Mısır'da plastiğin geri dönüştürülmesine ilişkin çevre dostu girişim

Fotoğraf (AFP)

Ortadoğu ve Afrika'da en fazla plastik atığın olduğu Mısır'da genç girişimciler, Nil Nehri'ne, Akdeniz'e ve açık depolama alanlarına dökülen milyonlarca ton plastiği geri dönüştürmenin yollarını arıyor.
Kahire'nin dış gölgelerinde bulunan ve Tile Green girişimi tarafından yönetilen bir fabrika bu amaç için çalışıyor. Şirketin kurucularından 24 yaşındaki Halid Rafet fabrikadaki makinenin koyu renkli tuğlalar şeklinde ve sertliği çimentonun iki katı bir malzeme üretmek için her renkten büyük miktarda plastiği işlediğini ve üretilen bu tuğlaların kaldırımlar, dış yolları ve otoparkları için kullanıldığını aktardı.
Rafet, çeşitli tüketim malzemelerinde (örneğin patates cipsleri) kullanılan ambalaj poşetleri gibi birçok plastik ürünün, birbirinden ayrılması imkansız olan birkaç yapışkan plastik ve alüminyum tabakadan oluştuğunu belirtti.
Rafet’in 26 yaşındaki ortağı Amr Şalan da şu açıklamada bulundu:
"Neredeyse hiçbir değeri olmayan bu plastiklerin son durağı çoğu zaman çöplükler oluyor. Yakılıyor veya çevremize, denizlerimize ve nehirlerimize yayılıyor. 125 plastik poşetten bir tuğla üretiliyor.”
Birçok farklı ülkeden uzmanların katılımıyla yürütülen ve Science bilim dergisi tarafından yayımlanan bir araştırmaya göre Arap dünyasının en yoğun nüfuslu ülkesi Mısır, Ortadoğu ve Afrika'nın en büyük plastik atık üreticisi konumunda.
Mısır'da yılda üç milyon tondan fazla miktarda ortaya çıkan plastik atığın çoğu, yasa dışı çöplüklere atılıyor ve ardından Nil ve Akdeniz'e dökülerek deniz yaşamını zehirliyor.
2020'de yapılan bir araştırmada, Kahire'de yakalanan balıkların dörtte üçünde çok küçük plastik parçacıkları bulundu. Mısır Deniz Bilimleri ve Balıkçılık Enstitüsü'ndeki araştırmacılara göre ülkenin kuzeyinde yer alan Akdeniz kıyısındaki İskenderiye'de bu parçacıkların bulunduğu balıkların oranı ise yüzde 92.
Tile Green, 2025 yılına kadar 3 ila 5 milyar plastik poşeti geri dönüştürmeyi hedefliyor. Bugüne kadar 40 bin tuğla üreten girişim, geçen yıl tuğlaların satışına başladı.
Dünya Bankası’nın, atıklarının yüzde 67'sinin ‘uygun şekilde işlenmediğini’ vurguladığı yaklaşık 110 milyon nüfuslu Mısır, 2030 yılına kadar tek kullanımlık plastik tüketimini yarıya indirme sözü verdi.
Ancak çevreyi korumak isteyen gençler ve mühendisler bunu beklemeden bir an önce plastik atıkları kullanmaya karar verdiler ve Nil'den plastik çıkarmaya başladılar. Mühendisler bu plastiklerin tuğlaya dönüştürülme sürecini incelediler. Üretimi esnasında büyük miktarda karbondioksit ortaya çıkararak çevreyi kirleten tuğlalara yeşil bir alternatif sundular.
Kahire'deki Kursaya Adası’nda balıkçılar ağlarını plastikle doldurmaya başladılar ve ardından bunu Afrika'nın en büyük nehrini düzenli olarak temizleyen STK Fairy Nile'a sattılar.
Fairy Nile'deki proje yetkilisi Hani Fevzi, atıkları toplayıp teknelerinde ayrıştıran 65 balıkçıdan ‘ayda 10 ila 12 ton plastik satın aldığını’ belirtti.
Hani Fevzi, plastiğin daha sonra tekrar kullanılmak üzere preslendiğini veya yakıt olarak kullanılmak üzere Asyut’taki bir tuğla fabrikasına satıldığını kaydetti.
Söz konusu proje Mısır Çevre Bakanlığı tarafından da destekleniyor.
Avrupa Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün aktardığına göre geri dönüşümün zorluğu veya yüksek maliyeti nedeniyle dünyadaki plastiğin ancak yüzde 10'undan azı geri dönüştürülüyor.
Şalan konuya dair açıklamasında şunları söyledi:
"Mısır'da her yıl plastik atığın yalnızca yüzde 11 ila yüzde 15'i geri dönüştürülüyor. Geri dönüşüm firmaları ile çalışıyoruz ve kullanamayacakları plastikleri onlardan alıyoruz."
Ancak çalışmalar henüz yeterli değil. Bu tür girişimlerle ancak yıllık plastik üretimi 2060 yılına kadar üç kat artarak 1,2 milyar tona ulaşacak.
Aynı zamanda söz konusu vakte kadar, şu an 100 milyon ton olan geri dönüştürülmeyen veya doğaya bırakılmayan plastik atık miktarı da ikiye katlanacak.
Fairy Nile’ın kurulmasına yardımcı olan Greenish şirketinin yetkililerinden Muhammed Kemal, "Plastik ortadan kaybolmuyor ancak bu girişimler bir pazar yarattı ve gerçekten bir talep olduğunu gördük" dedi.
Kemal, açıklamalarına şöyle devam etti:
"Mısır'da değer yaratan her şey atıklara bağlı. Bu, yüzeysel kalsa ve sorunun kökenini çözemese bile ileriye doğru atılmış bir adımdır."