Jack Dorsey'nin desteklediği Web3 uygulaması Damus'a dair tüm bilinenler

Bitcoin'le entegre edilen yeni merkeziyetsiz uygulama, Çin'de yasaklanmasıyla şimdiden gündem yarattı.

İnternete erişimin daha güvenli ve sansürsüz yolları arandıkça Damus gibi yeni uygulamalar hızla ortaya çıkabilir (Independent Türkçe / Midjourney)
İnternete erişimin daha güvenli ve sansürsüz yolları arandıkça Damus gibi yeni uygulamalar hızla ortaya çıkabilir (Independent Türkçe / Midjourney)
TT

Jack Dorsey'nin desteklediği Web3 uygulaması Damus'a dair tüm bilinenler

İnternete erişimin daha güvenli ve sansürsüz yolları arandıkça Damus gibi yeni uygulamalar hızla ortaya çıkabilir (Independent Türkçe / Midjourney)
İnternete erişimin daha güvenli ve sansürsüz yolları arandıkça Damus gibi yeni uygulamalar hızla ortaya çıkabilir (Independent Türkçe / Midjourney)

Twitter'ın kurucusu Jack Dorsey'nin de yatırımcıları aralarında yer aldığı merkeziyetsiz uygulama geliştiricisi Nostr'ın iddialı projesi piyasaya çıktı.
Kolay arayüzü ve Twitter'a benzerliğiyle dikkat çeken Damus adlı platform, Apple ve Google'ın uygulama mağazalarında yerini aldı.
Web3 altyapısı üzerine kurulu uygulama, Bitcoin'in ödeme sistemiyle entegre olmasıyla da dikkat çekiyor.
Nostr bu merkeziyetsiz platform konusunda o kadar iddialı ki onu "Twitter katili" diye tanıtıyor.

Damus nasıl bir uygulama?
Damus, Web3 tabanlı sosyal ağları teşvik edebilecek kolaylıkta bir uygulama olarak görülüyor.
Ara yüzü Twitter'la epey benzer olan uygulamayı mobilden değil de örneğin bilgisayardan kullanmak isteyenler için "iris.to" ve "snort.social" gibi siteler geliştirilmiş durumda.
Platformda tıpkı Twitter gibi iletiler yazıp, bunlara yorum yapmak veya bunları yeniden paylaşmak mümkün. Ancak merkeziyetsiz olmasının da yanında çok önemli bir farkı var: Damus'ta karakter sınırı yok.

Neden merkeziyetsiz deniyor?
Platformun en önemli yönü ise açık kaynaklı Nostr protokolü üzerine kurulmuş olması. Bazılarına göre bu merkeziyetsiz yazılım protokolü internetin geleceğini değiştirmeye oynuyor.
Merkeziyetsizlik kavramı kabaca, kontrol ve karar verme yetkisinin merkezi bir varlıktan (birey, kuruluş veya grup) alınıp bir ağa dağıtılması anlamına geliyor. 
Twitter, Facebook ve Instagram gibi popüler platformlar, tek merkezden (şirketin yöneticileri) ve tek sunucu üzerinde yönelitiliyor. Dolayısıyla tüm kullanıcıların verileri bu merkezin elinde tutuluyor.
Bu merkez, kullanıcının hoşlanmayacağı değişiklikleri yapabilirken, aynı zamanda kullanıcının hesabını tamamen silebiliyor, verileri reklam şirketlerine satabiliyor ve bunlar üzerinden kazandığı parayı tamamıyla kendisine saklıyor.
Merkeziyetsiz platformlarda ise adından da anlaşılacağı üzere tek bir merkez yok. Bunlar, aslında iç içe geçmiş bir dizi ağdan oluşuyor. Bu ağlara Türkçede aktarıcı anlamına gelen "relay" adı veriliyor.
Nostr'ın açılımı da "Aktarıcılar Tarafından Aktarılan Notlar ve Diğer Öğeler" (Notes and Other Stuff Transmitted by Relays).
Diğer bir deyişle, Damus kullanıcılarının paylaştığı her bir ileti, bu iç içe geçmiş ağlara veri aktarılmasıyla sonuçlanıyor.

Web3'ün farkı: Mastodon'un aksine tek bir sunucuya bağlı değilsiniz
Elon Musk'ın Ekim 2022'de Twitter'ı resmen satın alması ve kullanıcıların hoşlanmayabileceği bir dizi değişikliğe gitmesi yeni platform arayışını beraberinde getirmişti.
Twitter'ın dışına çıkmak isteyen kullanıcıların yöneldiği ilk platform Mastodon olmuştu.
Mastodon da tıpkı Damus gibi merkeziyetsiz bir platform. Bu da iç içe geçmiş bir dizi ağdan oluşuyor. Örneğin Twitter'da tek bir ağ, Mastodon'da ise 5 binden fazla ağ var. Bunlara "sunucu" adı veriliyor.
Ancak Mastodon Web3 değil, Web2 tabanlı. Web2, bugün kullanıcıların deneyimlediği internete deniyor. Bu, kişisel veriler karşılığında hizmet sağlayan şirketlerin hakim olduğu bir ortam. Ancak Mastodon, dağıtık sunucular aracılığıyla Web2'de de merkeziyetsizliğin mümkün olduğunu savunan bir uygulama.
Web3 ise blok zinciri üzerinde inşa edilen, merkeziyetsiz uygulamaların hüküm sürdüğü yeni bir internet hayali.
 
Bu noktada akla şu soru geliyor: Damus'un Mastodon'dan ne farkı var?
En dikkat çeken farklılık, Mastodon'daki her bir sunucunun bir moderatörünün olması. Diğer bir deyişle, Mastodon'daki yaklaşık 5 bin sunucunun her biri bir sosyal medya platformu gibi davranıyor. Bu sunucuları kuran kişilerin, sunucuya kayıtlı kullanıcıyı engelleme, hesabını silme ve hatta mesajlarını okuyabilme olanağı bile var.
Öte yandan kullanıcılar bir moderatör tarafından engellenirse bir başka sunucuya hesabını taşıyarak veya bir başka sunucuda hesap açarak yine Mastodon ekosisteminde var olabilir. Mastodon'un Twitter karşısındaki en sık dile getirilen avantajı da bu.
Ancak Mastodon'un mantığı gereği platforma kaydolmak isteyen kullanıcının önce tek bir sunucuyu seçmesi ve ardından burada hesap açması gerekiyor. Örneğin Twitter anlaşmasından sonra Türkiye'den de Mastodon'a önemli bir akış olmuş ve bunun üzerine Berkay Çağır adlı genç bir yazılımcı "mastodon.com.tr" diye bir sunucu kurmuştu. Halihazırda Türk kullanıcıların önemli bir kısmı bu sunucu üzerine kayıtlı ve Çağır'ın koyduğu kurallara tabii.
Başka sunuculardan kullanıcıları takip etmek ve onlarla iletişim kurmak da sunucular arası veri aktarımıyla mümkün oluyor.
Damus'ta ise kullanıcının tek bir sunucuya bağlı kalmasına gerek yok. Kullanıcılar aynı anda 10 kadar "relay" seçebiliyor ve veri aktarımı bunlar üzerinden sağlanıyor. Yani kullanıcı hesaplarının engellenmesi mümkün değil.
Geliştiricilere göre bu, Web3 altyapısının en önemli özelliği. Bu merkeziyetsiz sistem sayesinde uygulama DDoS gibi tehlikeli siber saldırılara karşı da önemli bir korumaya sahip.

Sansüre çok daha dirençli, uçtan uca şifreli
Bu durum, Damus'un sansüre daha dirençli ve daha merkeziyetsiz bir yapıya sahip olduğu anlamına geliyor.
Kullanıcıların mesajları uçtan uca şifreli olduğu için üçüncü kişilerin bu yazıları okuması mümkün değil. Yani mesajlaşmalar hem Twitter hem de Mastodon'dan daha gizli.
Bunun yanı sıra kullanıcıların uygulamaya kaydolması için mail adresi veya telefon numarası gibi kimlik bilgilerini paylaşmasına gerek yok.
Kayıt olmak isteyenlerin yalnızca "yeni anahtar oluştur" (create a new key) seçeneğine tıklaması yeterli. Böylece hesap otomatik olarak açılıyor. Profil ve kapak fotoğrafı ayarlarken de telefon ya da bilgisayardan dosya yüklemek gerekmiyor. İnternet ortamında var olan herhangi bir görselin paylaşım linkini yapıştırarak profili süslemek mümkün.

Açık ve gizli anahtarlar
Damus'a kaydolan kullanıcılara iki anahtar veriliyor: Açık (public) ve kapalı (close) anahtarlar. Bunlar aslında çok uzun ve rastgele sıralanmış rakam ve harflerden oluşuyor.
Açık anahtar, kullanıcıların birbirini bulmak için kullandığı, bir nevi kullanıcı adı oluyor. Çünkü Damus'a kaydolmak için kimlik, e-mail veya telefon numarası bilgisi paylaşmak yerine bu anahtarları oluşturmak yeterli.
Tıpkı Mastodon gibi, burada da farklı relay'leri kullanan kişilerin birbirini bulması zor olabiliyor. Farklı relay'leri seçen kullanıcıları bulmanın tek yolu arama penceresine bu açık anahtarı yazmak.
Gizli anahtar ise kullanıcının uygulamaya ve profiline erişmek için kullandığı şifre. Bu da yine sistem tarafından oluşturuluyor. Bu yüzden uygulamaya hem kaydolmak hem de giriş yapmak son derece kolay. Çünkü açılan pencereye gizli anahtarınızı kopyalayıp yapıştırmanız yetiyor.

Dananın kuyruğunun koptuğu yer: Bitcoin
Uygulamanın Bitcoin'le ilişkisi hem çok övülen hem de en kafa karıştırıcı özelliklerden biri. Sistem Bitcoin Yıldırım Ağı'nı (Lightning Network) kullanarak bireylerin birbirine bahşiş vermesini, beğendiği iletilere bağış yapmasını mümkün kılıyor.
Yıldırım Ağı, ödeme işlemlerini hızlandıran ve işlem ücretlerini azaltan bir Bitcoin ödeme aracı.
Bu noktada akla şu soru geliyor: Damus'u kullanmak için Bitcoin cüzdanı mı gerekiyor?
Damus'ta beğenilen içeriklere kripto parayla bağış yapmak, bahsi geçen sistem sayesinde çok kolay. Ancak bağış yapma zorunluluğu yok. Yani Damus'u kullanmak isteyenlerin herhangi bir kripto cüzdanı olması gerekmiyor.

Dolandırıcılık riskine dikkat
Benzer şekilde uygulamayı kullanmak isteyenlerin Damus'a ait herhangi bir token alması da gerekmiyor. Ancak kripto paraların çoğu internet kullanıcısı tarafından karmaşık görülmesi dolandırıcılık riskini de artırıyor.
Örneğin daha şimdiden Damus'la ilgili dolandırıcılık girişimleri oldu. Kimliği belirsiz bir grup, DAMUS adlı bir token oluşturarak bunları uygulama adına satmaya başladı.
Uygulamanın resmi Twitter hesabından yapılan açıklamada konuyla ilgili şu ifadelere yer verildi:
"Damus'un token'ı yok ve asla olmayacak. Bir $DAMUS tokenı satın aldıysanız, dolandırıldınız demektir."

Sistemde güvenlik zaafiyeti olabilir
Bunun yanı sıra bazı uzmanlara göre uygulamanın işleyişi, kripto para takası yapan kullanıcılar için güvenlik zaafiyeti yaratabilir.
Nostr'da hesabın güvenliği sadece gizli anahtara bağlı. Bu anahtar çözüldükten sonra tüm hesabı ve dolayısıyla yapılan bağışları kontrol etmeleri mümkün oluyor.
Öte yandan, Web3 tabanlı uygulama geliştiriciler bu tür olası zaafiyetleri telafi etmek için de yeni yöntemler geliştirmeye devam ediyor.

Destekçileri arasında Snowden da var
Uygulama şimdiden Twitter kullanıcıları arasında konuşulmaya ve hatta indirilmeye başladı. Bunda Jack Dorsey'nin yanı sıra Edward Snowden'ın da payı var.
Jack Dorsey, Nostr'ı "açık kaynaklı protokoller için bir dönüm noktası" diye nitelerken Snowden da uygulamadaki yerini aldı.
CIA'in internet üzerinden tüm vatandaşları gözetlemek üzere bir sistem geliştirdiğini ortaya çıkaran ve ifşalarının ardından Rusya'ya sığınan Snowden, Damus için şunları yazdı:
"Platform sahibinin kimin konuşacağına ve neyin duyulacağına karar verdiği eski sosyal medya 'platformlarının' aksine #nostr açık kaynaklı. Platformlar bir su deposu ise protokoller bir nehirdir. Hiç kimse onların sahibi olamaz ve herkes yüzmekte özgür."
Dorsey de Nostr'ın geliştirilme sürecini finanse etmek için 14 BTC (yaklaşık 6 milyon lira) bağış yapmıştı.

Uygulama Çin’de yasaklandı
Öte yandan Çin hükümeti dün (4 Şubat) aldığı ani bir kararla Damus'u uygulama mağazalarından kaldırttı.
Yabancı servislerin ülkede faaliyet göstermesine karşı çıkan ve pek çok şirketin yasaklı olduğu Çin'in Siber Uzay İdaresi uygulamanın ulusal konuşma yasalarını ihlal ettiğini söylüyor.



Yapay zekâ çipleri nedir? Teknoloji savaşı cep telefonu ve uygulama fiyatlarını nasıl artırıyor?

Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
TT

Yapay zekâ çipleri nedir? Teknoloji savaşı cep telefonu ve uygulama fiyatlarını nasıl artırıyor?

Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)

Akıllı bir sohbet uygulamasına soru sorduğumuzda, cep telefonumuzdan anında bir metni çevirmesini veya tek dokunuşla fotoğrafı düzenlemesini istediğimizde, bütün bunlar saniyenin küçük bir diliminde gerçekleşen dijital bir sihir gibi görünüyor. Ancak bu kolaylığın arkasında son derece karmaşık bir sanayi altyapısı bulunuyor. Günümüzde petrolden daha değerli, altından daha stratejik hale gelen bu görünmez motorun adı ise yapay zekâ çipleri.

ABD ile Çin arasında bu teknolojik kaynak üzerindeki rekabetin giderek kızışması, özellikle Washington'ın Çinli şirketlerin yurt dışındaki veri merkezlerinde gelişmiş işlem kapasitesi kiralamasını yasaklayan yeni kararıyla birlikte, teknoloji savaşını günlük hayatımızı doğrudan etkileyen bir meseleye dönüştürdü. Artık bu mücadele, uzak bir siyasi rekabet olmaktan çıkarak sıradan tüketicinin bütçesini ve dijital araçlarının maliyetini tehdit eden bir unsura dönüşüyor.

Yapay zekâ çipleri nedir, sıradan cep telefonu işlemcilerinden nasıl ayrılır?

Rekabetin özünü anlayabilmek için öncelikle bu çiplerin ne olduğunu basitçe açıklamak gerekiyor. Bilgisayar veya cep telefonlarında kullanılan geleneksel işlemci (CPU), son derece zeki ancak karmaşık görevleri belirli bir sırayla, teker teker yerine getiren bir çalışana benzetilebilir.

Buna karşılık gelişmiş grafik işlemcileri (GPU) ve yapay zekâ hızlandırıcıları gibi yapay zekâ çipleri, aynı anda çalışan yüz binlerce küçük beyinden oluşan bir orduyu andırıyor.

Bu özgün mühendislik tasarımı, yapay zekâ çiplerinin milyarlarca veri, metin ve görüntüyü eş zamanlı olarak işlemesine, bunlar arasındaki örüntüleri tespit etmesine ve akıllı sistemleri anlama, çıkarım yapma ve içerik üretme konusunda eğitmesine imkân tanıyor.

thyju
ABD ve Çin bayrakları, yarı iletken çiplerin yer aldığı elektronik devre kartı üzerinde görülüyor. (Reuters)

Yeni nesil tek bir çipin onlarca milyar minyatür transistör barındırdığını belirtmek yeterli. Bu çipler, dünyada yalnızca az sayıda şirketin sahip olduğu son derece hassas lazer teknolojileriyle üretiliyor. Bu durum üretimlerini hem pahalı hem de sınırlı hale getirirken, söz konusu çiplere sahip olmak ekonomik ve askerî güçle eşdeğer görülüyor.

Washington, bulut bilişim üzerinden çiplere neden kısıtlama getiriyor?

ABD, bu çiplerin tasarımında sahip olduğu üstünlüğün kendisine belirleyici bir stratejik avantaj sağladığının farkına vararak yıllar önce Çin'e yönelik ihracat kısıtlamaları getirdi.

Ancak Çin'in büyük teknoloji şirketleri bu engeli aşmanın bir yolunu buldu. Çipleri satın alıp ülkeye getirmek yerine, Singapur ve Malezya gibi komşu Asya ülkelerinde kurulan büyük veri merkezlerinden internet üzerinden uzaktan işlem kapasitesi kiralamaya yöneldi.

Washington'ın son kararı ise bu kapıyı tamamen kapatmayı hedefliyor. Böylece Çinli şirketlerin kendi ülkeleri dışındaki veri merkezlerinde bu çiplerin işlem kapasitesini kiralamasının da önüne geçiliyor.

fgbu7
Hindistan'ın Bengaluru kentinde bir kişi, Anthropic'in yapay zekâ platformu Claude'u gösteren cep telefonunu tutuyor. (AFP)

Bu gelişmeyle teknoloji savaşı, bir ürünün satışını engelleme aşamasından hizmet kiralanmasını yasaklama aşamasına taşındı. Bu dönüşüm, küresel dijital tedarik zincirlerini belirsizliğe sürüklerken Pekin'i de ekonomik baskı araçlarını devreye sokmaya yöneltiyor. Çin'in gündeme getirdiği başlıca seçeneklerden biri, küresel elektronik üretiminde kullanılan nadir toprak elementlerinin ihracatını kısıtlama tehdidi.

Maliyet tüketicinin cebine nasıl yansıyor?

Siyasi hesaplardan bağımsız olarak, her ticari veya teknolojik savaşın nihai faturasını eninde sonunda tüketici ödüyor. Bu rekabetin bireysel bütçelere yansıması üç temel alanda kendisini gösteriyor.

1. Akıllı telefon ve bilgisayar fiyatları artıyor

Yeni nesil cep telefonları artık yalnızca bulut bilişim hizmetlerine dayanmıyor. Akıllı fotoğrafçılık özelliklerini ve kişisel asistanları çalıştırmak için cihazların içine entegre edilmiş küçük yapay zekâ çipleri de kullanılıyor.

Kısıtlamaların sıkılaşması, tedarik zincirlerinin aksaması ve nadir toprak elementlerinin maliyetinin yükselmesiyle Apple, Samsung ve Xiaomi gibi şirketlerin bu çipleri üretme maliyetleri de artıyor. Bu artış, tüketicinin mağazadan satın aldığı cep telefonunun fiyatına doğrudan yansıyor.

2. Ücretsiz ve ucuz uygulamalar dönemi sona erebilir

Son iki yılda DeepSeek ve Qwen gibi Çin merkezli yapay zekâ modelleri, küresel fiyat rekabetinde önemli rol oynadı. Bu modeller, ABD merkezli rakipleriyle karşılaştırılabilir yetenekleri çok daha düşük maliyetlerle sunarak Batılı şirketleri hizmetlerini ücretsiz veya indirimli fiyatlarla kullanıma açmaya zorladı.

Çinli geliştiricilerin işlem kapasitesine erişiminin kısıtlanması ve rekabet güçlerinin zayıflaması halinde, büyük Amerikan teknoloji şirketleri kendilerini pazarda neredeyse rakipsiz bir konumda bulabilir.

dfrgthy
Yapay zekâ uygulamalarını çalıştırmak ve büyük miktarda veriyi işlemek için kullanılan bilgisayar sunucularının bulunduğu veri merkezleri. (Shutterstock)

Bu durum, yapay zekâ uygulamalarına, tasarım programlarına ve iş ile eğitim hayatında giderek vazgeçilmez hale gelen ofis üretkenliği araçlarına yönelik aylık abonelik ücretlerinin artırılmasının önünü açabilir.

3. Günlük hizmetlere yansıyan gizli maliyet

Yapay zekâ çipleri yalnızca sohbet uygulamalarında kullanılmıyor. E-ticaret platformlarındaki öneri sistemlerinden akıllı ulaşım ve uçak bileti rezervasyonu uygulamalarındaki fiyatlandırma algoritmalarına, bankacılık güvenlik sistemlerine kadar pek çok alanda bu teknolojiden yararlanılıyor.

Kısıtlamalar, lisans koşulları ve sıkı denetimler nedeniyle sunucu kiralama ve veri merkezi işletme maliyetlerinin dünya genelinde yükselmesi, dijital şirketleri ek işletme giderlerini karşılamak için yeni yöntemlere yöneltebilir.

Şirketler bu maliyetleri teslimat ücretlerinde, komisyonlarda veya reklam fiyatlarında küçük artışlarla tüketiciye yansıtabilir. Bunun sonucunda dijital hizmetlerdeki maliyet artışı, tüketim mallarının fiyatlarına da dolaylı biçimde yansıyabilir.


Büyük haber siteleri Google'dan bağımsızlaşmanın yollarını arıyor

Google logosu (Reuters)
Google logosu (Reuters)
TT

Büyük haber siteleri Google'dan bağımsızlaşmanın yollarını arıyor

Google logosu (Reuters)
Google logosu (Reuters)

Büyük haber sitelerinin Google arama sonuçlarındaki görünürlüğü, şirketin algoritmalarında yaptığı köklü değişikliklerin ardından geriliyor. Uzmanlar, yayıncıların Google'a bağımlılıklarını azaltarak okurlarıyla doğrudan ilişki kurmaya yönelmeleri gerektiğini belirtiyor.

Arama motoru optimizasyonu (SEO) alanında faaliyet gösteren Alman şirketi Sistrix'in kasım ayında yayımladığı verilere göre, en büyük haber sitelerinin üçte ikisinden fazlası Ekim 2025-Ekim 2026 döneminde Google'daki görünürlüğünü kaybetti. BBC, The Guardian ve The New York Times da düşüşten etkilenen kuruluşlar arasında yer aldı.

İngiltere merkezli Polemic Digital şirketinin haber siteleri SEO danışmanı Barry Adams, gerilemeyi Google'ın arama sonuçlarında daha küçük sitelere de alan açmasına bağladı. Adams, Press Gazette'e yaptığı açıklamada, şirketin sonuçlarda çeşitliliği artırmayı hedeflediğini, dolayısıyla büyük yayıncıların görünürlük kaybının mutlaka bir hata yaptıkları anlamına gelmediğini söyledi.

Google'ın geçen yıl arama algoritmalarında yaptığı değişiklikler, haber sitelerinin trafik kaynaklarını da etkiledi. Bu değişiklikler arasında, yayıncılar için önemli bir ziyaretçi kaynağı olan Discover hizmetinin güncellenmesi de bulunuyor. Yapay zekâ destekli özetlerin yaygınlaşması ise kullanıcıların haber sitelerinin bağlantılarına tıklamadan aradıkları bilgilere ulaşmasını kolaylaştırıyor. Böylece yayıncılar, giderek daralan bir görünürlük alanında rekabet etmek zorunda kalıyor.

Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Horfakkan Üniversitesi İletişim Bölümü Başkanı Muhammed Malik, Şarku'l Avsat'a yaptığı değerlendirmede, medya kuruluşlarının okurlara ulaşma stratejilerini yeniden şekillendirmesi gerektiğini söyledi. Arama motorlarına aşırı bağımlılığın ciddi bir risk oluşturduğunu belirten Malik, çözümün yalnızca kaybedilen trafiği geri kazanmaya yönelik teknik adımlarla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı.

Malik'e göre yayıncılar, derinlemesine araştırmalar, özel haberler ve açıklayıcı gazetecilik gibi okura farklı platformlarda kolayca bulamayacağı içerikler sunmaya odaklanmalı. Haber uygulamaları, e-posta bültenleri ve sosyal medya gibi kanalların daha etkin kullanılması da trafik kaynaklarının çeşitlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Hızlı haber artık okur sadakati sağlamıyor

Malik, asıl hedefin yalnızca ziyaretçi çekmek değil, okurla kalıcı bir bağ kurmak olması gerektiğini belirterek, sadık bir kitleye sahip yayıncıların Google algoritmalarındaki değişikliklerden daha az etkileneceğini ifade etti.

Kullanıcıların bir haber sitesini doğrudan ziyaret etmesi için o mecrada farklı ve özgün içerikler bulması gerektiğini kaydeden Malik, son dakika haberlerinin artık her platformda yayımlandığını, bu nedenle yalnızca hızlı haber vermenin okur sadakati sağlamaya yetmediğini söyledi.

Ekonomi, eğitim, sağlık ve kamu hizmetleri gibi günlük yaşamı ilgilendiren konuların düzenli ziyaretleri teşvik edebileceğini belirten Malik, kolay gezinme, hızlı bilgi erişimi ve etkileşimli hizmetlerle kullanıcı deneyiminin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu yaklaşımın, haber sitelerini okurların günlük alışkanlıklarının bir parçası haline getirebileceğini kaydetti.


Slow Horses bitmiyor: Apple TV'den iki sezon daha

En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
TT

Slow Horses bitmiyor: Apple TV'den iki sezon daha

En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)

Apple TV, Slow Horses'ın iki sezon daha devam edeceğini doğrulayarak dizinin 8. sezonla sona ereceği söylentilerine son verdi.

Londra'da 8. sezon çekimleri süren dizinin final yapacağına ilişkin iddialar, Olivia Cooke'un açıklamalarının ardından güçlenmişti. Platform, yeni sezonlarda Gary Oldman'a hangi oyuncuların eşlik edeceğini henüz açıklamadı.

Özellikle River Cartwright'ı canlandıran Jack Lowden'ın diziye devam edip etmeyeceği merak konusuydu. Oyuncunun, Amazon'un yeni James Bond için ilk tercihi olduğu uzun süredir konuşuluyordu. Ancak Variety'nin haberinin yayımlanmasından birkaç saat sonra Amazon MGM'in yeni 007'sinin Robert Pattinson olduğu açıklandı.

Cooke, The Times'a verdiği röportajda dizinin son sezonunu çektiklerini düşündüğünü söylemişti. Oyuncunun canlandırdığı Sid Baker'ın ilk sezonun sonunda öldüğü sanılmış ancak 6. sezonda hayatta olduğu ortaya çıkmıştı. 

Cooke ve Lowden'ı Londra'daki 8. sezon çekimlerinde birlikte gösteren set fotoğrafları da son birkaç aydır paylaşılıyordu.

32 yaşındaki Cooke, röportajda şunları söylemişti:

Son sezonu çekiyorum! Yine de kesin konuşmamak lazım. Ama sanırım bize söylenen bu. Gerçekten de sona geldiğimizi hissediyoruz. Dün makyaj koltuğuna oturup ağladım.

Dizinin bugüne kadar 6 sezonu yayımlandı. Çekimleri tamamlanan 7. sezonun ardından 8. sezon için çalışmalar sürüyor.

Mick Herron'ın romanlarından uyarlanan Slow Horses, 2022'de başlayan yayın hayatı boyunca Apple TV'nin en başarılı yapımları arasında yer aldı. 

Dizi, gözden düşerek Iskarta Bürosu (Slough House) adlı birime gönderilen uyumsuz MI5 ajanlarını konu alıyor. Ekibin başında, Oldman'ın canlandırdığı huysuz Jackson Lamb bulunuyor.

Kadroda MI5 yöneticisi Diana Taverner'ı Kristin Scott Thomas, Catherine Standish'i Saskia Reeves, Roddy Ho'yu Christopher Chung ve Shirley Dander'ı Aimee-Ffion Edwards canlandırıyor. 

Dizide belirli aralıklarla yer alan oyuncular arasında Hugo Weaving, Joanna Scanlan ve Jonathan Pryce da bulunuyor.

Yönetici yapımcı Douglas Urbanski, yayımlanmış romanların tamamı uyarlandıktan sonra dizinin devam edip edemeyeceğine ilişkin soruya, daha önce Hollywood Reporter'da şu yanıtı vermişti:

Çoğu televizyon dizisi bir kitaptan uyarlanmıyor, dolayısıyla biz de bir yolunu bulabiliriz... Bir de şu var: Mick Herron yazmayı bırakmadı. Onun adına konuşamam ama belli mi olur, yeni kitaplar da yazabilir.

Slow Horses bugüne kadar drama dizilerinde yönetmenlik dalında iki, senaryo dalında bir olmak üzere üç Emmy kazandı. 

Dizinin ayrıca 5 BAFTA televizyon ödülü bulunuyor: Drama senaryosu dalında bir ödül alırken kurmaca yapımlarda kurgu ve ses dallarında art arda ikişer kez ödüllendirildi.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Variety, The Times