCFTA ülkelerinin yararına olacak şekilde destekleneceğine inandıklarını vurguladılar. Bu hedefe ulaşmanın, Afrika altyapısının geliştirilmesi, yapısal projelerin tamamlanması, malların, hizmetlerin ve iletişimin taşınması için uygun bir lojistik ortamın sağlanması ve nakliye ile yatırım maliyetlerinin düşürülmesi yoluyla olacağını eklediler.
Zirveye ilişkin yayımlanan bildiride, “Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi Anlaşması’nın Ocak 2021'de, yeni tip koronavirüs salgınının patlak verdiği bir dönemde yürürlüğe girmesi ve pandeminin ekonomiye yansımalarının kötüleşmesi, şüphesiz bizi uluslararası iş birliği ve dayanışmayı geliştirme ve çok taraflı eylem mekanizmalarını harekete geçirme sorumluluklarını yerine getirmeye yöneltti” denildi.
Cezayir Başbakanı Eymen bin Abdurrahman, zirvenin bitiminden önce (Cuma) yaptığı bir konuşmada, Cezayir'in Afrika'da sanayileşmeyi teşvik etmek ve potansiyelini en yüksek seviyelere çıkarmak için ortak çabalara girmeye ve bu çabaları desteklemeye hazır olduğunu bildirdi. Mevcut uluslararası durumun gıda, hammadde ve enerji tedarik zinciri üzerindeki yansımalarını Afrika’ya dikte ettiği yeni bir zorlukla karşı karşıya olduklarına işaret etti. Eymen bin Abdurrahman, Afrikalılara, dayanışmayı güçlendirme, ekonomilerini güçlendirme, çalışmaları yoğunlaştırma ve özellikle sanayi ve sanayileşme alanında entegrasyon yollarını arama çağrısında bulundu.
Eymen bin Abdurrahman, Cezayir'in akaryakıt fiyatlarının esiri olmaması için ekonomisini geliştirme ve ihracatını çeşitlendirme yoluna girdiğini vurgulayarak ülkesinin hidrokarbon harici ihracatının son iki yılda 3 kattan fazla arttığını söyledi. Ayrıca, Cezayir’in yeni ekonomik yaklaşımı çerçevesinde, gelecek nesiller için daha iyi bir yaşam sağlamak adına hava kirliliği ve küresel ısınmayı azaltmak ve doğal kaynakları korumak gibi sürdürülebilir kalkınma faaliyetlerinin üzerinde duracağını söyleyen Başbakan Abdurrahman, modern çevre standartlarına saygılı istikrarlı büyümeyi sağlamayı hedeflediklerini belirtti.
“Cezayir, Afrika'daki ekonomik ilerlemeyi engelleyen temel eksikliğin, sanayileşme alanında net ve tutarlı bir kıtasal politikanın olmaması olduğuna inanıyor” diyen Eymen bin Abdurrahman, sürdürülebilir kalkınma çerçevesinde kapsamlı ve entegre ekonominin geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi çağrısında bulundu.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.