Cezayir’deki İbn Haldun mağarası, sosyoloji öğrencilerinin ilgi merkezi haline geldi

Cezayir’in batısındaki Frenda şehrinde yer alan mağaranın adıyla ilgili tarihi bilgilerde farklılıklar var.

Mukaddime’nin yazarı İbn Hadun.
Mukaddime’nin yazarı İbn Hadun.
TT

Cezayir’deki İbn Haldun mağarası, sosyoloji öğrencilerinin ilgi merkezi haline geldi

Mukaddime’nin yazarı İbn Hadun.
Mukaddime’nin yazarı İbn Hadun.

İman Uveymir
Cezayir’in batısındaki Frenda şehri, Cezayir tarihinin yüzyıllar önceki parlak dönemlerine dayanan arkeolojik bir şaheser ve eşsiz bir tarihi miras olarak tanınıyor. Frenda şehri birçoğunun gözünde, sosyal bilimlerin kaynağı, bilimin ışığı ve birçok araştırmacının varış noktası.
Tarihi referanslar, Tiaret şehrinin 50 kilometre güneybatısında ve Cezayir’den 399 km uzaklıktaki Frenda şehrinin adında farklılık gösteriyor. Bazıları, ‘burada kayboldu’ anlamına gelen şaşırtıcı bir kelime olduğu konusunda hemfikir. Bazıları ise, bölgeye yerleşen kabilelerden biri olan Beni Yefran’dan sonra Frenda olarak adlandırıldığını söylüyor. Bazı tarihçiler adı, Arapça asıllı olduğunu belirterek nar ağaçlarının açtığı Sebibe bölgesindeki bir tür kırmızı gül olan el-Frand’a atfediyor. Bazıları da Roma döneminde ünlü bir kılıç olan el-İfrand’dan geldiğini öne sürüyor.

İbn Haldun mağarası
Frenda, tarih boyunca pazarlarının, meyve bahçelerinin, tarımının, sığırlarının, atlarının ve medeniyetinin yanı sıra, turistlerin cazibe merkezi haline gelen tarihi anıtları da içeriyor.
Sosyolojinin manevi babasını kucaklayan İbn Haldun mağarası, bugün Taghazout adı verilen yüksek bir yerde bulunan Beni Selame kalesinin eteklerinde durduğu Frenda şehrinin geçmişine tanıklık eden tarihi eserlerden biri.
İbn Haldun'un girişini yazdığı mağara (sosyal paylaşım siteleri)
İbn Haldun’un el-Mukaddime’yi yazdığı belirtilen mağara. (Sosyal paylaşım siteleri)
Latat ovasına hakim bir tepede bulunan mağaranın arkasında ise tarihi masallar ve romanlar duruyor. Tarihi referanslar, İbn Haldun’un el-Mukaddime’yi yazmaya başladığında, Tlemcen kralları tarafından takip edildiğini ve Cezayir’in başkentinin 350 kilometre batısındaki mağaralardan birine sığındığını belirtiyor. İşte İbn Haldun’un, Tlemcen krallarından kaçarak inzivaya çekildiği mağara da burası.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığına göre mağara, Avrupa üniversitelerinde İbn Haldun sosyolojisi okuyan öğrenciler ve çeşitli Arap ülkelerinden araştırmacılar için vazgeçilmez bir destinasyon haline geldiği için hala popülaritesini korumaya devam ediyor.

Piramitler ve mağaralar
Frenda’daki turistik ve tarihi eserler arasında tarihi duvar resimlerinin olduğu mağaralar bulunuyor. Mısır’ın Gize bölgesindeki Firavun piramitlerine benzeyen piramitler, MS dördüncü ve altıncı yüzyıllara dayanan Berberi mezar anıtları olarak hizmet ediyor. Piramitler, yerliler tarafından duvar anlamına gelen ‘Lejdar’ olarak adlandırılıyor.
Fernanda bölgesi, Mısır piramitlerine benzer bir mimariye sahip yaylalarda inşa edilmiş 13 piramit sayar (sosyal paylaşım siteleri)
Frenda bölgesi, Mısır piramitlerine benzer bir geometriye sahip 13 piramide ev sahipliği yapıyor. (Sosyal paylaşım siteleri)
Lejdar 1969’dan bu yana ulusal miras alanı olarak sınıflandırılıyor. Cezayirli yetkililer ve arkeologlar buranın Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’ne (UNESCO) girmesini sabırsızlıkla bekliyor.
Frenda, Latat ovasına bakan kayalık yamaçlara kurulmuş turistik bir şehir. Simetrik binaları ve dar sokakları ile ayırt ediliyor. Dört ana kapısı ve üç gözetleme kulesi bulunuyor Bu dar sokaklar ziyaretçiyi şehrin kalbine götürüyor. Osmanlı zamanındaki restorasyon sayesinde şehir, genişleme ve refah yaşadı.

Antik kent
Birçok kişi Frenda’yı içerdiği paha biçilmez antikalar nedeniyle antik kent olarak adlandırıyor. Cezayirli yetkililer, Cezayir’in batısındaki bu antik kenti tanıtmak için elinden geleni yapıyor. Yetkililer, turizm acentelerini şehri tanıtmak için geziler programlamaya teşvik ederek farkındalık yaratmaya gayret ediyor.



İsrail hapishanesinden psikolojik rahatsızlık nedeniyle çıkan Bedir Dahlan kimdir?

Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
TT

İsrail hapishanesinden psikolojik rahatsızlık nedeniyle çıkan Bedir Dahlan kimdir?

Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)
Bedir Dahlan, İsrail hapishanelerinde başına gelenleri anlattı. (sosyal medya)

Gazzeli genç Bedir Dahlan'ın İsrail hapishanelerinde bir ay geçirdikten sonra maruz kaldığı işkencenin etkilerini açıkça gösteren video ve fotoğrafları sosyal medyada geniş çapta yayıldı.

İsrail ordusu perşembe günü, Gazze Şeridi'nin doğusundaki Kissufim (el-Karara) askeri geçidi üzerinden Gazze Şeridi'nden 33 kişilik tutuklu grubundan Dahlan'ı serbest bıraktı.

Videoda, 30 yaşındaki Bedir Dahlan, çıkık gözleri, zayıf vücudu, yüzünde ve ellerinde işkence gördüğünü gösteren çok sayıda yara ile şok olmuş ve şaşkın görünüyor.

Bedir Dahlan'ın elleri (BBC) Bedir Dahlan'ın elleri (BBC)

Dahlan, sanki mevcut aklî melekeleriyle yaşadıklarını tarif edemiyormuş gibi kekeleyerek, hapishane deneyiminin bir kâbus olduğunu söyledi. Geçirdiği şok nedeniyle konuşmasında anlaşılamayan sözcükler vardı. Dahlan yaşadıklarını tarif etmek için el işaretlerini kullanarak, “Hapishanede beni dövdüler. Otobüste kafamı vuruyorlardı. Ayağa kalkamıyordum... Bacaklarıma ve ellerime vurdular ve beni sertçe dövdüler... Göğüs kafesi kemiğimi kırmak ve çekip çıkarmak istediler” dedi.

Dahlan, “İşkence biçimleri tarif edilemez... Her seferinde öleceğimi hissettim” ifadelerini kullandı.

Dahlan, ailesinin şu anda nerede olduğunu bilmediğini ve bölge sakinlerinden Han Yunus'un savaştan ciddi şekilde zarar gördüğünü duyduğunu belirtti.

Bedir Dahlan kimdir ve neden tutuklandı?

Bedir Dahlan'ın kuzeni Muhammed Haşim Dahlan BBC'ye yaptığı açıklamada, Bedir Dahlan'ın evli ve küçük bir kızı olan 30 yaşında bir Gazzeli olduğunu söyledi.

Kuzen, Dahlan'ın geçmişte herhangi bir akıl sağlığı sorunu yaşamadığını, ancak Refah işgalinden sonra daha da kötüleşen son hastalığına koşulların yol açtığını vurguladı.

Muhammed Haşim, “İlaçlarını alabilmesi için çok çaba sarf ettik ama nafile. Sonuç olarak altı ay boyunca ilaçlarını alamadı, bu yüzden çevresini tanıyamaz hale geldi” dedi.

Muhammed, Bedir'in babası ve kardeşleriyle birlikte Han Yunus'taki el-Aksa Üniversitesi yakınlarında bir çadırda yaşadığını, annesinin ise tedavi için Mısır'a gittiğini belirtti.

Muhammed Haşim, Bedir'in ilaç almadığı için kötüleşen psikolojik durumu nedeniyle yolunu kaybetmesinin ardından, İsrail askerleri tarafından tutuklandığını açıkladı.

Bedir'in hastaneden taburcu edildikten sonra Deyr el-Balah'ta bir okulda olduğuna dair ailesine telefon geldiğini söyleyen Muhammed Haşim, Bedir'in sağlığına kavuşması için psikolojik tedaviye ihtiyacı olduğunu vurguladı.

 Bedir Dahlan'ın fiziksel durumunun yanı sıra psikolojik durumunun da felaket olduğu açık (X)Bedir Dahlan'ın fiziksel durumunun yanı sıra psikolojik durumunun da felaket olduğu açık (X)

Psikolojik durumu felaket

Kötüleşen fiziksel durumuna ek olarak, Bedir Dahlan'ın psikolojik durumu da açıkça felaket. Gazze'deki Aksa Şehitleri Hastanesi'nden bir doktor BBC'ye yaptığı açıklamada, Bedir'in gözaltında tutulduğu süre boyunca maruz kaldığı işkence ve ağır koşullardan kaynaklanan psikolojik bir rahatsızlıktan muzdarip olduğunu söyledi.

Doktor, “Bedir'e işkence yapıldı. Bu da sağlığının ve psikolojik durumunun bozulmasına, aklını ve insanlığını kaybetmesine neden oldu. Artık düzgün davranamıyor” ifadelerini kullandı.

İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik savaşının başlangıcından bu yana İsrail ordusu aralarında kadın, çocuk ve sağlık personelinin de bulunduğu binlerce Filistinliyi gözaltına aldı. Bunlardan birkaçı serbest bırakılırken, yüzlercesinin akıbeti bilinmiyor.

Gazze'deki Filistin Esir İşleri Kurumu perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail hapishanelerini, fiziksel ve psikolojik işkence ile ‘korkunç ve insanlık dışı’ koşullara maruz kaldıkları ‘binlerce Filistinli mahkûm için toplu mezar’ olarak tanımladı.

36 mahkûm işkence altında öldürüldü

Kurum, 7 Ekim'den bu yana Gazze Şeridi'nde yaklaşık 36 mahkûmun işkence ve zorlu koşullar nedeniyle hayatını kaybettiğini belirtti.

Esir İşleri Kurumu, serbest bırakılan tutukluların beyanları ve ifadelerine dayanarak işkencenin, insanlık dışı ve aşağılayıcı muamelenin birçok biçiminin bulunduğunu açıkladı. Bunlardan bazıları şunlar: Gözaltındaki kişilerin zorla ve tekrar tekrar soyulması, eller ve bacakların bağlanması, gözlerin uzun süre bağlı kalması, vücuda elektrik verilmesi, sistematik açlık, keskin bir cisimle vücudu delme, uyku, banyo ve tıbbi bakımdan yoksun bırakma, vahşi tutukluları üzerlerine salma, düşük sıcaklıklara maruz kalma, yetkilileri ve sivilleri işkence operasyonlarına tanık olmaya davet etme.