Filistin Yönetimi, İsrail’e yönelik saldırı girişimini önledi

Cenin'de İslami Cihad Hareketi’ne ait bir miktar patlayıcı ele geçirildi.

Nablus yakınlarındaki yerleşim karakolu Eviatar’a karşı düzenlenen protesto ve çatışmalar sırasında Filistinliler lastik taşıyor (EPA)
Nablus yakınlarındaki yerleşim karakolu Eviatar’a karşı düzenlenen protesto ve çatışmalar sırasında Filistinliler lastik taşıyor (EPA)
TT

Filistin Yönetimi, İsrail’e yönelik saldırı girişimini önledi

Nablus yakınlarındaki yerleşim karakolu Eviatar’a karşı düzenlenen protesto ve çatışmalar sırasında Filistinliler lastik taşıyor (EPA)
Nablus yakınlarındaki yerleşim karakolu Eviatar’a karşı düzenlenen protesto ve çatışmalar sırasında Filistinliler lastik taşıyor (EPA)

Filistin Yönetimi'nin Cenin kentinde İslami Cihad Hareketi tarafından İsrail’e yönelik planlanan bir dizi büyük bombalı saldırıyı engellemeyi başardığı ifade edildi.
İsrail Kamu Yayın Kuruluşu (KAN), geçtiğimiz Perşembe günü Filistin güvenlik servislerinin düzenlediği özel bir operasyonda, İsrail'e karşı bir dizi saldırı gerçekleştirmek amacıyla saklanan, alışılmadık derecede büyük miktarda patlayıcı madde ve el yapımı patlayıcılar ele geçirildiğini bildirdi.
Habere göre, bu bombalı saldırıları gerçekleştirmeyi planlayan iki İslami Cihad Hareketi üyesi operasyonda tutuklandı ve beş büyük patlayıcı, altı patlayıcı tüp ve çok miktarda el bombası ve diğer patlayıcılar ele geçirildi. Haberde, bu teçhizatın Batı Şeria'nın kuzeyindeki Cenin ve Tubas kentlerindeki İslami Cihad Hareketi’ne ait imalathanelerde ele geçirildiği belirtildi.
Cenin bölgesindeki bu operasyon, Filistin Yönetimi'nin kuzey Batı Şeria'da hala faaliyet gösterebildiğini doğruluyor. Operasyon ayrıca, İsrail’in Filistin otoritesini zayıflık ve bölge üzerindeki kontrolünü kaybetmekle suçladığı bir zamanda gerçekleşti.
İbranice yayın yapan Kanal 12 televizyonu, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın yakın zamanda güvenlik hizmetlerinin üst düzey yetkilileriyle görüştüğünü ve Nablus ve Cenin bölgelerinde güvenlik kontrolünü yeniden sağlamak için çalışmalarını istediklerini söyledi. Abbas, güvenlik yetkililerine bölgede konuşlandırılan silahlı gruplara kesin çözüm bulmaları gerektiğini ifade etti.
Bu, Abbas'ın güvenlik yetkilileriyle son haftalarda yaptığı ilk görüşme değil. Abbas daha önce güvenlik yetkililerini, İsrail'in Filistin kasabalarını işgal etme ve Filistin Otoritesini ortadan kaldırma niyetini engellemek için güvenlik durumunu kontrol etme ve sükûneti sağlama ihtiyacı konusunda uyarmıştı.
Filistin güvenlik yetkilileri, İsrail'in Cenin ve Nablus'ta Filistinli silahlı grupları ve aktivistleri gözaltına almaya, öldürmeye ve tutuklamaya devam ederek tansiyonu yükseltmeye çalıştığına inanıyor. Ayrıca İsrail tarafından siyasi ve askeri liderler ve çeşitli medya organlarının çatışmaların yayılmasını teşvik ettiği iddia edildi. Kuzey Batı Şeria'da otorite zayıf ve silahlı gruplar, Kudüs ve Mescid-i Aksa'daki sürekli provokasyonlar bir yana, Tel Aviv'e karşı farklı, daha güçlü ve daha tehlikeli bir üçüncü intifada başlatma yeteneğine sahip.
Filistin güvenlik yetkilileri arasında, hem Hamas hem de İslami Cihad Hareketi'nin yanı sıra El Fetih Hareketi içindeki Başkan Mahmud Abbas'ın muhaliflerinin Cenin ve Nablus'ta silahları finanse edip gençleri çatışmalara iterek Filistin Yönetimi'ni zayıflatma fırsatından yararlandıklarına dair başka bir görüş var. Hükümet, son dönemde Cenin ve Nablus bölgelerinde güvenliği sağlamak için birden çok girişimde bulundu, ancak bunun uzun çatışmalar ve ödemeyi göze alamadığı maliyetler gerektirdiğinin farkına vardı.
Filistin Hükümeti daha önce İsrail'in Cenin ve Nablus'ta silahlı kişilere karşı harekete geçme konusundaki baskılarını reddetmiş ve İsrail'den önce saldırılarını durdurmasını istemişti. İsrail saldırılarının azalmasını takiben İslami Cihad Hareketi’ne karşı gerçekleştirilen son operasyon, hükümetin Batı Şeria'nın kuzey bölgelerinde faaliyet göstermeye başlamasının ardından oyunun kurallarında bir değişikliğe işaret ediyor.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.