Başağa: Libya seçimlerini iki hükümetin varlığında gerçekleştirmek imkansız

Libya İstikrar Hükümeti Başbakanı Fethi Başağa
Libya İstikrar Hükümeti Başbakanı Fethi Başağa
TT

Başağa: Libya seçimlerini iki hükümetin varlığında gerçekleştirmek imkansız

Libya İstikrar Hükümeti Başbakanı Fethi Başağa
Libya İstikrar Hükümeti Başbakanı Fethi Başağa

Libya İstikrar Hükümeti Başbakanı Fethi Başağa, 2020’de Birleşmiş Milletler’in (BM) Cenevre’de ev sahipliği yaptığına benzer yeni bir siyasi diyaloğu ima ederek, iki hükümetin varlığı ışığında seçimlerin tamamlanmasının ‘imkansız’ olduğunu vurguladı.
Başağa dün yaptığı açıklamada, “Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti’nin Cenevre Anlaşması kapsamında meşruiyetini kaybetti, ancak BM tarafından uluslararası alanda tanınıyor. Çünkü onun gidişi yeni bir diyalogla gerçekleşmeli ve bu da içinde bulunduğumuz ay bitmeden olacak” dedi.
İstikrar Hükümeti Başbakanı, bu ifadeleri ile neyi kast ettiğine dair herhangi bir detay vermedi.
‘Görev süresi bitmiş’ olarak nitelendirdiği Dibeybe hükümetinin, seçimleri düzenleme ve insanların yaşamlarını etkileyen reformlar yapma görevlerinde ‘başarısız olduğunu’ söyleyen Başağa, ertelenen cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimlerinin iki hükümetin varlığında yapılma olasılığını dışladı.
İki hükümet altında seçimlerin tamamlanmasının imkansız olduğunu vurgulayan Başağa, “Libya’nın bölünmemiş kurumlarla ülkede seçimleri yönetebilecek tek bir hükümeti olmalıdır” diye ekledi.
Başağa’nın bu açıklamalarından saatler önce, BM Libya Destek Misyonu (UNSMIL), merkezi İsviçre’de bulunan İnsani Diyalog Merkezi’ne atıfta bulunarak, BM’ye bağlı olduğunu iddia eden bilinmeyen bir kuruluş aracılığıyla ileriye dönük çözümler bulmayı hedefleyen yeni bir ‘yasama organı’ kurulmasıyla ilgili iddiaları yalanladı.
UNSMIL konuya ilişkin yaptığı açıklamada, bu merkezle hiçbir ilgisinin olmadığını bildirdi ve çalışmalarıyla ilgili tüm haberlerin sosyal medyadaki resmi hesaplarında ve internet sitesinde yayınlandığı bilgisini verdi.
Öte yandan, Ulusal Birlik Hükümeti Başkanı Dibeybe, Çarşamba akşamı Libya Merkez Bankası Başkanı Sıddık el-Kebir ile birlikte Batı Sahili Askeri Bölgesi’ndeki 162. Tugay karargahını denetledi ve askeri gücün toplantısına katıldı.
Dibeybe, askeri yetkililerin sınır noktalarının etkinleştirilmesi, sınırların korunması ve her türlü kaçakçılığın önlenmesindeki rollerini oynarken desteklenmelerinin önemini vurguladı.
Bölgede askıya alınan çok sayıda proje ve terörle mücadele güvenlik noktasında incelemelerde bulunan Dibeybe, bölge sakinleri ile yaptığı görüşmede yaşadıkları zorlukları dinledi.
Ayrıca, bölgeyi denetlemek ve tüm sektörlerdeki ihtiyaçlarını belirlemek için bir hükümet heyeti oluşturulması talimatı verdi.
Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed Menfi ise, dün başkent Trablus’ta Petrol ve Gaz Sektörü İşçileri Sendikası temsilcileri ve Petrol Şirketleri İşçi Sendikaları’nın başkanları ile bir araya geldi.
Söz konusu temsilciler ve başkanlar, Menfi’nin ulusal uzlaşma projesindeki liderliğine ve Libya halkının kazanımlarını yurtiçi ve yurtdışındaki tüm ihlallerden korumaya olan ilgisine övgüde bulundu.
Libya Ulusal Ordusu (LUO) lideri Halife Hafter, önceki gün Bingazi Üniversitesi öğretim üyeleriyle yaptığı toplantıda ‘Sadakat Kalkanı’ aldı.
LUO Sözcüsü Tümgeneral Ahmed Mismari, “Ordu liderliği ülkenin toprak bütünlüğü ve güvenliğinden taviz vermedi, ülkenin bağımsızlığı ve güvenliği ile Libya’nın toprak bütünlüğünü baltalayan her türlü ittifakı reddetti” dedi.
Mismari, “Libya’daki birçok siyasi güç, vatan meselelerinde çıkarları adına anlaşmalar imzalayarak pazarlık ederken, ordu liderliği vatanı güvenliğe kavuşturmak için tüm uluslararası çabaları ciddiyetle ve işbirliğiyle ele aldı” ifadelerini kullandı.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.