Bathiliy, ‘paralı askerleri’ Libya’dan çıkarmak için bir Afrika çözümü arayışında

Moskova, BMGK’da Libya krizini görüşecek.

BM Libya Özel Temsilcisi Bathiliy, Sudan Dışişleri Bakanı Sadık ile bir araya geldi. (Bathiliy’nin Twitter hesabı)

Birleşmiş Milletler’in (BM) Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy, ülkede bu yıl bitmeden cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin yapılması için gerekli koşulların yaratılmasına yönelik çabalarına hız verdi. Bathiliy bu kapsamda, Haziran 2020’de Trablus’a yönelik savaşın sona ermesinden bu yana dondurulan ‘paralı askerler’ ve yabancı savaşçılar ikilemini çözmek amacıyla Lübnan’ın güney komşu ülkelerine doğru hareket etmeyi tercih etti.
BM Temsilcisi, 31 Mart’ta Sudan’a giderek, Afrika ziyaretine başladı. Sudan Geçici Egemenlik Konseyi Başkanı Korgeneral Abdulfettah el-Burhan ile ülkenin savunma ve dışişleri bakanlarıyla yaptığı görüşmeler öncesinde Hartum’da bir araya geldi.
Bathiliy, Egemenlik Konseyi Başkanı’na BM Libya Destek Misyonu’nun Libya'daki yabancı güçler ve paralı askerlerin ülkelerine geri dönüşü için ait oldukları ülkelerle koordinasyon halinde çalışarak Libya’da istikrar ve barışı tesis etme çabaları hakkında bilgi verdiğini belirtti.
Bathiliy, Burhan’ın BM misyonunun çabalarına verdiği desteği ve Libya’da barış ve istikrarın sağlanmasının tüm bölgenin istikrarına katkıda bulunacağını vurguladığını aktardı.
Libya’daki paralı askerler ve yabancı güçler konusu, ülkedeki kriz meselesine aşina olan BM misyonunun ve uluslararası tarafların çoğunluğunun temel kaygılar arasında. Bathiliy, geçen mart ayı ortalarında Libya, Sudan, Çad, Nijer ve Afrika Birliği’nden irtibat heyetleriyle ‘Kahire’deki önceki taahhütlere uygun olarak paralı askerleri ve yabancı savaşçıları geri çekmek için bir veri alışverişi mekanizmasının başlatılması’ hususunda Tunus’ta bir toplantı düzenleyerek, Libya’nın güney komşu ülkelerine ziyaret düzenleyeceğini bildirmişti.
BM misyonuna yakın bir Libyalı kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada Bathiliy’nin güney komşu ülkelere yönelik ziyareti, paralı askerler meselesini Libya’da beklenen seçimlerin önüne taşımak amacıyla birçok Arap ülkesine ve belki de Türkiye’ye ziyaretlerin izleyeceğini söyledi.
Bathiliy ise Twitter üzerinden yaptığı açıklamada Sudan’dan başlayıp Çad ve Nijer’deki temaslarla devam edecek olan resmi Afrika turunun, BM Libya’daki Destek Misyonu’nun ‘özellikle ateşkes anlaşmasının uygulanmasında 5+5’ Ortak Askeri Komitesi’ni destekleyerek ve yabancı güçlerin ve paralı askerlerin Libya’dan çekilmesini hızlandırarak’ ülkenin barış ve istikrarını yeniden tesis etme görevi çerçevesinde geldiğini söyledi. Abdullah Bathiliy açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Yabancı güçlerin ve paralı askerlerin Libya’daki varlığı, ülkede ve bölgede barış ve istikrar için büyük bir tehdit oluşturuyor. Libya’nın komşu ülkeleri veya bölgeyi olumsuz etkilemeden bu zorluğun üstesinden gelmek için ortaklarımızla birlikte çalışmamız gerekiyor.”  
Hartum’da Dışişleri Bakanı Ali es-Sadık ile de bir araya gelen BM Libya Özel Temsilcisi Bathiliy, Libya’daki son gelişmelere ilişkin görüş alışverişinde bulunduklarını belirttiği açıklamasında, “İki ülke arasındaki sınır güvenliği de dahil olmak üzere ortak sorunlarla mücadele için ortak çabaların önemi konusunda fikir birliğine ulaştık” ifadelerini kullandı.
Aynı şekilde Sadık da Sudan hükümetinin, BM’nin zorlu siyasi krizin üstesinden gelmek ve ülkeyi kapsamlı seçimlere götürmek için Libya’da üstlendiği iyi niyeti desteklediğini ifade etti. BM Temsilcisi ayrıca, Sudan Savunma Bakanı Tümgeneral Yasin İbrahim ile bir araya gelerek, ‘yabancı güçlerin ve paralı askerlerin Libya’dan çekilmesiyle ilgili olarak’ 5+5 Ortak Askeri Komite’nin ve Libya, Sudan, Çad ve Nijer’deki iletişim komitelerinin kaydettiği ilerlemeyi ele aldıklarını dile getirdi.
Bathiliy’nin aktardığına göre Sudan Savunma Bakanlığı şu açıklamada bulundu:
“Bakanlık, ortak iş birliğini sürdürmeyi, tüm bu unsurların koordineli bir şekilde geri çekilmesini ve düzenli kuvvetlere yeniden entegre edilmesini desteklemeye kararlıdır. Sudan ile Libya arasındaki sınır güvenliğini artırmak için BM’nin desteğini beklemektedir.”
Diğer yandan Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vasily Nebenzia, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un 25 Nisan’da BMGK’da Orta Doğu ve Libya krizi konulu açık oturuma başkanlık edeceğini söyledi.
Rusya merkezli ‘TASS’ haber ajansına göre Nebenzia, 31 Mart’ta planlanan müzakerelerin Libya, Yemen ve Suriye’deki duruma değineceğini açıkladı. Aynı şekilde Libya Temsilciler Meclisi heyeti, Rusya’nın Trablus Büyükelçisinin katılımıyla Rusya’da Devlet Dumasında Uluslararası İlişkiler Komitesi Başkanı ve Liberal Demokrat Parti lideri Leonid Slutsky ile bir araya gelerek, Libya’daki siyasi durumu ele almıştı.
Diğer yandan Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Libya İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa, kendilerine zulmettiğine veya haddi aştığına inananlardan, yaşananları affetmelerini ve insanların hata yapabileceklerini anlamalarını istedi. Başağa ayrıca, ülkesinin ‘bir cumhurbaşkanı ve parlamento seçmeden istikrarlı olmayacağını’ vurguladı.
Hükümeti başkent Trablus’a girmeyi başaramayan Başağa, devleti inşa etmek için tüm tarafları uzlaşmacı bir söyleme çağırdı. Fethi Başağa, uzun süredir savaşlar, çatışmalar, bölünmeler, doğu ve batıda iki ayrı hükümetin mevcudiyeti nedeniyle sıkıntı çeken ülkesinin ‘istikrar aşamasının eşiğinde’ olduğunu belirttiği açıklamasında şunları söyledi:
“Libya’da birleşik bir hükümetin olmaması, iki milyondan fazla vatandaşın acı çekmesine neden oldu ve onları yoksulluk sınırının altına yerleştirdi. Bu nedenle, herkesin ülkeye istikrarın geri dönüşü için çalışması gerekiyor.”
Başağa, önceki döneme ve ‘devlet inşası projesi’ olarak adlandırdığı duruma da değinirken, hükümetinin Trablus’a girme girişimi sırasında meydana gelen olayların, ‘kaosa ve kan dökülmesine yol açan bir anlayış eksikliği’ sonucu meydana geldiğine dikkat çekti.