300 milyon yıl önce yaşamış dev bir deniz akrebi türü keşfedildi

Bilim insanları bu tür deniz akreplerinin dünya çapında son derece nadir olduğunu söylüyor

Fotoğraf: (DiBgd / CC BY-SA 4.0.)
Fotoğraf: (DiBgd / CC BY-SA 4.0.)
TT

300 milyon yıl önce yaşamış dev bir deniz akrebi türü keşfedildi

Fotoğraf: (DiBgd / CC BY-SA 4.0.)
Fotoğraf: (DiBgd / CC BY-SA 4.0.)

Bilim insanları ABD'nin New Mexico eyaletinde, 307 ila 303 milyon yıl önce yaşamış tarih öncesi dev bir deniz akrebi türü keşfetti.
Historical Biology adlı bilimsel dergide yayımlanan yeni bir çalışmaya göre bir metreden uzun olan Hibbertopterus lamsdelli muhtemelen bir deltanın suyunun aktığı, deniz etkisindeki bir haliçte yaşıyordu.
Aralarında ABD'deki New Mexico Doğa Tarihi Müzesi'nden bilim insanlarının da bulunduğu araştırmacılar, suda yaşayan eklembacaklı omurgasız hayvanların soyu tükenmiş bir grubuna ait olan Hibbertopterus lamsdelli'nin, muhtemelen küçük kabuklular, omurgasızların larvaları ve karındanbacaklıların yumurtalarıyla beslendiğini söylüyor.
Bu tür hibbertopterid deniz akrepleri dünya çapında son derece nadir ve yeraltından yeni çıkarılan bu fosil, ABD'den bildirilen bu türden sadece 4. (ve "en güvenilir") örnek.
Çalışmanın ortak yazarı Simon Braddy, "Bu fosiller çok nadir bulunduğundan Hibbertopterus lamsdelli önemli" diyor.
Dr. Braddy, "Bu fosil aynı zamanda Amerikan hibbertopteridi, yani sürünerek beslenen dev eurypterid (deniz akrepleri) grubunda en güvenilir olan" diye ekliyor.
Araştırmacılar çalışmada, "Bu canlıların büyük avlarla beslenmesi pek olası değil. Bunun yerine habitatlarındaki, küçük kabuklular ve solucanlar gibi sığ sulardaki yumuşak tortularda yaşayan hayvanları keşfetmek üzere, ön taraftaki uzantılarını kullanıyorlardı" diye yazdı.
Bu deniz akreplerinin fosilleri genellikle nadir olsa da araştırmacılar, Amerika ve Avrupa yerelindeki bu döneme ait tortul kayaç birikintilerinde bol miktarda bulunduklarını söylüyor.
Araştırmada incelenen fosiller, New Mexico'nun merkezindeki Bernalillo County'de bulunan Kinney Taş Ocağı'ndaki Atrasado Formasyonu'ndan çıkarıldı.
Bilim insanları, "Fosil çoğunlukla turuncuya çalan sarı renkli, katmanlı ve ziftli kireçtaşından kalkerli silttaşına kadar olan ve taş ocağındaki balık fosillerinin çoğunu barındırdığı için genellikle 'balık yatağı' olarak adlandırılan, Kinney Taş Ocağı'ndaki 15-16 cm kalınlığa sahip yatak 3'ün tepesinden toplandı" diyor.
Araştırmacılar, "Fosil, karbonize kütikül tabakası olarak korunuyor ve bir parçayla tamamlanmamış muadilinden oluşuyor" diye ekliyor.
Ortaya çıkarılan fosil, muhtemelen bir deniz akrebinin dış iskeletinin dökülmesini içeren bir süreç olan deri değiştirmesini gösteriyor.
Fosilin kısa bir mesafe taşınmış ve kısmen dışarı kaymış olması, dış iskeletin vücuttan tamamen ayrılmadığının bir işareti.
Dr. Braddy, "Uzunluğu 1 metrenin biraz üzerinde olan fosil, İskoçya'dan Hibbertopterus scouleri'ye benzese de daha kısa olan kuyruk dikeninin yukarısında, daha geniş bir vücut segmenti ve alt tarafına daha paralel omurgaları bulunuyordu" diyor.
Araştırmacı, "Bunlar, mevsimsel birliktelik (çiftleşme) yürüyüşleri sırasında kendini sudan çıkardığında vücut sürtünmesini azaltmak için kızak rayları görevi görüyordu" diye açıklıyor.
Deniz akrebinin bacaklarında bulunan alışılmadık dikenler muhtemelen gezintileri sırasında yükü yaymasını sağlıyordu.
Bilim insanları çalışmada, "Yükünü yaymak için Hibbertopterus'un tabanında (Laden) yürüme amacıyla kullandığı, diken uzantıları bulunan bacakları vardı ve telsonlarındaki (son karın segmenti) ventral omurgalar vücut sürüklenmesini azaltmak için kızak rayları işlevi görüyordu" diye yazdı.



518 milyon yıllık fosil, örümceklerin evrimine ışık tuttu

Araştırmacılar Urokodia aequalis fosilinin, hayvanların ilk ortaya çıktığı dönemde Dünya'da yaşamın nasıl evrimleştiğine dair fikir verdiğini söylüyor (Xiaodong Wang)
Araştırmacılar Urokodia aequalis fosilinin, hayvanların ilk ortaya çıktığı dönemde Dünya'da yaşamın nasıl evrimleştiğine dair fikir verdiğini söylüyor (Xiaodong Wang)
TT

518 milyon yıllık fosil, örümceklerin evrimine ışık tuttu

Araştırmacılar Urokodia aequalis fosilinin, hayvanların ilk ortaya çıktığı dönemde Dünya'da yaşamın nasıl evrimleştiğine dair fikir verdiğini söylüyor (Xiaodong Wang)
Araştırmacılar Urokodia aequalis fosilinin, hayvanların ilk ortaya çıktığı dönemde Dünya'da yaşamın nasıl evrimleştiğine dair fikir verdiğini söylüyor (Xiaodong Wang)

Çin'de keşfedilen 518 milyon yıllık fosilde, örümcek dişlerinin en eski kanıtı bulundu.

Örümcekleri ve akrepleri de kapsayan keliserliler, farklı ekosistemlere olağanüstü uyum sağlayabilmeleri nedeniyle hayvanlar aleminin en başarılı gruplarından biri kabul ediliyor.

Bu grup, eklemli vücutları ve dış iskeletlerinin yanı sıra kıskaç veya diş görevi gören keliser isimli uzuvlarıyla öne çıkıyor.

Ancak bu uzuvların kökeni tam olarak bilinmiyordu. 

Leicester ve Yunan üniversitelerinden araştırmacılar, Çin'in Yünnan eyaletindeki Chengjiang fosil sahasında bulunan ve Urokodia aequalis adı verilen 518 milyon yıllık fosil örneği sayesinde bu gizemi aydınlatmayı başardı.

Yaklaşık 2-3 santimetre uzunluğundaki fosil, sap benzeri çıkıntılar üzerinde yükselen iri gözlere, parçalı bir iskelete ve ince gövdesinin altından sarkan eklemli uzuvlara sahip.

Bu nedenle ilk bakışta örümceklerden ziyade trilobitler grubuna daha yakın olduğu düşünülüyordu. 

Yeni araştırmayı yürüten ekip ise X ışını analiziyle fosilin keşfedildiği kayayı inceleyerek yumuşak dokularının çoğunun hâlâ korunduğunu saptadı.

Analiz sonucunda Urokodia aequalis'in gözlerinin hemen arkasından çıkan ve keliserin ilk örnekleri sayılan iki kıskaç benzeri uzuv tespit edildi. 

Bilim insanları ayrıca fosilde kitapsı akciğer diye bilinen yapıya benzer özelliklere de rastladı. Nefes almak için kullanılan kitapsı akciğer, at nalı yengeci gibi günümüzde yaşayan keliserlilerde görülüyor.

Bulguları hakemli dergi Nature'da dün (1 Temmuz) yayımlanan çalışmaya göre Urokodia aequalis, örümceklere doğada büyük avantaj sağlayan keliser evriminin ilk aşamalarından birini temsil ediyor.

Çalışmaya liderlik eden Yu Liu, "Yüz milyonlarca yıldır kayaların içine gömülmüş bu fosillerin yumuşak dokularını ortaya çıkarmak için X-ışını tomografi analizi yapıyorduk ki, aniden hayvanın ön tarafındaki kıskaç benzeri uzuvları fark ettik" diyerek ekliyor: 

Bunun çok heyecan verici bir fosil olduğunu ve gerçekten de akrep ve örümcekler gibi günümüz keliserlilerinin uzak bir atası olduğunu hemen anladık.

Independent Türkçe, IFLScience, Phys.org, Nature


Tenisin bir numarasından Wimbledon'a köpek çağrısı

Aryna Sabalenka, Miami Open şampiyonluğunu köpeği Ash'le kutladı (AFP)
Aryna Sabalenka, Miami Open şampiyonluğunu köpeği Ash'le kutladı (AFP)
TT

Tenisin bir numarasından Wimbledon'a köpek çağrısı

Aryna Sabalenka, Miami Open şampiyonluğunu köpeği Ash'le kutladı (AFP)
Aryna Sabalenka, Miami Open şampiyonluğunu köpeği Ash'le kutladı (AFP)

Dünya bir numarası Aryna Sabalenka, oyuncuların Wimbledon'a köpeklerini getirmesine yönelik yasağı kaldırması için All England Club'a yalvardı.

Birçok yıldız isim artık evcil hayvanlarıyla seyahat etse de All England Club, sadece hizmet köpekleri ve arama köpeklerinin turnuva alanına girmesine izin veriyor. Wimbledon Başkanı Sally Bolton, turnuva başlamadan önce kurallarının oyunculara iletildiğini doğruladı. Oyunculara, Avrupa turnesinde yanlarında bulunan köpeklerini Wimbledon boyunca evde bırakmaları gerektiği bildirildi.

Sabalenka, bu sezon Miami Açık'ı kazanmasını köpeği Ash'le kutlarken, Fransa Açık'ın galibi Mirra Andreeva da yakın zamanda Roland Garros'ta ilk Grand Slam şampiyonluğunu antrenörü Conchita Martinez'in köpeği Luna'yla kortta kutlamıştı. Marta Kostyuk, Anastasia Potapova ve Anna Kalinskaya, kuralların çok daha esnek olduğu Fransa Açık'ta köpeklerini oyuncu alanlarına getiren diğer tenisçiler arasındaydı.

Fransa Açık, oyuncu destek hizmetlerinin bir parçası olarak iki özel köpek gezdiricisi ve sahipleri maç oynarken evcil hayvanlarıyla ilgilenecek bakıcılar bile görevlendirdi. Sabalenka, Ash'in turnuva boyunca yanında bulunmasının "meditasyon" gibi olduğunu söyledi. Birçok oyuncu da evcil hayvanların uzun ve genellikle stresli turnuvalar sırasında duygusal destek ve arkadaşlık sağlayabildiğini belirtti.

Wimbledon CEO'su Bolton, turnuva başlamadan önce All England Club'ın evcil hayvanlarla ilgili politikasının bir sorun teşkil edeceğini öngörmediğini söylemişti. Ancak Sabalenka gelecekte bu kuralın değiştirilmesini istedi ve "küçük tüylü şey" diye adlandırdığı Ash'in, sahada koşturarak rahatsızlık yaratmayacağına söz verdi.

Dünya bir numarası, "Aslında bu kararı neden aldıklarını anlayabiliyorum. Elbette köpek bu tarihi mekanın içinde yanlış bir şey yaparsa, muhtemelen değiştirilmesi biraz zaman alacaktır. Muhtemelen içeride hasar oluşmasından korkuyorlar" dedi.

Tüm köpeklerimizin çok iyi eğitimli olduğunu söylemeliyim. Bu güzel binanın içinde yanlış bir şey yapmayacaklar. Bu kuralı değiştirmemiz gerek. Onu evde yalnız bırakınca içim parçalanıyor. Bana çok bağlı. Yalnız kalmaktan acı çekiyor. Bu gerçekten içimi acıtıyor. O, her zaman kucaklanmak ve sevilmek isteyen küçük, tüylü bir şey gibi. Onunla parka gitmek, birlikte yürüyüş yapmak benim için bir tür meditasyon gibi. Wimbledon, lütfen, yalvarıyorum, köpeklerin girmesine izin verin.

Wimbledon başlamadan önce, CEO Bolton şunları doğrulamıştı:

Sahaya sadece hizmet köpekleriyle güvenlik ve arama köpeklerinin girmesine izin veriyoruz. Oyuncularla sürekli iletişim halindeyiz ve bunun bir sorun olacağını düşünmüyoruz ancak bu bizim politikamız ve her zaman böyleydi.

Independent Türkçe


X-Men yıldızı Backrooms'u övdü: Kubrick'in çıldırmış hali gibi

38 yaşındaki Norveçli aktris Renate Reinsve, Joachim Trier imzalı Dünyanın En Kötü İnsanı'yla (Verdens Verste Menneske) dünya çapında tanındı (A24)
38 yaşındaki Norveçli aktris Renate Reinsve, Joachim Trier imzalı Dünyanın En Kötü İnsanı'yla (Verdens Verste Menneske) dünya çapında tanındı (A24)
TT

X-Men yıldızı Backrooms'u övdü: Kubrick'in çıldırmış hali gibi

38 yaşındaki Norveçli aktris Renate Reinsve, Joachim Trier imzalı Dünyanın En Kötü İnsanı'yla (Verdens Verste Menneske) dünya çapında tanındı (A24)
38 yaşındaki Norveçli aktris Renate Reinsve, Joachim Trier imzalı Dünyanın En Kötü İnsanı'yla (Verdens Verste Menneske) dünya çapında tanındı (A24)

Famke Janssen, bu yıl adından en çok söz ettiren genç yönetmenlerden Kane Parsons ve Curry Barker'a övgüler yağdırdı.

Geçen hafta Malta'da düzenlenen Mediterrane Film Festivali'ndeki bir masterclass oturumunda konuşan Famke Janssen, Backrooms'un mimarı genç yönetmene X-Men'in emanet edilmesi gerektiğini söyledi.

5 X-Men filminde canlandırdığı Jean Grey karakteriyle tanınan oyuncuya, söyleşi sırasında yönetmen Parsons'ın bir X-Men filmi yönetmeyi hak edip etmediği soruldu.

Janssen'in yanıtı gecikmedi.

"Kesinlikle" diyen Janssen, Parsons ve Saplantı'nın (Obsession) yönetmeni Curry Barker'a olan hayranlığını daha önce de dile getirmiş ve çalışmalarını "ezber bozan" diye nitelendirmişti.

YouTube'da kendi izleyici kitlelerini oluşturan iki gençten bahsediyoruz. Bir vizyonları vardı, stüdyoların kapısını çalıp para dilenmediler. Kariyerlerini kendi ellerine aldılar ve çok küçük bütçelerle son derece yaratıcı, eğlenceli ve milyonlarca kişiye ulaşan filmler ürettiler. Bunu görmekten büyük heyecan duyuyorum. Üstelik bu filmler analog; yapay zeka destekli ya da yoğun CGI içeren yapımlar değil.

Janssen, özellikle Parsons'ın Backrooms için benimsediği ve dijital efektler yerine gerçek, labirenti andıran setler kullanarak gerçekleştirdiği yaklaşımdan çok etkilendiğini belirtti.

Hollandalı oyuncu filmi tek cümlede şöyle özetledi:

Backrooms, Stanley Kubrick'in çıldırmış hali gibi.

Famke Janssen ayrıca, ikilinin başarısının sektör için daha geniş bir anlam taşıdığına dikkat çekti.

Bu başarı sadece onlar için değil, diğer sinemacılar için de bir kapı araladı. Artık 'Bir film çekmek için 300 milyon dolar harcadığımız bu eski usul sisteme bağlı kalmak zorunda değiliz' diyebiliyorlar.

X-Men serisine olası geri dönüşü konusundaysa Janssen açık kapı bıraktı ancak net bir taahhütte bulunmadı.

Janssen daha önce Spacecon 2026'da Nerdtropolis'e verdiği röportajda, Marvel'ın bu aralık ayında gösterime girecek Avengers: Doomsday için kendisini Jean Grey rolüne çağırmamasını "hata" diye nitelemişti. Ancak Malta'daki söyleşide bu konu gündeme gelmedi.

Vanity Fair'dan moderatör John Ross'un geri dönmeyi düşünüp düşünmeyeceğini sorması üzerine, doğru proje gelmesi halinde geri dönmeye sıcak baktığını söyledi:

İyi bir rol olduğunda ve ben de o karaktere gerçekten katkı sunabileceğime inandığımda, yeni bir projeye ya da daha önce canlandırdığım bir karaktere yeniden hayat vermeye her zaman açığım. Sonuçta her şey, hayatınızın o döneminde size neyin doğru geldiğine bağlı.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Geo TV, Nerdtropolis