Irak: Berhem Salih önde gelen liderleri forumda buluşturdu

Berhem Salih, Süleymaniye Uluslararası Forumu kapsamında Irak'ın önde gelen liderlerini bir araya getirdi

Berhem Salih'in çarşamba günü forumda yaptığı konuşma esnasında (Twitter)

Irak’ın kuzeyindeki Süleymaniye şehrinde bulunan Amerikan Üniversitesi kampüsünde Yedinci Süleymaniye Uluslararası Forumu çalışmalarına tüm hızıyla devam edildi. Forum ile eski Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih, ülkenin karşı karşıya olduğu en önemli sorunları tartışmak için Irak'ın önde gelen liderlerini açık bir diyalog masasında toplamayı başardı.
Makamından ayrılalı beş ay olan Salih, çarşamba ve perşembe günleri boyunca, bir dizi büyükelçi tarafından temsil edilen bu Irak ve uluslararası kalabalığı toplamayı başardı. Ayrıca Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri ve BM Irak Özel Temsilcisi de foruma katıldı. Dört yıllık cumhurbaşkanlığı dönemini tamamladıktan sonra Salih’in forumdaki amacı, ‘siyasi sınıfın, eski rejimin düşüşünden 20 yıl sonra düşünme biçimini gözden geçirmesi gerektiği’ ve ‘Saddam Hüseyin'in devrilmesinden sonra siyasi sistemde ciddi sorunlar olduğu’ yönündeki mesajlarını iletmekti.
Salih, Mesud Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Bafıl (Pavel) Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki hummalı çatışma sırasında Irak cumhurbaşkanlığını üstlenmişti. Mühendislik doktorasını tamamlayan Salih, 2006 yılında Irak'taki ilk Amerikan üniversitesi olarak Süleymaniye'deki bu Amerikan Üniversitesi'ni kurdu. Daha sonra buna iki Amerikan üniversitesi daha eklendi; Duhok valiliğindeki Amerikan Üniversitesi ve geçen akademik yılda çalışmalarına başlayan Bağdat'taki Amerikan Üniversitesi.
Yedincisi düzenlenen Süleymaniye Uluslararası Forumu çerçevesinde iki gün boyunca birçok siyasi, ekonomik, sosyal ve teknik konu gündeme getirildi. Irak’ın baş liderleri foruma katıldı; Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Neçirvan Barzani, Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan, eski başbakanlar İyad Allavi ve Haydar el-İbadi ve eski başbakan yardımcısı Salih el-Mutlak. Ayrıca BM Irak Özel Temsilcisi Jeanine Hennis Plasschaert, KYB lideri Bafel Talabani, IKBY Başkan Yardımcısı Kubat Talabani, Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Planlama Bakanı Muhammed Temim, Savunma Bakanı Sabit el-Abbasi, Merkez Bankası Başkanı Ali el-Allavi, Ulusal Güvenlik Teşkilatı Başkanı Hamid eş-Şatri’nin yanı sıra çok sayıda eski bakan, parti lideri, milletvekili ve pek çok araştırmacı ve akademisyen katılım sağladı. Katılımcılar sabah dokuzdan akşam beşe kadar süren çeşitli diyalog oturumlarında yer aldı.
Planlama Bakanı Muhammed Temim, 2023 cari yılı bütçesindeki açığı yaklaşık 60 trilyon Irak dinarı (yaklaşık 45 milyar dolar) olarak belirledi. Temim “Bu hükümet, bakanların ofisinde ve yeni hükümet makamlarında dahi tek bir kişiyi atama kararı almamıştır diyerek ‘bütçenin işletim miktarının, önceki hükümetlerin kararlarının bir sonucu olduğunu’ vurguladı.
Öte yandan Merkez Bankası Başkanı Ali el-Allavi ‘Irak Merkez Bankası’nın hükümetle iş birliği içinde dinarın piyasada hakim bir para birimi olması çerçevesinde gerekli yasal adımları atacağını’ vurguladı. Allavi “Enflasyon ve döviz kuru yüksek faktörler. Döviz ihracatı bir fırtınaya sahne oldu. Para arzında bir büyüme gözlemliyoruz. Bu, üretken büyümenin olmaması ışığında anormal bir büyümedir ve ithalat talebinde bir artış olduğunu göstermektedir (...) Sorun şu ki, büyüyen uluslararası kur savaşında yabancı para alım satım işlemlerinin doğrulanması sürecinde çok fazla kontrol ve kriter var” dedi.
Ulusal Güvenlik Teşkilatı Başkanı Hamid eş-Şatri ise ‘DEAŞ’ın artık yer tutma gücü olmadığını’ vurgulayarak “Askeri düzeyde DEAŞ’ı bitirdik. Yakında güvenlik düzeyinde de bitireceğiz” dedi. Şatri ‘şu anda en büyük sorunun radikalizm ile nasıl mücadele edileceği’ ile ilgili olduğunu söyledi. El-Hol Kampı’yla ilgili olarak Şatri, ‘DEAŞ’ın zehirli fikirlerini yaymak için 60 bin kişinin yaşadığı El-Hol kampını kullandığını’ söyledi.
Eski Başbakan Haydar el-İbadi forum çalışmalarına katıldığı sırada ‘Irak vatandaşlarının haklarını bilmemelerinin, işlerini hızlandırmak için rüşvete yönelmelerine neden olduğunu’ vurgulayarak bunun ‘devlet oluşumuna yönelik tehlikesine ve bu konuda başbakanın elinden hiçbir şey gelmemesine’ değindi. İbadi, ‘yolsuzluğun karmaşık prosedürlerin ve rutin işlerin yanı sıra devletin evrak ve bürokratik işlerinin arkasında saklandığını’ belirtti.
Öte yandan Dürüstlük Komisyonu Başkanı Yargıç Haydar Hanun, ülkede yolsuzluk ile mücadele sürecini tıkayan sebeplere değinerek “Önceki hükümetler, içlerinden bazılarının anayasaya aykırı olması olası yan kuruluşlar kurma eğilimindeydi. Bu alt kuruluşlar Dürüstlük Komisyonu’ndan işini aldılar ve sonuç: Önceki hükümetler yetkili kurum olan Dürüstlük Komisyonu'na başvurmadıkları için yolsuzlukla mücadele süreci başarılı olamadı” dedi.