3 soruda Suudi Arabistan - İran mutabakatı

Çin'in ev sahipliğiyle bir araya gelen ülkeler, ilişkilerini normalleştirmeyi hedefliyor

Çin, mutabakatı "zafer" diye niteledi (Reuters)
Çin, mutabakatı "zafer" diye niteledi (Reuters)
TT

3 soruda Suudi Arabistan - İran mutabakatı

Çin, mutabakatı "zafer" diye niteledi (Reuters)
Çin, mutabakatı "zafer" diye niteledi (Reuters)

İran ve Suudi Arabistan, 7 yıl aradan sonra diplomatik ilişkileri yeniden başlatma kararı aldı.
Gelişme, Çin'in ev sahipliğiyle bir araya gelen İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani ve Suudi Arabistan Ulusal Güvenlik Danışmanı Musaid bin Muhammad Aiban tarafından dün yapılan ortak açıklamada duyuruldu.
Pazartesi günü Çin'in başkenti Pekin'de başlayan müzakereler sonucunda varılan mutabakat kapsamında İran ve Suudi Arabistan, karşılıklı olarak büyükelçiliklerini de tekrar açacak.
Peki iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesini öngören anlaşma neden önemli?

1- Bölgesel güvenliği nasıl etkileyecek?
İki ülke arasındaki tansiyon, Suudi Arabistan yönetiminin aralarında Şii din adamı Nimr el-Nimr'in de yer aldığı 47 kişiyi terör suçlamasıyla 2016'da idam etmesiyle iyice yükseldi.
İran'da idam kararına tepki olarak düzenlenen protestolarda Suudi Arabistan'ın Tahran Büyükelçiliği ve Meşhed şehrindeki konsolosluk binaları eylemciler tarafından ateşe verildi.
Yemen'de 2015'te başlayan iç savaş nedeniyle halihazırda gergin olan ilişkiler, bu olayın ardından koptu.
ABD merkezli Ulusal Kamu Radyosu'nun (NPR) internet sitesindeki analizde ilişkilerin normalleşmesinin, Yemen'de İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun desteklediği hükümet güçleri arasında 8 yıldır süren çatışmaların durulmasını sağlayabileceği belirtildi.
Diplomatik adımların ardından İran'ın Husilere silah sevkiyatını azaltabileceğine de dikkat çekildi.
İki ülkenin tekrar diyaloğu başlatma kararının, Suriye'deki iç savaşa da olumlu yansıyabileceğine işaret edildi.
Savaşta İran ve Rusya, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'a destek verirken, Suudi Arabistan ise isyancıların tarafında.
Ayrıca iki ülke arasındaki yakınlaşmanın, Ortadoğu'daki Şii-Sunni çatışmalarının hafiflemesini de sağlayabileceği ifade edildi. İki ülkenin de 1979'daki İran İslam Devrimi'nden beri Müslümanların liderliği için rekabet içinde olduğuna dikkat çekildi.
Birleşik Krallık'ın önde gelen gazetelerinden Telegraph ise 2019'da Suudi Arabistan'daki petrol rafinerilerine düzenlenen saldırıların ardından mezhepler arasındaki gerginliğin iyice yükseldiğini hatırlattı.
ABD ve Suudi Arabistan, füze ve drone saldırılarından İran'ı sorumlu tutmuş, Tahran yönetimiyse iddiaları reddetmişti.

2 - ABD ve Çin açısından önemi nedir?
Telegraph, ABD'nin petrol ithalatının yüzde 10'unu Suudi Arabistan'dan yaptığına, Çin'in de enerji ihtiyaçlarının çoğunu İran ve Körfez ülkelerinden karşıladığına dikkat çekti. NPR'nin haberinde Suudi Arabistan'ın da savunma ve silah sanayisinde ABD'ye bağlı olduğu ifade edildi.
ABD'nin önde gelen gazetelerinden Wall Street Journal (WSJ), Pekin yönetiminin böyle bir gelişmeye ev sahipliği yaparak Washington'ın bölgedeki gücüne darbe vurduğunu yazdı.
Haberde, anlaşma hakkında şu değerlendirmeye yer verildi:
"Bu sürpriz gelişme Washington için, ABD'nin Ortadoğu'daki tarihi rolüne ve askeri etkisine rağmen, Çin'in burada yükselen bir ekonomik ve diplomatik güç olduğuna dair bir uyarı niteliğinde."
Öte yandan haberde Tahran - Riyad mutabakatının ABD açısından olumlu etkileri olabileceği de belirtildi. Ortadoğu'nun daha istikrarlı hale gelmesiyle, Washington'ın buradaki kaynaklarını Pasifik'te nüfuzunu artırmaya çalışan Çin'e karşı yoğunlaştırabileceği ifade edildi.

3 - Nasıl tepkiler geldi?
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim Koordinatörü John Kirby, "Bölgede tansiyonun düşürülmesine yönelik her türlü çabayı destekliyoruz" dedi.
Öte yandan Kirby, "Bu Çin'le ilgili değil" diyerek, anlaşmanın başarılı olmasında ABD'nin bölgedeki caydırıcılık ve diplomatik faaliyetlerinin de katkısı olduğunu savundu.
İran ve Suudi Arabistan arasındaki görüşmeleri koordine eden Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Dış İlişkiler Komisyonu Ofisi Direktörü Wang Yi ise şunları söyledi:
"Bu diyalog adına bir zaferdir, barış için bir zaferdir ve dünyada bu kadar çalkantılı bir dönemde gelen büyük bir müjdedir."
Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada da mutabakatın memnuniyetle karşılandığı belirtildi.
Birleşmiş Milletler'in açıklamasındaysa "İran ve Suudi Arabistan arasında iyi komşuluk ilişkileri, Körfez bölgesinin istikrarı için vazgeçilmez" dendi.
Yemen'de Husilerin müzakere heyeti başkanı ve sözcüsü Muhammed Abdusselam, anlaşmadan memnun olduklarını söyledi.
Lübnan'daki önemli güçlerden Hizbullah da anlaşmayı "olumlu gelişme" diye niteledi.
Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid Al Nahyan'ın Diplomasi Danışmanı Enver Gargaş, anlaşmadan memnun olduklarını belirterek, Pekin yönetimine çabaları için teşekkür etti.
Mısır Dışişleri Bakanlığı da Tahran ve Riyad arasındaki adımın bölgedeki gerginliğin hafifletilmesini sağlayacağını belirtti.
Irak Dışişleri Bakanlığı'nın Twitter hesabından yapılan açıklamada, iki ülke arasındaki mutabakatın diplomatik ilişkilerde yeni bir sayfa açtığı ifade edildi.
Umman Dışişleri Bakanlığı da İran, Suudi Arabistan ve Çin'in yaptığı ortak üçlü açıklamayı memnuniyetle karşıladığını duyurdu.
Çin, İran ve Suudi Arabistan'ın cuma günü yayımladığı ortak açıklamada, 2021-2022'de Tahran ve Riyad arasındaki müzakerelere ev sahipliği yapan Irak ve Umman'a da çabalarından ötürü teşekkür edildi.
Ayrıca Katar, Ürdün, Bahreyn, Filistin, Cezayir ve Pakistan'ın yanı sıra İslam İşbirliği Teşkilatı ve Körfez İşbirliği Konseyi de Tahran - Riyad mutabakatından memnun olduklarını bildirdi.

Independent Türkçe, NPR, Reuters, Wall Street Journal, Telegraph, AA



Kuveyt'te Ahmed Abdullah es-Sabah başbakanlığa getirildi

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
TT

Kuveyt'te Ahmed Abdullah es-Sabah başbakanlığa getirildi

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

Kuveyt Emiri Meşal el-Cabir el-Ahmed es-Sabah, Ahmed Abdullah es-Sabah'ı başbakan olarak atadı.

Kuveyt resmi ajansı KUNA'da yer alan habere göre, Emir'in yayımladığı kararname gereğince Ahmed Abdullah es-Sabah yeni başbakan olarak görevlendirildi.

Kuveyt Emiri Sabah, 4 Nisan'daki milletvekili seçimlerinin ardından istifa eden Başbakan Muhammed es-Salim es-Sabah başkanlığındaki hükümetin istifasını 7 Nisan'da kabul etmişti.

Ülkedeki genel seçimlere katılım yüzde 62 olarak kaydedilmiş, 50 sandalyelik Meclise 1 kadın


Suudi Veliaht Prensi, Irak Başbakanı ile bölgedeki askeri gerilimi görüştü

Veliaht Prens Muhammed bin Selman (Şarku’l Avsat)
Veliaht Prens Muhammed bin Selman (Şarku’l Avsat)
TT

Suudi Veliaht Prensi, Irak Başbakanı ile bölgedeki askeri gerilimi görüştü

Veliaht Prens Muhammed bin Selman (Şarku’l Avsat)
Veliaht Prens Muhammed bin Selman (Şarku’l Avsat)

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Salman bin Abdülaziz, telefonda bölgede son dönemde yaşanan askeri gerilimi ve bunun güvenlik ve istikrar üzerindeki ciddi yansımalarını görüştü.

Suudi Veliaht Prens'in Irak Başbakanı ile yaptığı telefon görüşmesinde, durumun daha da kötüleşmemesi ve bölgenin gerilimin artması riskinden korunması için gerekli çabaların gösterilmesinin önemi vurgulandı.

Suudi Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, Krallığın bölgedeki askeri gerilimin gelişmesinden ve yansımalarının ciddiyetinden duyduğu derin endişeyi dile getirerek, “tüm tarafları en üst düzeyde itidal göstermeye, bölgeyi ve halklarını savaş tehlikelerinden korumaya çağırıyoruz” dnildi.

Suudi Dışişleri Bakanlığı, ülkesinin, Güvenlik Konseyi'nin, özellikle küresel barış ve güvenliğe son derece hassas olan bu bölgede, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına ve genişlemesi durumunda çok kötü sonuçlar doğurabilecek olan krizin daha da kötüleşmesini önlemeye yönelik sorumluluğunu yerine getirmesi gerektiği yönündeki tutumunu vurguladı.


Suudi Arabistan'dan bölgeyi ve halkını savaş tehlikelerinden koruma çağrısı

Suudi Dışişleri Bakanlığı Binası (Şarku'l Avsat)
Suudi Dışişleri Bakanlığı Binası (Şarku'l Avsat)
TT

Suudi Arabistan'dan bölgeyi ve halkını savaş tehlikelerinden koruma çağrısı

Suudi Dışişleri Bakanlığı Binası (Şarku'l Avsat)
Suudi Dışişleri Bakanlığı Binası (Şarku'l Avsat)

Suudi Arabistan, bölgedeki askeri gerilimin artması ve bunun yansımaları konusunda derin endişesini dile getirerek tüm taraflara azami itidal göstermeleri, bölgeyi ve bölge halkını savaş tehlikelerinden korumaları çağrısında bulundu.

Dışişleri Bakanlığı dün (Cumartesi) yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan'ın, Güvenlik Konseyi'nin, özellikle küresel barış ve güvenliğe son derece hassas olan bu bölgede, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik sorumluluğunu üstlenmesi yönündeki çağrısını yineledi. Krizin tırmanması ve genişlemesi durumunda ciddi sonuçlar doğuracağı uyarısında bulundu.

 


KİK Genel Sekreteri’nden en üst seviyede itidal çağrısında bulundu

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Jassem Mohamed Al-Budaiwi
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Jassem Mohamed Al-Budaiwi
TT

KİK Genel Sekreteri’nden en üst seviyede itidal çağrısında bulundu

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Jassem Mohamed Al-Budaiwi
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Jassem Mohamed Al-Budaiwi

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Jassem Al-Budaiwi, İran'ın kendi topraklarından İsrail hedeflerine yönelik başlattığı saldırının ardından bölgenin istikrarını tehdit edecek herhangi bir ilave gerilimi önlemek için azami itidal çağrısında bulundu.

Al-Budaiwi dün (Cumartesi) yaptığı açıklamada, Konseyin "Ortadoğu'da son zamanlarda yaşanan ve hızlanan gelişmeler ışığında bölgesel ve küresel güvenlik ile istikrarı korumanın önemini vurguladığını" belirtti. "Tüm tarafların ortak çaba göstermesi ve anlaşmazlıkları çözmenin, bölgenin güvenlik ve istikrarını sağlamanın etkili bir yolu olarak diplomasi yaklaşımını benimsemesi gerektiğini" vurguladı.


Suudi Arabistan ve Cezayir dışişleri bakanları Gazze'deki gelişmeleri görüştü

Prens Faysal bin Ferhan (  Şarku'l Avsat)
Prens Faysal bin Ferhan (  Şarku'l Avsat)
TT

Suudi Arabistan ve Cezayir dışişleri bakanları Gazze'deki gelişmeleri görüştü

Prens Faysal bin Ferhan (  Şarku'l Avsat)
Prens Faysal bin Ferhan (  Şarku'l Avsat)

Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan dün (Perşembe), Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf ile Gazze Şeridi ve çevresinde yaşanan gelişmeleri ve yapılan çalışmaları ele aldı.

Prens Faysal bin Ferhan'ın Bakan Attaf ile yaptığı telefon görüşmesi sırasında iki taraf, bölgesel s gelişmeleri de değerlendirdi.


Suudi-Amerikan görüşmeleri bölgedeki gerilimi azaltmanın yollarını arıyor

Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ile Amerikalı mevkidaşı Anthony Blinken  (Şarku'l Avsat)
Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ile Amerikalı mevkidaşı Anthony Blinken (Şarku'l Avsat)
TT

Suudi-Amerikan görüşmeleri bölgedeki gerilimi azaltmanın yollarını arıyor

Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ile Amerikalı mevkidaşı Anthony Blinken  (Şarku'l Avsat)
Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ile Amerikalı mevkidaşı Anthony Blinken (Şarku'l Avsat)

Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Amerikalı mevkidaşı Anthony Blinken ile yaptığı telefon görüşmesinde bölgedeki gelişmeler ve bölgedeki gerilimi azaltmanın yollarını görüştü.

Prens Faysal bin Ferhan'ın dün (Perşembe) gerçekleşen göreüşmede, Blinken'den aldığı telefon görüşmesi sırasında olduğu gibi, başta Sudan olmak üzere ortak çıkarları ilgilendiren dosyaları, Gazze Şeridi ve çevresindeki gelişmeleri ele alarak, Şeride daha fazla insani yardım sağlanmasının önemini vurguladı.


Suudi Dışişleri  Faysal bin Ferhan ile  Filistin Dışişleri Bakanı Dr. Mustafa, Filistin’in önceliklerini ele aldı

Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa'yı Mekke'de kabul etti (SPA)
Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa'yı Mekke'de kabul etti (SPA)
TT

Suudi Dışişleri  Faysal bin Ferhan ile  Filistin Dışişleri Bakanı Dr. Mustafa, Filistin’in önceliklerini ele aldı

Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa'yı Mekke'de kabul etti (SPA)
Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa'yı Mekke'de kabul etti (SPA)

Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan bin Abdullah ile Başbakan ve Filistin Dışişleri Bakanı Dr. Muhammad Mustafa bugün (Salı) Mekke’de, Filistin hükümetinin çalışma gündemi ve önceliklerini gözden geçirdi.

Görüşmede iki taraf, Batı Şeria, Gazze Şeridi ve çevresindeki durumla ilgili gelişmeleri, acil ve sürdürülebilir bir ateşkes sağlanması ile daha fazla insani yardım sağlanması için gösterilen çabaları ele aldı.


Veliaht Prens ile Cumhurbaşkanı Erdoğan bölgesel gelişmeleri görüştü

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (SPA)
Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (SPA)
TT

Veliaht Prens ile Cumhurbaşkanı Erdoğan bölgesel gelişmeleri görüştü

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (SPA)
Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (SPA)

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman bin Abdülaziz El Suud ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Cumhurbaşkanı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, görüşmede, Türkiye ile Suudi Arabistan ikili ilişkileri, küresel ve bölgesel konular ele alındı.

Erdoğan görüşmede, İsrail'in Filistin'e yönelik saldırılarının bir an önce sonlandırılması ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) ateşkes kararının uygulanması için daha fazla gayret ortaya koyarak İslam dünyasının sonuç alıcı biçimde birliktelik sergilemesi gerektiğini ifade etti.

Görüşme, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yaklaşan Ramazan Bayramı nedeniyle tebrik telefonu açmasıyla gerçekleşti. Erdoğan, Suudi Veliaht Prens’e tebriklerini iletti ve Allah’tan herkesin ibadetlerinin kabul edilmesini diledi.


Veliaht Prens ile II. Abdullah bölgedeki gelişmeleri görüştü

Prens Muhammed bin Salman bin Abdülaziz, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı (Şarku'l Avsat)
Prens Muhammed bin Salman bin Abdülaziz, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı (Şarku'l Avsat)
TT

Veliaht Prens ile II. Abdullah bölgedeki gelişmeleri görüştü

Prens Muhammed bin Salman bin Abdülaziz, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı (Şarku'l Avsat)
Prens Muhammed bin Salman bin Abdülaziz, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı (Şarku'l Avsat)

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın dün (Perşembe) Ürdün Kralı 2. Abdullah ile yaptığı telefon görüşmesi yaptı. Ürdün Kraliyet Mahkemesi'nin açıklamasına göre görüşmede iki ülke arasındaki ilişkiler ve başta Gazze'deki trajik koşullar olmak üzere bölgedeki tüm gelişmeler ele alındı.

Açıklamada, Kral Abdullah'ın görüşme sırasında "Filistin meselesine 4 Haziran 1967 sınırları içinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız, egemen bir Filistin devletinin kurulmasını garanti eden, iki devletli çözüm temelinde siyasi bir ufuk bulunmasının gerekliliğini" yinelediği belirtildi.


Suudiler Irak'taki mayın temizliğini finanse ediyor

Irak Çevre Bakanı, bağışı Bağdat'taki Kral Salman Yardım Merkezi (KSRelief) ekibinden aldı. (SPA)
Irak Çevre Bakanı, bağışı Bağdat'taki Kral Salman Yardım Merkezi (KSRelief) ekibinden aldı. (SPA)
TT

Suudiler Irak'taki mayın temizliğini finanse ediyor

Irak Çevre Bakanı, bağışı Bağdat'taki Kral Salman Yardım Merkezi (KSRelief) ekibinden aldı. (SPA)
Irak Çevre Bakanı, bağışı Bağdat'taki Kral Salman Yardım Merkezi (KSRelief) ekibinden aldı. (SPA)

Suudi Arabistan, Kral Salman İnsani Yardım ve Yardım Merkezi (KSRelief) aracılığıyla, Irak’taki araştırma projelerini, misket bombaları ve mayınların temizlenmesini finanse etmek için mali hibede bulundu.

Irak Çevre Bakanı Mühendis Nizar Amidi, Bağdat'ta KSRelief yetkilileri ile dün (Çarşamba) yaptığı görüşmede mali hibeyi kabul etti. Hibe Suudi liderliğinin, Irak'ın çeşitli vilayetlerinde ve Muthanna Eyaletindeki Samawah Çölü'nde bulunan mayınların yüzde 91 oranında temizlenmesine katkıda bulunmak amacıyla yapıldı.

Irak'taki araştırma projeleri, misket bombası ve mayınların kaldırılması, vatandaşların istikrarı ve güvenliği için mayınsız bir ortam yaratmayı, tarım ve hayvancılıkla uğraşanların geçim kaynaklarını iyileştirmeyi, desteklemeyi ve yerel ekonominin güçlendirilmesini amaçlıyor.