عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

BM’den Libyalı liderlere halk için taviz verilmesi çağrısı

Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Abdullah Bathiliy, Libyalı gençlerle bir araya geldi. (UNSMIL)
Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Abdullah Bathiliy, Libyalı gençlerle bir araya geldi. (UNSMIL)
TT
TT

BM’den Libyalı liderlere halk için taviz verilmesi çağrısı

Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Abdullah Bathiliy, Libyalı gençlerle bir araya geldi. (UNSMIL)
Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Abdullah Bathiliy, Libyalı gençlerle bir araya geldi. (UNSMIL)

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin Libya Özel Temsilcisi ve BM Libya Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Abdullah Bathiliy, ülkedeki tüm siyasi partileri Libya ve halkı için diyalog dilini pekiştirmeye, şahsi çıkarlardan vazgeçmeye, taviz vermeye ve tek bir fikirde birleşmeye çağırdı. Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başkanı Abdulhamid Dibeybe de savaşa dönmemeye ve vatanın birliğini korumaya vurguda bulundu.
Libya’da Ramazan Ayı, ülkede güvenlik ve istikrarın hakim olması dilekleriyle başladı. UNSMIL Başkanı Bathiliy, “Libyalılar, Ramazan Ayı’nda devam eden siyasi kriz ışığında geleceği korkuyla bekliyor. Vatandaşlar halen siyasi liderlerin ülkeyi daha fazla bölünmeden ve istikrarsızlıktan kurtaracak, ülkeyi güvenli karaya taşıyacak ulusal bir çözüm üzerinde anlaşacaklarını umuyor.”
Ramazan Ayı münasebetiyle Libyalılara seslenen Bathiliy sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu umudu gerçekleştirmenin tek yolu, bu yıl özgür ve adil, kurumlara meşruiyet kazandıran, ülkeyi toparlanma, büyüme ve refah yoluna sokan seçimlerin düzenlenmesinden geçiyor. Libyalılar, istikrarlı ve güvenli bir ülkede barış, huzur ve refahtan yararlanma hakkına sahip.”
Bathiliy, yerinden edilen Libyalılar hakkında ise “Kaçmak zorunda kaldıkları, güvenliklerinden endişe ettikleri yahut kanun çerçevesi dışında tutuklandıkları için ramazan ayını evlerinden ve ailelerinden uzakta geçirenleri unutmuyoruz” dedi.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Bathiliy, Libya'da seçimlere giden yolu açma çabalarını tartışmak amacıyla ülkenin dört bir yanından çeşitli gençlik örgütleri ve öğrenci birlikleri temsilcilerinden 26 genç ile bir araya geldi. UNSMIL’in aktardığına göre kendi liderlerini seçmek istediklerini vurgulayan söz konusu gençler, sivil alanın gerilemesine ve kadına yönelik şiddete dikkat çektiler. Bunların halkın siyasi hayata katılı önündeki engeller olduğunu belirten gençler, karar verme sürecindeki temsil düzeylerinin yükseltilmesi çağrısında bulundu. Aynı zamanda Bathiliy’den siyasi liderleri harekete geçirme çabalarına devam etmesini istediler.
Gençlerden seçim çağrısı yönündeki çabaları koordine etmelerini, sorunlarının siyasi sürece dahil edilmesini sağlamak için çalışmalarını isteyen Bathiliy ise “Ülkenin geleceği size ait. Bu nedenle gençler çabalarını seferber etmeli, haklarını talep etmeli. Seçimlerin kapsayıcı, adil ve şeffaf olması gerektiğini ifade etmeli” dedi.
Ramazan Ayı’nın Libya'nın birliğinin yeniden tesisi, bölünmeye bir son verilmesi, birlik ve yeniden inşa için teşvik edici bir başlangıç ​​olacağı umudunu dile getiren Dibeybe, vatanın savunulması gerektiğini söyledi. Libya kanının akmasını önlemek için dünya ülkelerini dolaşacağını da sözlerine ekledi.
Çarşamba günü Ramazan Ayı münasebetiyle açıklamalarda bulunan Dibeybe şu ifadeleri kullandı:
“Hükümetimizi destekleyen ve desteklemeyen herkesi önemli sabitlere davet ediyorum: Terörizm ile ilişiğin kesilmesi, savaşa geri dönülmemesi, askeri kurumun birleştirilmesi, seçimlerin tamamlanması ve iktidarın barışçıl bir şekilde devri. Vatandaşın bilinci, barış seçeneğine bağlı kalınması ve geçiş döneminin uzatılması yönünde yıkım ve komplo projelerine karşı çıkılmasına bağlı kalınarak üst seviyeye ulaştı. Ülkedeki istikrar, kalkınma projelerine finansman sağlamak için artırmaya çalıştığımız petrol ve gaz üretimi seviyesini korumamıza imkan sağladı.
Ülkede kan dökülmesini ve Libyalıların evlerinin yeniden yıkılmasını önlemek için çaba göstermeye devam edeceğini vurgulayan Dibeybe, petrol sektörünü reforme ederek geliştirme, ülkenin milli gelirini yükseltmek amacıyla üretimi artırma ve kalkınma projeleri için gerekli ödenekleri sağlama yönünde ulusal bir plan olduğunu söyledi. Sivil toplumun Libya'daki siyasi hayatın vazgeçilmez bir kolu olduğunu, ülke birliğinin dış müdahaleye karşı olduğunu ve bunun yerel çapta bir çözüm üretme fırsatı verdiğini vurguladı.
Dün, uzun süredir mustarip olduğu hastalık nedeniyle Mısır'ın başkenti Kahire'de kaldırıldığı hastanede yaşamını yitiren şair, yazar ve diplomat İdris bin et-Tayyib’in ölüm haberini veren Dibeybe, “Geride seçkin bir kültürel miras bırakan merhum, onurlu vatansever duruş sergiledi” dedi.
Gazeteci İdris bin et-Tayyib, 1978'de Kaddafi rejimi tarafından tutulanmış ve yaklaşık 10 yıl hapiste tutulmuştu. Ardından Roma'da ülkesinin kültür ve medya ataşesi olarak atanan Tayyib, ardından Arap Birliği kapsamındaki Libya heyetine dahil oldu.
BM Kalkınma Programı (UNDP) Mukim Temsilcisi Marc-Andre Franche dün Sebha Belediyesi Başkanı Bilhac Ali ile bir araya gelerek barışın inşası, ekonomik iyileşme ve yeni iş insanlarının desteklenmesi yönünde gelişen ortaklığa dikkat çekti.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.

ARAP DÜNYASI

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.

ARAP DÜNYASI

İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
TT
TT

İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)

Irak sahnesinde derin bir siyasi kriz, ülkenin iç işlerine yönelik açık bir ABD müdahalesi ve komşu İran’da olası bir savaş riski bulunuyor. Bu tablo karşısında, Irak’ın geçmişte yaşadığı ve ancak kısmen toparlanabildiği yeni bir istikrarsızlık sürecine yeniden sürüklenip sürüklenmeyeceği sorusu gündeme geliyor.

Yıllar boyunca ülkeyi yıkım ve kaosa sürükleyen çatışmaların ardından Irak son dönemde görece bir istikrar yaşamaya başladı. Ancak siyasi alandaki derin görüş ayrılıkları ve İran ile ABD arasındaki ilişkilerde denge kurmanın zorluğu, bu kırılgan istikrarı tehdit etmeyi sürdürüyor.

Bağdat’ta hükümet kurma süreci, çoğu zaman Tahran ve Washington’un çıkarları ile siyasi nüfuzundan etkilenen karmaşık bir süreç olarak öne çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta yaptığı açıklamada, eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden iktidara gelmesi hâlinde Washington’un Bağdat’a yönelik tüm desteğini keseceğini dile getirdi. ABD yönetiminden bazı temsilcilerin de kulislerde Iraklı siyasetçiler üzerinde aynı yönde baskı kurduğu belirtiliyor.

erregt
ABD Başkanı Donald Trump (AP)

Siyaset analisti İhsan eş-Şemmeri’ye göre“Başkan Trump’ın yönetimi İran ile Irak arasında bir ayrım yapmıyor; iki ülkeyi tek bir dosya olarak ele alıyor ve aralarında net bir çizgi çekmiyor.”

Kasım ayında yapılan parlamento seçimlerinin ardından yaşanan uzun siyasi çekişmeler sonrasında, Tahran’a yakın Şii partileri bünyesinde barındıran ve parlamentodaki en büyük blok konumundaki Koordinasyon Çerçevesi, cumartesi günü Nuri el-Maliki’yi yeni hükümetin başbakanlığına aday gösterdiğini duyurdu.

75 yaşındaki Maliki, 2006-2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yapmış; bu süreçte ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi, mezhep temelli şiddetin tırmanması ve DEAŞ’ın ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesi gibi kritik gelişmeler yaşanmıştı. İkinci döneminde Washington ile ilişkileri soğurken, İran ile bağları güçlenmişti.

Trump, salı günü Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda Maliki’yi “son derece kötü bir seçenek” olarak nitelendirerek, “çılgın politikaları ve ideolojisi” nedeniyle seçilmesi hâlinde ABD’nin Irak’a gelecekte hiçbir yardım sağlamayacağını söyledi.

dwfrgty6
Nuri el-Maliki (Reuters)

AFP’nin Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre Trump’ın açıklamalarının ardından ittifak içinde önümüzdeki döneme ilişkin yoğun görüşmeler yürütülüyor. Siyasi kaynaklar, ittifak içinde bir bölünme yaşandığını; bazı liderlerin Irak’ı Trump’ın tehditlerinden korumak için Maliki’ye geri çekilme çağrısı yaptığını, bazılarının ise ABD müdahalesini reddederek tutumlarını sürdürmekte ısrar ettiğini aktarıyor.

Maliki’ye yakın bir Iraklı yetkili ise, Maliki’nin ABD yönetimiyle “çatışma arayışında olmadığını”, ekibinin Washington ile “uzlaşı yolları bulmaya çalıştığını” söyledi. Yetkili, “Durum zor ama imkânsız değil; bunun için zamana ihtiyaç var” dedi.

ABD’nin nüfuzu

ABD, Irak üzerinde önemli bir nüfuza sahip. Özellikle Irak’ın petrol ihracatından elde edilen gelirlerin, 2003’te Saddam Hüseyin rejimini deviren ABD işgalinin ardından yapılan bir düzenleme uyarınca New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutulması bu etkinin başlıca unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Son yıllarda birçok ABD’li şirket Irak’ta büyük ölçekli yatırımlara imza atarken, Washington ile iyi ilişkilere sahip olan Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti de özellikle ülke gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını sağlayan petrol sektöründe yeni yatırımlar çağrısı yapıyor.

fgt
Muhammed Şiya es-Sudani (DPA)

Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın kaynak, Maliki’nin yeniden başbakan olması hâlinde Trump’ın Irak’a yönelik yaptırımlar uygulamasından ciddi endişe duyulduğunu belirtti. Ekonomik büyümede zorluklar yaşayan Irak için, daha önce İran’a yaptırımları delmeye yardımcı olmakla suçlanan Iraklı kuruluşlara yaptırım uygulayan ABD’nin yeni cezai adımlar atması büyük bir risk olarak görülüyor.

Şemmeri, Irak’ın bir sonraki hükümette “İran merkezli bir çizgide ilerlemesi” durumunda ülkenin “büyük bir kırılma noktasına” sürükleneceğini, bunun da Trump’ın uyguladığı “azami baskı politikası” kapsamında ekonomik ve mali alanları kapsayan bir izolasyona yol açabileceğini ifade ediyor.

İran’da savaş ihtimali

Irak için komşu İran’ı denklemin dışında tutmak zor görünüyor. Özellikle Tahran’ın, son yirmi yılda bölgesel nüfuzunu genişletmede kilit rol oynayan Irak’taki kazanımlarını koruma çabası ve Gazze savaşı sonrası bölgedeki müttefiklerinin ağır kayıplar vermesi bu durumu daha da karmaşık hâle getiriyor.

Tahran, yıllardır Irak’ta; başbakanların belirlenmesinde etkili olan Şii partiler veya direniş ekseninin bir parçası olan ve ABD ile İsrail karşıtı silahlı gruplar aracılığıyla belirleyici bir etkiye sahip. Bu gruplar, İran’ı savunmak için müdahalede bulunacaklarını sık sık dile getirmiş olsa da, örneğin haziran ayında 12 gün süren İsrail-İran çatışmasında fiilen devreye girmediler.

Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahale tehdidini yinelemesi ve Tahran’ın “ezici bir karşılık” sözü vermesi üzerine, bu hafta Irak’taki iki önde gelen silahlı grup olan “Hizbullah Tugayları” ve “Nüceba Hareketi”, İran’a destek amacıyla “kapsamlı savaşa” hazır olduklarını açıkladı ve “düşmanlara” karşı “intihar operasyonları” için gönüllü başvuru merkezleri kurduklarını duyurdu.

Şemmeri, ABD’nin İran’a yönelik olası bir savaşının Irak’ı “bir savaş alanına, bir misilleme platformuna ya da askeri baskı sahasına” dönüştürebileceği uyarısında bulunuyor. Washington’un “İran rejimini devirmek, dini lider Ali Hamaney’i hedef almak ve askeri saldırı düzenlemek” yönündeki tehditlerinin Irak iç siyasetinde her düzeyde güçlü yankılar uyandıracağını belirtiyor.

Şemmeri’ye göre İran’da rejimin çökmesi hâlinde Irak’taki müttefik güçler askeri ve siyasi düzeyde “varoluşsal bir mücadeleye” girmek zorunda kalacak. Bu durumun ise Irak’ta siyasi sistemin yeniden şekillendiği yeni bir senaryonun önünü açabileceği ifade ediliyor.