İran yönetimi Mir Hüseyin Musevi'ye yönelik ev hapsi kısıtlamasını sıkılaştırıyor

Musevi ve eşinin Kalime internet sitesi tarafından Mart 2019'da yayınlanan bir fotoğrafı.

İran yönetimi, reformist lider Mir Hüseyin Musevi'nin yeni bir anayasa hazırlayarak ve bunu halk oylamasına sunarak İslam Cumhuriyeti’nin üstesinden gelinmesi çağrısı yaptığı son açıklaması nedeniyle ev hapsi kısıtlamalarını sıkılaştırdı.
Musevi'nin ofisine bağlı Kalime internet sitesi, yetkililerin geçtiğimiz pazar akşamından itibaren yeni kısıtlamalar getirdiğini aktardı. Söz konusu kısıtlamalar, yetkililerin Musevi, reformist aktivist eşi Zehra Rahneverd ve müttefikleri reformist lider Mehdi Kerrubi'ye ev hapsi vermesinin 13’üncü yıl dönümü sonrasında sonra geldi. Kalime bu ani alınan kararı Musevi ve Rahneverd'in geçtiğimiz eylül ayı ortasında genç kadın Mahsa Amini'nin ölümünün ardından ülkeyi sarsan ‘Kadın, Hayat, Özgürlük’ hareketiyle ilgili son açıklamalarına ve tutumlarına bağladı. İnternet sitesi, Musevi'ye karşı getirilen yeni kısıtlamaların ayrıntılarına ilişkin bilgi ise vermedi.
Reformist kesim uzun süredir, sağlık durumları kötüleşen Musevi ve eşi üzerindeki sıkı denetimin gevşetilmesini talep ediyor. Yetkililer geçtiğimiz nisan ayında Musevi'nin ikametgahına çıkan sokaktaki demir bariyerlerin kaldırıldığını duyurmuştu. Muhalif lider Şubat 2011'den bu yana ev hapsinde tutuluyor. Evinin kapıları ve pencereleri kaynakla kapatılmıştı. İran Ulusal Güvenlik Konseyi medya platformu Noor News haberinde, “Kademeli hafifletme yıllar önce başladı ve halen devam ediyor” ifadesini kullanırken Kalime web sitesi ise bunları ‘tiranlığın medyasından uydurma haberler’ olarak nitelendirdi.
1980’lerde sekiz yıl başbakanlık yapan Musevi'nin ev hapsinde tutulduğu süre boyunca yetkililer, ne Musavi'ye ne de o sırada Meclis Başkanı olan Kerrubi'ye herhangi bir suçlama yöneltmedi. Ancak karar İran Dini Lideri Ali Hamaney'in protesto hareketini ‘fitne’ olarak tanımlamasının ardından geldi.
Musevi son olarak 1979’daki devrimin 44’üncü yıl dönümü münasebetiyle yeni bir anayasa hazırlanması, referanduma sunulması, rejimin formülünü değiştirmek ve İslam Cumhuriyeti rejimini geçersiz kılmak için serbest seçimler düzenlenmesi çağrısında bulundu.
Musevi'nin açıklaması, rejimi eleştiren dini ve siyasi şahsiyetlerin yanı sıra reformist destekçilerinin geniş bir kesimi tarafından desteklendi. Yetkililer, onlarca siyasi aktiviste destek açıklamalarındaki imzalarını geri çekmeleri için baskı yaptı. Musevi’nin müttefiki eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, rejimin devrilmesinin “mümkün olmadığını” vurgulayarak, kendisini Musevi'nin önerilerinden uzaklaştıran bir açıklama yaptı. Hatemi, ‘mevcut anayasanın ruhuna dönüş durumunda reformun mümkün olduğuna’ inandığı bir bildiri yayınladı. Bildiride “Denenen yol ve yaklaşımda reform talep etmek imkânsız hale geldi demesek bile en azından bir kayaya çarptı, çıkmaza girdi. İnsanların hükümet sisteminden ümitlerini kesmeye hakları var” ifadelerini kullandı.
Hatemi'nin açıklaması reformcu partiler tarafından Reform Cephesi adı altında desteklendi. Musevi son yaptığı açıklamada, ülkenin yaşadığı krizlerin nedenini ‘sürdürülemeyecek çelişkili yapı ve temel sistem’ olarak niteledi.
350'den fazla siyasi aktivist, İslam Cumhuriyeti’nden ‘barışçıl ve şiddet içermeyen bir geçiş’ çağrısında bulundu. “Mir Hüseyin Musevi'nin 12 yıllık ev hapsinden sonra direnişe, protestolara ve halkın taleplerine verdiği desteği ve mesajı takdir ediyoruz” açıklamasında bulunan aktivistler Musevi'yi destekleyerek, ülkenin mevcut sorunlarının ‘hukukun üstünlüğüne dayalı sistemden kaynaklanan acizlikten’ kaynaklandığını ifade ettiler.