Arap Birliği Genel Sekreter Yardımcısı Büyükelçi Husam Zeki, Arap ülkeleri dışişleri bakanları toplantısının sakin ve olumlu bir atmosferde gerçekleştiğini, toplantının uzun sürmemesini sağlayan pek çok uzlaşmaya tanık olduğunu ve yarın yapılması planlanan Arap Birliği zirvesine bırakılan tüm kararların temel özelliğinin fikir birliği olduğunu bildirdi.
Toplantıda pek çok konunun ele alındığını ve bunların çoğunun siyasi meseleler olduğunu belirten Zeki başta Filistin meselesi ve kriz bölgelerindeki gelişmeler olmak üzere Arap ülkelerinin iç işlerine dışarıdan yapılan müdahaleler gibi birçok konunun gündeme geldiği bilgisini paylaştı. Ekonomik ve Sosyal Konsey tarafından sunulan bir karar paketi olduğuna işaret etti. Arap zirvesine sunulacak kararların ‘Arap meselelerini çeşitli siyasi, ekonomik ve sosyal yönleriyle ele alan kararlar’ olduğunu kaydeden Husam Zeki bunların ortak Arap eylemi için bir itici güç olmasını, mevcut anlaşmazlıkların çözümü ve etkilerinin hafifletilmesi açısından faydalı katkıda bulunmasını umut ettiğini vurguladı.
Suriye’nin birliğe dönüşüyle ilgili olarak da açıklamalarda bulunan Zeki, ‘bu dönüşün, Suriye’deki durum ve gelişmeleri ele almak için yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu’ söyleyerek ‘bu konuda bir karar tasarısı olduğunu’ kaydetti. Bunu, ‘Cidde veya Amman’da daha önce yapılan görüşmeler ve bu konuda Suriye tarafıyla varılan mutabakatlar ışığında mevcut durumu ele alan gerçekçi bir tasarı’ olarak tanımladı. ‘Bunun herkesin dikkate alması gereken olumlu bir gelişme olduğunu’ belirterek söz konusu adımın ‘Suriye’de sükunet, istikrar ve güvenliğin yeniden sağlanmasında ve önceki girişimin bir sonucu olarak karşılaştığı birçok sorunla başa çıkmasına yardımcı olma çabasında somut bir Arap katkısını teşkil etmesini’ umduğunu dile getirdi. Ayrıca Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed’in Arap zirvesine katılacağını da doğruladı.
Zirveye katılım düzeyini ‘iyi’ olarak nitelendiren Zeki, “Her zamanki gibi bazı liderler katılacak, bazıları da her ülkeye özgü nedenlerden ötürü katılamayacak” dedi.
Sudan’ın zirveye katılımıyla ilgili olarak Genel Sekreter Yardımcısı, ‘Arap zirvesinde Geçiş Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan’ı temsil edecek Sudanlı bir elçi olacağını’ söyledi. Zeki ‘zirveye sunulan karar tasarısının, Sudan’da önemli olan bir dizi konunun yanı sıra birkaç gün önce yayınlanan Cidde Bildirgesi’nin imzalanması da dahil olmak üzere yaşanan tüm gelişmeleri dikkate aldığını’ kaydetti. Ayrıca Arap Birliği Genel Sekreteri’nin yanı sıra Suudi Arabistan ve Mısır’ın yer aldığı Arap Birliği Temas Grubu’nun dün Sudan’la ilgili toplantı gerçekleştirdiğini bildirdi.
Genel Sekreter Yardımcısı, Sudan’daki krize siyasi çerçeve sağlayacak bir Arap siyasi çözümünün olasılığına ilişkin de ‘Cidde’de Suudi Arabistan gözetiminde yürütülen ve çatışma tarafları olarak Sudan Silahlı Kuvvetleri ve Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) katıldığı bir girişim olduğunu’ söyledi. Zeki ‘bunların meseleyi birçok yönden ele alan önemli tartışmalar olduğunu ancak tabiki uygun bir uzlaşmaya varılması için meselenin zamana, yoğun bir çabaya ve tarafların isteğine ihtiyacı olduğunu’ vurguladı.
Husam Zeki ‘Filistin meselesinin ortak Arap eyleminin eksenlerinden biri olduğunu ve Arap zirvesinin Filistin meselesini büyük bir özenle ele aldığını’ vurgulayarak ‘mevcut zirvenin Filistin’in durumuyla ilgili bazı önemli kararlar çıkardığına’ işaret etti. Husam Zeki, ‘işgal hükümetinin Filistin halkına karşı yaptığı eylemlerin yasa dışı olduğunu ve yalnızca Araplar tarafından değil, uluslararası toplum tarafından da kınandığını’ vurguladığı açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Arapların Filistin’e desteği devam ediyor ve siyasi destek sürüyor. Cezayir’de yapılan bir önceki Arap zirvesinde Filistin’i destekleme konusunda alınan kararla oluşturulmuş bir komite var. Bugün (dün) Filistin’i, Birleşmiş Milletler’e (BM) üyeliğini ve uluslararası tanınırlığını destekleme konulu bir toplantı yapıldı.”
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Nahda (Rönesans) Barajı hakkında da açıklamalarda bulunan Zeki, ‘Nahda Barajı konusunun ilk kez Arap zirvesinde gündeme getirileceğini’ belirtti. ‘Bu konunun daha önce Arap Birliği Dışişleri Bakanları Konseyi’nin gündeminde kalıcı bir madde olarak yer aldığına’ dikkat çekerek ‘ilgili devletler aksine karar verene kadar kalıcı bir madde olarak kalmaya devam edeceğini’ vurguladı. Mısır ve Sudan’ın tutumuna bir Arap desteği olduğunu ve Arap Birliği Genel Sekreterliği’nin bu konudaki Mısır ve Sudan pozisyonunu tam olarak desteklediğini ifade eden Husam Zeki üçüncü tarafın çıkarlarına zarar vermeden herkesin yararına olacak şekilde bu meselenin çözüme ulaşmasını umduğunu dile getirdi.
Genel Sekreter Yardımcısı, İran, Türkiye ve Pakistan gibi Arap olmayan ülkelerin zirveye davet edilme olasılığına ilişkin olarak da ‘bu ülkelerin Arap zirvesine davet edileceğini sanmadığını ancak yine de Arap olmayan ülkelere bir davet gönderilebileceğini’ kaydetti.
Zeki “Tanık olduğumuz mutabakatlar, bugün Arap dışişleri bakanlarının seçkin katılımı ve son iki gün içinde gerçekleşen mutabakatlar düşünüldüğünde, Cidde'deki Arap zirvesi Arap-Arap ilişkilerinde olumlu ve iyi bir atmosferi yansıtıyor” dedi.
Husam Zeki bunun ‘Arapların diğer taraflarla ilişkilerinde olumlu bir atmosferi temsil ettiğini ancak bu tarafların iş birliği yapmaya devam etmeleri ve ülkeler arasındaki sağlam ilişkilerin dayandığı temellere ve komşuluğa saygı duymayı sürdürmelerinin esas olduğunu’ vurguladı.
Büyükelçi Zeki, zirvede Suriye’nin yeniden inşası ve mülteciler konusunun ele alınıp alınmayacağına ilişkin soruya şu yanıtı verdi:
“Bu konunun çok karışık yönleri ve bugüne kadar Suriye’ye uygulanan yaptırımlarla bağlantısı var. Bu, birçok bağlantısı ve kesişim noktası olan önemli bir konu olması nedeniyle ayrıca ele alınmayı hak ediyor. Ancak bu o kadar kolay değil.”
Arap Birliği Genel Sekreter Yardımcısı, Fas-Cezayir anlaşmazlıklarıyla ilgili de ‘alışık olunduğundan daha fazlası bulunmadığını, durumun kontrol altında tutulduğunu ve herkesin kardeş olduğunu’ söyledi. Bahreyn’in Suudi Arabistan’dan sonra bir sonraki zirveye ev sahipliği yapma isteğine dikkat çekti.
