عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

Felaket, Yunanistan’dan sonra Ermenistan’ı da Türkiye’ye yaklaştırdı mı?

Felaketin üstesinden gelme planları üzerinde çalışmalar başladı.

Hatay’da arama kurtarma ekipleri tarafından enkaz altında bir ceset çıkarıldı (AFP)
Hatay’da arama kurtarma ekipleri tarafından enkaz altında bir ceset çıkarıldı (AFP)
TT
TT

Felaket, Yunanistan’dan sonra Ermenistan’ı da Türkiye’ye yaklaştırdı mı?

Hatay’da arama kurtarma ekipleri tarafından enkaz altında bir ceset çıkarıldı (AFP)
Hatay’da arama kurtarma ekipleri tarafından enkaz altında bir ceset çıkarıldı (AFP)

Türkiye’deki deprem felaketi onuncu gününe girdi. Dikkatler felaket sonrasına çevrildi. 6 Şubat’ta meydana gelen yıkıcı depremlerden etkilenen on şehirde yeniden yapılanma planları ve başlangıç ​​tarihleri ​​konuşulmaya başlandı. Öte yandan meydana gelen yıkıcı depremde büyük hasar gören Türkiye'ye Yunanistan ve Ermenistan Dış işleri bakanlarından sonra bugünde NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ziyaret etti.
Richter ölçeğine göre 7.6 büyüklüğündeki ikinci depremin merkez üssü olan Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesinde enkaz kaldırma çalışmaları başladı. 7.7 büyüklüğündeki ilk depremin merkez üssü olan aynı şehrin Pazarcık ilçesinde arama kurtarma ekipleri tarafından çalışmalar devam ederken, arama çalışmaları sona eren molozlar kaldırılarak uzak bir toplama merkezine naklediliyor.
Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, iki depremden etkilenen bölgelerdeki yeniden yapılanma çalışmalarının bu ay sonunda başlayacağını duyurdu. On şehirde iki depremde hasar gören 41 bin 791 binanın tespit edildiğini ve hükümetin hasar değerlendirmesini bir hafta içinde tamamlamayı planladığını belirten Kurum, Afet ve Acil Durum Yönetimi (AFAD) ile koordinasyon dışında vatandaşların evlerinden eşya almamaları gerektiğini vurguladı.

Bir Türk vatandaşı, Kahramanmaraş depreminde kayıp bir çocuğun fotoğrafının asılı olduğu ağacın yanında duruyor (Reuters)
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, çarşamba sabahı Ankara’daki AFAD Başkanlığı Merkez Binası’nda düzenlenen kabine toplantısı sonrasında basın açıklaması yaptı. Bu çerçevede Erdoğan, depremden etkilenenler için mevcut duruma göre mart başı itibarıyla 30 bin konutun inşasına hemen başlayabileceklerini söyledi.
“Enkaz haline gelen 19 bini aşkın binadan 15 bininin müdahalesi tamamlandı” diyen Cumhurbaşkanı, “Depremin yıktığı ya da oturulamaz hale getirdiği evi, her iş yerini yeniden yapıp hak sahiplerine teslim edeceğiz” diyerek, kademeli olarak birkaç ay içinde fay hatlarının uzağında inşa edilecek tüm konutların yapımına geçilmiş olacağını vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, depremde yıkılan binaların yüzde 98’inin 17 binden fazla insanın hayatına mal olan yıkıcı Marmara depreminin yaşandığı 1999 yılı öncesinde inşa edildiğini söylerken, dünyadaki tüm deprem uzmanlarının Kahramanmaraş’taki iki depremin gücü ve verdiği hasarın boyutu açısından olağanüstü doğal afetler olduğu konusunda hemfikir olduklarını belirtti. Recep Tayyip Erdoğan, depremde hayatını kaybedenlerin sayısı 35 bin 418’e, yaralı sayısının ise 105 bini aştığına dikkati çekti.
Erdoğan, iki depremi bir kez daha ‘asrın felaketi’ olarak nitelendirdi. Dünyanın dört bir yanındaki uzmanların da aynı tanımı kullandığını ifade eden Cumhurbaşkanı, Türkiye ve halkının bu felaketten sonra yeniden ayağa kalkacağını ve geçmişte olduğu gibi bu acıları atlatacağını söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye’nin diğer 71 vilayetinden gelenlerle birlikte yaklaşık 250 bin kamu görevlimiz, deprem bölgesindeki çalışmalarda yer alıyor” diyerek, sözlerinin devamın ise “Deprem bölgesinde yıkılan binaların altında kalan son vatandaşımızı da oradan çıkarana dek çalışmalarımızı sürdüreceğiz” ifadelerini kullandı.
Aynı şekilde İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, arama kurtarma ekiplerinin ‘enkaz altında kalan son kişi bulunana kadar çalışmalarına hız kesmeden devam edeceğini’ belirtti. 15 Şubat’ta Kahramanmaraş’ta gazetecilerin sorularını yanıtlayan Soylu, “Hatay’ın Antakya ilçesindeki iki konuttan biri yıkık ya da yıkılması gerekiyor” diyerek, hasar tespitlerinin devam ettiğini söyledi. Soylu ayrıca, bina yapılırken kimin hata yaptığının ve inşasından sonra herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespit edileceğine dikkati çekti.

Yunanistan tarafından Türkiye için toplanan yardım (EPA)
Kurtarma ekipleri, geçen hafta pazartesi günü Kahramanmaraş’ta meydana gelen depremlerin vurduğu bölgelerde çalışmaları sırasında yeni mucizeler yaşanması umuduyla gece gündüz çalışmalarına devam ediyor. 7.7 ve 7.6 şiddetlerindeki iki depremin merkez üstü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri. İki deprem, Kahramanmaraş, Hatay, Osmaniye, Kilis, Adana, Adıyaman, Malatya, Şanlıurfa, Gaziantep ve Diyarbakır’dan da hissedildi.
AFAD, 15 Şubat sabahı merkezi Kahramanmaraş’ta olmak üzere Richter ölçeğine göre 4.7 büyüklüğünde bir artçı sarsıntı meydana geldiğini duyurdu.
Kahramanmaraş’ta arama kurtarma ekipleri, meydana gelen iki depremden 222 saat sonra 42 yaşındaki Melike İmamoğlu’nu enkazdan çıkarmayı başardı.
Ekipler, Adıyaman’ın Alitaş Mahallesi’nde de 45 yaşındaki Ramazan Yücel’i 207 saat sonra enkazın altından çıkarmayı başardı.
Kahramanmaraş’ta da kurtarma ekipleri, 35 yaşındaki Ayşegül Bayır’ı Hayrullah mahallesinde yıkılan evinin enkazından 205 saat sonra kurtardı.
Hatay’da arama kurtarma çalışmalarına katılan Avustralyalı arama kurtarma ekibinin lideri Grant Rice, Türkiye’deki felaketin ölçeğinin ‘inanılmaz’ olduğunu söyledi. Rice, depremin bölgede büyük hasara yol açtığına dikkat çekerek, Türk halkının dayanıklılığından etkilendiğini dile getirdi. Grant Rice, ayrıca “Bunu atlatmaları epey zaman alacak diye düşünüyorum” dedi.
AFAD ise diğer ülkelerden gelen arama kurtarma ekiplerinin sayısının 9 bin 456’ya ulaştığını açıkladı. AFAD ayrıca, deprem bölgesinde resmi ve gayri resmi çeşitli kurum ve kuruluşlardan toplam işçi sayısının 249 bin 89 kişi olduğuna dikkat çekti.
Öte yandan Türk askeri uçakları, çeşitli ülkeler tarafından İstanbul Atatürk Havalimanı’na gönderilen insani yardımları depremden etkilenen bölgelere ulaştırmaya devam ediyor.
Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, yıkıcı depremin ardından 100 ülkenin yardımda bulunduğunu açıkladı. Çavuşoğlu, Bosna ve Hersekli mevkidaşı Elmedin Dino Konakovic ile 15 Şubat’ta düzenlediği basın toplantısında 100 ülkenin yardımda bulunduğunu, 76 ülkenin de Türkiye’ye kurtarma ekipleri gönderdiğini belirtti. Dışişleri Bakanı ayrıca, 34 büyükelçiliğin deprem bölgelerinde destek ve yardımda bulunduğunu ve tüm devlet kurumlarının depremzedelerin barınması için çalıştığını ifade etti.
Ankara’da Ermeni mevkidaşı Ararat Mirzoyan ile görüşmesinin ardından düzenlenen ikinci basın toplantısında ise Bakan Mevlüt Çavuşoğlu, “Ermenistan, bu zor günümüzde insanımıza dostluk elini uzattı” derken, Mirzoyan ise “Barış inşa etme arzumuzu bir kez daha teyit etmek için bu zor zamanlarda Türkiye’deyim” ifadelerini kullandı.
Öte yandan Avrupa Birliği’nin (AB) Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Nikolaus Meyer-Landrut, “Hatay şehrinin ve diğer şehirlerin başına gelenler hayal bile edilemez” dedi. Arama kurtarma ekiplerinin Türk makamlarının talebi üzerine en başından beri seferber olduğunu ve kurtarma faaliyetlerine bin 650’den fazla kişinin katıldığını söyleyen Meyer-Landrut, afetin bundan sonraki aşamalarında da desteklerini sürdüreceklerini vurguladı.
Meyer-Landrut, “Kurtarma aşaması maalesef sona erdi. Şu an odak noktası barınak ve tıbbi yardım” diyerek, 12 Avrupa ülkesinin 50 bin kış çadırı, 100 bin battaniye ve 50 bin ısıtıcı sağladığına ve üye ülkelerin sahra hastaneleri kurmak için de çalıştığına dikkati çekti.
Nikolaus Meyer-Landrut, AB Acil Durum Müdahalesi Koordinasyon Merkezi (ERCC), çeşitli üyeler tarafından 2 bin çadır ve 8 bin yatağın sağlandığını belirtti. AB yetkilisi ayrıca, Avrupa Komisyonu’nun, depremden etkilenen insanların rehabilitasyonuna katkıda bulunmak için mart ayında Brüksel’de uluslararası bağışçılar için bir konferans düzenleyeceğini ve AB sivil koruma ekibinin de durumu değerlendirmek için sahada olduğunu dile getirdi.

Stoltenberg: Türkiye'deki depremler NATO’nun kurulmasından bu yana görülen en korkunç felaket
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Kahramanmaraş merkezli depremlerle ilgili, "Bu aslında bizim ittifakımızın topraklarında NATO'nun kurulmasından bu yana en ölümcül, en korkunç felakettir." nitelemesinde bulundu.
Anadolu Ajansı’nın (AA) haberine göre, Stoltenberg, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile yaptığı görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenledi.
Stoltenberg sıcak karşılama için Çavuşoğlu'na teşekkür ederek "İttifakımıza göstermiş olduğunuz güçlü şahsi taahhütten dolayı da teşekkür etmek istiyorum." dedi.
Deprem felaketi sonrasında Türkiye'ye ve Suriye'ye dayanışma mesajları vermek için Ankara'da bulunduğunu belirten Stoltenberg, "Bu aslında bizim ittifakımızın topraklarında NATO’nun kurulmasından bu yana en ölümcül, en korkunç felakettir. NATO adına en derin, en içten başsağlığı dileklerimi Türk halkına ve bu felakette hayatlarını kaybetmiş olan kişilerin ailelerine ve sevdiklerine iletmek istiyorum." diye konuştu.

"İhtiyacınız olduğu anda NATO, Türkiye ile birlikte bulunmaktadır"
Stoltenberg, Türkiye’deki ilk acil durum faaliyetlerini gerçekleştiren kişilerin cesaretlerini de alkışladığını dile getirerek "NATO bu anlamda Türkiye ile dayanışma içinde bulunduğunu göstermek için burada bulunuyor. Bu hafta Bakanlar Komitesi toplantımızda bir saygı duruşunda bulunduk. İhtiyacınız olduğu anda NATO Türkiye ile birlikte bulunmaktadır." mesajını verdi.
Depremin ertesi günü NATO Acil Durum Koordinasyon Merkezi'nin bütün NATO müttefiklerine Türkiye'nin bu konudaki taleplerini ilettiğini hatırlatan Stoltenberg, bu aşamadan itibaren binlerce yardım ve acil arama kurtarma ekibinin farklı ülkelerce Türkiye'ye gönderildiğini ifade etti.
Stoltenberg, Türkiye'ye gelen arama kurtarma ekipleri içerisinde itfaiyeciler, tıbbi uzmanların da bulunduğuna işaret ederek şunları kaydetti:
"NATO müttefikleri desteklerini vermeye devam ediyor. Hollanda'dan, Norveç'ten, Birleşik Krallık'tan ve ABD'den sağlanan askeri uçaklar gece gündüz buradaki alana uluslararası yardımları iletmek için çalışıyor. Tabii ki tıbbi anlamda arama çalışmalarına oradan aktarılması gereken yaralılara yardımcı oluyorlar. Yine Arnavutluk, Kanada, Almanya birçok farklı finansal ve farklı yardım yöntemlerini kullanarak destek vermeye devam ediyor. Tabii ki NATO'nun bütün ülkelerinde vatandaşlarımız milyonlarca avroyu Türkiye'ye aktarmak için bağış kampanyaları düzenliyor. Bütün bunlar dayanışmamızın bir sembolü."
Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından Finlandiya ve İsveç'in gösterdiği dayanışmanın çok önemli olduğunu belirten Stoltenberg, İsveç'in martta uluslararası bir bağışçılar konferansı düzenleyeceğini söyledi.
Stoltenberg, bu konferansta odaklanılacak noktanın bölgenin yeniden yapılandırılması ve desteklenmesi olduğunu vurguladı. Bu bağlamda NATO'nun da yerinden edilmiş binlerce kişiyi ağırlamak için konaklama ve barınma imkanı sağlamaya çalıştığını aktaran Stoltenberg, binlerce çadırın Türkiye'ye aktarılması için stratejik nakliye kapasitesini de aktive ettiklerini dile getirdi.
Bütün bunların hayatların kurtarılmasına yardımcı olacağına işaret eden Stoltenberg, NATO'nun Türk yetkili mercileriyle sahada çalışan bir ekibi olduğunu ve bu iki ekibin omuz omuza çalışmaya devam ettiğini vurguladı.
Stoltenberg, günün ilerleyen saatlerinde bu çalışmalara destek veren bazı kişileri alanda ziyaret edeceğini bildirerek onlara gösterdikleri profesyonellik ve adanmışlıkları için teşekkür etmek istediğinin altını çizdi.
Çavuşoğlu'na kendisini ağırladığı için teşekkür eden Stoltenberg, "Zaman, müttefiklerin yan yana durma zamanı, müttefiklerin Türkiye'yi güçlü bir şekilde dayanışmayla destekleme zamanı." dedi.

"İsveç ve Finlandiya'nın başvurusunun onaylanma zamanı geldi"
Stoltenberg, Finlandiya ve İsveç'in NATO üyeliği hakkındaki soru üzerine, kendi pozisyonunun iki ülkenin de başvurusunun onaylanma zamanının geldiği şeklinde olduğunu söyledi.
Her iki ülkenin de Madrid Zirvesi'nde imzalanan Üçlü Muhtıra'dan bu yana son derece önemli adımlar attığına dikkati çeken Stoltenberg, şöyle devam etti:
"Silah ihracatıyla ilgili kısıtlamaları kaldırdılar. Terörizmle ilgili işbirliği konusunda daha fazla adım attılar. Bu konudaki taahhütlerini gösterdiler. İsveç, aynı zamanda anayasasını değiştiriyor ve Türkiye'yle ilgili yaptığı çalışmalarda bir daimi mekanizmayı kurup Türkiye'yle terörizmle mücadele konusunda bu daimi mekanizmanın çalışacağını ifade ediyor."
Stoltenberg, bu anlamda hem İsveç'in hem Finlandiya'nın başvurusuyla ilgili onaylama zamanının geldiğini düşündüğünü vurguladı.
Türkiye'nin de son derece meşru güvenlik endişeleri olduğunu bildiğine işaret eden Stoltenberg, hiçbir müttefikin de bu ihtiyaçları göz ardı ettiğini düşünmediğini belirtti.
Stoltenberg, bu nedenle 3'lü mutabakat zaptının önemli bir boyutunun terörizmle ilgili olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bu anlamda NATO için terörizmle mücadele en önemli konulardan bir tanesi. Bir taraftan Vilnius Zirvesi'ne hazırlanıyoruz. Bununla ilgili NATO gündeminde terörizm, önemli maddelerden birini oluşturacak. Aynı zamanda ittifakın içerisine İsveç ve Finlandiya'nın da dahil olması durumunda uluslararası terörizmle mücadele etme kapasitemizin artacağına inanıyorum."

"Bir kutsal kitabın yakılması utanç verici bir fiil"
İsveç ve Finlandiya'nın üyelik başvurusunun birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı onaylanması konusunda da Stoltenberg, her ikisinin de şu aşamada onaylanabileceğini düşündüğünü dile getirdi.
Stoltenberg, iki ülkenin üyelik başvurusunda temel konunun birlikte onaylanıp onaylanmamaları değil mümkün olduğunca kısa sürede İsveç ve Finlandiya'nın üye olması olduğunu belirtti.
İsveç'te Kur'an-ı Kerim'in yakılmasına ilişkin Stoltenberg, bu olayın Türkiye'de çok büyük ve güçlü reaksiyonlar ortaya çıkardığını ve bu acıyı anlayıp paylaştığını ifade etti.
Stoltenberg, "Bir kutsal kitabın yakılmasının utanç verici bir fiil olduğunu düşünüyorum. Bu çerçevede Türkiye ve dünyadaki Müslümanların duygularını anlıyorum. Bu nedenle de çok güçlü bir biçimde, şiddetle bu fiili kınadım." diye konuştu.
İsveç'in buna benzer fiilleri engellemesinin de önemli olduğunu belirten Stoltenberg, İsveç hükümeti ve İsveç Başbakanı Ulf Kristersson'ın da bu fiilleri net biçimde kınamasının olumlu olduğunu söyledi.
Stoltenberg, utanç verici, gayriahlaki ve provokatif olabilen bütün fiillerin gayrihukuki olmadığını belirterek şöyle devam etti:
"Ancak net biçimde burada konum ortaya koymak, İsveç hükümetinin de gördüğümüz şekilde atmış olduğu adımların pozisyonunu netleştirdiğine inanıyorum. Bu nedenle İsveç ve Finlandiya'nın politikalarının, Türkiye'nin endişelerini anlayan ve aynı zamanda bunları tanıyan adımlar olduğunu düşünüyorum. Bu açıdan da bu iki ülkenin adaylık başvurusunun onaylanmasının zamanının geldiğini düşünüyorum."
İsveç ve Finlandiya'nın adaylık başvurusunun Türkiye'nin kararı olacağını vurgulayan Stoltenberg, "Türk hükümeti ve parlamentosu, bu onay konusuna karar verecektir. Bu, kendi içerisinde Türkiye'nin kararıdır çünkü bu aşamada Türkiye, bu katılım belgelerinin onaylanıp onaylanmayacağına kendisi karar verecektir." dedi.
Erdoğan, Şubat ayı başlarında İsveç’in sunduğu talebe ‘İsveç Hükümeti tarafından engellenmeyen Kur’an-ı Kerim yakma eylemlerinin yanı sıra, Terör örgütü Kürdistan İşçi Partisi (PKK) yandaşlarının protestoları’ nedeniyle kapıları kapatırken, Türk parlamentosunun Finlandiya’nın üyeliğini onaylayabileceğini açıklamıştı.

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

ABD güçleri bir ay içinde Suriye’den tamamen çekilecek

TT
TT

ABD güçleri bir ay içinde Suriye’den tamamen çekilecek

ABD güçleri bir ay içinde Suriye’den tamamen çekilecek

ABD’nin DEAŞ’la Mücadele Uluslararası Koalisyonu’na (DMUK) liderlik eden güçlerinin, DEAŞ’a karşı yürütülen operasyon kapsamında Suriye’den tamamen çekilmeyi planladığı bildirildi. Konuya ilişkin bilgi veren bir Suriye hükümet yetkilisi, bir Kürt kaynağı ve bir diplomatik kaynak, çekilmenin bir ay içinde tamamlanacağını belirtti. Bu açıklama, ülkenin kuzeydoğusundaki bir üssün boşaltılmaya başlanmasıyla eş zamanlı olarak geldi.

Adı açıklanmayan Suriye hükümet yetkilisi, “Bir ay içinde Suriye’den çekilecekler ve sahadaki hiçbir üslerinde askeri varlık bırakmayacaklar” dedi.

Kürt kaynak da aynı zaman çizelgesini doğrularken, diplomatik kaynak ise çekilmenin 20 gün içinde tamamlanabileceğini belirtti ve Washington’ın Suriye’de hiçbir askeri üs bırakmayacağını vurguladı.

ABD, 2014 yılında DEAŞ’ın Suriye ve Irak’ta geniş topraklar ele geçirmesinin ardından bu örgüte karşı kurulan DMUK çerçevesinde her iki ülkede de asker bulundurmuştu. Örgüt, 2019’a kadar kademeli olarak bu bölgelerden çıkarılmıştı.

Kürt kaynak, ABD’nin bugün Suriye’nin kuzeydoğusundaki ana üsten çekilmeye başladığını ve önceki iki üssü de iki hafta içinde boşalttığını belirtti.

İsminin açıklanmasını istemeyen kaynak, “Haseke’deki DMUK güçlerinin merkezi üssünden askeri ve lojistik araçların Irak yönüne çekilmesi süreci devam ediyor. ABD’nin Suriye’den çekilmesi bir ay içinde tamamlanacak” dedi.

dcfvgthy
Suriye’nin Kamışlı kentinde ABD ordusu devriyesi (Arşiv – Reuters)

ABD ordusu, bu ayın ortasında Suriye’deki stratejik bir üsten tamamen çekildiğini ve üssü Suriye güçlerine devrettiğini açıkladı. Bu gelişme, iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlenmesine işaret eden en son adım olarak değerlendiriliyor ve daha geniş çaplı bir Amerikan çekilmesine zemin hazırlayabilir. Şarku’l Avsat’ın Wall Street Journal’dan aktardığına göre ABD güçleri, Suriye’deki kalan tüm üslerden önümüzdeki iki ay içinde çekilmiş olacak.

Haseke yolunda

Fransız muhabirlerinin aktardığına göre, Kürt güçlerinin son kalesi olan Haseke ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ni bağlayan uluslararası yolda bugün onlarca ağır kamyon görüldü. Kamyonlar, zırhlı araçlar ve önceden inşa edilmiş barınaklarla doluydu ve ABD askerî araçları ve helikopterler eşlik ediyordu.

Kürt kaynak, Amerikan hareketleri, “Haseke’deki DMUK güçlerinin merkezi üssünden askeri ve lojistik araçların Irak yönüne çekilme süreci devam ediyor” cümlesiyle aktardı.

fgthy
ABD, Suriye’deki Kasrak Üssü’nden çekilmeye başladı. (AFP)

Kaynağa göre önümüzdeki günlerde, kuzey ve doğu Suriye’deki iki kalan üsten askeri ve lojistik malzeme, radar sistemleri ve füzelerden oluşan ardışık konvoylar taşınacak. DMUK güçleri, askerlerin çoğunu hava yoluyla çekerken, kara birlikleri konvoylara eşlik edecek.

Hava müdahalesi

Son iki hafta içinde ABD, Tanf Üssü’den ve kuzeydoğudaki eş-Şeddadi yakınlarındaki bir diğer üsten ardışık olarak çekildi. Bu ikinci üs, Kürt güçlerinin DEAŞ mensuplarını tuttuğu bir cezaevine ev sahipliği yapıyordu; geçen ay bölgeye Suriye hükümet güçleri ilerlemişti.

DMUK, bu üsleri DEAŞ’a karşı savaşmak ve son yıllarda örgüte yönelik ağır hava saldırıları düzenlemek için kullanmıştı.

ABD, zaman zaman Suriye’de örgüte ait hedefleri vurduğunu açıklarken, Suriye makamları da aralıklı olarak örgüte bağlı hücrelere karşı güvenlik operasyonları yürütüyor.

Diplomatik kaynak, hem Şam hem Washington’la yakın ilişkisi bulunan ülkesinin bilgisine dayanarak, ABD’nin bölgedeki üslerinden havadan Suriye’ye müdahale edebileceğini, yani DEAŞ’a karşı potansiyel operasyonlar gerçekleştirebileceğini belirtti. Bu açıklama, örgütün iki yıl aradan sonra cumartesi günü yayımladığı ses kaydında hükümet güçleriyle çatışmaya çağrılmasıyla bağlantılı görülüyor.

DEAŞ halen uyuyan hücreler aracılığıyla hareket ediyor ve ara sıra saldırılar düzenliyor; son olarak hükümet güçlerine karşı bir saldırı gerçekleştirdi.

Ocak ayında ise Suriye ordusu, uzun yıllar örgüte karşı sert mücadele veren ve on binlerce militan ile ailelerini kamplar ve gözaltı merkezlerinde tutan Kürt güçlerinin kontrolündeki bölgelere ilerledi.

erg
Bir Amerikan kamyonu, Suriye’nin kuzeydoğusundaki Haseke vilayetinin Kamışlı kenti dışındaki bir otoyolda konvoy halinde ilerliyor. (AFP)

Bu ay içinde Washington, örgüte bağlı olduğu şüphesi bulunan 5 bin 700’den fazla tutukluyu kara yoluyla Irak’a naklettiğini açıkladı.

Aynı dönemde, el-Hol Kampı’nda bulunan ve örgüt üyelerinin ailelerini barındıran kamp, neredeyse tamamen boşaltıldı. Çoğu sakin bilinmeyen bir yere gitmişken, geride kalanlar Suriye’nin kuzeyindeki Halep kontrolündeki başka bir kampa nakledildi.

ABD, Ortadoğu’daki askeri varlığını güçlendirdi ve artan İran gerilimi nedeniyle bölgede iki uçak gemisi ve eşlik eden savaş gemilerini konuşlandırdı. Tahran ise olası herhangi bir saldırıya, bölgede Amerikan askeri hedeflerini vurarak yanıt vereceğini açıkladı.

DÜNYA

Savaşın üzerinden dört yıl geçti... Ukrayna ve Rusya haritaları nasıl değişti?

Rus bombardımanının Kiev’in geniş bölgelerinde elektrik kesintisine yol açmasının ardından sıcak yemek almak için sıraya giren Ukraynalılar, 30 Ocak 2026 (AP)
Rus bombardımanının Kiev’in geniş bölgelerinde elektrik kesintisine yol açmasının ardından sıcak yemek almak için sıraya giren Ukraynalılar, 30 Ocak 2026 (AP)
TT
TT

Savaşın üzerinden dört yıl geçti... Ukrayna ve Rusya haritaları nasıl değişti?

Rus bombardımanının Kiev’in geniş bölgelerinde elektrik kesintisine yol açmasının ardından sıcak yemek almak için sıraya giren Ukraynalılar, 30 Ocak 2026 (AP)
Rus bombardımanının Kiev’in geniş bölgelerinde elektrik kesintisine yol açmasının ardından sıcak yemek almak için sıraya giren Ukraynalılar, 30 Ocak 2026 (AP)

Rusya ile Ukrayna arasında kapsamlı savaşın başlamasının dördüncü yılına girilirken, ortaya çıkan bilanço her açıdan yıkıcı görünüyor. Bu ağır tablo yalnızca çatışmanın iki doğrudan tarafını değil, çevre bölgeyi ve hatta İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana açık bir askeri çatışmanın en ağır sonuçlarına maruz kalan tüm dünyayı etkiledi.

24 Şubat 2022 sabahının erken saatlerinde Rus tanklarının sınırı geçerek yoğun hava desteği eşliğinde Kiev ve diğer büyük şehirlere doğru ilerlemesiyle birlikte, Kremlin’in kararını netleştirdiği anlaşıldı. Savaşın, resmi adıyla ‘özel askeri operasyonun’ kısa sürecek bir harekât olacağı, Rus bayraklarının kısa sürede Kiev’deki parlamento binası ve Başkanlık Sarayı üzerinde dalgalanacağı varsayılıyordu. O dönemde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e sunulan raporlarda, Ukraynalıların Rus ordusunu çiçeklerle karşılayacağı ve Vladimir Zelenskiy liderliğindeki ‘Nazi hükümetinin’ hızla devrileceği, Avrupa ile dünyanın yeni bir fiili durumla karşı karşıya kalacağı öngörülmüştü.

Ancak çok cepheli ve geniş çaplı sürpriz saldırı, kısa sürede Kremlin’in aceleci hedeflerinin tersine döndü. Ukrayna’nın hızla toparlandığı ve ‘yıldırım harekâtı’ olarak planlanan operasyonu, Avrupa’nın son on yıllarda gördüğü en uzun ve en yıkıcı savaşa dönüştüren güçlü bir direniş başlattığı görüldü.

Diplomatik tıkanıklığın sürdüğü ve mekik diplomasisine rağmen sonuç alınamadığı bir ortamda çatışma beşinci yılına girerken, ABD Başkanı Donald Trump’ın tarafları zorlu ve karmaşık bir barış sürecine zorlamak için tüm ağırlığını koymasına rağmen kalıcı bir çözüm sağlanamadı. Taraflar için ağır şartlara bağlı bu süreçte savaşın yüksek bedeli yeni dengeler yarattı, birçok aktörün önceliklerini değiştirdi. En büyük kaybı yaşayan Ukrayna’nın yanı sıra derin biçimde bölünmüş ve ABD’nin güvenlik şemsiyesini kaybetme korkusunu güçlü şekilde hisseden Avrupa da bu yeni tablonun başlıca tarafları arasında yer alıyor.

Ağır bedel

ABD merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından yayımlanan güncel bir araştırmaya göre, Ukrayna’daki savaş Rus ve Ukraynalı askerler arasında ölü, yaralı ve kayıp olmak üzere yaklaşık iki milyon askeri kayba yol açtı. Moskova kayıplarını açıklamaktan kaçınsa da CSIS Rusya’nın savaşın başlangıcından bu yana 325 bin asker kaybettiğini, toplam kayıplarının ise ölü, yaralı ve kayıplar dahil 1 milyon 200 bine ulaştığını bildirdi. Moskova ise söz konusu rakamların gerçeği yansıtmadığını ve abartılı olduğunu savundu. Araştırmada, ‘İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana hiçbir büyük gücün herhangi bir savaşta bu ölçekte ölü ve yaralı vermediği’ vurgulanırken, Rus kuvvetlerinin sahada yavaş fakat istikrarlı bir ilerleme kaydettiği ifade edildi.

Kiev de ağır bir bedel ödedi. Araştırmaya göre Şubat 2022 ile Aralık 2025 arasında Ukrayna’nın toplam askeri kayıpları 500 bin ile 600 bin arasında gerçekleşti; bunların 100 bin ila 140 bini hayatını kaybetti.

Ancak Ukrayna’nın kayıpları yalnızca insan gücüyle sınırlı değil. Kiev, nüfus büyüklüğü, seferberlik kapasitesi ve cepheye yeni asker sevkiyatı açısından Rusya ile arasındaki belirgin fark nedeniyle ciddi bir krizle karşı karşıya. Taraflar arasındaki insan kaynağı oranının yaklaşık üçe bir olduğu belirtiliyor. Savaşın doğrudan sonuçları arasında Rusya’nın Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20’sini kontrol altına alması ve milyonlarca Ukraynalının yerinden edilmesi yer alıyor. Çatışma aynı zamanda küresel gıda krizlerine, Rusya’ya yönelik benzeri görülmemiş Batı yaptırımlarına, geniş çaplı altyapı yıkımına ve Avrupa’da köklü bir jeopolitik dönüşüme yol açtı.

fvrgthy
Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için Washington öncülüğünde Cenevre’de Ukrayna ve Rusya arasında yapılan görüşmelerden, 17 Şubat 2026 (Reuters)

Sahadaki askeri tabloya gelince; Rusya, Ukrayna’nın doğu ve güneyindeki geniş bölgelerde fiili kontrol sağlamış durumda. Kırım Yarımadası ve 2014’ten bu yana Rusya’nın denetimine geçen alanlar da hesaba katıldığında, Moskova’nın kontrolündeki toprakların Ukrayna yüzölçümünün yaklaşık yüzde 27’sine ulaştığı belirtiliyor. Savaş, 15 ila 30 milyon Ukraynalının ülke içinde ve dışında yerinden edilmesine yol açarak büyük bir mülteci dalgası yarattı.

Ekonomik ve altyapısal yıkım da ağır oldu. Yıllar süren çatışmalar, Mariupol gibi şehirlerde neredeyse tam bir yıkıma neden olurken, enerji santralleri ve elektrik altyapısı geniş çapta hedef alındı.

Küresel düzeyde ise savaş; enerji ve gıda krizlerini tetikledi, yakıt fiyatlarını yükseltti ve Rusya ile Belarus’a yönelik ağır uluslararası yaptırımların devreye sokulmasına yol açtı.

Hukuki cephede, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) savaş suçlarına ilişkin soruşturmalar başlattı ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dahil bazı Rus yetkililer hakkında tutuklama kararları çıkardı.

Jeopolitik dengeler de köklü biçimde değişti. NATO, Finlandiya ve İsveç’in katılımıyla genişlerken, Ukrayna’nın Batı’dan aldığı askeri desteğe bağımlılığı arttı. Moskova ise Çin ve Kuzey Kore gibi ülkelerle ittifaklarını güçlendirme yönünde adımlar attı.

Avrupa kaybediyor

Bu askeri karşılaşmanın birincil kaybedeninin Ukrayna olduğu konusunda kuşku yok. Kiev yönetimi, savaşı durdurabilmek için egemenliğe ilişkin tavizler vermek zorunda kalabileceği bir tabloyla karşı karşıya. İkinci büyük kaybeden ise Avrupa olarak öne çıkıyor. Kıta, güç dengelerinin sınandığı bir sahaya dönüşürken, ülkeleri ya mali destekle ayakta tutulması gereken geleneksel bir ittifaka bağlı kalmak ya da kapsamlı saldırısını durdurması için geleneksel rakibine bir tür ‘teselli ödülü’ sunmak arasında zor bir tercihle karşı karşıya.

Bu gerilimli denklemde Avrupa son derece hassas bir konumda bulunuyor. Güvenliğini sağlamak için Washington’a ihtiyaç duyan kıta, savaşın maliyetini tek başına üstlenebilecek kapasiteye de sahip değil. Bu nedenle Avrupa ülkeleri, Rusya’yı doğrudan provoke etmeden savunma şemsiyesine öncelik veren yeni bir öncelikler hiyerarşisi oluşturmak ve dış ilişkiler ağını yeniden yapılandırmak zorunda kalıyor.

Ekonomist ve siyaset analisti Wolfgang Münchau ise Avrupa liderlerinin jeopolitik kırılganlıklarını kavrayamamakla ağır bir hata yaptıklarını savunuyor. Münchau’ya göre bu durum nihayetinde Moskova’nın işine yaradı; zira beklenenin aksine Rusya zayıflamak yerine konumunu güçlendirdi, Batı ise modası geçmiş bir bakış açısına saplanıp kaldı.

gthy
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı Donald Trump, 28 Haziran 2019 tarihinde Japonya’nın Osaka kentinde düzenlenen G20 liderler zirvesi kapsamında düzenlenen ikili görüşmede konuşuyorlar. (Reuters)

Münchau’ya göre Avrupa’daki yönetici siyasi elitler hesaplamalarında ciddi bir yanılgıya düştü. Kıtanın jeopolitik güç merkezinin uzun süredir Avrupa dışına kaydığı yönündeki açık gerçeği kabul etmeyi reddettiler.

Münchau, mevcut tablo ile Birinci Dünya Savaşı’nın başlangıcı arasında benzerlik kuruyor. O dönemde de savaşın birkaç ay içinde sona ereceği yönünde yaygın bir yanılsama bulunduğunu hatırlatıyor. Münchau’ya göre bugün Batı’daki beklentiler de gerçeklikten uzak. Münchau, Rusya’nın kesin yenilgiye uğratılması ve Ukrayna’daki savaşın süresiz biçimde sürdürülebileceği yönündeki yaklaşımı gerçekçi bulmuyor.

Kremlin, güçlü bir konumdan müzakere ediyor

Öte yandan Kremlin, savaşın beklentilerin ötesinde uzamasına ve Rusya’nın kapasitesinin ciddi biçimde tüketilmesine rağmen, müzakere masasında şartlarında ısrar eden daha rahat bir konumda görünüyor. Moskova, kaybederse bunun Başkan Vladimir Putin’in itibarına, liderliğine ve tek taraflı olarak ilhak ettiği Ukrayna topraklarının ‘sonsuz Rus toprağı’ olarak kalacağı vaadine zarar vereceğinin farkında. Kremlin ayrıca, Rusya’ya ‘stratejik bir yenilgi’ yaşatıp yeniden geri çekilmeye zorlamak girişiminin başarısız olduğunu düşünerek özgüvenini artırmış durumda.

dcfrgt
13 Şubat’ta Münih Güvenlik Konferansı’nın oturum aralarında Almanya Savunma Bakanı ile bir araya gelen Vladimir Zelenskiy (AFP)

Kremlin’in, ikili kutuplu dünya düzeninin çöküşü, tek kutupluluğun kırılması ve güç kaynaklarının çok merkezli bir coğrafi dağılımla yeniden şekillenmeye başlaması nedeniyle, Batı’nın uyguladığı ‘izolasyon’ politikalarının başarısızlığı konusunda da güven kazandığı görülüyor.

Araştırmalar, Moskova’nın ekonomik ambargoların artık geçmişin bir kalıntısı olduğuna ikna olduğunu gösteriyor. Uluslararası piyasalarda yaşanan dönüşümler ve ideolojik farklılıkların azalması, Batı’nın koşullarını dayatma ve tercihlerini zorla kabul ettirme gerekçelerini zayıflatmış durumda.

gthy
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Kiev’de çekilmiş arşiv fotoğrafı, 3 Şubat (AFP)

Analistler, Batı’nın en büyük hatalarından birinin Rusya’yı tamamen izole edebileceğine inanması olduğunu vurguluyor. 19 yaptırım paketi uygulanmasına ve Rusya’nın iflas edebileceği beklentilerine rağmen, Moskova’nın ekonomisi yalnızca ayakta kalmakla kalmadı, aynı zamanda kayda değer bir büyüme gösterdi.

Uzmanlara göre Rusya’nın direncinin nedenlerinden biri, Batı’nın ekonomik gücünü dolar cinsinden yanlış değerlendirmesi. Satın alma gücü paritesine göre hesaplandığında, Rusya fiilen Almanya’yı silah üretme kapasitesi açısından geride bırakıyor.

rfegvtrg
ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 15 Ağustos 2025 tarihinde gerçekleşen Alaska Zirvesi sırasında (AFP)

Araştırmalar, ‘Rusya’nın tank ve füzeleri üretmek için dolar veya euroya ihtiyaç duymadığını’ ortaya koyuyor. Uygulanan kısıtlamalara ve karşılaşılan ciddi zorluklara rağmen Moskova, askeri sanayi sisteminin kapasitesini yaklaşık üç katına çıkarmayı başardı; bazı silah ve teknoloji modellerinde bu oran 10 katı aşıyor. Ayrıca Rusya, genel olarak modern silahlar ve çok amaçlı insansız hava araçları (İHA) gibi akıllı teknolojilerde Ukrayna ve Batı’nın üstünlüğünü kapatmayı da başardı.

Her durumda, tahminler Kremlin’in savaşın beşinci yılına girerken müzakere masasında, Ukrayna ve Avrupa’nın durumunun aksine, yıpratıcı bir savaşta daha kararlı bir şekilde yer almaya hazır olduğunu gösteriyor.

Yeni haritalar

Rusya’nın baskı kozlarındaki en belirgin unsur, savaşın dördüncü yılına girilirken sahadaki gerçeklikteki köklü değişim oldu. Bu değişim, özellikle ABD Başkanı’nın yeni dönemde Beyaz Saray’a gelmesi ve ‘savaşı 24 saatte bitirme’ sloganını öne çıkarmasıyla dikkat çekti. Moskova, sahada tamamen yeni bir durumu kalıcı hale getirerek, müzakere için çok daha geniş manevra alanları ve Kremlin açısından oldukça kazançlı pazarlık imkânları yaratmayı başardı.

Bu bağlamda, Alaska’da Başkan Vladimir Putin ile Donald Trump arasında yapılan zirvede gündeme gelen ‘toprak değişimi’ teklifi, baştan itibaren Rusya tarafından onaylandı. Söz konusu kavram başta belirsiz ve riskli bir içerik taşısa da Moskova tarafından kabul gördü.

Teklifin dili, Kiev ve Avrupa başkentleriyle yapılan müzakere turlarında biraz değişime uğrasa da özünde aynı kaldı: Washington, Ukrayna’nın büyük bir kısmından taviz vermesi karşılığında barış sağlanması gerektiğini kabul ediyordu.

derfgt
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 22 Ocak’ta ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ı kabul etti. (EPA)

Moskova, kontrolündeki bazı Ukrayna topraklarından çekilmeyi öngören bir ‘takas’ stratejisine hazır görünüyor; karşılığında, Ukrayna’nın Moskova tarafından 2014 ve 2023 yıllarında tek taraflı olarak ilhak edilen topraklardan tamamen çekilmesi talep ediliyor.

Anlam açık: Ukrayna, coğrafyasının geri kalanını korurken, Moskova’nın Harkiv ve Sumi çevresi ile Donetsk ve Luhansk civarındaki kendi toprakları olarak görmediği bölgelerden çekilmesini sağlamalı; karşılığında ise ilhak edilen bölgelerle ilgili geride kalan meseleler tamamen kapatılacak.

Mart 2024’ten yaz sonuna kadar süren ABD arabuluculuğu döneminde dünya bu ‘arabuluculukla’ meşgulken, Rus kuvvetleri sahada yavaş ama istikrarlı ilerleme kaydetti; adeta önündeki her şeyi dümdüz eden bir silindir gibi hareket etti. Rusya, zamanı etkili biçimde kullanarak stratejisini tamamen düşmanı yok etmeye değil, uzun vadede zayıflatmaya ve yıpratmaya dayandırdı. Zira Ukrayna’yı tamamen yenmek, yüz binlerce hatta bir milyon yeni asker seferberliği ve sanayinin tamamen savaş moduna geçirilmesini gerektiriyordu. Buna karşılık Moskova, Ukrayna’yı kademeli olarak yıpratma ve sahadaki kontrol alanını aşamalı olarak genişletme yolunu seçti. Bu süreç, Rus ekonomisi ve toplumu üzerinde ciddi içsel yansımalar yaratmadı. Bu strateji doğrultusunda, Mart-Ağustos 2024 arasında Rusya, 149 yerleşim birimi ve kasaba dahil olmak üzere 3 bin 500 kilometrekareden fazla alan üzerinde tam kontrol sağladı.

dfvgth
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin Devrimi’nin zaferinin 80. yıldönümünde Pekin’de Putin ile bir araya geldi, 3 Eylül 2025. (EPA)

Şu anda Rus ordusu, Luhansk’ın yüzde 99,7’si, Donetsk’in yüzde 79’u, Zaporijya’nın yüzde 74’ü ve Herson’in yüzde 76’sı üzerinde kontrol sağladı.

Bu dört bölge, Moskova tarafından daha önce ilhak edilmiş ve herhangi bir barış anlaşmasında bırakılmaları düşünülmüyor. Ancak burada, Moskova’nın önemli bazı ‘tavizler’ verebileceği de belirtiliyor. Bu kapsamda, Ukrayna’nın hâlâ kontrolünde olduğu Herson ve Zaporijya bölgelerinden çekilme fikrinden kısmen vazgeçilmesi karşılığında, bu iki bölgede mevcut temas hatlarının korunması söz konusu olabiliyor. Son Cenevre müzakere turunda, Zaporijya Nükleer Santrali’nin durumu gündeme gelerek bu alandaki ilerlemeye işaret etti.

Her durumda, Rusya’nın askeri genişlemesinin önemi, olası bir barış görüşmesinin mevcut sınırda kalıcı bir ateşkesi varsaymasıyla ortaya çıkıyor. Bu durum, Vladimir Putin’e, yeni kazanımlarını maksimum düzeyde genişletme ve söz konusu bölgelerden vazgeçmeme imkânı sağladı.

tgrh56
Kiev’de, Rusya ile savaşta ölen askerlerin anıtının önünden geçen iki kişi, 2 Şubat (AFP)

Buna ek olarak Moskova bu dönemde iki tampon bölge oluşturdu: biri güneyde Dnipropetrovsk’ta, diğeri ise doğuda Sumi ve Harkiv sınırı boyunca. Böylece Moskova, kontrolündeki bölgelerden onlarca kilometre uzaklıkta olası ateş kaynaklarını uzaklaştırmış oldu. Bu durum, Ukrayna’nın derinlikteki Rus hedeflerini İHA’larla vurma ihtiyacını artırsa da, şu ana kadar temas hatlarını önemli ölçüde etkilemiş değil.

Bu nedenle, toprak müzakereleri konusunda Ukrayna önünde ek zorluklar ortaya çıktı. Rusya’nın yorumuna göre artık pazarlık yapılacak bir alan kalmadı. Ancak, Ukrayna’nın tarafsızlığı, ordusunun güçsüzleştirilmesi ve olası müzakerelerde arabulucu olarak görev alabilecek yabancı güçlerin ülkeye girişinin engellenmesi hâlâ gündemdeki kritik konular arasında yer alıyor.

DÜNYA

Fransa-Almanya ilişkilerinin geleceği ve Avrupa liderliği mücadelesi

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Belçika'daki Alden Biesen Kalesi'nde düzenlenen gayri resmi Avrupa zirvesinde, 12 Şubat (AFP)
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Belçika'daki Alden Biesen Kalesi'nde düzenlenen gayri resmi Avrupa zirvesinde, 12 Şubat (AFP)
TT
TT

Fransa-Almanya ilişkilerinin geleceği ve Avrupa liderliği mücadelesi

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Belçika'daki Alden Biesen Kalesi'nde düzenlenen gayri resmi Avrupa zirvesinde, 12 Şubat (AFP)
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Belçika'daki Alden Biesen Kalesi'nde düzenlenen gayri resmi Avrupa zirvesinde, 12 Şubat (AFP)

Hattar Ebu Diyab

Avrupa güvenliği ile ilgili endişeler ve transatlantik ilişkilerdeki temkinlilik, “uluslararası düzenin sarsıldığı” bir dönemde 62. Münih Güvenlik Konferansı'na damgasını vurdu. Bu forumun önemli bir yönü, Fransa ve Almanya'nın Avrupa ile ilgili vizyonlarını sunmalarıydı; bu, Berlin ve Paris'in 1960'lardan beri ortak Avrupa eyleminin ve başarılarının başlıca itici güçleri olması nedeniyle önemli.

Ancak, Şansölye Angela Merkel'in görev süresinin sona ermesinden bu yana en büyük iki Avrupa gücü arasındaki birikmiş anlaşmazlıklar, Avrupa Birliği'nin (AB) performansına ve ortak politikaların geliştirilmesine gölge düşürdü. Şüphesiz ki Avrupa liderliği ve Avrupa karar alma süreçlerindeki örtük rekabet, Fransa-Almanya iş birliğini engelliyor. Dahası, Donald Trump ve Vladimir Putin döneminde iki taraf arasındaki çelişkiler daha da karmaşık hale geliyor. Öte yandan, yaşlı kıtanın karşı karşıya olduğu meydan okumalar, Fransa-Almanya ilişkilerinin yeniden düzenlenmesini, Avrupa'nın çağdaş tarihin bu kritik anında eksik kutup haline gelmesini önlemek için ortak bir Avrupa yaklaşımının geliştirilmesini gerektiriyor. Küresel düzen artık güç dengesini koruyamıyor ve ekonomik ve teknolojik savaş yoğunlaşarak küresel nüfuzun yeni bir dağılımına zemin hazırlıyor.

Fransa-Almanya ayrılığı

“Stratejik kaos” ve uluslararası düzenin yeniden şekillenmesi bağlamında, Avrupa'nın marjinalleşmesi yeni bir hipotez gibi görünüyor; özellikle de Avrupa'nın gelişimine ilişkin vizyon konusunda iki ana itici güç olan Fransa ve Almanya arasındaki anlaşmazlık nedeniyle henüz jeopolitik bir kutbun şekillenmediği göz önüne alındığında.

Son istatistikler, Avrupa Birliği'nin 2024 yılında uluslararası mal ve hizmet ticaretinin yaklaşık yüzde 16'sını oluşturarak, dünyanın önde gelen ticaret gücü olduğunu gösteriyor. Bu, 450 milyon insanı kapsayan Ortak Pazar'ın ağırlığı ve Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand ile Almanya Şansölyesi Helmut Kohl'ün o dönemdeki çabaları sayesinde tek para birimine geçiş olmasaydı mümkün olmazdı. Yani o dönemde Fransız-Alman ortaklığı Avrupa için itici bir güç olmuştu; bu ortaklık, Angela Merkel ve Emmanuel Macron'un çabaları sayesinde Kovid-19 pandemisinin ardından verilen büyük kredinin onaylanması sırasında da tekrarlandı.

Élysee Sarayı, Avrupa yatırımlarını finanse etmek için borç dayanışmasını teşvik ediyor. Paris, Avrupa Merkez Bankası'nın eski başkanı Mario Draghi'nin önerdiği federal yaklaşımı savunuyor

Şu an ise tam aksi oluyor; Fransa ve Almanya arasındaki ilişkiler, özellikle ekonomi, AB reformu, savunma ve diğer ekonomik bloklarla yapılan anlaşmalar konusunda derin siyasi bölünmeler yaşıyor.

Fransa ve Almanya arasındaki uçurum, özellikle Güney Amerika (Mercosur) ülkeleriyle yapılan ticaret anlaşması ile en belirgin şekilde ekonomik cephede kendini gösterdi. Ekonomisi büyük ölçüde sanayi ihracatına dayanan Almanya için bu anlaşma, Moskova ve Washington ile yaşanan engeller ışığında yeni pazarlara açılmak için bir can simidi niteliğinde. Ancak Fransa, bunu tamamen farklı bir perspektiften değerlendiriyor; tarım sektörüne yönelik varoluşsal bir tehdit ve siyasi yansımalar olarak görüyor.

Almanya, AB'nin borç batağına saplanmış bir blok haline gelmesinden açıkça korkarken, Paris ise Berlin'in mali disiplin uygulamasının Fransa'da toplumsal huzursuzluğa yol açmasından endişe ediyor.

Avrupa borç havuzu oluşturulması konusunda anlaşmazlıklar

Avrupa ekonomisi dikkate değer bir direnç gösteriyor. 2025 yılında, euro bölgesindeki büyüme bir önceki yılki %0,9'a kıyasla %1,5'e ulaştı. Ancak, borç krizi hala önemli bir sorun olmaya devam ediyor (sadece Fransa'nın borcu yaklaşık 3,9 trilyon avro) ve Paris ile Berlin arasında bir uçurum yaratıyor. Bu nedenle, yeni bir borç havuzu (eurobond) oluşturulması konusu önemli bir anlaşmazlık noktası olmaya devam ediyor.

Elysee Sarayı, Avrupa yatırımlarını finanse etmek için borç dayanışmasını savunuyor. Paris, Avrupa Merkez Bankası eski başkanı Mario Draghi'nin önerdiği federalist yaklaşımı destekliyor. Emmanuel Macron, Avrupa'nın Çin ve ABD'ye yetişmek için güvenlik ve savunmaya, yeşil geçiş teknolojilerine ve yapay zekaya büyük yatırımlar yapması gerektiğini vurguladı.

tyhty
ABD Başkanı Donald Trump, sağında Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron ile birlikte, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'yi dinliyor. Beyaz Saray'da yapılan görüşmede fotoğrafın sağında Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb da görülüyor, 25 Ağustos (AFP)

Buna karşılık Berlin para politikasında geleneksel bir yaklaşım sergiliyor. Son olarak, Almanya Dışişleri Bakanı Johannes Wadephul, Fransa'nın sınırlı savunma harcamalarını eleştirerek, Paris'ten Avrupa'da güvenlik egemenliğini destekleme çağrılarını somut yeteneklere dönüştürmek için daha fazlasını yapma çağrısında bulundu. Bu yorumlar, iki Avrupa devi arasındaki ilişkilerde artan gerilimi yansıtıyor.

Yeni olan husus, Almanya'nın ilk kez AB'ye liderlik etme arayışında Fransa'ya alternatif bulmaya çalışmasıdır. Bu bağlamda, Berlin ve Roma, “tek bir Avrupa borsası, tek bir Avrupa ikincil piyasası oluşturulmasını ve finansal istikrarı tehlikeye atmadan krediler için sermaye gereksinimlerinin gözden geçirilmesini” desteklediler. Ancak bu, Paris ve Berlin'deki bazı kişilerin İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin, Donald Trump'ın Avrupa'nın gümrük tarifelerine karşı birleşik tutumunu bozmak için kullandığı bir “araç” olduğundan şüphelenmelerini engellemiyor. Zira bilindiği üzere Trump yönetiminin stratejisi Avrupa'daki sağ ve aşırı sağ kanattaki destekçilerine dayanıyor.

Avrupa'nın geleceği ve ABD ile ilişkisi

Birçok Fransız yetkilinin de belirttiği gibi, Avrupa'nın “yeni imparatorluklar” (Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Rusya) tarafından baskı altında olduğu bir dönemde, Macron ve Alman Şansölyesi Friedrich Merz, yaşlı kıtanın geleceği konusunda farklı görüşlere sahipler.

Fransa, 2017'de Fransa Cumhurbaşkanı tarafından ortaya atılan “stratejik özerklik” terimine bağlı kalarak, egemen bir Avrupa'yı sürekli olarak savunuyor. Alman Şansölyesi ise AB'nin bağımsızlığını güçlendirmeyi ABD ile tarihi bağları korumakla birleştiren bir uzlaşma çağrısında bulunuyor.

Şubat 2025 seçimlerinde Avrupa'nın kademeli olarak “ABD'den gerçek bağımsızlığını” elde etmesi çağrısında bulunan Merz, fikrini değiştirmiş gibi görünüyor. Bu, birçok Avrupa başkentinin görüşüne göre Avrupa kendi güvenliğini birkaç yıl boyunca garanti edemeyeceği için bir zayıflık itirafı anlamına geliyor. Yine bunlara göre sert jeopolitik gerçekler ve “büyük birader” veya “Amerikan koruyucu” olmadan “bağımsız bir Avrupa” inşa etmenin zorlukları nedeniyle, transatlantik ortaklığa hâlâ ihtiyaç var.

Peki, nasıl bir ortak Avrupa savunması?

Son haftalarda, Amerikan güvenlik şemsiyesinin kalıcı olmayacağı ve Ukrayna'daki savaş ve Grönland çevresindeki gerilimlerin dayattığı yeni gerçekler göz önüne alındığında, Avrupa'nın yakın gelecekte kendi savunmasından sorumlu olmasının acil bir ihtiyaç olduğu ortaya çıktı. Gerçekten de Ukrayna öngörülebilir gelecekte Avrupa güvenlik söyleminin merkezinde yer alan konu olmaya devam edecek.

Askeri sanayi konusunda, yeni nesil Avrupa savaş uçakları projesiyle ilgili olarak Fransa ve Almanya arasında bir dereceye kadar temkinlilik söz konusu. Nitekim Alman şirketleri ve konsorsiyumları, Fransız havacılık grubu Dassault'u kendi şartlarını dayatmaya çalışmakla suçluyor.

NATO'daki Amerikan rolünün gerilemesi ihtimali göz önüne alındığında, 1945 sonrası düzenin sona ermesiyle birlikte, Avrupalıların nükleer caydırıcılığa ilişkin karar konusunda ABD’yi yetkili kılamayacakları aşikar. Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre bu nedenle, iki nükleer Avrupa gücü olan Fransa ve İngiltere'nin nükleer kapasitelerine dayalı “entegre bir Avrupa nükleer caydırıcılığına” değinilmeye başlandı. Macron'un konuyla ilgili bu ayın 27'sinde bir konuşma yapması bekleniyor.

Finansman konusu, Fransa ve Almanya arasındaki en önemli anlaşmazlık noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Bu bağlamda, Berlin'in yeniden silahlanmaya ayırdığı kaynaklar, Almanya'nın kendi sanayisini tercih ederek, tek taraflı hareket edeceğinden korkan Fransa'da endişe yaratıyor.

Finansman konusu, Fransa ve Almanya arasındaki en önemli anlaşmazlık noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Bu bağlamda, Berlin'in yeniden silahlanmaya ayırdığı kaynaklar Fransa'da endişe yaratıyor

Paris, iki ülke arasındaki tarihin ağırlığı nedeniyle aşırı temkinli davranırken, Merz “Avrupa'da büyük güç politikası Almanya için bir seçenek değil” diye vurguluyor. Ancak en önemli husus, Birlik içinde veya “istekli devletler grubu” arasında ortak bir savunma vizyonunun geliştirilmesidir. İşte Fransa, Almanya ve Belçika tarafından ortaya atılan, ancak bazı İskandinav ülkeleri ve Macaristan tarafından çekincelerle karşılanan “sağlam bir çekirdek” oluşturma önerisi burada öne çıkıyor.

dferft
Alman askerleri, 18 Ocak'ta Grönland'ın Nuuk kentinden kalkan bir uçağa biniyor (AFP)

İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın da Münih Güvenlik Konferansı sırasında “Avrupa NATO'su” fikrini ortaya attığını belirtmekte fayda var. Bu nedenle, İngiltere’nin AB'den ayrılmasına rağmen, ABD'den ayrışma daha belirgin hale gelirse, bazı Avrupa ülkeleri ile İngiltere arasında bir savunma ittifakı uzak ihtimal değil. Zira ABD’den ayrışma Avrupalıların bölünme lüksünden kaçınmasını gerektiriyor. Avrupa'nın ancak üye devletlerinin geçmişe göre daha yakın olarak bir arada durmasıyla hayatta kalabileceği açık ve net.

Yukarıda zikredilenlere ilave olarak, Amerikan nükleer caydırıcılığını Fransız gücüne dayalı bağımsız bir Avrupa nükleer caydırıcılığıyla değiştirmekte tereddüt eden Almanya, örtük olarak bu gücün ve Fransa'nın BM Güvenlik Konseyi'ndeki daimi koltuğunun paylaşımını talep ediyor gibi görünüyor. Dolayısıyla, Charles de Gaulle ve Konrad Adenauer arasındaki büyük uzlaşmadan bu yana ortak modern tarihlerine rağmen, bu iki Avrupa gücü arasında zorlu bir geçmişin hayaleti hâlâ varlığını koruyor.

Sonuç olarak, birikmiş anlaşmazlıklar, Fransız-Alman motorunu engelliyor ve AB içindeki karar alma süreçlerini tehdit ediyor. AB içinde karşıt blokların oluşması veya federalizmin aceleyle gündeme getirilmesi sihirli çözümler değildir. En iyi yol, tarihsel uygulamada olduğu gibi, kademeli ilerleme, aşamalı kazanımlar ve siyasi irade yoluyla uzlaşma arayışında olmaktır. Şüphesiz, 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden bir yıl önce Fransa'nın içinde bulunduğu “geçiş” durumu ve Almanya'nın Avrupa bağımsızlığı konusundaki tereddüdü, kısa vadede Avrupa'nın yeniden canlanması için elverişli faktörler değildir.

*Bu analiz Şarku'l Avsat tarafından Londra merkezli al Majalla dergisinden çevrilmiştir.