IKBY petrolünün SOMO aracılığıyla ihracatının sürdürülmesine ilişkin ön anlaşma

Anlaşma Bağdat hükümetinin onayını bekliyor

Irak Başbakanı Muhammed es-Sudani (ortada) Kerbela petrol rafinerisinin açılış törenine katıldı (AFP)

Irak Petrol Bakanlığı, dün, Paris merkezli Uluslararası Ticaret Odası Tahkim Merkezi (ICC) nezdinde görülen davada alınan kararla durdurulan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) petrol ihracatının sürdürülmesine yönelik bir ön anlaşmaya işaret etti.
Bakanlık Sözcüsü Asım Cihad, düzenlediği basın toplantısında yaptığı açıklamada, devlete ait Irak Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) aracılığıyla IKBY petrolünü ihracat faaliyetlerini yeniden başlatmak için bir ön anlaşmanın varlığına değindi. Cihad, anlaşmanın Bağdat hükümeti tarafından onaylanması gerektiğini belirtti.
Petrol Bakanlığı’nın IKBY’nin petrol ihracatının yeniden başlamasını hızlandırma istediğini ifade eden Cihad, ardından Bağdat ile Erbil arasındaki diğer dosyalardaki anlaşmazlıkların çözülebileceğinden bahsetti. Bölgenin petrol çıkarma konusunda taahhütleri ve müteahhitlik firmaları olduğunu, ham petrol ihraç ettiği ülkelerle aylık olarak ödeme yapılan yükümlülükleri olduğunu kaydetti.
Bakanlık Sözcüsü, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu konuların tartışılması ve daha sonra iki taraf arasında anlaşma için mekanizmalar oluşturulması gerekiyor. Petrol ihracatının durdurulduğu her gün IKBY petrolünün de katkısının olduğu bütçede açık oluşturarak Irak'a zarar vereceği gibi, IKBY’deki Iraklı vatandaşlara da zarar verecektir.”
Öte yandan IKBY’den bazı kaynaklar, Bağdat’ın hükümetin onayından sonra petrol ihracatına devam edilebileceğini açıkladığını bildirdiler. IKBY basınının aktardığına göre uluslararası petrol şirketleri, Erbil ile Bağdat hükümetleri arasında petrol ihracatını yeniden başlatmak amacıyla bir anlaşmaya varılması için büyük bir fırsat olduğunu vurguladılar.
Şarku’l Avsat’ın Energy Aspects analisti Richard Bronze’dan aktardığına göre Eebil ile Bağdat hükümeti iyi ilişkilere sahipler ve büyük bir anlaşmaya varma şansları var. Bronze, ICC Tahkim Mahkemesi'nin kararı açıklanmadan önce bile iki hükümet arasında müzakerelerin olduğunun altını çizdi.
Erbil ile Bağdat arasında bir anlaşmaya beklenenden daha kısa sürede varılabileceğini belirten Bronze, Ceyhan limanından yeniden petrol ihracatına izin veren bir anlaşmanın yakında gerçekleşebileceğini söyledi.
Irak Petrol Bakanlığı tarafından 25 Mart Cumartesi günü yapılan açıklamada, Irak’ın IKBY’den Türkiye'nin Ceyhan limanına ham petrol ihracına ilişkin olarak Türkiye aleyhine ICC Tahkim Mahkemesinde açtığı davayı kazandığı ve bu yeni gelişmeler çerçevesinde Erbil ve Ankara'daki ilgili makamlar ve yetkililerle aynı liman üzerinden ihracatın sürdürülmesi meselesinin görüşüleceği belirtildi.
Irak’ın, Türkiye aleyhine açtığı davayı kazanmasının ardından IKBY’den ve Kerkük'ün kuzey sahalarından günlük olarak yapılan 450 bin varil ham petrol ihracatı durduruldu. Irak, 2014 yılında Türkiye'nin IKBY'den bir boru hattı aracılığıyla Ceyhan limanına petrol ihraç etmesine izin vererek Ankara ile Bağdat arasında daha önce imzalanan bir anlaşmayı ihlal ettiği iddiasıyla Türkiye aleyhine dava açmıştı.
Paris merkezli ICC nezdinde görülen davada, 23 Mart 2023 tarihinde, Ankara’nın 1973 yılında Irak ile Türkiye arasında imzalanan Boru Hattı Anlaşması’nı ihlal ettiği gerekçesiyle Bağdat lehine karar alındı.