Mısır'da ‘Ulusal Diyalog’ neden hala başlamadı?

Mısır’da ulusal çapta bir diyalog oluşturulması amacıyla il toplantı geçen yıl temmuz ayında gerçekleştirildi. (Ulusal Diyalog Facebook resmi sayfası)
Mısır’da ulusal çapta bir diyalog oluşturulması amacıyla il toplantı geçen yıl temmuz ayında gerçekleştirildi. (Ulusal Diyalog Facebook resmi sayfası)
TT

Mısır'da ‘Ulusal Diyalog’ neden hala başlamadı?

Mısır’da ulusal çapta bir diyalog oluşturulması amacıyla il toplantı geçen yıl temmuz ayında gerçekleştirildi. (Ulusal Diyalog Facebook resmi sayfası)
Mısır’da ulusal çapta bir diyalog oluşturulması amacıyla il toplantı geçen yıl temmuz ayında gerçekleştirildi. (Ulusal Diyalog Facebook resmi sayfası)

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi'nin ‘yeni cumhuriyetin’ kurulması kapsamında siyasi güçler ve partiler arasında kapsamlı bir ‘Ulusal Diyalog’ başlatma çağrısı yapmasının üzerinden neredeyse bir yıl geçti. Ancak Cumhurbaşkanı’nın girişiminden yaklaşık bir yıl sonra, siyasetçiler ve tanınmış isimler, uzun hazırlık döneminin ve diyalog oturumlarının başlamasındaki gecikmenin nedenleriyle ilgili sorular yönelttiler. Geçtiğimiz yılın temmuz ayında ilk toplantısını gerçekleştiren Ulusal Diyalog Mütevelli Heyeti görüşmeleri, bir ‘diyalog düzenleme tüzüğü’ oluşturmadan ve partizan kişiler ile siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda uzmanların yer alacağı komitelerde konuşulacak gündem maddeleri üzerinde mutabakat sağlamadan sona erdi.
Mısır Cumhurbaşkanı, 26 Nisan'da bir Ramazan iftarı programında, Mısır makamlarının terör örgütleri arasında sınıflandırdığı ‘İhvan’ örgütüne atıfta bulunarak, ‘biri hariç tüm siyasi grupları içeren’ çeşitli konularda ‘ulusal diyalog’ çağrısında bulunmuştu.
‘Ulusal Diyalog’ hakkında soru yöneltenler arasında, El-Mısrî el-Yevm gazetesinde perşembe günü bir makale yayınlayan eski Başbakan Yardımcısı ve Mısır Demokrat Partisi’nin eski lideri Dr. Ziyad Bahaddin de vardı. Bahaddin, yazısında ‘ulusal diyalogun önündeki bazı engellere’ işaret etti.
Bahaddin, ‘tam bir yıl süren ulusal diyalog çağrısından sonra siyasi reform dosyasının umulduğu gibi ilerlemediğini’ belirterek, devleti ‘ya onu restore etme arzusunu ve ondan belirli çıktılara bağlılığını yeniden ilan etmeye ya da tamamen terk etmeye’ çağırdı.
Eski Başbakan Yardımcısı, ulusal çapta diyalogun ‘komiteler ve sekreterlikler oluşturarak ve son derece karmaşık idari düzenlemeleri hayata geçirerek bürokratik koridorlara girdiğini’ belirtti. Ancak ‘bağımsız siyasi güçleri diyalog için mekanizmalar düzenlemek için inisiyatif almaya ve devletten resmi bir davet veya düzenleme beklememeye’ çağırdı. Devlet Bilgi Servisi (SIS) Başkanı ve Ulusal Diyalog Genel Koordinatörü Dr. Ziya Raşvan, birden fazla açıklamasında diyalogun doğal seyrinde ilerlediğini yineledi. Raşvan makalesinde şu ifadelere yer verdi:
 “Ulusal Diyalog herkese açık ve katılımcıların özgürce genişletilmiş konuşmasına tanık olacak. Oturumlarda tartışılacak herhangi bir konu veya kişi konusunda kırmızı çizgi yok.”
El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Müdür Yardımcısı ve Ulusal Diyalog Mütevelli Heyeti üyesi Dr. Amr Haşim Rebii ise diyalogun başlamasının gecikmesini, görüşmelerin başlamasından tam bir yıl sonra, ‘diyaloga katılan bazı tarafların aşırılıkçılığı’ olarak tanımladığı duruma bağladı.
Rebii, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamalarda, bazı muhalefet partileri ve güçlerinin ‘yargıda olan veya devam eden davalarda tutuklu olanlardan belirli isimlerinin serbest bırakılmasında ısrar ettiğini’ belirterek şunları söyledi:
“Onlar Ulusal Diyalog resmen başlamadan önce bu isimlerin açıklanmasını şart koşuyorlar. Bazı muhalif güçler burada veya orada eleştiriden söz ediyorsa, diyaloga katılanların bir kısmında da hassasiyet var. İster 100'den fazla konunun tartışılmasının kaderini bir veya iki tutuklunun adına bağlayarak olsun, ister bir muhalefet görüşünün veya eleştirinin varlığına duyarlı olunarak olsun her iki taraf da bu katılığı esas görevlerinden biri olarak görmektedir. Şimdiye kadar diyalogun başlamasının gecikmesinin nedeni muhalefet partileridir.”
Rebii, söz konusu engellerin aşılması için zamana ihtiyaç olduğuna ilişkin olarak, Ulusal Diyalog Mütevelli Heyeti için Pazar akşamı yapılması planlanan toplantıda bu konuda ‘somut bir atılım’ olmasını beklediğini belirtti. Ayrıca ‘Ulusal Diyalog oturumlarının başlatılmasına ilişkin takvim üzerinde yakında bir anlaşmaya varılmasının beklendiğini’ ifade etti.
Dr. Amr Haşim Rebii, diyalogun bir yıl boyunca başlatılamamasının ardındaki ‘bürokratik engellerin’ varlığına dair bazıları tarafından öne sürülenleri yalanladı. ‘Tüm teknik ve lojistik hazırlıkların tamamlandığını’ ve konular, komiteler, katılımcı isimler, toplantı yerleri ve düzenlemeleri ile ilgili tüm konuların ‘bir süre önce kararlaştırıldığını’ vurguladı.
Rebii, diyalogun şu ana kadar başlatılmamasının nedeninin ‘teknik değil, siyasi’ olduğunun altını çizerek, ‘diyaloğa katılan güçler arasındaki iyi niyet ve ortak anlayışın, diyalog oturumlarının yakında başlamasını sağlayacağını’ da sözlerine ekledi.



İsrail'in 7 Ekim saldırısı ile ilgili ilk askeri raporu, ordunun sivilleri korumadaki başarısızlığını ortaya koyuyor

Filistinli savaşçılar tarafından hedef alınan bir İsrail askeri aracının yakılmasını kutlayan Filistinliler, 7 Ekim 2023. (Reuters)
Filistinli savaşçılar tarafından hedef alınan bir İsrail askeri aracının yakılmasını kutlayan Filistinliler, 7 Ekim 2023. (Reuters)
TT

İsrail'in 7 Ekim saldırısı ile ilgili ilk askeri raporu, ordunun sivilleri korumadaki başarısızlığını ortaya koyuyor

Filistinli savaşçılar tarafından hedef alınan bir İsrail askeri aracının yakılmasını kutlayan Filistinliler, 7 Ekim 2023. (Reuters)
Filistinli savaşçılar tarafından hedef alınan bir İsrail askeri aracının yakılmasını kutlayan Filistinliler, 7 Ekim 2023. (Reuters)

İsrail ordusu dün (perşembe), 7 Ekim tarihinde gerçekleşen Hamas saldırısı sırasındaki güvenlik hatalarına ilişkin ilk soruşturmasının sonuçlarını yayınladı. Soruşturmada, saldırıdan en kötü etkilenen topluluklardan biri olan Beeri topluluğunun vatandaşlarının korunamadığı kabul edildi.

Beeri saldırısında 100'den fazla kişi ölmüş ve 11'i halen Gazze Şeridi'nde bulunan 32 kişi esir alınmıştı. Şarku’l Avsat’ın Reuters haber ajansından aktardığına göre topluluk yaklaşık bin kişilik bir nüfusa sahip.

Ordu, soruşturmanın olaylar zincirini, çatışmaları ve güvenlik güçlerinin gün içindeki davranışlarını ele aldığını bildirdi. Reuters ve diğer medya kuruluşları saldırıyı takip eden haftalarda bazı ayrıntıları zaten açıklamışlardı.

xscdfgrthy
Gazze Şeridi'nden İsrail'e 7 Ekim 2023 tarihinde atılan bir roket (Reuters)

Ordu, toplumdaki sivilleri korumadaki başarısızlığını kabul etmekle birlikte, sayıca az olmalarına rağmen militanları püskürtmeye çalışan hızlı müdahale ekibi de dahil olmak üzere Beeri sakinlerinin cesaretini övdü.

Soruşturma, İsrail ordusunun militanların İsrail'e büyük bir sızma senaryosuna hazırlıklı olmadığı, bölgede yeterli kuvveti bulunmadığı, saldırı başladıktan birkaç saat sonra öğlene kadar olayların tam resmine sahip olmadığı, Beeri sakinlerini yeterince uyarmadığı ve çatışmanın koordine edilmediği sonucuna vardı.

Soruşturma, İsrail'de sivilleri tehlikeye attığı gerekçesiyle eleştirilen bir tankın militanların 15 kadar esiri tuttuğu eve ateş açmasında bir kusur bulmadı.

Ordudan yapılan açıklamada, “Evden silah seslerinin duyulması ve teröristlerin kendilerini ve esirleri öldürme niyetlerini açıklamalarının ardından, kuvvetler esirleri kurtarmak için eve saldırmaya karar verdi” denildi.

xsdfvbrtgy
Gazze Şeridi'nden 7 Ekim 2023 tarihinde yapılan roket atışının ardından İsrail'in güneyinde yanan araçlar görülüyor. (Reuters)

Açıklamanın devamında, “Ekip, evin içindeki sivillerin tank mermileri tarafından vurulmadığını tespit etti. Ancak, esirlerin nasıl öldüğünü belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Çünkü onları militanların öldürdüğüne dair işaretler var” ifadeleri yer aldı.

İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant dün, İsrail tarihinin en kanlı günü ve Holokost'tan bu yana Yahudilere yönelik en kötü saldırı olan 7 Ekim saldırısındaki güvenlik zafiyetlerine ilişkin resmi bir soruşturma başlatılması çağrısında bulundu.

Gallant soruşturmanın kendisini ve Başbakan Binyamin Netanyahu'yu da kapsaması gerektiğini söyledi. Netanyahu daha önce yapılan resmi soruşturma çağrılarını reddetmişti.

Ordu, raporunu, çoğu 7 Ekim saldırısından bu yana yerinden edilen on binlerce İsrailli arasında yer alan Beeri sakinlerine sundu.

Beeri topluluğu sakinlerinden Miri Gad Mesika şunları söyledi: “Tüm bu ayrıntılara ihtiyacım yoktu. Benim önemsediğim bunun neden olduğu, bir daha olmasını nasıl engelleyebileceğimiz, esirleri nasıl geri alabileceğimiz ve kendimizi yeniden nasıl güvende hissedebileceğimiz.”