Sisi, Ermenistan'ı ziyaret eden ilk Mısır Cumhurbaşkanı oldu

Mısır ve Ermenistan heyetleri arasında genişletilmiş müzakere oturumu (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Mısır ve Ermenistan heyetleri arasında genişletilmiş müzakere oturumu (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
TT

Sisi, Ermenistan'ı ziyaret eden ilk Mısır Cumhurbaşkanı oldu

Mısır ve Ermenistan heyetleri arasında genişletilmiş müzakere oturumu (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Mısır ve Ermenistan heyetleri arasında genişletilmiş müzakere oturumu (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’nin Ermenistan'a yaptığı ilk ziyarette Kahire ve Erivan, başta ekonomi olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliğini geliştirme konusunda anlaştı. Mısır ve Ermenistan, Rusya-Ukrayna krizindeki gelişmeler ve bu krizin dünya üzerindeki ekonomik yansımaları ile ilgili olarak ortak endişeler konusunda koordinasyon ve istişareyi yoğunlaştırma ihtiyacı konusunda fikir birliğine sahip olduklarını açıkladı.
Mısır Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Bessam Radi'ye göre, Sisi dün Ermenistan’ın başkenti Erivan'da Ermeni mevkidaşı Vahagn Haçaturyan ile basına kapalı görüşmeler yaptı ve ardından genişletilmiş bir müzakere oturumu gerçekleştirdi.
Erivan'da bulunmaktan duyduğu ‘mutluluğu’ dile getiren Sisi, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin başlamasından bu yana ülkeyi ziyaret eden ilk Mısır Cumhurbaşkanı olduğunu ifade etti. Sisi, Ermeni mevkidaşı ile düzenlediği ortak basın toplantısında, Erivan'a yaptığı ziyaretin ülkesinin Ermenistan'a duyduğu ilgiye dayalı olarak ilişkilerini çeşitli alanlarda geliştirme arzusunu yansıttığını söyledi.
Mısır Cumhurbaşkanı, ülkesinin tarihsel olarak çeşitli siyasi, ekonomik, kültürel ve sanatsal alanlarda ve Mısır toplumunun yaşamını zenginleştirmede katkılarını takdir eden on binlerce Ermeni'ye ev sahipliği yaptığını bildirdi.
Ermenistan Cumhurbaşkanı, Mısırlı mevkidaşının tarihi ziyaretini memnuniyetle karşıladı ve ‘ülkesinin Mısır ile iki ülkeyi birleştiren genişletilmiş bağlardan gurur duyduğunu’ ifade etti. Haçaturyan, Mısır'ın özellikle altyapı ve ulaşım projelerinde başarılı bir deneyime sahip olduğuna değinerek, Ermenistan’ın Mısır ile teknik uzmanlık alışverişi yapma arzusunu dile getirdi.
Sisi, Haçaturyan ile görüşmesinde, Mısır’ın Ulusal Yeşil Hidrojen Strateji projesinin başlatılmasıyla enerji alanındaki başarılarına değinerek, Arap ve Afrika ülkeleriyle yapılan serbest ticaret anlaşmalarının enerji projelerini gelecek vaat eden bir yatırım noktası haline getirdiğini kaydetti.
Mısır Cumhurbaşkanı, tarafların ‘iki ülke arasındaki ticaret hacmini, gelecek vaat eden yetenekleri ve seçkin siyasi ilişkileri artırmak için ortak çalışmanın önemi’ konusunda anlaştığını söyledi. İki ülke arasındaki mevcut ekonomik mekanizmaların, başta Ekonomik, Bilimsel ve Teknik İşbirliği Ortak Komitesi ve İşadamları Forumu olmak üzere, harekete geçirilmesi ve canlandırılması gerektiğine dikkati çeken Sisi, ülkesinin Ermenistan'daki altyapı projelerinin uygulanmasına katılmaya hazır olduğunu ifade etti.
Görüşmede, Ortadoğu ve Kafkasya’nın yanı sıra ortak ilgi alanına giren uluslararası ve bölgesel meseleler masaya yatırıldı. Sisi, koronavirüs salgını ve Rusya-Ukrayna krizinin yansımaları ışığında ortaya çıkan ekonomik krizle insanların iki kat acı çektiği bu aşamada, kalıcı, kapsamlı ve adil bir barışa ulaşmak, barış yolunu tamamlamak ve halklar için daha iyi bir gerçeklik ve insana yakışır bir yaşam sağlamak adına diyalog, müzakere ve yorulmak bilmeyen çalışmanın öneminin vurgulandığını söyledi.
Sisi ve Haçaturyan, ilgili devlet kurumları arasında bilimsel, teknolojik, spor ve kültürel alanlarda işbirliği için bir dizi ortak anlaşma ve mutabakat zaptı imzaladı. Ayrıca yatırım alanında kurumsal işbirliği içinde anlaşma sağlandı.
Bu bağlamda Radi’ye göre Sisi, dün Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile uluslararası ve bölgesel krizlerin yanı sıra bu durumun Avrupa kıtasının güvenliği üzerindeki yansımalarını inceleyen görüşme gerçekleştirdi.
Mısır Cumhurbaşkanlığı sözcüsü, özellikle Rusya-Ukrayna krizindeki gelişmeler ve bunun dünya üzerindeki ekonomik yansımaları açısından Doğu Avrupa ve Güney Kafkasya bölgesiyle ilgili olarak koordinasyon ve istişareyi yoğunlaştırma ihtiyacı konusunda iki tarafın anlaştığını bildirdi.
Radi, tarafların yasadışı göçle kapsamlı bir perspektifle mücadele etmek adına ortak işbirliğini güçlendirme ve bunu teşvik eden ana nedenleri ortadan kaldırmak için çalışma ve uluslararası toplumun terörizme karşı birleşme ihtiyacı üzerinde fikir birliğine vardığını söyledi.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.