Akdeniz suları neden çekiliyor?

Bazı uzmanlar Mısır ve Lübnan’da deniz suyunun çekilmesini tsunamiyle ilişkilendirdi

Mısır’ın Kuzey Sina bölgesinde bulunan el-Ariş şehrindeki sahil (Facebook)

Depremlerden sonra deniz suyunun çekilmesi, belirli koşullar yerine geldiğinde tsunami felaketinin habercisidir. Suriye ve Türkiye’de yıkıma neden olan depremlerden bu yana iki haftadan fazla bir süre geçmesine ve bu koşulların sağlanamamasına rağmen, Mısır, Lübnan ve Akdeniz’e kıyı bazı ülkelerde suların çekildiğinin görülmesi, bu felaket olasılığına dair bilimsel dayanağı olmayan korkuları artırdı.
Sosyal medyada yayınlanan fotoğraflar, Lübnan kıyı şeridi boyunca ve Kuzey Sina Valiliği’ndeki el-Ariş şehrinde deniz suyunun çekildiğini gösteriyor. Bu görseller, depremden sonra Türkiye tarafından yapılan açıklamalarla korkuları artırdı.
Tsunami, dev dalga, okyanus ya da denizlerin tabanında oluşan deprem, zemin kaymaları gibi tektonik olaylar sonucu denize geçen enerji nedeniyle oluşan uzun periyotlu deniz dalgalarıdır. Birleşmiş Milletler (BM) Çevre ve Deniz Bilimleri Uzmanı ve Mısır’daki Ulusal Uzay Bilimleri kurumunda görevli Prof. İlham Mahmud’un ifade ettiği gibi depremin merkez üssünün deniz tabanı olmaması ve deprem sırasında yer kabuğunun hareketinin yatay değil dikey olması tsunami yaşanmasına engel oldu.  
Şarku’l Avsat’a konuşan Mahmud, “El-Ariş Üniversitesi’nde uzun yıllar çalıştım. Suyun çekilme sahnesi gelgitler gibi başka faktörlerden kaynaklanabiliyor. Bu olağan bir manzaraydı. Ancak görünen o ki, Türkiye’deki depremin sonuçlarından duyulan korku, insanları daha önce dikkatlerini çekmeyen şeylere odaklandırdı” dedi.
Türkiye’deki depremler sırasında yer kabuğunun dikey hareket ettiğini belirten Mahmud, “Buda, Türkiye’nin korku yaratan tsunami açıklamasını geri çekmesine neden oldu” dedi.
Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Haluk Özen tarafından depremin ardından yapılan açıklamalarda, Mısır ve Lübnan gibi Akdeniz ülkelerini tehdit eden bir tsunami tehlikesi olduğu söylendi. Türkiye depremle ilgili daha fazla veri ortaya çıktıktan sonra bu açıklamaları geri çekse de açıklamalar bölgede geniş yankı uyandırdı. Mahmud’un açıkladığı gibi, depremle de bağlantılı olarak İskenderiye Valiliği’nde (Kahire’nin kuzeyinde) denizin renginin değiştiği görüldü.
Mahmud, “Bir depremden sonra tsunami meydana gelmesi için doğru koşullar mevcut olduğunda, en fazla 1 gün sonra tsunami yaşanır. Oysaki Suriye ve Türkiye’yi vuran depremlerin üzerinden 2 haftadan fazla bir süre geçti, bu yüzden endişeye gerek yok. Akdeniz sakinlerine bölgede bilinen yer değiştirme türünün dikey değil yatay olduğunu ve bu nedenle gelecekte bölgede tsunami olmayacağına dair güvence veririm” dedi.
Mahmud’un bahsettiği bu nedenlerin yanı sıra Ulusal Astronomi ve Jeofizik Araştırma Enstitüsü sismoloji Anabilim Dalı Başkanı Şerif el-Hadi, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, “Depremin kaynağına denizden uzaktaki faylardan biri neden oldu. Ancak bu fay denizden geçen bir diğer fayla kesiştiği için Türk yetkililer bunun denizden kaynaklanan artçı şokların oluşmasında etkisi olabileceğini düşündü. Ancak bu olmadı” dedi.
Mısır Deniz Bilimleri Enstitüsü Başkanı Amr Zekeriya ise, sudaki düşüşün aniden değil depremden önce bile kademeli olarak gerçekleştiğini söyleyerek, “Ancak depremden sonra tsunami olasılığı hakkında çıkan açıklamalar, depremle tsunami arasında bir bağlantı kurdu” dedi.
Zekeriya, “Bu sahne tekrarlanıyor. Sadece Mısır ve Lübnan’da değil, tüm Akdeniz ülkelerinde sular farklı oranlarda geri çekiliyor. Bu durum Mısır plajları için faydalı” dedi. Zekeriya, “Deltanın erozyonuna yol açan ve yükselen deniz seviyelerinin neden olduğu iklim değişikliğinin yansımaları hakkında sık sık şikayet var. Ancak şu anda olan şey deniz suyunda bir düşüş olduğu” diye ekledi. Zekeriya, mevcut düşüşün önceki yıllara göre daha yüksek olduğunu inkar etmezken, şu anda enstitünün yürüttüğü araştırmaların sonuçlanması halinde bunu kamuoyuna açıklayacaklarını ifade etti.