Suudi Arabistan, küresel petrol piyasalarına yönelik en önemli taşıma güzergâhlarından birini kademeli olarak yeniden devreye alıyor. Reuters’ın görüştüğü üç kaynağa göre “Doğu-Batı” petrol boru hattı yeniden çalışmaya başladı. Bu gelişme, dokuz gün önce insansız hava aracı (İHA) saldırısı nedeniyle yükleme operasyonlarının durduğu Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’ndan ham petrol ihracatının yeniden başlamasının önünü açıyor.
İki ticari kaynak, hattın yeniden devreye alınmasının ardından düşük kapasiteyle petrol pompalamaya başladığını belirtti. Kaynaklardan biri, Saudi Aramco’nun pompalama kapasitesini günlük yaklaşık 4 milyon varile çıkarmayı hedeflediğini ifade etti. Ancak kaynaklar bu seviyeye ne zaman ulaşılacağını açıklamadı.
Kaynaklardan biri, hattın Aramco’nun Kızıldeniz kıyısındaki rafinerilerine ham petrol tedarikine de yeniden başlayacağını belirtti. Ayrıca bugün ilerleyen saatlerde Yanbu’da bir kargonun yüklenmesinin planlandığını ve bu sevkiyatın Çin’e gideceğini söyledi.
Piyasa aktörlerinin hareketleri, Suudi ham petrolünün Kızıldeniz üzerinden akışının yeniden başlamasına yönelik hazırlıklara işaret ediyor. İki ticari kaynağa göre tüccarlar, gemiden gemiye transfer operasyonları gerçekleştirmek amacıyla tankerleri Akdeniz’deki Mısır’ın Port Said Limanı’na ve Sidi Kerir Limanı’na yönlendirmeye başladı. Bu adım, Yanbu’dan Suudi petrol sevkiyatlarının yeniden başlaması ihtimaline karşı atıldı.
“Doğu-Batı” petrol boru hattı, savaş sırasında büyük önem kazandı. Hat, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı üzerinden petrol taşımacılığında yaşanan aksaklıkları aşmak için kullandığı başlıca güzergâhlardan biri haline geldi.
İran’a yönelik ABD-İsrail savaşı sonrasında boğazdan petrol akışının kesilmesinin ardından Aramco, günlük yaklaşık 4 milyon varil ham petrolü Yanbu’ya yönlendirmek için bu hattı kullandı. Şarku’l Avsatın Reuters'ten aktardığına göre bu miktar, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geliyor.
Doğu bölgesinden Kızıldeniz kıyısına uzanan hat, Yanbu’daki ihracat tesislerine ulaşıyor. Bu altyapı sayesinde Suudi Arabistan, ham petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçirilmesine gerek kalmadan bir bölümünü Kızıldeniz üzerinden taşıyabiliyor. Savaşın başlamasından sonra boğazdaki deniz trafiğinde ciddi aksaklıklar yaşandı.
Hattın tasarım kapasitesi günlük yaklaşık 7 milyon varil. CNN’in Energy Aspects’e dayandırdığı tahminlere göre ise savaş döneminde hattan geçen ortalama petrol miktarı günlük yaklaşık 6 milyon varil oldu.
Suudi Arabistan, İHA saldırılarının hatta hasar vermesinin ardından 13 Eylül’de hattı kapatmış ve bunun sonucunda Yanbu Limanı’ndaki ham petrol yükleme operasyonları durmuştu.
Piyasa arzın geri dönüş sinyalini aldı
Piyasalar, hattın yeniden işletilmesinin anlamını gecikmeden fiyatlara yansıttı. Reuters’a konuşan işlemciler, Suudi petrol arzının yeniden başlamasının küresel petrol piyasalarında satışları artırdığını söyledi.
Brent petrolünün vadeli kontratları bugünkü işlemlerde varil başına 2 doların üzerinde gerileyerek 8 Eylül’den beri en düşük seviyesini gördü. Brent, % 2,8 düşerek varil başına 97,55 dolara geriledi. Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) fiyatı da % 3,1 düşüşle 89,30 dolara indi.
Fiyatlar üzerindeki baskı, Körfez’den petrol arzının iyileşebileceğine yönelik diğer işaretlerle aynı eş zamanlı geldi. Üst düzey bir İranlı yetkili Reuters’a yaptığı açıklamada, ABD’nin askeri baskıyı azaltması ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde ülkesinin Hürmüz Boğazı’nı yedi gün içinde yeniden açabileceğini söyledi.
Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin taşınmasında kullanılıyordu. Bu nedenle boğazdaki deniz trafiğinde yaşanacak herhangi bir değişiklik, küresel arz beklentileri üzerinde doğrudan etkili oluyor.
