ABD’nin İsrail Büyükelçisi’ni çağırması, iki ülke arasındaki ilişkilerde alışılmadık bir adım

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman Ağustos 2021’de Washington’daki Dışişleri Bakanlığı’nda (AP-Arşiv)
ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman Ağustos 2021’de Washington’daki Dışişleri Bakanlığı’nda (AP-Arşiv)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi’ni çağırması, iki ülke arasındaki ilişkilerde alışılmadık bir adım

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman Ağustos 2021’de Washington’daki Dışişleri Bakanlığı’nda (AP-Arşiv)
ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman Ağustos 2021’de Washington’daki Dışişleri Bakanlığı’nda (AP-Arşiv)

ABD, İsrail Meclisi’nin, işgal altındaki Batı Şeria’da 2005’te boşaltılan 4 Yahudi yerleşim birimini yeniden açacak yasayı onaylaması üzerine İsrail’in Washington Büyükelçisi Mike Herzog’u Dışişleri Bakanlığı’na çağırdı.
Bunun ardından, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ‘öfkeyi yatıştırmak’ olan görülen bir adımla, söz konusu bölgede yeni yerleşim birimleri inşa etmeyi düşünmediklerini açıkladı.
Netanyahu yaptığı açıklamada, yasanın yerleşime izin verdiği dört yerleşim yerine geri dönmekte ısrar eden müttefiklerine karşı da dikkatli davrandı.
Başbakan, “Knesset’in bu yasasının bazı kısımlarını iptal etme kararı, Yahudilerin Batı Şeria’nın kuzeyinde tarihi vatanımızın bir parçası olan bölgelerde yaşamasını engelleyen ayrımcı ve aşağılayıcı yasaya son veriyor” dedi.
Netanyahu ayrıca muhalefetle alay ederek şunları söyledi;
“Bu yasanın, önceki yasayı destekleyen muhalefet liderleri tarafından güçlü bir şekilde reddedilmesi tesadüf değildir. Hükümetin bu bölgelerde yeni yerleşim yerleri kurmak gibi bir niyeti yoktur.”
ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, İsrail Büyükelçisi Mike Herzog’a İsrail Meclisi’nde yeni onaylanan yasaya ilişkin ‘endişelerini’ dile getirdiğini bildirdi.
Sherman, Herzog’u kınama olarak nitelendirilen bir konuşma için çağırsa da, İsrailliler bunu bir ‘şikayet’ oturumu olarak değerlendirdi.
İsrailli bir yetkili, Kanal 13 televizyonuna verdiği röportajda şu ifadeleri kullandı;
“İsrail’in Filistin arenasında attığı son adımlara ABD’nin öfkesi var. Ancak, konuşma bir krizle ilgili değil, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü’nün yaptığı açıklamayı tamamlamak için ek bir mesajın iletilmesiyle ilgili.”
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü söz konusu ‘sert’ açıklamasında, Knesset’te kabul edilen yasanın, İsrail hükümetinin 20 yıl önce Başkan George W. Bush yönetimine verdiği taahhüdü ve ayrıca İsrail’in bu hafta başlarında ABD’ye verdiği taahhüdü ihlal ettiğini vurguladı.
Yasa değişikliğinin, İsrail’in Şarm Eş-Şeyh zirvesinde gerilimi önleme taahhüdüyle tutarlı olmadığını dile getiren Sözcü, “İsrail, gerilimi önleme ve önümüzdeki dört ay boyunca yerleşim yerlerinde yeni inşaatlar yapmama taahhüdünü iki gün önce onayladı” dedi.
Resmi İsrail radyosu, İsrail’in Washington Büyükelçisi’nin kınama için çağrılmasının, İsrail ile ABD arasındaki ilişkilerde alışılmadık bir adım ve çok ender bir diplomatik mekanizma olduğuna dikkat çekti.
İsrail radyosuna göre kınama görüşmesi, Washington’un Netanyahu hükümetinin eylemlerine karşı resmi bir diplomatik protestosu anlamına geliyor. Çünkü, ABD mesajlarını şu ana kadar genellikle ‘bu tür prosedürleri kullanmadan’ doğrudan İsrail’e iletmeye devam ediyordu.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Sherman ve Herzog ayrıca tüm tarafların Ramazan ve Pesah Bayramı öncesinde gerilimi tırmandırabilecek eylem ve açıklamalardan kaçınmasının önemini tartıştı.
Görüşmede Sherman, yasanın İsrail’in Ramazan’dan önce ortalığı sakinleştirme sözü verdiği Şarm Eş-Şeyh’teki güvenlik toplantısından sadece iki gün sonra onaylandığına işaret etti.
Knesset Genel Kurulu, Salı günü yapılan ikinci ve üçüncü okumalarda, 2005 yılında Gazze Şeridi ve Batı Şeria’nın kuzeyindeki 4 yerleşim yerinden çekilmesini öngören ‘ayrılma’ yasasında yapılan değişikliği onayladı.
Likud üyesi Yuli Edelstein’ın sunduğu yasaya 31 milletvekili olumlu oy verirken, 18 milletvekili karşı çıktı.



İsrail hapishanesinden psikolojik rahatsızlık nedeniyle çıkan Bedir Dahlan kimdir?

Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
TT

İsrail hapishanesinden psikolojik rahatsızlık nedeniyle çıkan Bedir Dahlan kimdir?

Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)

Gazzeli genç Bedir Dahlan'ın İsrail hapishanelerinde bir ay geçirdikten sonra maruz kaldığı işkencenin etkilerini açıkça gösteren video ve fotoğrafları sosyal medyada geniş çapta yayıldı.

İsrail ordusu perşembe günü, Gazze Şeridi'nin doğusundaki Kissufim (el-Karara) askeri geçidi üzerinden Gazze Şeridi'nden 33 kişilik tutuklu grubundan Dahlan'ı serbest bıraktı.

Videoda, 30 yaşındaki Bedir Dahlan, çıkık gözleri, zayıf vücudu, yüzünde ve ellerinde işkence gördüğünü gösteren çok sayıda yara ile şok olmuş ve şaşkın görünüyor.

Bedir Dahlan'ın elleri (BBC) Bedir Dahlan'ın elleri (BBC)

Dahlan, sanki mevcut aklî melekeleriyle yaşadıklarını tarif edemiyormuş gibi kekeleyerek, hapishane deneyiminin bir kâbus olduğunu söyledi. Geçirdiği şok nedeniyle konuşmasında anlaşılamayan sözcükler vardı. Dahlan yaşadıklarını tarif etmek için el işaretlerini kullanarak, “Hapishanede beni dövdüler. Otobüste kafamı vuruyorlardı. Ayağa kalkamıyordum... Bacaklarıma ve ellerime vurdular ve beni sertçe dövdüler... Göğüs kafesi kemiğimi kırmak ve çekip çıkarmak istediler” dedi.

Dahlan, “İşkence biçimleri tarif edilemez... Her seferinde öleceğimi hissettim” ifadelerini kullandı.

Dahlan, ailesinin şu anda nerede olduğunu bilmediğini ve bölge sakinlerinden Han Yunus'un savaştan ciddi şekilde zarar gördüğünü duyduğunu belirtti.

Bedir Dahlan kimdir ve neden tutuklandı?

Bedir Dahlan'ın kuzeni Muhammed Haşim Dahlan BBC'ye yaptığı açıklamada, Bedir Dahlan'ın evli ve küçük bir kızı olan 30 yaşında bir Gazzeli olduğunu söyledi.

Kuzen, Dahlan'ın geçmişte herhangi bir akıl sağlığı sorunu yaşamadığını, ancak Refah işgalinden sonra daha da kötüleşen son hastalığına koşulların yol açtığını vurguladı.

Muhammed Haşim, “İlaçlarını alabilmesi için çok çaba sarf ettik ama nafile. Sonuç olarak altı ay boyunca ilaçlarını alamadı, bu yüzden çevresini tanıyamaz hale geldi” dedi.

Muhammed, Bedir'in babası ve kardeşleriyle birlikte Han Yunus'taki el-Aksa Üniversitesi yakınlarında bir çadırda yaşadığını, annesinin ise tedavi için Mısır'a gittiğini belirtti.

Muhammed Haşim, Bedir'in ilaç almadığı için kötüleşen psikolojik durumu nedeniyle yolunu kaybetmesinin ardından, İsrail askerleri tarafından tutuklandığını açıkladı.

Bedir'in hastaneden taburcu edildikten sonra Deyr el-Balah'ta bir okulda olduğuna dair ailesine telefon geldiğini söyleyen Muhammed Haşim, Bedir'in sağlığına kavuşması için psikolojik tedaviye ihtiyacı olduğunu vurguladı.

 Bedir Dahlan'ın fiziksel durumunun yanı sıra psikolojik durumunun da felaket olduğu açık (X)Bedir Dahlan'ın fiziksel durumunun yanı sıra psikolojik durumunun da felaket olduğu açık (X)

Psikolojik durumu felaket

Kötüleşen fiziksel durumuna ek olarak, Bedir Dahlan'ın psikolojik durumu da açıkça felaket. Gazze'deki Aksa Şehitleri Hastanesi'nden bir doktor BBC'ye yaptığı açıklamada, Bedir'in gözaltında tutulduğu süre boyunca maruz kaldığı işkence ve ağır koşullardan kaynaklanan psikolojik bir rahatsızlıktan muzdarip olduğunu söyledi.

Doktor, “Bedir'e işkence yapıldı. Bu da sağlığının ve psikolojik durumunun bozulmasına, aklını ve insanlığını kaybetmesine neden oldu. Artık düzgün davranamıyor” ifadelerini kullandı.

İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik savaşının başlangıcından bu yana İsrail ordusu aralarında kadın, çocuk ve sağlık personelinin de bulunduğu binlerce Filistinliyi gözaltına aldı. Bunlardan birkaçı serbest bırakılırken, yüzlercesinin akıbeti bilinmiyor.

Gazze'deki Filistin Esir İşleri Kurumu perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail hapishanelerini, fiziksel ve psikolojik işkence ile ‘korkunç ve insanlık dışı’ koşullara maruz kaldıkları ‘binlerce Filistinli mahkûm için toplu mezar’ olarak tanımladı.

36 mahkûm işkence altında öldürüldü

Kurum, 7 Ekim'den bu yana Gazze Şeridi'nde yaklaşık 36 mahkûmun işkence ve zorlu koşullar nedeniyle hayatını kaybettiğini belirtti.

Esir İşleri Kurumu, serbest bırakılan tutukluların beyanları ve ifadelerine dayanarak işkencenin, insanlık dışı ve aşağılayıcı muamelenin birçok biçiminin bulunduğunu açıkladı. Bunlardan bazıları şunlar: Gözaltındaki kişilerin zorla ve tekrar tekrar soyulması, eller ve bacakların bağlanması, gözlerin uzun süre bağlı kalması, vücuda elektrik verilmesi, sistematik açlık, keskin bir cisimle vücudu delme, uyku, banyo ve tıbbi bakımdan yoksun bırakma, vahşi tutukluları üzerlerine salma, düşük sıcaklıklara maruz kalma, yetkilileri ve sivilleri işkence operasyonlarına tanık olmaya davet etme.