Ukrayna restoranlarında Rus salatası olmayacak

"Shuba" ve "Olivier" olarak bilinen salatalar da dahil olmak üzere yılbaşı gecesi ünlü Rus yemekleri menülerden kaldırıldı

Kiev'de bir restoranın mutfağında çalışan bir işçi / Fotoğraf: AFP
Kiev'de bir restoranın mutfağında çalışan bir işçi / Fotoğraf: AFP
TT

Ukrayna restoranlarında Rus salatası olmayacak

Kiev'de bir restoranın mutfağında çalışan bir işçi / Fotoğraf: AFP
Kiev'de bir restoranın mutfağında çalışan bir işçi / Fotoğraf: AFP

Eski Sovyet ülkelerinde yılbaşı sofraları ringa balığı ve pancarın ana malzemelerinden yapılan "Shuba" ve patatesten yapılan "Olivier" salatasını listesinden eksik etmez.  
Ancak Kiev'deki birçok restoran, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırması nedeniyle artık bu iki yemeği sunmaktan kaçınıyor.
Ukrayna'nın başkenti Kiev'in tarihi merkezindeki "Zad Foma Zaitsyami" restoranının sahibi Tatyana Mitrofanova, bu iki salatanın, Rus saldırısının başlamasından on ay sonra artık listede yer almayacağını söyledi.
58 yaşındaki kadın, şunları şöyle konuştu:
"Sayfayı çevirmeliyiz. Bu, restoranımın Olivier ve Shuba hizmeti vermediği ilk yıl olacak. Restoranım bu iki salata yerine, levrek dolması benzeri iki geleneksel Kiev yemeği sunmayı planlıyor."
Mitrofanova'nın restoranı yılbaşı gecesi sabaha kadar sürecek bir konser hizmeti verecek.
Mitrofanova, "Yılbaşını restoranımızda geçirecek olanların bu geceyi ömürleri boyunca unutmayacaklarına eminim. Bu dönemde uygulanan sokağa çıkma yasağı nedeniyle müşterilerin akşam on bir ile sabah beş arasında restorandan çıkamayacaklarından dolayı endişe duymuyorum. Müşteriler restoranımızı ziyaret ettiklerinde yeni bir deneyimin içine giriyorlar ve zaman hızla geçiyor" dedi.

"Borç Savaşı"
Ukrayna'da 2014 yılından itibaren Moskova'nın Kırım'ı kendi topraklarına katması ve Ukrayna'nın doğusundaki Donbas'ta silahlı bir isyana sebep olmasıyla birlikte yemeklerle ilgili bir vatanseverlik duygusu yayılmaya başladı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 24 Şubat'ta emrini verdiği Rus saldırısı, yemekler konusunda Ukrayna vatanseverliğinin pekişmesinde rol oynadı.
UNESCO'nun temmuz ayında somut olmayan kültürel miras listesine bir Ukrayna yemeği olarak "Borç Çorbası"nı dahil etmesiyle bu vatanseverlik duygusu çok yüksek seviyelere ulaştı.  
UNESCO kararı, "Borç Savaşı" olarak adlandırılan olayda Ukrayna için bir zafer olarak kabul edildi. Çünkü Rusya bu yemeğin kendi milli yemeği olduğunu iddia ediyor.
Adını 1961 yapımı bir Sovyet komedi filmi olan Zad Foma Zaitsyami'den alan restoran, sadece yılbaşı gecesi için menüsünü değiştirmedi.
Şehirdeki diğer restoranlar gibi, Tatyana Mitrofanova'nın restoranı da şubat ayında Kiev'e ilk mermiler düştüğünde yiyecek sıkıntısı çeken yüzlerce kişiye yemek dağıttı.
Tatyana, Hostomel'i almaya çalışan Rus kuvvetleriyle savaşan Ukraynalı askerlere yiyecek gönderdi.
Hostomel Kiev'in eteklerinde stratejik bir uçak pisti kurulması için yapılan kanlı bir savaşa sahne olan bir alan.
Nihayetinde Rus ordusu, doğu ve güney Ukrayna'ya odaklanmak için Kiev'e saldırma girişiminden vazgeçerek baharda buradan geri çekilmek zorunda kaldı.
Tatyana gözlerinden yaşlar akarak, "Beş aydır Hostomel'de savaşan kuvvetlerin komutanıyla görüşmedim. Askerlerin hiçbirini görmedim ama her birini seviyorum" dedi.
Geçenlerde Ukrayna kuvvetlerinin üç üyesinin Hostomel'de öldürüldüğü kaydedildi.

Askerler için tatlı
Restorandaki mutfak görevlileri cephede konuşlanan birlikler için kuzu şeklinde tatlılar hazırladı.
"En azından menünün Rusya ile ilgili yemekleri listeden çıkaracak şekilde" değiştirilmesinin ellerinden geldiğini söyleyen Şef Natalya Khomenko, "Bu yapılabilir ve yapılmalı" dedi.
Zad Foma Zaitsiame bu mantığı izleyen tek restoran değil, Podil semtindeki Aftostancia restoranı da menüsünü yeniden gözden geçiriyor.
Ayrıca bu restoranda "Choppa" ve "Olivier" salatalarının yerini "Forshmak" aldı. Forshmak pancarlı humus, uskumru, patates ve soğanlı biberli kremadan yapılıyor. 
Aftostancia restoranının işletmecisi Anna Selezin, yılbaşı gecesi özel menüde bu iki salatanın (Choppa ve Olivier) yer almayacağını açıkladı.
Selezin, "Çok sayıda geleneksel Ukrayna yemeğimiz var ve Rus yemeklerine ihtiyacımız yok. Onsuz yaşayabiliriz ve bu adımı daha önce atmalıydık" dedi.
"Shoba" salatasını özleyeceğini itiraf eden işletmeci, "Ama hazırlanıp servis edilebilecek başka birçok salata var" diye konuştu.
 
Independent Türkçe, AFP



Epifiz bezinin kökeni eski omurgalının ikinci göz çifti olabilir

Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
TT

Epifiz bezinin kökeni eski omurgalının ikinci göz çifti olabilir

Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)

Bilinen en eski omurgalının 4 gözü olduğu tespit edildi. 

Örümceklerin 8, arıların 5, kutu denizanalarının ise 24 gözü var. Ancak bu istisnaların dışında yeryüzündeki çoğu hayvan sadece iki göze sahip.

Öte yandan bilim insanları, omurgalıların zaman içinde diğer gözlerini kaybederek bugünkü görünümüne ulaştığını söylüyor.

518 milyon yıl önce yaşayan Myllokunmingia, dünyanın bilinen en eski omurgalısı. İlk omurgalıların yanı sıra pek çok omurgasız türün de ortaya çıktığı Kambriyen Dönemi'nde yaşayan bu deniz canlıları, bugünkü Çin'in yakınlarındaki sularda dolaşıyordu.

Çin ve Birleşik Krallık'tan araştırmacılar, Çin'in güneyindeki Chengjiang formasyonunda keşfedilen 10 ayrı Myllokunmingia fosilini analiz etti. Bunların 6'sı Haikouichthys ercaicunensis türüne aitken, diğerleri kesin olarak tanımlanamadı.

Göz gibi yumuşak vücut parçaları nadiren korunuyor ancak bilim insanları bu fosillerde göz kalıntıları elde etmeyi başardı.

İleri mikroskop teknikleri ve kimyasal analizler kullanan ekip, hayvanın yüzünün her iki yanında iki büyük göz ve yüzün ortasında iki küçük göz bulunduğunu saptadı.

Bulguları hakemli dergi Nature'da yayımlanan çalışmanın başyazarı Peiyun Cong "Anatomilerini anlamak için işe büyük gözleri inceleyerek başladık ve aralarında iki küçük, tamamen işlevsel göz bulmak tam bir sürpriz oldu" diyerek ekliyor: 

Bunu görmek inanılmaz derecede heyecan vericiydi.

Gözlerin hepsinde melanozom tespit eden araştırmacılar, bu organların "kamera tipi" olduğunu, yani görebilmek için ışığa ihtiyaç duyduğunu saptadı. Bu organeller vücudun çeşitli yerlerinde bulunurken, gözdekiler ışığın emilmesinden ve göz renginden sorumlu.

Ardından gözlerde tespit edilen dairesel yapıların da lens olduğu düşünülüyor. Bu sayede gözler muhtemelen ışığı algılamakla kalmayıp görüntü de oluşturabiliyordu. 

Bilim insanları bu deniz canlısının gelişmiş gözleri sayesinde diğer hayvanlara yem olmaktan kurtulduğunu düşünüyor. Kambriyen patlaması sonucu bu dönemde pek çok büyük yırtıcı tür ortaya çıkmıştı.

Makalenin bir diğer yazarı Jakob Vinther "Böyle bir ortamda 4 göze sahip olmak, bu hayvanlara daha geniş bir görüş alanı sağlamış olabilir ve bu da avcılardan kaçınmada önem taşıyor" diye açıklıyor.

Araştırmacılar ikinci göz çiftinin, bazı modern omurgalılardaki göz benzeri ilkel bir yapının ve insanlarda melatonin salgılayan epifiz bezinin evrimsel kökeni olabileceğini düşünüyor.

Bugünkü bazı balıklar, sürüngenler ve amfibiler, ışığı algılamaktan sorumlu paryetal göze sahip. Bu gözün bağlı olduğu epifiz bezi, insanlarda ve pek çok omurgalıda melatonin üreterek uyumaya yardımcı oluyor.

Cong "Epifiz organları ilk başta görüntü üreten gözlermiş" diyerek ekliyor:

Ancak evrimin ilerleyen aşamalarında küçüldüler, görme yeteneklerini kaybettiler ve uykuyu düzenlemedeki modern rollerini üstlendiler.

Independent Türkçe, Live Science, Discover Magazine, Nature


Devasa dinozorun büyük burnunun gizemi çözüldü

Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
TT

Devasa dinozorun büyük burnunun gizemi çözüldü

Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)

Bilim insanları Triceratops'un burnunun, koku alma dışında sıcaklık ve nemi kontrol ettiği için çok büyük olduğunu buldu.

Devasa otobur dinozorlar olan Triceratops'un en dikkat çekici özelliği büyük kafaları ve burunlarıydı. 

Tokyo Üniversitesi'nden Seishiro Tada, Geç Kretase döneminde yaşayan Ceratopsia grubuna ait olan bu dinozorlar hakkında şöyle diyor: 

Özellikle Triceratops'un çok büyük ve sıradışı bir burnu var ve sürüngenlerin temel yapılarını hatırlasam da organların bunun içine nasıl sığdığını anlayamıyordum.

Tada ve ekibi, bu hayvanların burnunun anatomisini ilk kez kapsamlı bir şekilde inceledikleri bir çalışma yürüttü.

Bilim insanları bilgisayarlı tomografiden yararlanarak fosilleri inceledi. Ayrıca burun yapısını daha iyi anlamak için bugün yaşayan sürüngenlere ait verilere de başvurdular.

Bulguları hakemli dergi The Anatomical Record'da yayımlanan çalışmaya göre Triceratops'un sinirleri, diğer sürüngenlerden farklı bir bağlantıya sahipti.

Çoğu sürüngende sinirler ve kan damarları çeneyle burundan geçerek burun deliklerine ulaşıyor. Ancak Triceratops'un kafatası şekli çene yolunu engelleyerek sinir ve damarların burundan ilerlemesine neden oluyordu. 

Tada "Triceratops dokuları büyük burnunu desteklemek için bu şekilde evrimleşti" diye açıklıyor.

Fosil örneklerinde, neredeyse başka hiçbir dinozorda görülmeyen özel bir yapı da keşfedildi. 

Solunum türbinatı adı verilen bu ince, kıvrımlı yapılar, kanı beyne ulaşmadan önce soğutarak nemin kaybolup gitmesinin önüne geçiyordu. 

Araştırmacılar hem bu yapıların hem de sinir ve damarların rotasının değişmesinin, devasa dinozorun vücut sıcaklığını ve nemi kontrol altında tutmaya yaradığını düşünüyor.

Özellikle Geç Kretase'nin nemli sıcağında büyük kafalarını serinletmek üzere evrimleşmişler. 

Yeni çalışma, dinozorların yumuşak doku anatomisi hakkındaki önemli bir boşluğu dolduruyor. 

Araştırmacılar daha sonraki çalışmalarda bu ilginç hayvanların kafatasının diğer kısımlarına dair gizemleri aydınlatmayı umuyor.

Independent Türkçe, Phys.org, Science Blog, The Anatomical Record


Stephen King uyarlaması korku dizisi için takvim netleşiyor

Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
TT

Stephen King uyarlaması korku dizisi için takvim netleşiyor

Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)

Korku türünün son yıllarda öne çıkan isimlerinden Mike Flanagan'ın sıradaki Stephen King uyarlaması, mevsimine son derece uygun bir takvimle gelebilir. 

Yapımda rol alan Katee Sackhoff, Amazon Prime Video için hazırlanan Carrie dizisinin yayın takvimine dair net bir işaret verdi.

The Haunting: Tepedeki Ev'in (The Haunting of Hill House) dizi sorumlusu ve yönetmeni olarak da tanınan Flanagan'ın, Carrie'yi bölüm bölüm anlatacak bir uyarlama için bizzat King tarafından seçildiği belirtiliyor. Dizinin çekimleri Ekim 2025'te tamamlandı ve 2026'da yayımlanacağı duyuruldu.

"Sizi güzel bir şey bekliyor"

The Direct'in aktardığına göre Sackhoff, açıklamayı Kanada'nın Vancouver kentindeki Fan Expo'da 14 Şubat'ta yaptı. Bo-Katan Kryze rolüyle Yıldız Savaşları (Star Wars) evreninden de tanınan oyuncu, Flanagan evreni anlamına gelen "Flanniverse" esprisiyle söze girip şu ifadeleri kullandı:

Mike Flanagan'a dönersek... Evet, Flanniverse... Carrie, Ekim 2026'da Amazon'da yayına giriyor. Sizi güzel bir şey bekliyor. Çok iyi. Gerçekten çok iyi.

Flanagan'ın Carrie dizisine dair şimdilik fazla detay yok ancak elbette King'in ikonik Göz (Carrie) romanından uyarlandığı biliniyor. Korku yazarının ilk romanı olan kitapta, genç Carrie, maruz kaldığı acımasız zorbalığın ardından mezuniyet balosunu kabusa çeviriyor.

Dizide Carrie White'ı genç yıldız Summer Howell canlandıracak. Çığlık'la (Scream) tanınan Matthew Lillard ise Müdür Grayle rolüyle kadroda yer alacak. Carrie'nin annesi Margaret'ı, Flanagan'ın diğer projeleriyle de tanınan Amerikalı aktris Samantha Sloyan oynayacak. 

Oyuncu kadrosunda ayrıca Alison Thornton ve Thalia Dudek gibi isimler yer alıyor.

Sackhoff, etkinlikte dizinin tonuna dair ufak bir ipucu da verdi: 

Yani, sonuçta Carrie bu... Ateş var mı? Biraz kan da olabilir.

Ardından şunu ekledi: 

Ben çok heyecanlıyım. Bayılacaksınız. Mike Flanagan işini çok iyi yapıyor.

Oyuncu ayrıca Flanagan'ın özellikle King uyarlamalarındaki başarısına dikkat çekerek, "Stephen ona güveniyor" dedi. Ayrıca şakayla karışık King'in Flanagan'a neredeyse "tüm kütüphanesini" açtığını ima etti: 

Şunu da yap, bunu da yap... Peki ya şu?

Flanagan daha önce Doktor Uyku (Doctor Sleep), Chuck'ın Hayatı (The Life of Chuck) ve Oyun (Gerald's Game) gibi eserleri uyarlamıştı. Şimdiyse Kara Kule (The Dark Tower) uyarlaması üzerinde çalışıyor. Flanagan'ın yakın zamanda söylediğine göre proje "ilerliyor, çok sayıda senaryo hazır ve ilk öncelik konumunda".

Independent Türkçe, GamesRadar, The Direct