Putin, Ukrayna konusunda nihayet stratejik zekayı sergileyecek mi?

Putin, Ukrayna'nın dört bölgesinin ilhak edilmesi ardından Kızıl Meydan'da konuşuyor (AFP)

Yaklaşan soğuk kış aylarının Ukrayna’daki savaşın gidişatına yansıyacağı düşünülüyor. Johns Hopkins Üniversitesi İleri Uluslararası Çalışmalar Okulu'nda Henry A. Kissinger Küresel İlişkiler Merkezi’nden ABD’li analist Hal Brands, Bloomberg News tarafından yayınlanan yazısında, Ukrayna kışının sert geçeceğini, ancak bunun savaşın tamamen durmasına yol açmayacağını söylüyor.
Ukrayna ve Rusya, çatışmayı diplomatik ve askeri açıdan yeniden şekillendirebilecek önemli kararlarla karşı karşıya. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in geçmişte gösterdiği stratejik zekayı nihayetinde sergilemeye başlayacak olması ise Ukrayna ve ABD için belki de en rahatsız edici ihtimal.
ABD’li yetkililer, Putin’in Rusya’nın Ukrayna'daki siyasi hedeflerine ulaşmak için askeri araçlardan yoksun olduğunu nihayetinde fark ettiğini düşünüyor. Nitekim Rusya hiç durmadan füze ve cephane kullanırken, ağır yaptırımlara tabi savunma endüstrisinin aynı hızda yerine yenilerini koyma kapasitesinden yoksun olduğu biliniyor. Rus güçleri, Putin'in yasadışı bir şekilde Rusya için talep ettiği tüm bölgeleri ele geçirmek şöyle dursun, elde ettiği kazanımları elinde tutmak için mücadele ediyor. Aynı zamanda Putin’in daha önce çağırdığı yaklaşık 300 bin askerden fazla ek kuvvet toplayamayacağı düşünülüyor.
Putin'in nükleer tehditlerinin Ukrayna'yı Rus kırmızı çizgilerini ihlal etmekten caydırmadığını söyleyen Brands, bu hususta Ukrayna’nın Rusya’daki hava üslerine yönelik drone saldırılarına değiniyor.

Rusya, kuvvetlerinin soğuğa dayanmasını sağlayacak kıyafetlerden yoksun (EPA)
Bu sorunlar yeni değil. Ancak Putin, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada zaferin hala çok uzak olduğunu kamuoyuna duyurarak bunları bir nebze de olsa kabul etmiş oldu.
Nitekim Putin, kış şartlarını bir silah olarak kullanabilir. Bu bağlamda Rusya, Ukrayna halkının acı çekmesi için Ukrayna'nın elektrik şebekesine ve diğer önemli altyapı tesislerini hedef alıyor. Herson'dan çekilen Rus kuvvetleri, hatlarını pekiştirmeye, yeni seferber edilen personeli bünyesine katmaya ve bahara kadar zaman kazanmaya çalışarak savunmaya geçti.
Rusya çatışmayı kış boyunca uzattığı taktirde, zaten yorgun düşmüş Ukrayna, enerji fakiri Avrupa ve dikkati dağınık ABD için işler daha tatsız hale gelebilir. Bu strateji Rusları da zorlayacak. Rusya, önümüzdeki aylarda bazı kuvvetlerinin ihtiyaç duyacağı sıcak giysilerden ve yiyeceklerden yoksun kalabilir. Ancak Putin’in elinde daha iyi seçenekler mevcut değil.
Cumhuriyetçi çoğunluktaki Temsilciler Meclisi'nin 2023'te ne kadar yardım sağlamaya istekli olacağına dair belirsizlik, ABD Başkanı Joe Biden'ın şu an Ukrayna için büyük bir yardım paketi istemesinin nedenlerinden biri sayılıyor. Çarşamba günü, Biden yönetimin Kiev'e Patriot füze savunma bataryaları sağlayacağı açıklanmıştı. 
Diğer yandan Ukrayna kuvvetleri ise şiddetli çatışmalardan dolayı tükenmiş durumda. Askeri bir bakış açısıyla bakıldığında, operasyonel duraklama mantıklı gözüküyor. Ancak siyasi ve diplomatik açıdan bakıldığında ise beklemek daha tehlikeli olabilir.
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, kış şartlarının Batı’nın kararsızlığını dahi etkileyebileceğinden endişeleniyor. Zirâ Washington'dan gelen sinyaller pek de güven verici gözükmüyor. Dışişleri Bakanı Antony Blinken, geçen hafta yaptığı açıklamada, ABD'nin Ukrayna'nın 24 Şubat öncesinde elinde tuttuğu toprakları geri kazanmasına yardım etmeyi öncelediğini, Kırım ve 2014'ten bu yana kaybettiği diğer topraklarla ilgili kararları daha sonraki bir tarihe ertelediğini belirtmişti. ABD Genelkurmay Başkanı Mark Milley ise Ukrayna'nın Birinci Dünya Savaşı tarzı bir bataklığa düşmeden önce müzakerelere başlaması gerektiğini açıkladı.
Halk daha fazla cezalandırıldıklarını hissederken Ukrayna kuvvetleri dinlendiği taktirde, Zelenskiy iç siyasi tehlikeden dahi korkar hale gelebilir.
Brands, kışın aslında saldırmak için iyi bir zaman olduğuna, zemin donduğu taktirde tanklar ve kamyonların arazide daha rahat seyredebileceğine inanıyor. Zelenskiy’nin önünde Rusya'nın Kırım'a giden kara köprüsünü kesmek için güneydoğudaki Zaporijya'ya doğru ilerlemek, Putin'in güçlerinin bulunduğu bir başka bölgeyi kuşatmak ve daha fazla Batı yardımının daha fazla Ukrayna zaferi sağlayacağını kanıtlamak gibi seçenekler bulunuyor. Bu, zor bir karar. Zirâ Kiev’in eylemsizliğin getireceği riskleri başarısız bir saldırı riskiyle değerlendirmesi gerekiyor. Putin bahar gelmeden ateşkes önererek diplomatik inisiyatifi ele aldığı taktirde Ukrayna'nın ikilemi derinleşecek.
Rus ordusu üzerindeki baskıyı hafifletecek olan ateşkes, Rus silah endüstrisinin savaşın taleplerini karşılamasına ise izin verecek. Ukrayna ise Rusya'nın mevcut kazanımlarını dondurma teklifini haklı olarak reddedecek.
Ancak ABD'li yetkililer, böyle bir adımın diplomatik oyunu değiştirebileceğini, zirâ çatışmayı uzatmaktan kimin sorumlu olduğu konusunda küresel bir halkla ilişkiler savaşını ateşleyebileceğini söylüyor. Bu tür bir adım, aynı zamanda Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron gibi bazen diplomatik bir anlaşma savunuculuğu yapanların daha önce sahip olmadıkları bir argümana sahip olmasını sağlayabilir.
Brands, kulağa tuhaf gelse de aslında ABD ve Ukrayna’nın hedefleri ile kaynakları arasındaki uçurumu anlamayan, iletişimden uzak, rakiplerini yanlış konuma sokacak diplomatik hamlelerde bulunan düşmanlarının Putin konusunda şanslı olduğunu söylüyor. Bu dinamik değişirse, tamamen farklı bir savaş olur.