Somali'de terör gruplarının artan etkisiyle ilgili endişeler giderek artarken, Afrika Birliği Somali Misyonu'nun (AUSSOM) finansman açığı da endişeleri artırıyor. Bu durum en son BM Genel Sekreteri Antonio Guterres tarafından da dile getirildi ve Guterres, tutarlı ve sürdürülebilir destek çağrısında bulundu.
Bu uluslararası endişeler, Uganda'nın birliklerini misyondan çekme olasılığı ile örtüşüyor ve daha önce Mısır'ın fon yetersizliğinin sonuçlarına ilişkin endişelerini takip ediyor.
Şarku’l Avsat'a konuşan Somali ve Afrika işleri uzmanı, bunun terörle mücadele çabalarında bir düşüşe yol açabileceğine ve böylece Somali'de eş-Şebab militan grubunun yeniden ortaya çıkma olasılığını artırabileceğini değerlendirdi. Kriz içindeki Afrika ülkesinde, bu geçiş aşamasında istikrarlı ve tutarlı fonlamanın önemini vurguladı.
Görev süresi 2024 yılının sonlarında biten Afrika Birliği Geçici Askeri Misyonu'nun (ATMIS) ardından, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin Aralık 2024'te bu misyonu kuran bir karar almasından sonra, Afrika Birliği Somali Misyonu (AUSSOM) Ocak 2025'te resmen faaliyete başladı. Misyonun görevi, son 15 yıldır Somali'de terör faaliyetleri artan eş-Şebab'la mücadelede Somali'ye destek sağlamaktır.
BM talepleri
Afrika Birliği zirvesinde cumartesi günü yaptığı konuşmada Guterres, uluslararası toplumu Somali'deki Afrika Birliği Misyonu'na (AUSSOM) tutarlı ve sürdürülebilir bir finansman sağlamaya ve güvenlik tehditleri karşısında misyonun etkinliğini ve sürdürülebilirliğini korumak için güvenilir bir finansman mekanizması oluşturmaya çağırdı. BM Güvenlik Konseyi'nin misyonun zorunlu katkılar yoluyla finanse edilmesi konusunda anlaşmaya varamamasını da eleştirdi.
Guterres konuşmasında, Somali misyonunu uluslararası toplumun Afrika liderliğindeki barış koruma operasyonlarını destekleme taahhüdünün bir sınavı olarak nitelendirerek, "Eğer Somali'deki Afrika Birliği Misyonu uluslararası desteği hak etmiyorsa, o zaman kim hak ediyor?" diye sordu.
Guterres, Birleşmiş Milletler'in, görevlerinin gerçekçi olmasını, önceliklerin doğru şekilde tespit edilmesini ve yeterli finansmanla desteklenmesini sağlamak amacıyla barış koruma operasyonlarını kapsamlı bir şekilde gözden geçirdiğini ve net bir geçiş planının yürürlükte olduğunu ifade etti.
Somali siyasi analisti Abdiwali Jama Barre, Guterres'in Somali'deki BM barış koruma misyonundaki finansman kriziyle ilgili açıklamalarının, özellikle eş-Şebab'ın devam eden tehdidi göz önüne alındığında, yetersiz finansmanın terörle mücadele çabalarını engelleyebileceği yönündeki BM içindeki gerçek endişeyi yansıttığına inanıyor.
Ayrıca, katkıların zorunlu olmamasının, "güvenlik operasyonları için uzun vadeli planlamanın zorluğunu ve Uganda'da görüldüğü gibi asker sayısında azalma veya lojistik destek potansiyelini vurguladığını" belirtti. Bu durum, silahlı gruplara karşı operasyonları yavaşlatabilir, bazı kurtarılmış bölgelerde güvenlik boşlukları yaratabilir ve Somali güçleri üzerindeki baskıyı artırabilir."
Eylül 2025'te Kenya Dışişleri Bakanı Musalia Mudavadi, misyonun ciddi finansman sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu ve terörizmle mücadelede başarısını sağlamak için yeterli kaynak temin etmek amacıyla uluslararası düzeyde ortak çabalara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Mudavadi, uluslararası topluma, özellikle el Kaide bağlantılı bir örgüt olan eş Şebab'ın oluşturduğu tehdit başta olmak üzere, güvenlik sorunlarıyla başa çıkabilmesi ve güvenlik sorumluluklarının Somali hükümetine kademeli olarak devredilebilmesi için misyona sürekli mali ve lojistik destek sağlaması çağrısında bulundu.
Mısır Cumhurbaşkanlığı, Temmuz 2025'te uluslararası topluma Somali'deki barış gücü misyonunun sürdürülebilirliğini sağlamak ve görevini etkin bir şekilde yerine getirebilmesi için yeterli fon sağlanması çağrısında bulundu. Bu çağrı, Cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi'nin Mısır'ın kuzeyindeki el Alameyn'de Somali mevkidaşı Hasan Şeyh Muhammed ile yaptığı görüşmenin ardından geldi.
Mısır Cumhurbaşkanlığı'nın çağrısı, Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf'un Nisan 2025'te Uganda'da düzenlenen bir misyon toplantısında "Somali'deki Afrika Birliği Misyonu (AUSSOM) için 190 milyon dolara kadar gerekli fonun sağlanması" çağrısında bulunmasının ardından geldi.
Ancak, çok az ilave fon sağlandı. Afrika Birliği Yürütme Konseyi, Temmuz 2025'te AUSSOM'u desteklemek için 10 milyon dolarlık ilave acil durum fonunu onayladı ve bu mali desteğin "Afrika Birliği Misyonunun operasyonel gereksinimlerini karşılamasını sağlamak için gerekli" olduğunu belirtti.
Barry, Guterres'in açıklamasıyla da desteklenen, Afrika'nın fon taleplerine yanıt verilmemesinin terörle mücadelede sonuçlar doğuracağına inanıyor. Süregelen fon yetersizliğinin uluslararası birliklerin sayısında azalmaya, taarruz operasyonlarında yavaşlamaya ve eş-Şebab'a yeniden toparlanma fırsatı vermesine yol açacağı konusunda uyardı.
Somali'nin hassas bir geçiş aşamasında olduğunu ve herhangi bir fon yetersizliğinin güvenlik sorumluluğunun Somali güçlerine tamamen devredilmesini engelleyebileceğini vurguladı.
