47. Büyük Hac Sempozyumu: Hac’da Kolaylaştırma Fıkhı

Büyük Hac Sempozyumu, 47. oturumunun başlığını ‘Hacda Kolaylaştırma Fıkhı’ olarak belirledi

Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 47. Büyük Hac Sempozyumu’nun açılış konuşmasını yapıyor
Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 47. Büyük Hac Sempozyumu’nun açılış konuşmasını yapıyor
TT

47. Büyük Hac Sempozyumu: Hac’da Kolaylaştırma Fıkhı

Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 47. Büyük Hac Sempozyumu’nun açılış konuşmasını yapıyor
Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 47. Büyük Hac Sempozyumu’nun açılış konuşmasını yapıyor

Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 40 yılı aşkın süredir düzenlenen Büyük Hac Sempozyumu’nun, ‘hac yolculuğunun amaçlarına ulaşmak, ortak İslami eylemi tesis eden yenilikçi çözümler ve fikirler sunmak, İslam dünyası halkları için ortak toplu hareket kurallarını hatırlatmak ve haccın en önemli amaçlarının gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak’ için Suudi Arabistan’ın Mekke ve Medine’ye ve İslam ümmetine hizmet etme konusundaki sorumluluk duygusundan doğduğunu açıkladı.

Rabia, bu yılki Büyük Hac Sempozyumu’nun 47. oturumunda, Hac’da kolaylaştırma fıkhını ana başlık olarak ele aldığını ve bunun, Hac ibadetini yerine getirmede İslam hukukunun amaçlarından gelen ve onun temel direklerinden biri olduğunu dile getirdi. Ayrıca kolaylaştırıcılığın, hayatın her alanında ve dini ve dünyevi bedellerinde gerçek İslam dinini karakterize eden büyük avantajlardan biri olduğunu vurguladı.

Hac Bakanı’nın konuşması, ‘Hacda Kolaylaştırma Fıkhı’ sloganıyla düzenlenen Büyük Hac Sempozyumu’nun açılışıyla birlikte geldi. Sempozyuma, birçok İslam ülkesinden seçkin yetkililerin yanı sıra, 22’den fazla bakan ve çeşitli hükümet sektörlerinin yöneticileri katıldı.

Büyük Hac Sempozyumu’nun 47. oturumunun başlığı ‘Hacda Kolaylaştırma Fıkhı’
Büyük Hac Sempozyumu’nun 47. oturumunun başlığı ‘Hacda Kolaylaştırma Fıkhı’

Hac organizasyonunun üst düzey liderlerinin Hac sezonu için hazırlanan çeşitli operasyonel programları tartıştığı özel bir sempozyum olan Büyük Hac Sempozyumu, bu yıl benzersiz bir atmosferdeydi. Ayrıca sempozyumda, hacıların deneyimlerini zenginleştirme ve çeşitli arzularını karşılamadaki ana rolü ve hizmet birimleri için birçok saha, organizasyonel ve operasyonel plana ışık tutuldu.

Suudi Arabistan 2030 Vizyonu’nun hedeflerinin bir uzantısı olarak tüm hükümet ve kâr amacı gütmeyen özel sektörler, ‘hizmetleri iyileştirmeyi ve yönetmelikler ve mevzuatın geliştirilmesi yoluyla hacılar için en yenilikçi ve pratik çözümleri sağlamayı’ arzuluyor. Sempozyumun açılış oturumu, Rahman’ın konuklarına hizmet vermede niteliksel değişimlerin devam etmesi için Hac ve Umre sistemindeki tüm ortakların uygulama planları arasında katılımcılığın ve tamamlayıcılığın önemine de ışık tutuyor.

Büyük Hac Sempozyumu, her oturumda yaklaşık 57 ülkeden katılımcıları içerirken, ortalama misafir sayısı 500’ü aşıyor. Sempozyum, İslam dünyasını ilgilendiren birçok konuyu birçok alanda tartışmayı amaçlayan ve İslam dünyasının karşı karşıya olduğu en son güncel meseleleri ve zorlukları analiz ederek geleceğe kapılar açan küresel bir İslami platform olarak sayılıyor.

Büyük Hac Sempozyumu, ‘Rahman’ın Konuklarına Yönelik Hizmetler Sisteminde Koordinatör ve Tamamlayıcı Rol’ başlıklı açılış oturumuyla çalışmalarına başladı. Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi İşleri Genel Başkanı Dr. Abdurrahman es-Sudeys ve Asayiş Başkanı Korgeneral Muhammed el-Bessami, kutsal başkentin genel sekreteri Salih et-Turki, Sivil Savunma Genel Müdürü Tümgeneral Dr. Hammud el-Farac’ın da yer aldığı sempozyumun moderatörlüğünü Rahman’ın Konuklarına Hizmet Programı İcra Kurulu Başkanı Müh. Muhammed Ebu el-Hayr yaptı.

Şarku’l Avsat’ın izlediği oturum sırasında Rabia, ilgili makamların önceki dönemde iki hipotezi tamamlamaları sonrasında hacıları ağırlamak için üçüncü bir hipotezi önümüzdeki günlerde gerçekleştirmeye hazırlandıklarını söyledi. Bakanlığının da tüm taraflarla koordinasyon içinde her türlü Hac projesini yönetmek üzere bir merkez geliştirdiğini belirten Bakan, gelişim sürecinin devam ettiğini, Hac ve Umre Bakanlığı’nın her zaman en iyiyi aradığını ve hacılardan en yüksek düzeyde memnuniyet elde ettiğini, onların güvenlik ve sağlıklarını koruduğunu dile getirdi.

Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi İşleri Genel Başkanı Dr. Abdurrahman es-Sudeys ve Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, Büyük Hac Sempozyumu’nun açılışında
Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi İşleri Genel Başkanı Dr. Abdurrahman es-Sudeys ve Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, Büyük Hac Sempozyumu’nun açılışında

Öte yandan oturum sırasında Şeyh Sudeys, ilgili makamların işbirliğine övgüde bulunurken, bunu tamamlayıcı ve katılımcı rol için pratik bir model olarak nitelendirdi. Sudeys, “Hac ve Umre Bakanlığı ve güvenlik makamlarıyla yaptığımız iş birliği ve anlaşmalar sayesinde ve başkanlığın stratejik ve operasyonel planlarındaki hedefler aracılığıyla İki Kutsal Camii İşleri Başkanlığı, tüm ortaklıklardan ve gönüllü çalışmalardan faydalanmak için etkili ve entegre bir model oluşturmayı başardı” dedi. Hac ve Umre Bakanlığı ile güvenlik ve sağlık kurumları da dahil olmak üzere çeşitli makamlarla yapılan mutabakat ve işbirliği muhtıralarının sayısının yaklaşık 60’a ulaştığını söyleyen Sudeys, başkanlığın, ‘misafirlerin deneyimlerini zenginleştirmek, bir hizmet sistemi sağlamak ve adanmışlık ve inanç ortamı oluşturmak’ başta olmak üzere operasyonel planlarının temellerinin dayandığı önemli eksenlere sahip olduğunu belirtti.

Büyük Hac Sempozyumu, ‘İslam dini yetkililerinin anlama ve işbirliği yapma yeteneğini geliştirmeyi, Hac ibadetini kolay, rahat ve eksiksiz bir şekilde yerine getirmeye elverişli bir ortam sağlamayı, ibadetlerin icrası sırasında hacıların ruhani ve dini yolculuklarını etkilemesi muhtemel acil konuları tartışmak için eşsiz bir entelektüel platform oluşturmayı, yapıcı ve ileri görüşlü diyalogları teşvik etmeyi, İslam hukukunun esas aldığı temel ilkeler (Makasidu’ş Şeria) ile uyum sağlamak üzere yenilikçi bir yaklaşım geliştirmeyi ve barış, hoşgörü ve anlayışın sembolü olan hac yoluyla barış, hoşgörü ve anlayışın teşvik edilmesini’ amaçlıyor.



Suudi deneyimi... Tarihi bir an, bir yönetim projesine dönüştüğünde

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
TT

Suudi deneyimi... Tarihi bir an, bir yönetim projesine dönüştüğünde

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)

Sosyolog ve araştırmacı Dr. Abdurrahman eş-Şukayr, Suudi devletinin kuruluş deneyimini daha önce görülmemiş bir yorum çerçevesine oturtuyor. Tarihi, birbirinden kopuk olaylar dizisi olarak değil; nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ölçülebilir ve karmaşık ilişkiler tarafından yönetilen bir sistem olarak ele alıyor. Bu yaklaşımın, karmaşıklık bilimi ile ‘tarihin yasaları’ olarak da bilinen kliodinamik teorisine dayandığını belirten eş-Şukayr, devletlerin nasıl ortaya çıktığını, büyüdüğünü ve ardından seçkinlerin aşırı çoğalması nedeniyle baskı aşamasına girerek kriz ve zirve noktalarına ulaştığını; sonrasında ise istikrarı yeniden üreten bir lider figürünün ortaya çıktığını açıklıyor.

Eş-Şukayr, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bu çerçeve sayesinde Diriye’nin Muhammed bin Suud öncesinde elit doygunluğa ve yapısal istikrarsızlığa ulaşmış yerel bir sistem olduğunun anlaşılabildiğini söyledi. Buna göre Muhammed bin Suud’un yükselişi, yönetim merkezini yeniden şekillendiren ve yeni bir siyasi döngü başlatan tarihsel bir yeniden ayar anı olarak yorumlanıyor.

Karmaşıklık bilimi

Eş-Şukayr, karmaşıklık biliminin; toplumlar ya da ekonomi gibi birbiriyle bağlantılı çok sayıda parçadan oluşan sistemleri incelediğini belirtti. Bu sistemlerde her küçük unsur diğerini etkilerken, yoğun etkileşim sonucunda yalnızca tek tek parçaların incelenmesiyle anlaşılamayacak yeni örüntü ve davranış biçimleri ortaya çıkıyor. Bu çerçevede karmaşıklık bilimi, zaman içinde küçük etkileşimlerin birikmesi sonucu istikrarın, kaosun ya da büyük ölçekli değişimlerin nasıl ortaya çıktığına odaklanıyor.

Devlet dönüşümünün beş yıllık döngüsü

Eş-Şukayr, devletlerin dönüşümüne ilişkin beş aşamalı döngüye de değinerek, devletlerdeki değişimlerin ölçülebilir dinamiklere tabi olduğunu ve genel eğilimlerinin öngörülebileceğini söyledi. Bu çerçevede toplumların beş aşamalı bir döngü içinde hareket ettiğini belirten eş-Şukayr, süreci şöyle açıkladı:

- Büyüme aşaması: Kaynakların genişlediği ve devletin kontrol kapasitesinin arttığı evreyi ifade ediyor. Bu süreç, nüfus artışı ve seçkinlerin çoğalmasıyla eş zamanlı ilerliyor. Aşama; tarihçilerin metinlerine ihtiyaç duyulmaksızın, nüfus ve ekonomik kaynaklara ilişkin yaklaşık veriler ve göstergeler üzerinden ölçülebiliyor ve öngörülebiliyor.

- Baskı aşaması: Kaynak bolluğunun görece azaldığı, kamu görevlerine talip olanların sayısının arttığı ve mevcut elitlerin konumlarını korumaya çalıştığı dönem olarak tanımlanıyor. Bu durum, devletin herkesi bünyesinde barındırma kapasitesini aşan bir tablo ortaya çıkarıyor. Nüfus artışı, siyasi, ekonomik, bilimsel ve toplumsal elitlerin sayısını artırırken, mevcut pozisyonların sayısı yetersiz kalıyor.

- Kriz aşaması: Seçkinler arasındaki birliğin sarsıldığı ve örtük gerilimlerin açık çatışmalara dönüştüğü evreyi oluşturuyor.

- Zirve aşaması: Kriz ve istikrarsızlığın doruğa ulaştığı bu safhada ittifaklar çözülüyor, dışlamalar ve ayrışmalar hız kazanıyor.

- İstikrar aşaması: Yeni bir liderliğin ya da revize edilmiş bir yönetim sisteminin, nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ilişkiyi toplumun yeni ruhuna uygun biçimde yeniden düzenlemeyi başardığı dönem olarak tanımlanıyor. Bu aşamayla birlikte, önceki döngüye kıyasla daha bütünlüklü yeni bir süreç başlıyor.

Kontrol edilemeyen rekabet

Eş-Şukayr, zirve aşamasının Hicri 1139 yılına yakın dönemde belirginleştiğini belirterek, yönetici kollar arasındaki rekabetin artık kontrol edilemez bir seviyeye ulaştığını ifade etti. Bu süreçte elitler içindeki ayrışmalar hız kazanırken, bazı isimlerin kısa süreli emirlik deneyimleri yaşadığı ve sadakatlerin hızla el değiştirdiği görüldü. Bu tablo, iç dengeleri yönetme kapasitesinin çöktüğünü ortaya koydu. Bu koşullar altında siyasi sistemin sınırına dayandığını kaydeden eş-Şukayr, yönetim makamına talip olanların sayısının emirliğin iktidarı düzenleme kapasitesini aştığını vurguladı. Böylece zirve aşaması, yeniden kurucu bir liderliğin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan tam ölçekli bir yapısal çözülme anına dönüştü.

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)

Muhammed bin Suud’un yükselişi, Diriye’de istikrar koşullarının olgunlaşmasının bir sonucu olarak gerçekleşti. Seçkinlerin aşırı çoğalması, eski yönetim sistemini sürdürülemez hale getirirken, çatışan elitlerin okuyamadığı tabloyu kavrayabilecek bir lideri gerekli kılan tarihsel bir moment ortaya çıktı. Bu çerçevede Muhammed bin Suud’un iktidarı devralması, Diriye içindeki güç dengelerinin yeniden ayarlanması anlamına geldi. Böylece yerel siyasi düzen, yapısal istikrarını yeniden tesis etme kapasitesini kazandı.

Yönetim merkezinin inşası

Muhammed bin Suud, Diriye’de yeni bir büyüme sürecinin başlangıcı olarak et-Turayf mahallesini kurarak burayı yönetim merkezi haline getirdi. Oysa daha önce Diriye emirleri Gusaybe ya da el-Mulaybid bölgelerinde ikamet ediyordu. Muhammed bin Suud, siyasi, dini ve askeri elitleri yeni devlet kurumları içinde yeniden dağıtarak, Diriye’deki iktidar yapılarını düzenleyerek, elit fazlasını azaltarak ve rekabet halindeki kollar arasındaki ilişkileri kontrol altına alarak yönetim merkezini yeniden inşa etti.

Bu yapısal düzenleme, emirliğin nüfus, kaynaklar ve elitleri tek bir çerçeve içinde yönetme kapasitesini yeniden kazanmasını sağladı. Böylece, Diriye merkezli yeni bir kuruluş döngüsünün önü açıldı ve bu süreç Diriye Emirliği olarak bilinen yapının çekirdeğini oluşturdu.

Eş-Şukayr, bu yeni okumanın Arap Yarımadası’nda devletlerin ortaya çıkışını; nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ilişkiyi esas alan yapısal döngüler üzerinden açıklayan yeni bir araştırma ufku sunduğunu belirtti. Yerel çevrelerin farklılığına bağlı olarak denetim mekanizmalarının değiştiğini vurgulayan eş-Şukayr, yaklaşık nüfus ve mali istatistiklerin oluşturulmasının, tarihi test edilebilir ve karşılaştırılabilir bir alana dönüştürmek için zorunlu bir giriş olduğunu ifade etti. Bunun ise bölge tarihine ilişkin verilerin toplanmasını ve sınanabilir hipotezlerin geliştirilmesini gerektirdiğini kaydetti. Bu yaklaşımın, parçalı anlatıların ötesine geçen, daha uzun vadeli, daha hassas ve daha bağımsız bir Arap yorum modeli inşa edilmesine katkı sağlayacağını dile getirdi.

Öte yandan, Muhammed bin Suud hakkında kaleme alınan çalışmaların analitik ve anlatısal boyutunun sınırlı kaldığına dikkat çekildi. Kurucu eylemin mantığını açıklayan kapsamlı bir tarihsel biyografinin bulunmadığı, tarih kayıtlarının ise kuruluş öncesi ve kuruluş sırasındaki gelişmeleri yeterince aydınlatmadığı belirtildi. Bu boşluğun, Muhammed bin Suud’un hayatını olayların iç yapısından hareketle yeniden kurgulamayı gerektiren bir araştırma hattını zorunlu kıldığı ifade edildi. Kararların, ittifakların ve çatışmaların; yönetim tasavvurunu ve devletin koşullarını ortaya koyan anlamlı bir sistem olarak okunmasıyla, gerçekliğin hareketinden süzülen bir tarihsel biyografi ve siyasi projenin seyrine ilişkin bütünlüklü bir yorum üretilebileceği vurgulandı.


Muhammed bin Selman, Medine'de alimleri, bakanları ve vatandaşları kabul etti

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Medine'de alimler, bakanlar ve bir grup vatandaşı kabul ederken (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Medine'de alimler, bakanlar ve bir grup vatandaşı kabul ederken (SPA)
TT

Muhammed bin Selman, Medine'de alimleri, bakanları ve vatandaşları kabul etti

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Medine'de alimler, bakanlar ve bir grup vatandaşı kabul ederken (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Medine'de alimler, bakanlar ve bir grup vatandaşı kabul ederken (SPA)

Suudi Arabistan Başbakan Yardımcısı Veliaht Prens Muhammed bin Salman bin Abdulaziz, mübarek Ramazan ayının gelişi vesilesiyle kendisini tebrik etmek ve kutlamak için gelen alimleri, bakanları ve bir grup vatandaşı Medine'de kabul etti.

Hazır bulunanlar, mübarek ay vesilesiyle tebriklerini Veliaht Prens'e ilettiler, Veliaht Prens de herkesin oruçlarını, dualarını ve iyi amellerini Allah'ın kabul etmesini diledi.

Prens Muhammed bin Salman, mübarek Ramazan ayı vesilesiyle Medine'de tebriklerini kabul ediyor (SPA)Prens Muhammed bin Salman, mübarek Ramazan ayı vesilesiyle Medine'de tebriklerini kabul ediyor (SPA)

Resepsiyona Medine Bölgesi Valisi Prens Selman bin Sultan bin Abdulaziz, Devlet Bakanı ve Bakanlar Kurulu Üyesi Prens Turki bin Muhammed bin Fahd bin Abdulaziz, Riyad Bölgesi Vali Yardımcısı Prens Muhammed bin Abdulrahman bin Abdulaziz, Medine Bölgesi Vali Yardımcısı Prens Suud bin Nahar bin Suud bin Abdulaziz, Kültür Bakanı Prens Bedr bin Abdullah bin Ferhan, Prens Suud bin Selman bin Abdulaziz, Prens Faisal bin Bedr bin Muhammed bin Celavi, Prens Fahd bin Selman bin Sultan bin Abdulaziz, Prens Nahar bin Suud bin Nahar bin Suud bin Abdulaziz ve bakanlar katıldı.


Veliaht Prens Mescid-i Nebevi’yi ziyaret etti

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman,(SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman,(SPA)
TT

Veliaht Prens Mescid-i Nebevi’yi ziyaret etti

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman,(SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman,(SPA)

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman bin Abdulaziz, dün Mescid-i Nebevi’yi ziyaret ederek Ravza-i Şerif'te namaz kıldı. Ayrıca Peygamberimiz Hz. Muhammed'i (Sallallahu aleyhi ve sellem) ve iki sahabesini (Allah onlardan razı olsun) selamlama şerefine nail oldu.