Irak’ın gündeminde Koordinasyon Çerçevesi’nin dağılması ve erken seçimler var

Siyasi değişim ve Sadr’ın geri dönüşüne ilişkin beklentiler mevcut.

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani. (Reuters)
Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani. (Reuters)
TT

Irak’ın gündeminde Koordinasyon Çerçevesi’nin dağılması ve erken seçimler var

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani. (Reuters)
Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani. (Reuters)

Irak'taki etkin siyasi partilerin ofislerinden gelen çok sayıda işaret, Muhammed Şiya es-Sudani hükümetinin önünü açan siyasi denklemin farklı koşullar nedeniyle keskin değişikliklere sahne olacağını gösteriyor. Bunlardan en önemlisi, Sadr Hareketi’nin lideri Mukteda es-Sadr'ın faaliyetlerine geri dönme olasılığının yüksek olması ve Koordinasyon Çerçevesi’nin kutupları arasındaki keskin kesişme olarak kabul ediliyor.
Şii partiler, erken seçim tarihi belirlemek ve bundan sonraki aşamada Sadr'la uzlaşmayı da içerebilecek yeni bir harita çizerek ‘beklenmedik büyük dönemeçleri’ öngörmeye çalışıyor.
Güvenilir kaynaklara göre Sudani ile Koordinasyon Çerçevesi arasındaki ilişki en az iki aydır ‘çalkantılı ve koordinasyonsuz’ hale geldi. Diğer yandan Şii ittifakının alenen dağılması, ‘başbakanı kuşatan ve etkinliğini sınırlayan rakip partizan kutupların ortaya çıkmasına’ katkıda bulundu.
Bilgi sahibi siyasi bir kaynak, “Sudani de Koordinasyon Çerçevesi de zıt yönlerde çalışıyor. Her iki taraf da diğerine iş birliği olarak değil, tahakküm olarak yaklaşıyor” dedi.
Yerel basında, Sudani'nin silahlı gruplarla ilişkileri nedeniyle Washington'un iş yapmayı yasakladığı partizan figürleri de içerebilecek bir kabine değişikliğine başvuracağı iddia edildi. Şarku'l Avsat’a konuşan Iraklı siyasetçiler, Sudani’nin niyetini Koordinasyon Çerçevesi dahilindeki çatışmaya bağladılar.
Sudani, devlet televizyonunda yayınlanan bir videoda, bazı bakanların performansını eleştirirken, diğerlerinin partilerinden tehditler aldığına dikkat çekti.
Sudani, kamuoyu önünde hiç bu kadar açık ifadeler kullanmamıştı. Yerel kamuoyu bu ifadelerin, Koordinasyon Çerçevesi koalisyonuna yönelik olduğu sonucuna vardı.
Irak Başbakanı açıklamasında “Bakanın siyasi güçlerle ilişkisi, aday gösterildikten ve parlamentonun güvenini kazandıktan sonra sona erer (...) ve kim baskı veya tehdit hissederse ben oradayım” dedi.
Koordinasyon Çerçevesi’nin durumu ve oluşturduğu hükümeti desteklemeye devam ederek daha fazlasını bir arada tutabileceği veya onu tamamen daha küçük ittifaklara teslim edip edemeyeceği konusunda çelişkili görüşler mevcut.
Bu rüzgarlar ‘siyasi bir fırtınanın başlangıcı’ olarak ortaya çıkarken, Koordinasyon Çerçevesindeki liderler bunu bekliyordu. Bir Şii hareketi, ‘Sadr Hareketi’nin yeniden faaliyet göstermesi dışında, tek bir cepheden tek taraflı destekle, gerçek siyasi faaliyet olmadan suyun durgun kalmasının imkansızlığını’ savunuyor.
Koordinasyon Çerçevesi’nden bir lider şu değerlendirmelerde bulundu:
“Sadr harekete geçmeye hazır ve yaptığı her şey Şii partilerin liderlerini endişelendiriyor. Temel olarak, kendilerini hükümet içindeki nüfuz alanıyla ilgili büyük anlaşmazlıklara kaptırdılar.”
 Söz konusu akım, ‘mesele erken seçim için bir tarihte anlaşmayı gerektirse bile’ Sadr'la bir anlaşmaya varmak için acil kanallar açmaya itiyor.
Gözlemciler, Sudani'nin iddia edilen kabine değişikliğine ilişkin pozisyonlarını ve planlarını, ‘önemli bir siyasi dönüm noktası olsa bile, açmazı kırmayı ve adını bir koz olarak korumayı başarabilecek bir girişim’ olarak yorumluyor.
Diğer yandan ABD'nin Bağdat Büyükelçisi Alina Romanowski, Asaib-i Ehli’l Hak Lideri ve Parlamento Başkan Yardımcısı Muhsin el-Mandalavi gibi Washington karşıtı Şii liderlerle toplantılarda aktifti. Önceki iki hükümette yüksek mevkide olan Şii bir lidere göre bu toplantılarda yapılan resmi açıklamalar genel hatlarıyla kısa olsa da Koordinasyon Çerçevesi’nin atmosferi ve tarafları arasındaki keskin kutuplaşma, yeni bir aşamaya giden yolu açan hızlandırılmış bir harekete işaret ediyor.



İsrail hapishanesinden psikolojik rahatsızlık nedeniyle çıkan Bedir Dahlan kimdir?

Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
TT

İsrail hapishanesinden psikolojik rahatsızlık nedeniyle çıkan Bedir Dahlan kimdir?

Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)

Gazzeli genç Bedir Dahlan'ın İsrail hapishanelerinde bir ay geçirdikten sonra maruz kaldığı işkencenin etkilerini açıkça gösteren video ve fotoğrafları sosyal medyada geniş çapta yayıldı.

İsrail ordusu perşembe günü, Gazze Şeridi'nin doğusundaki Kissufim (el-Karara) askeri geçidi üzerinden Gazze Şeridi'nden 33 kişilik tutuklu grubundan Dahlan'ı serbest bıraktı.

Videoda, 30 yaşındaki Bedir Dahlan, çıkık gözleri, zayıf vücudu, yüzünde ve ellerinde işkence gördüğünü gösteren çok sayıda yara ile şok olmuş ve şaşkın görünüyor.

Bedir Dahlan'ın elleri (BBC) Bedir Dahlan'ın elleri (BBC)

Dahlan, sanki mevcut aklî melekeleriyle yaşadıklarını tarif edemiyormuş gibi kekeleyerek, hapishane deneyiminin bir kâbus olduğunu söyledi. Geçirdiği şok nedeniyle konuşmasında anlaşılamayan sözcükler vardı. Dahlan yaşadıklarını tarif etmek için el işaretlerini kullanarak, “Hapishanede beni dövdüler. Otobüste kafamı vuruyorlardı. Ayağa kalkamıyordum... Bacaklarıma ve ellerime vurdular ve beni sertçe dövdüler... Göğüs kafesi kemiğimi kırmak ve çekip çıkarmak istediler” dedi.

Dahlan, “İşkence biçimleri tarif edilemez... Her seferinde öleceğimi hissettim” ifadelerini kullandı.

Dahlan, ailesinin şu anda nerede olduğunu bilmediğini ve bölge sakinlerinden Han Yunus'un savaştan ciddi şekilde zarar gördüğünü duyduğunu belirtti.

Bedir Dahlan kimdir ve neden tutuklandı?

Bedir Dahlan'ın kuzeni Muhammed Haşim Dahlan BBC'ye yaptığı açıklamada, Bedir Dahlan'ın evli ve küçük bir kızı olan 30 yaşında bir Gazzeli olduğunu söyledi.

Kuzen, Dahlan'ın geçmişte herhangi bir akıl sağlığı sorunu yaşamadığını, ancak Refah işgalinden sonra daha da kötüleşen son hastalığına koşulların yol açtığını vurguladı.

Muhammed Haşim, “İlaçlarını alabilmesi için çok çaba sarf ettik ama nafile. Sonuç olarak altı ay boyunca ilaçlarını alamadı, bu yüzden çevresini tanıyamaz hale geldi” dedi.

Muhammed, Bedir'in babası ve kardeşleriyle birlikte Han Yunus'taki el-Aksa Üniversitesi yakınlarında bir çadırda yaşadığını, annesinin ise tedavi için Mısır'a gittiğini belirtti.

Muhammed Haşim, Bedir'in ilaç almadığı için kötüleşen psikolojik durumu nedeniyle yolunu kaybetmesinin ardından, İsrail askerleri tarafından tutuklandığını açıkladı.

Bedir'in hastaneden taburcu edildikten sonra Deyr el-Balah'ta bir okulda olduğuna dair ailesine telefon geldiğini söyleyen Muhammed Haşim, Bedir'in sağlığına kavuşması için psikolojik tedaviye ihtiyacı olduğunu vurguladı.

 Bedir Dahlan'ın fiziksel durumunun yanı sıra psikolojik durumunun da felaket olduğu açık (X)Bedir Dahlan'ın fiziksel durumunun yanı sıra psikolojik durumunun da felaket olduğu açık (X)

Psikolojik durumu felaket

Kötüleşen fiziksel durumuna ek olarak, Bedir Dahlan'ın psikolojik durumu da açıkça felaket. Gazze'deki Aksa Şehitleri Hastanesi'nden bir doktor BBC'ye yaptığı açıklamada, Bedir'in gözaltında tutulduğu süre boyunca maruz kaldığı işkence ve ağır koşullardan kaynaklanan psikolojik bir rahatsızlıktan muzdarip olduğunu söyledi.

Doktor, “Bedir'e işkence yapıldı. Bu da sağlığının ve psikolojik durumunun bozulmasına, aklını ve insanlığını kaybetmesine neden oldu. Artık düzgün davranamıyor” ifadelerini kullandı.

İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik savaşının başlangıcından bu yana İsrail ordusu aralarında kadın, çocuk ve sağlık personelinin de bulunduğu binlerce Filistinliyi gözaltına aldı. Bunlardan birkaçı serbest bırakılırken, yüzlercesinin akıbeti bilinmiyor.

Gazze'deki Filistin Esir İşleri Kurumu perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail hapishanelerini, fiziksel ve psikolojik işkence ile ‘korkunç ve insanlık dışı’ koşullara maruz kaldıkları ‘binlerce Filistinli mahkûm için toplu mezar’ olarak tanımladı.

36 mahkûm işkence altında öldürüldü

Kurum, 7 Ekim'den bu yana Gazze Şeridi'nde yaklaşık 36 mahkûmun işkence ve zorlu koşullar nedeniyle hayatını kaybettiğini belirtti.

Esir İşleri Kurumu, serbest bırakılan tutukluların beyanları ve ifadelerine dayanarak işkencenin, insanlık dışı ve aşağılayıcı muamelenin birçok biçiminin bulunduğunu açıkladı. Bunlardan bazıları şunlar: Gözaltındaki kişilerin zorla ve tekrar tekrar soyulması, eller ve bacakların bağlanması, gözlerin uzun süre bağlı kalması, vücuda elektrik verilmesi, sistematik açlık, keskin bir cisimle vücudu delme, uyku, banyo ve tıbbi bakımdan yoksun bırakma, vahşi tutukluları üzerlerine salma, düşük sıcaklıklara maruz kalma, yetkilileri ve sivilleri işkence operasyonlarına tanık olmaya davet etme.