Sudan polisi, Hartum’daki binlerce göstericiye göz yaşartıcı gazla müdahale etti

Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na giden yollar ve köprüler kapatıldı.

Hartum’da göstericiler, kötüleşen yaşam koşullarını protesto ettiler. (AFP)

Sudan polisi, ülkedeki yaşam koşullarını kınamak, barışçıl protestocuları öldürenlerden hesap sorulmasını talep etmek ve ordu ile siviller arasındaki çerçeve anlaşmayı reddetmek amacıyla sokaklara akın eden, başkent Hartum’un merkezindeki binlerce eylemciyi göz yaşartıcı gaz ve ses bombalarıyla dağıttı.
Görgü tanıkları Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada gösterilerin, yetkililerin sokaklarda ve saray çevresinde seferber ettiği ağır polis takviyelerine açıkça meydan okuyarak, Cumhurbaşkanlığı Sarayı yakınlarındaki Jackson Meydanı ve Arap Pazarı’nda başladığını aktardı.
Twitter üzerinden zorlu yaşam koşullarına karşı gösterilere katılma çağrıları yapıldı.
Polis, sıkı güvenlik önlemleri alarak protestoları engelledi. Bu durum, ‘çerçeve anlaşmanın’ imzalanmasından önce göstericilere karşı verdikleri mücadeleyi hatırlattı. Güvenlik güçleri, Hartum’un üç şehrini birbirine bağlayan büyük köprüleri geçişlere kapatırken, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na giden yolların çoğunda da araçları durdurdu. Ayrıca erken saatlerden itibaren sokaklara güvenlik gücü konuşlandırıldı.
Güvenlik yetkilileri, Hartum’un merkezini tamamen kapatırken, otomobiller ve toplu taşıma otobüsleri üst üste yığıldı, yollar ulaşıma kapatıldı.
Eylemciler, 17 Ocak’ta patlak veren gösterilerde eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir hükümetini deviren ‘Sudan devrim taktiklerini’ yeniden gündeme getirirken bir kadın protestocunun çektiği ‘zilgit’ ile birlikte çoğunluğu gençlerden oluşan binlerce protestocu da toplanma alanlarından sokaklara akın etti.
Protestolar, genellikle ‘öğleden sonra tam saat 1’de’ başlıyor. Protestocu Muhammed Halife, Facebook üzerinden şu paylaşımı yaptı:
“Hartum’un merkezinin kapatılmasına, darbeci milislere ve onların devasa askeri cephaneliğine rağmen Kandake, saat tam 1’de zilgit çekti. Böylece yürüyüş istikrar ve prestij içinde Arap Pazarı’nın merkezinden başladı.”
Polis ve güvenlik güçleri, göz yaşartıcı gaz, ses bombaları, coplar, protesto kontrol araçları ve tomalar kullanarak göstericilere müdahalede bulundu.
Eylemcilerin, satıcıların ve dükkan sahiplerinin iç içe geçtiği alan, bir saatten fazla süren vur-kaç operasyonlarına tanık oldu. Operasyonlar, eylemcileri güneydeki Şervani otoparkındaki ve el-Kuraşi Bahçesi’ndeki ‘geleneksel gösteri’ alanına doğru yöneltmeyi başardı.
Omdurman’da polis, göstericilerin parlamento binalarına ulaşmasını engellemek için yoğun bir şekilde göz yaşartıcı gaz kullandı.
Görgü tanıkları, bölgenin uzun saatler vur-kaç operasyonlarına tanık olduğunu, Hartum’un güneyinde ise polisin göz yaşartıcı gazla dağıttığı protesto yürüyüşlerinin düzenlendiğini belirtti.
Direniş komiteleri ise protestolar sırasında taktiklerini değiştirdi. Eylemcilerin Hartum’un güneyinde toplanması ve cumhurbaşkanlığı sarayına doğru uzun bir yol kat etmeleri sonrasında komiteler, gösterilerin Hartum’un merkezinde düzenlenmesi kararı aldı.
Sudan devrimi sırasında sokaklarda oluşturulan gençlik örgütleri olan Direniş Komiteleri, ordu, Hızlı Destek Güçleri, sivil parti ve örgütler arasında geçen ay imzalanan çerçeve anlaşmayı reddediyor. Anlaşmayı imzalayan sivil taraflar arasında ‘Komünist’ ve ‘Arap Baas’ partileri ve muhalefet koalisyonundan ayrılan diğer sol grupların desteklediği Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) de var.
Direniş Komiteleri ve ÖDBG, 25 Ekim 2021 darbesine ilk andan itibaren karşı koydu. İlk açıklamasını yayınlamadan önce ordu ve güvenlik güçleri, 122 barışçıl protestocunun ölümüne ve yüzlercesinin yaralanmasına yol açan sert bir şekilde müdahale etti. Ancak protestolar, bir yıl boyunca devam etti. Ayrıca eylemciler de güvenlik ve polis güçlerinin kendisine karşı uyguladığı aşırı şiddete rağmen birçok kez Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na ulaştı.
ÖDBG ve diğer bir dizi siyasi örgüt 5 Aralık’ta, Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan ve Hızlı Destek Kuvvetleri Komutanı Muhammed Hamdan Dagalo ile bir çerçeve anlaşma imzaladı. Anlaşma, ordunun siyasetten çekilmesini ve sivil bir hükümet kurulmasını şart koşuyor. Ancak anlaşma, barışçıl protestolar yoluyla hükümeti devirmek için çalıştıklarını ‘açıkça’ ilan eden ve siyasi bir greve ve genel sivil itaatsizliğe başvuran direniş komiteleri tarafından kabul edilmedi.