Yemen'deki sivil kayıplar ateşkes döneminde yüzde 54 azaldı

Yemenli çocuk, Sana'daki bir banliyöde okula gitmeden önce ailesi için su taşıyor (EPA)
Yemenli çocuk, Sana'daki bir banliyöde okula gitmeden önce ailesi için su taşıyor (EPA)
TT

Yemen'deki sivil kayıplar ateşkes döneminde yüzde 54 azaldı

Yemenli çocuk, Sana'daki bir banliyöde okula gitmeden önce ailesi için su taşıyor (EPA)
Yemenli çocuk, Sana'daki bir banliyöde okula gitmeden önce ailesi için su taşıyor (EPA)

Birleşmiş Milletler verileri, ateşkes döneminde Yemen'deki sivil kayıpların yüzde 54 azaldığını doğruladı. Askeri kaynakların aktardığına göre Husi darbeciler, Hudeyde’nin güneyindeki kontrol alanlarını hükümet güçleri tarafından kontrol edilen bölgelerden ayıran kısımda mayınlardan oluşan bir sınır bariyeri oluşturdu. Buranın ülkedeki en uzun mayın tarlası olduğuna inanılıyor. Husiler ayrıca Kızıldeniz sahillerinden tarım alanlarına uzanan iki su kanalı kurdu.
Uluslararası Göç Örgütü (IOM), son raporunda, ülkedeki resmi ateşkesin altı ayında sivil can kaybı ve yaralı sayısının yüzde 54 azaldığından bahsetti. Hudeyde Limanı’nda düzenli yakıt ithalatının kaydedildiği, tahminen 40 bin kişinin daha önce kapalı olan Sana Havalimanı üzerinden bölgeden ticari uçuşlarla seyahat edebildiğine dikkat çekildi.
Rapora göre, ateşkesin sona ermesi ardından büyük çaplı bir gerilim yaşanmasa da, insani ihtiyaçlar bilhassa uzun süreli yerinden edilmiş aileler ve Afrika Boynuzu'ndan gelen göçmenler açısından ülke genelinde sıkıntılar artmaya devam etti. IOM’un Yer Değiştirme İzleme Matrisi (DTM) uluslararası düzeyde kabul görmüş hükümetin kontrolü altındaki 13 ilde kendi bölgelerine dönen en az 1 milyon yerinden edilmiş insan olduğu tahmininde bulunuyor.
DTM, geçtiğimiz yıl Yemen'in güneyinde 60 binden fazla kişinin yerinden edildiğini kaydetti. Bu rakam, en az 157 bin kişinin yerinden edildiği 2021'de kaydedilen rakamın ardından önemli bir düşüş sayılıyor.
Çatışmalardaki artış 2022'de çok sayıda yerinden edilmeye sebep olmasa da, çatışmayla ilgili sebeplerin yerinden edilmenin ana nedeni olduğu bildiriliyor. Yerinden edilmiş kişilerin ihtiyaçları zayıflayan ekonomi, yağmurlar, sel ve yakıt kıtlığı nedeniyle daha da kötüleşiyor.
Yerel ve askeri kaynakların bildirdiğine göre Husi milisler, Kızıldeniz kıyısındaki el-Feza köyünden sınır bölgesi el-Haraci iline uzanan alan boyunca mayınlar, kumla dolu ve dikenli tellerle çevrili konteynırlardan oluşan bir sınır bariyeri kurdu. ​Ayrıca Kızıldeniz'in güneyinde seyrüsefer tehdidini artıracak bir adım atarak aynı bölgede iki su kanalı oluşturdu.
Batı kıyısındaki hükümet güçlerine gönderilen askeri bildiride, milislerin Hudeyde’nin güneyindeki et-Tahiyat ilçesi sahilinden uzanan 210 metre uzunluğunda, 20 metre genişliğinde ve 10 metre derinliğinde iki su kanalı kazdığı bildirildi. İlkinin stratejik el-Feza bölgesindeki çiftliklerin arasından geçtiği, diğerinin ise deniz kıyısından el-Muceylis bölgesindeki çiftliklere kadar uzandığı belirtildi.
Askeri bildiride, bu kanallar ile yoğun palmiye ağaçlarının sağladığı kamuflaj imkanından yararlanarak Güney Kızıldeniz'de uluslararası seyrüseferi tehdit etmek için küçük teknelerin kullanılmasının amaçlandığına değinildi.
İnsani yardım kuruluşları, Hudeyde’deki mayın temizleme ekiplerinin çalışmalarını yoğunlaştırmaları talebinde bulunuyor. Zirâ bu bölge, mayınların yoğunlaştığı alanların başında geliyor. Burada ateşkesin yürürlüğe girdiği Nisan 2022'den bu yana sivil kayıpların sayısında artış kaydediliyor. Ateşkese güvenerek bölgelerine veya çiftliklerine dönmeye karar veren siviller, Husi milislerin nüfus merkezlerine, çiftliklere ve yollara gelişigüzel yerleştirdiği mayın ve patlayıcıların kurbanı oluyor.
Husi milislerinin darbesi öncesinde güven içinde yaşayan milyonlarca Yemenli, sonrasında ise harap olmuş evlerinden kaçarak sazdan yapılmış kulübelerde yaşamaya başladı. Ülke nüfusunun çoğunun geliri tarım ve hayvancılığa dayanırken bu insanlar bugün ise yiyecek bulmakta güçlük çekiyor. Nitekim Husi milislerin başlattığı savaş neticesinde, günde üç öğün yemek yemek, insanların karşılayamayacakları bir lüks haline geldi.
Yerinden edilen 39 yaşındaki Suad, eskiden felçli eşi ve dört çocuğuyla birlikte Hudeyde’deki Beyt el-Fakıh semtinde yaşadığını, çatışmaların yoğunlaşması ardından ise buradan kaçarak aynı ildeki el-Meravia’ya geçtiklerini belirtiyor.
Yer değiştirmeleri ardından güvenliklerinin sağlandığını, ancak yiyecek bulmakta zorlandıklarını, gıda, su, sağlık, sanitasyon ve himaye hizmetlerindeki büyük açıkla karşı karşıya kalmaları ardından durumun daha da kötüleştiğini de ekliyor.



Yemen hükümeti, havalimanları ve sınır kapılarının güvenliğini sağlamak amacıyla acil durum planlarını devreye soktu

Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
TT

Yemen hükümeti, havalimanları ve sınır kapılarının güvenliğini sağlamak amacıyla acil durum planlarını devreye soktu

Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)

Yemen'de hız kazanan askeri gelişmeler, hükümeti kritik tesislerde güvenlik önlemlerini artırmaya yöneltti. Hükümet, havalimanları ve kara sınır kapılarında acil durum planlarını devreye alırken, Husilerin artırdığı gerilim nedeniyle yerinden edilenlerin sayısı 347 bini aştı. Birleşmiş Milletler (BM) ise geçen ağustos ayından beri sivil kayıpların 300'ü geçtiği uyarısında bulundu.

Hükümetin aldığı önlemler, çatışmaların ulaşım, deniz taşımacılığı ve tedarik sektörlerine sıçramasına ilişkin endişeleri yansıtıyor. Bu kaygılar, uluslararası ticaretin en önemli deniz geçiş noktalarından biri olan Babülmendeb Boğazı'na yönelik tehditlerin artmasıyla daha da belirginleşiyor.

Bu kapsamda Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, havalimanları ve kara sınır kapılarında hazırlık ve teyakkuz seviyesinin yükseltilmesi, acil durum planlarının uygulanması, güvenlik ve denetim önlemlerinin sıkılaştırılması talimatını verdi. Ayrıca hizmetlerin kesintisiz sürdürülmesi ve kritik tesislerin güvenliğinin sağlanması amacıyla yerel yönetimler ve güvenlik birimleriyle koordinasyonun artırılmasını istedi.

Husiler, Aden Uluslararası Havalimanı'nı birçok kez füzelerle hedef aldı (Yemen hükümeti medyası).
Husiler, Aden Uluslararası Havalimanı'nı birçok kez füzelerle hedef aldı (Yemen hükümeti medyası).

Talimatlar, Bakan el-Ömeri'nin Sivil Havacılık ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Kara Ulaşımını Düzenleme Genel Müdürlüğü, havalimanları ve kara sınır kapılarının yöneticileriyle gerçekleştirdiği toplantıda alındı. Toplantıda acil durum planları, uygulamaya yönelik tedbirler ve bakanlığa bağlı kurumların hazırlık düzeyi ele alındı.

El-Ömeri, mevcut dönemin çabaların artırılmasını, koordinasyonun güçlendirilmesini ve hazırlık seviyesinin yükseltilmesini zorunlu kıldığını belirtti. Babülmendeb Boğazı'ndaki gelişmelere ve boğazın uluslararası deniz taşımacılığı ile ticaret açısından stratejik önemine dikkat çekti.

Deniz yollarına ve uluslararası deniz taşımacılığına yönelik herhangi bir tehdidin sonuçlarının yalnızca Yemen'le sınırlı kalmayacağını, küresel ticaret akışını da etkileyeceğini ifade eden el-Ömeri, deniz güvenliğinin korunmasının ortak sorumluluk olduğunu vurguladı. Bu kapsamda uluslararası toplumun, Yemen hükümeti ve Yemen'e farklı koşullarda desteğini sürdüren Suudi Arabistan ile ciddi ve etkili bir koordinasyon içinde hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, acil durum planlarının devreye alınmasına ilişkin toplantıda (Yemen hükümeti medyası).
Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, acil durum planlarının devreye alınmasına ilişkin toplantıda (Yemen hükümeti medyası).

El-Ömeri, "Husi projesi altında Yemen'in geleceği yok" ifadesini kullanarak, aşırılıkçı olarak nitelendirdiği gruba karşı mücadele çağrısında bulundu. Husilerin Yemen toplumuna yabancı mezhepsel ve ideolojik bir projeyi temsil ettiğini, İran'ın da bu projeye destek verdiğini öne sürdü.

Ulaştırma Bakanı, Babülmendeb Boğazı ve kritik bölgelerdeki gelişmeler karşısında siyasi liderliğin talimatlarına uyulması, gelişmelerin yakından takip edilmesi ve tesislerin güvenliğiyle hizmetlerin sürekliliğinin sağlanması gerektiğini vurguladı.

Yerinden edilme dalgası büyüyor

Hükümetin güvenlik önlemlerine paralel olarak çatışmaların insani sonuçları da ağırlaşıyor. Uluslararası Göç Örgütü (IOM), Yemen'de yerinden edilenlerin sayısının 347 bini aştığını bildirdi. Bu kişilerin 14 bin 196'sının raporlama döneminin son üç gününde yerinden edildiği kaydedildi.

Örgüt, 8-14 Kasım tarihleri arasında 3 bin 130 aileden oluşan 18 bin 780 kişinin yerinden edildiğini tespit etti. Bu veriler, çatışma bölgelerinden ve güvenlik geriliminin yaşandığı alanlardan kaçışın sürdüğünü gösteriyor.

Yerinden edilenleri en fazla kabul eden vilayet 143 bin 130 kişiyle Taiz oldu. Bu sayı, kayıt altına alınan toplam yerinden edilme vakalarının yüzde 41'ini oluşturuyor. Taiz'i 91 bin 314 kişiyle Lahic (yüzde 26) ve 70 bin 404 kişiyle Aden (yüzde 20) izledi.

Husilerin artırdığı gerilim, 10 haftada 347 binden fazla Yemenlinin yerinden edilmesine yol açtı (Yerel medya).
Husilerin artırdığı gerilim, 10 haftada 347 binden fazla Yemenlinin yerinden edilmesine yol açtı (Yerel medya).

Diğer yerinden edilme vakalarının vilayetlere göre dağılımı ise şöyle gerçekleşti:

Ebyen: 16 bin 218 kişi

Hudeyde: 7 bin 782 kişi

Şebve: 5 bin 830 kişi

Marib: 3 bin 564 kişi

Hadramut: 3 bin 558 kişi

El-Mehra: 3 bin 96 kişi

Dali: 2 bin 425 kişi

Artan insani ihtiyaçlar karşısında BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), örgüt ve ortaklarının bütün zorluklara rağmen 270 binden fazla yerinden edilmiş kişiye acil yardım ulaştırdığını açıkladı. Bu rakam, toplam yerinden edilenlerin yaklaşık üçte ikisine karşılık geliyor. Ayrıca 202 binden fazla kişiye acil nakdi yardım sağlandı.

Sağlık alanındaki müdahaleler kapsamında 103 binden fazla yerinden edilmiş kişiye ulaşıldı. 7 Kasım'da başlatılan kızamık ve kızamıkçık aşılama kampanyasında ise 600 binden fazla çocuk aşılandı.

Sivil kayıplar artıyor

İnsan hakları alanında BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, geçen ağustos ayının başından bu yana 70'ten fazlası hayatını kaybeden 300'den fazla sivilin öldüğünü veya yaralandığını belgeledi.

Husiler tarafından kuşatma altında tutulan Taiz kentinde gaz tüplerini doldurmak için sıra bekleyen Yemenliler (AFP).
Husiler tarafından kuşatma altında tutulan Taiz kentinde gaz tüplerini doldurmak için sıra bekleyen Yemenliler (AFP).

Şarku’l Avsat'ın BM İnsan Hakları Ofisi’nden aktardığına göre, çocuklar toplam sivil kayıpların üçte birinden fazlasını, hayatını kaybedenlerin ise yaklaşık yarısını oluşturuyor. Açıklamada, duyurulan rakamların yalnızca BM tarafından doğrulanabilen vakaları kapsaması nedeniyle gerçek can kaybının çok daha yüksek olabileceği uyarısında bulunuldu.

Ortaya çıkan veriler, çatışmaların devam ettiği ve yerinden edilme dalgasının genişlediği bir dönemde insani sonuçları yeniden gündemin merkezine getiriyor. Yemen hükümeti ise kritik tesisleri korumak, ulaşım, deniz taşımacılığı ile ticaret akışına yönelik olası riskleri kontrol altına almak için önlemlerini artırmaya çalışıyor.


Irak'ta Hizbullah Tugayları ile askerî çatışma ihtimali

Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
TT

Irak'ta Hizbullah Tugayları ile askerî çatışma ihtimali

Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)

Irak hükümetinin Sözcüsü Haydar el- Abbudi dün yaptığı açıklamada, Silahlı Kuvvetler Başkomutanı ve Başbakan Ali Zeydi'nin silahlı kuvvetlere Curf es-Sahr bölgesine girme talimatı verdiğini bildirdi. Ubeydi, Hizbullah Tugayları'nın bölgeden çekilmesi için bir süre tanındığını belirtirken, üst düzey bir soruşturma komisyonunun petrol boru hatlarında usulsüzlükler tespit ettiğini, bölgede rafineriler, depolar ve tankerlerin bulunduğunu açıkladı.

Irak Haber Ajansı'na (INA) konuşan Ubeydi, “Silahlı grubun bölgeden ayrılması için bir süre belirlendi. Bu süre çok uzak değil” dedi. Fransız Haber Ajansı'na (AFP) konuşan bir güvenlik kaynağı ise tanınan sürenin cuma günü sona ereceğini bildirdi.

Şarku'l Avsat'a konuşan gelişmeleri takip eden kaynaklar, silahlı grubun kendisine itibarını koruyacak bir formül sunulmasına rağmen bölgeden çekilmeyi reddetmesi halinde güvenlik güçleri ile Curf es-Sahr'da konuşlu grup arasında silahlı çatışma yaşanabileceği ihtimalini dışlamadı.

Öte yandan, silahlı gruplara yakın bir kaynak Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, “Hükümet güçlerinin harekete geçmesi ve Curf es-Sahr'ın çevresinde yeniden konuşlanması nedeniyle olası bir çatışma son derece tehlikeli olacaktır. Ancak iki taraf arasında çatışma çıkmasını önlemek amacıyla Koordinasyon Çerçevesi güçleri içinde geniş çaplı girişimler yürütülüyor” ifadelerini kullandı.


Batı Şeria’da yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadın hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı

İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
TT

Batı Şeria’da yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadın hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı

İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)

Filistin resmî televizyonunda bugün yer alan haberde, işgal altındaki Batı Şeria’nın Eriha kentinin batısında bulunan ed-Deyuk et-Tahta beldesinde İsrailli yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadının hayatını kaybettiğini, 10 kişinin ise yaralandığını bildirdi.

Şarku’l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre Eriha Devlet Hastanesi Acil Servis Müdürü Yahya Mufreh yaptığı açıklamada, yaşlı kadının başından vurularak hayatını kaybettiğini söyledi.

İsrail ordusu ise daha önce Eriha bölgesinde bir saldırı girişiminde bulunulduğuna ilişkin ilk ihbarı soruşturduğunu açıklamıştı. Ordu, olay yerine asker sevk edildiğini ve bölgede kontrol noktaları oluşturulduğunu belirterek, bildirilen olayın ayrıntılarının incelendiğini kaydetti.

Son şiddet olayları, bölgede artan gerilimin ortasında yaşandı. Kasım ayının başında Eriha bölgesinde Filistinlilere ait evlere yerleşen bir grup İsrailli yerleşimci, bazı Filistinli sakinlerin mülklerine erişimini engellemiş ve yerleşimcilerin yeni saldırılar düzenleyebileceğine ilişkin endişelere yol açmıştı.