Suudi Arabistan'ın Yemen dosyasıyla ilgilenen ekibi, Umman'ın da katılımıyla dört gün boyunca Sana'dan Riyad'a gelen Husi heyetiyle kapsamlı görüşmeler gerçekleştirdi. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, detaylarını yayınlamamakla birlikte, Yemen barış sürecini destekleyecek bir yol haritasına ulaşılmasına yönelik ‘olumlu’ ve ‘ciddi’ olarak nitelendirdiği görüşmelerin sonuçlarını memnuniyetle karşıladı.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, geçtiğimiz Nisan ayında Sana'yı ziyaret eden Suudi Arabistan'ın Yemen Büyükelçisi Muhammed Al Cabir başkanlığındaki ekibin toplantısının sonuç verdiği belirtildi. Bu sonuçlardan en önemlisinin de Yemenli tüm tarafların üzerinde mutabık kaldığı bir yol haritası geliştirmek için birçok fikir ve seçenek ortaya koymak olduğu ifade edildi. Açıklamada Riyad'daki görüşmelerin Muhammed Abdusselam başkanlığındaki Sana heyetiyle tamamlandığı belirtildi.
Halid bin Selman’dan Körfez ve Yemen vurgusu
Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, Sana heyetiyle yaptığı görüşmede ülkesinin Yemen’in ve halkının yanında olduğunu vurguladı. Selman, Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde Yemen’de kapsamlı ve kalıcı bir siyasi çözüme ulaşmak için Yemenli tarafları diyalog masasına oturtmaya teşvik etme konusundaki istekliliğini yineledi.
Prens Halid bin Selman, X platformundaki (eski adıyla Twitter) hesabı aracılığıyla yaptığı açıklamada, “Önemli tartışmaların hedeflerine ulaşmasını ve Yemenli tarafların bir araya gelerek saflarını birleştirmesini dört gözle bekliyoruz. Tüm bu çabalarımız Yemen’in, Körfez sisteminin kalkınma programıyla bütünleşmiş, siyasi istikrar ve kalıcı güvenlik ışığında, kardeş Yemen halkının lehine olmak üzere kapsamlı ve sürdürülebilir bir kalkınma yolunda ilerlemesi içindir” dedi.
Londra yönetimi, Dışişleri Bakanı James Cleverly aracılığıyla el-Arabiya’ya verilen mülakatta Riyad’daki görüşmeleri memnuniyetle karşılarken, İngiltere’nin Yemen Büyükelçi Yardımcısı Charles Harper da Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada “Suudi Arabistan’ın Riyad’da bir Husi heyetini ağırladığını görmek gurur verici” dedi ve Yemenli tarafların BM himayesindeki kapsamlı diyalog sürecinde ilerleme sağlamasının önemini vurguladı.
Gözlemciler, Suudi Arabistan’ın Yemenlilerin refah, istikrar ve kalkınmasını öncelik haline getirmeye çabaladığını, ayrıca farklılıkları da silahla değil diyalog yoluyla çözmeye çalıştığını belirttiler.
Uluslararası karşılama
Birleşmiş Milletler (BM) Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, Husi heyetinin Riyad'a yaptığı ziyareti memnuniyetle karşıladı. Grundberg, Suudi Arabistan ve Umman'ın BM himayesinde Yemenliler arasında siyasi sürecin yeniden başlatılmasını kolaylaştırmak amacıyla bir dizi tartışmalı konuya çözüm bulmayı amaçlayan çabalarından dolayı iki ülke yönetimine teşekkür etti.
Grundberg dün (çarşamba) yaptığı açıklamada, Yemenlilerin tüm çeşitlilikleriyle isteklerini karşılayan, sürdürülebilir barışa giden yolda Yemen'e eşlik edecek uyumlu bölgesel ve uluslararası eylemin sürdürülmesinin önemini vurguladı. Grundberg, “Yenilenen ivme, Yemenliler arasında yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik tedbirler, ülke genelinde sürdürülebilir bir ateşkes ve BM himayesinde kapsayıcı bir siyasi sürece girişilmesi konusunda bir anlaşmaya varılması yönündeki BM arabuluculuk çabalarına olumlu katkıda bulunan önemli bir adımdır” dedi.
Okumalar ve incelemeler
Yemen'de barış yolunda büyük dönemeçler yaşandı. Ancak son iki yıl hatırlandığında, 2021 yılında Prens Faysal bin Ferhan tarafından açıklanan dört maddelik Suudi girişiminin iyi bir başlangıç noktası olduğu görülmektedir. Bu girişim Yemen'de atılan tek adım değildi. Aksine, koalisyonun savunma stratejisi Kasım 2021'den itibaren somut bir değişimi temsil etti. Husiler aylar sonra askeri gerilimin işe yaramayacağını anladılar ve Nisan 2022'de ateşkese girmek zorunda kaldılar. Körfez tarafından desteklenen Riyad istişarelerine katılmayan Husiler, daha sonra Eylül 2023'te katılım sağladılar. Böylece Yemen çözüm sürecine Suudi Arabistan kapılarının açık olan en uygun yol olduğunu gördüler.
Yemen tarafında gelişmelere ilişkin açıklamalar ise gelmeye devam ediyor. Bu kapsamda, Yemen eski Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Mustafa en-Numan Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte şunları söyledi:
“Suudi Arabistan ve Umman'ın Yemen savaş dosyasını kapatma hamlesi, iki yönetimin de istikrar ve bölgesel iş birliğinden ayrı tutulamayacak kalkınma ve yatırım endişeleri çerçevesinde gerçekleşmektedir. Dolayısıyla Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı'nın ciddi olarak nitelendirdiği görüşmeler doğru yolda olduklarını teyit ederken Suudi Arabistan Savunma Bakanı'nın Sana heyetiyle görüşmesi de Suudi Arabistan’ın savaşı sona erdirecek, iş birliği ve yeniden inşa için ufuklar açacak yolculuğun sonuna kadar gitme isteğini doğrulamaktadır.”
Görüşmelerden asgari beklentiler
Sana Stratejik Araştırmalar Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Macid el-Mizahci, tüm tarafların bu fırsatı değerlendirmeye kararlı olduğuna inanıyor. El-Mizahci Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, “Son dönemde medyada yer alan açıklamalarda olumlu eğilimlerin ortaya çıkmasına rağmen, Riyad'daki görüşmelere eşlik eden yüksek beklentilerin biraz azalma zamanı geldi. Görüşmelerden beklendiği gibi bir açıklama çıkmamasından endişe ediliyor. Bu da tırmanılan yolda bir gerileme korkusuna yol açıyor. Daha sonra bu tür toplantıların gerçekleşmesi zorlaşacak” ifadelerini kullandı.
El-Mizahci sözlerini şöyle sürdürdü:
“Hırs, herkesin siyasi iradesini ortaya koyar ve bu gibi dinamik koşullarda ortaya çıkanın asgari düzeyde olduğu söylenebilir.”
Peki bu noktada beklemeye değer olan şey nedir? Mustafa en-Numan bu soruyu şöyle cevaplıyor: “Sana'nın cevabının Riyad'ın tartışılan konuları ele alması kadar olumlu olacağını umuyoruz. Benim görüşüme göre, Yemen'de barışı yeniden tesis etmek için pratik ve dürüst bir vizyon ortaya koyan Mart 2021'deki Suudi Arabistan girişimi, Yemen krizinin çözümüne yönelik ortaya çıkan büyük fırsatlardan biridir. Sana yönetimi buna bağlı kalmalıdır.”
