İsrail, İran’ın komşusu Türkmenistan ile ilişkilerini güçlendiriyor

Türkmenistan Dışişleri Bakanı Raşid Meredov (sağda) ve İsrailli mevkidaşı Eli Cohen, Aşkabat'ta bir araya geldi. (Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı)

İsrail Dışişleri Bakanı Eli Cohen, komşu ülkelerle ilişkileri güçlendirme çabaları çerçevesinde dün Orta Asya'da bulunan Türkmenistan'da ülkesinin daimî büyükelçiliğinin resmen açılışını yaparak İsrail'in İran'a en yakın diplomatik varlığını tesis etmiş oldu.
İsrail ile Türkmenistan arasında diplomatik ilişkilerin 30 yıl önce kurulmasına rağmen Aşkabat'ta yalnızca geçici bir İsrail misyonu bulunuyordu. İsrail'in Müslüman çoğunluğa sahip ülkede büyükelçiliği olmadı.
Reuters'e göre Cohen, Aşkabat'tan paylaştığı Twitter meaında “İran sınırına 17 km uzaklıktaki bir İsrail büyükelçiliğini açmaya, cumhurbaşkanı ve diğer yetkililerle bir dizi görüşme yapmaya geldim” ifadelerini kullandı.
Türkmenistan Dışişleri Bakanı Raşid Meredov da ziyareti sırasında Cohen'e eşlik eden gazetecilere İngilizce yaptığı açıklamalarda, büyükelçiliğin açılışının ‘iki ülkenin dostluğunun çok parlak bir örneği olduğunu’ söyledi.
Ziyaretini ‘tarihi’ olarak nitelendiren ve Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov ile görüşen Cohen, İsrail'in ‘Orta Asya'nın enerji alanındaki süper gücü’ ile ilişkilerinin stratejik öneme sahip olduğunu vurguladı.
İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından paylaşılan görüntülere göre Cohen açıklamasında şunları söyledi:
“Ekonomik ilişkileri tarım, su, teknoloji ve sınır savunmasını içerecek şekilde genişletme niyetindeyiz. İki ülkenin daha yakın iş birliğinden fayda sağlayacağına şüphe yok.”
Cohen'in ‘İran'a karşı birleşik bir cephe’ kurarak Bakü ile Tahran yakınlaşmasını durdurması ve Azerbaycan'ın geçtiğimiz ay Tel Aviv'deki büyükelçiliğini açması İran'ı kızdırdıktan sonra Aşkabat, İran'ın kuzeyinde İsrail ile ilişkilerini güçlendiren ikinci ülke oldu. İran Dışişleri Bakanlığı da bu ayın başında yaptığı açıklamada “Siyonist varlığın Azerbaycan topraklarından kendisine yönelik komplosu karşısında Tahran pasif kalamaz” ifadesini kullandı.
Cohen, Aşkabat'a varmadan önce Bakü'yü ziyaret etmiş ve burada Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile istişarelerde bulunmuştu.
İran resmi haber ajansları, İsrail medyasından alıntı yaparak Türkmenistan'da büyükelçilik açılacağını bildirdi ancak Tahran'dan herhangi bir açıklama gelmedi.
Gaz zengini bir Orta Asya çöl ülkesi olan Türkmenistan, herhangi bir siyasi veya askeri bloğa katılmadığı için resmi bir tarafsızlık politikası izliyor. Çin, Türkmenistan gazının çoğunu satın aldığı için Türkmenistan'ın ana ekonomik ortağı konumunda bulunuyor.
Türkmenistan'ın İran'la ticaret hacmi nispeten küçük ve iki ülke arasında Hazar Denizi'ndeki potansiyel devasa hidrokarbon yatakları konusunda anlaşmazlıklar mevcut. Tahran ve Aşkabat arasındaki ilişkiler geçmişte, İran hükümetini uluslararası tahkime başvurmaya iten Türkmenistan'dan gaz ihracatının askıya alınması nedeniyle gerilmişti.
Hazar Denizi'ne kıyısı olan beş ülke bu anlaşmazlıkları çözmek için 2018 yılında bir anlaşma imzalamış olsa da Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Tahran, Aşkabat'ın Hazar Denizi üzerinden Avrupa'ya gaz taşımak için bir boru hattı inşa etme planlarını uygulamasını da engelleyen belgeyi henüz onaylamadı.
İran, ülkenin güneyinde geniş doğal gaz yataklarına sahip. Ancak 1997 yılından bu yana, özellikle kış mevsiminde kuzey bölgelerine dağıtmak için Türkmenistan'dan gaz ithal ediyor.