BM İran Özel Raportörü: İranlı yetkililer insanlığa karşı suç teşkil edebilecek ihlaller yapıyor

Londra-Cenevre/Şarku’l Avsat

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyi İran Özel Raportörü Cavid Rahman, İranlı yetkililerin Mahsa Amini’nin gözaltında ölmesinin ardından patlak veren protestolardan bu yana insanlığa karşı suç teşkil edebilecek ihlaller yaptıkları konusunda uyardı.
Rahman, Cenevre’deki BM İnsan Hakları Konseyi’nde yaptığı konuşmada, “İran’ın şu anda tanık olduğu insan hakları ihlalleri, ülkede son 40 yılın en kötüsü” dedi.
AFP’nin haberine göre, İran Özel Raportörü konuşmasına şu ifadelerle devam etti;
“İranlı yetkililer tarafından, özellikle Amini’nin ölümünden bu yana işlenen ihlallerin boyutu ve ciddiyeti, uluslararası suçların, özellikle de cinayet, hapis, zorla kaçırma, işkence, tecavüz ve cinsel şiddet gibi insanlığa karşı suçların olası bir şekilde işlendiğine işaret ediyor. Üst düzey yetkililerin bu şiddeti kışkırtmadaki sorumluluğu göz ardı edilemez.”
Kürt Amini’nin geçtiğimiz Eylül ayında ahlak polisi tarafından alındığı gözaltında ölmesinin ardından İran yaygın protestolara sahne oldu.
Rahman, “Onun ölümünün münferit bir olay olmadığını, İranlı yetkililer tarafından kadınlara ve kız çocuklarına yönelik bir dizi aşırı şiddetin sonuncusu olduğunu vurgulamak isterim” dedi.
İranlı bir adli tıp doktoru, Amini’nin başına ve uzuvlarına aldığı darbe nedeniyle değil, gözaltına alınmadan önceki sağlık sorunları nedeniyle öldüğünü iddia etti.
Aralarında çocukların da bulunduğu protestocuların dövülerek öldürüldüğünü kaydeden Rahman, 71’i çocuk olmak üzere en az 527 kişinin öldüğünü ve yüzlerce protestocunun ağır şekilde yaralandığını ekledi.
Rahman, “İranlı doktorlar gösterilere katılan kadın ve kızların yüzlerine, göğüslerine ve cinsel organlarına pompalı tüfekle ateş edildiğini biliyor” diyerek, düzinelerce protestocunun kafaya doğrudan ateş edilmesi nedeniyle gözlerini kaybettiğini söyledi.
İnsan hakları savunucuları, gazeteciler, avukatlar ve öğrenciler de dahil olmak üzere gözaltına alınanlara yönelik işkence ve kötü muamele raporlarının altını çizen Rahman şunları söyledi;
“Serbest bırakılan çocuklar cinsel tacizleri, tecavüz tehditlerini, kırbaçlanmaları, elektrik şoku uygulamalarını ve başlarının su altında nasıl tutulduğunu, kolları ve boyunlarından nasıl asılıp sarkıtıldıklarını anlattı.”
Protestolarla bağlantılı en az dört kişinin düzmece yargılamalardan sonra idam edilmesine yönelik öfkesini dile getiren Rahman, Ocak ayından bu yana ülkede toplam 143 kişinin ‘adaletsiz yargılamalar’ sonrasında idam edildiğini söyledi.
Şu ana kadar en az 17 protestocunun daha idam cezasına çarptırıldığına işaret eden Rahman, “100’den fazla kişi idam cezasına yol açabilecek suçlamalarla karşı karşıya” ifadelerini kullandı.
Rahman, gözaltına alınanlar arasında en az 600 öğrenci, 45 avukat ve 576 sivil toplum aktivisti bulunduğunu dile getirdi.
İnsan hakları örgütleri, protestoların ardından ülkede gözaltına alınanların sayısını 20 bin olarak tahmin ediyor.
Öte yandan, İran’ın BM Daimi Temsilcisi Ali Bahreyni ise, iddiaların hayali olduğunu ve BM İnsan Hakları Konseyi’nin ülkesini hedef aldığını söyledi.
Bahreyni, “Hayal güçlerini İran’daki gerçek durum gibi göstermeye çalışıyorlar” dedi.
Dünya çapında insan haklarını korumakla yükümlü tek organ olan 47 üyeli konsey, Kasım ayında İran’ın protestolara yönelik baskılarına ilişkin şu anda üzerinde çalışılan bağımsız bir soruşturma başlatmak için oy kullandı.
Bu, BM Özel Raportörü tarafından protestoların patlak vermesinden bu yana mağdurların, avukatların ve insan hakları aktivistlerinin ifadelerine dayanan ilk rapor oldu.
AB, İngiltere ve Avustralya, en son bir dizi varlık dondurma ve vize yasağı kapsamında çok sayıda İran yargısı ve Devrim Muhafızları yetkilisine yaptırım uyguladı.
AB tarafından yapılan açıklamada, “Avrupa Konseyi, özellikle adil olmayan yargılamalarda idam cezası veren ve hükümlülere işkence yapmadaki rolleri nedeniyle yargı mensuplarına yaptırımlar uygulamaktadır” denildi.
Avrupa’nın yaptırımları, Kültür Devrimi Yüksek Konseyi’ne ek olarak Meşhed Cuma İmamı Seyyid Ahmed İlmulhuda ve üç yargıcı da kapsıyor.
Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock dün Brüksel’de gazetecilere verdiği demeçte, “Kimsenin yasaların üstünde olmadığını açıkça belirtmek istiyoruz, bu nedenle burada, Brüksel’de altıncı yaptırım paketini uygulayacağız” dedi.
İngiltere ise, Devrim Muhafızları’nın mali yatırımlarını yönetmekten sorumlu olduğunu söylediği kişiler de dahil olmak üzere, Devrim Muhafızları’nın üst düzey yetkililerine yaptırım uyguladığını açıkladı.