Riyad Zirvesi Çin'in uluslararası pozisyonunu harekete geçirmeyi hedefliyor

 Dışişleri bakanlarının ziyareti, 11 Kasım'da Riyad'da düzenlenen " İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi" bildirgesinin uygulanması kapsamında gerçekleşti (SPA)
Dışişleri bakanlarının ziyareti, 11 Kasım'da Riyad'da düzenlenen " İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi" bildirgesinin uygulanması kapsamında gerçekleşti (SPA)
TT

Riyad Zirvesi Çin'in uluslararası pozisyonunu harekete geçirmeyi hedefliyor

 Dışişleri bakanlarının ziyareti, 11 Kasım'da Riyad'da düzenlenen " İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi" bildirgesinin uygulanması kapsamında gerçekleşti (SPA)
Dışişleri bakanlarının ziyareti, 11 Kasım'da Riyad'da düzenlenen " İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi" bildirgesinin uygulanması kapsamında gerçekleşti (SPA)

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Farhan, geçtiğimiz Cumartesi Gazze'deki savaşı durdurmak için uluslararası eylem formüle etmekle görevli "İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi" tarafından atanan bakanlar komitesinin çalışmalarının başladığını duyurdu. Komite, bugün (Pazartesi) Suudi Arabistan, Ürdün, Mısır, Katar, Türkiye, Endonezya, Nijerya ve Filistin dışişleri bakanlarının katılımıyla Çin ziyareti yaparak göreve başlayacak. Bu ziyarete Arap Birliği Genel Sekreteri ve İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri de katılacak.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı, Cumartesi günü, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ile gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında, “ateşkesin derhal durdurulması, Gazze halkının acılarının sona erdirilmesi, sivillerin öldürülmesine son verilmesi, bunun yarından önce bugün gerçekleşmesi ve bu konuya gerekli önemin verilmesi ihtiyacını” vurguladı. Gözlemcilere göre, Suudi Bakanın konuşması, bakanlar komitesinin görevlerinin temel olarak ateşkesin sağlanması üzerine odaklanacağını gösteriyor.

Aynı çerçevede, Suriye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Süfyan el-Kudat, Cumartesi günü yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Bakanlar Komitesi üyeleri, ziyaret edilecek ülkelerin üst düzey yetkilileri ve dışişleri bakanları ile buluşacaklar. Bu ziyaretlerin amacı, uluslararası destek toplamak, Gazze üzerindeki bu alevlenmiş savaşı durdurmak için acil ve etkili bir uluslararası hareketi başlatmak, savaşın ortaya çıkardığı acı ve insani felaketin gerçek fotoğrafını aktarmak, İsrail'in Filistinli sivillere yönelik canice suçlarını ortaya çıkarmak ve özellikle ibadet yerleri ve hastaneler gibi sivil hedeflere sürekli ve tekrarlayan saldırılarını ifşa etmektir."

Geniş temsil

Yazar ve siyasi analist Munif el-Harbi, “57 Arap ve İslam ülkesinin adını taşıyan bu komitenin hedeflerine ulaşmasına yardımcı olacak bazı etkenler var. Bunlar; bölgesel ve uluslararası birçok güçle çok yönlü ilişkilere sahip üye ülkelerin komitede olması ve komitenin Suudi Arabistan, Mısır, Ürdün, Katar ve Filistin gibi dış politikalarında Filistin meselesine doğrudan odaklanmış ve Filistin sorununa çözüm bulma konusunda taahhütte bulunmuş 5 Arap ülkesinin yanı sıra bölgesel ve uluslararası düzeyde öneme sahip Türkiye, Endonezya ve Nijerya gibi İslam ülkelerinin de içinde bulunduğu 3 İslam ülkesini içermesidir" dedi.

Komitenin hedeflerine odaklanmanın önemini vurgulayan Harbi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Komitenin hedefi ateşkes için uluslararası bir hareket yaratmak ve ciddi bir barış sürecini başlatmaktır. Komite sadece ateşkesi elde edip Filistin sorununu çözümsüz bırakma amacında değildir. Çünkü bu, bizi yeniden şiddet ve karşı şiddete götürecektir. Özellikle 2012, 2014, 2018 ve 2021'de, önceki savaşlarda olduğu gibi. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi’nin kapanışında yaptığı konuşmada uluslararası sistemin temellerinin hayata geçirilmesine dikkat çekti. Ben birçok ülkenin bu konuya ilgi duyduğuna inanıyorum.”

Harbi, ilk ziyaretin Çin'e yapılmasını destekleyen faktörlere şöyle işaret ediyor: “Çin, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi’nin kararlarını ve Filistin meselesinde Arap ve İslam pozisyonunu destekleyen ilk ülke oldu. Ayrıca, Ortadoğu'nun istikrarıyla ilgili konulara dahil olma niyetindedir. Özellikle Çin'in arabuluculuğunda Suudi Arabistan-İran anlaşması imzalanmasının arından Pekin’in dış politikasının önceki durumdan farklı olduğu görülüyor. Çin, Ortadoğu'daki karmaşık meselelere müdahil olmama eğiliminde."

Harbi, bölgesel ve uluslararası kamuoyunda Gazze'deki gelişmelere yönelik önemli bir değişiklik olduğunu şu sözlerle belirtiyor: “7 Ekim'de, uluslararası kamuoyunun büyük bir kısmı, özellikle Batı ülkeleri, İsrail'i eşi benzeri görülmemiş bir şekilde destekliyordu. Ancak İsrail'in Gazze'deki operasyonundan sonra resmi ve halk düzeyinde batı pozisyonlarında belirgin bir değişiklik var. Örneğin Fransa'nın tutumunda bir değişim gördük. Fransız Cumhurbaşkanı Macron bugün, 7 Ekim'deki Macron değil, söylemlerinde bir değişiklik oldu. Ayrıca, ABD yönetiminde görüş ayrılıkları var, bunu ABD Dışişleri Bakanlığı çalışanlarından bazılarına gönderilen ve Başkan Biden'ın Gazze olaylarına yaklaşımına yönelik görüş ayrılıklarını ortaya koyan e-posta mesajında gördük. Tüm bunlar, ziyaretin zamanlamasını önemli kılıyor. Komite ateşkese son verme konusunda öncü bir rol oynayacak ve ardından Filistin sorununa çözüm bulma çalışmalarına devam edecek. Bu çabalar, Suudi Arabistan'ın son zamanlarda Arap Barış İnisiyatifi'ni Avrupa Birliği, Arap Birliği, Mısır ve Ürdün ile yeniden canlandırma çabalarına dayanmaktadır.”

Bu bağlamda, Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt, 11 Kasım'da gerçekleşen İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi’nin kapanışında yaptığı konuşmada, "Gazze'deki kanlı ve şiddet dolu savaşa rağmen, iki devletli çözüm fikrine ciddiyetle yaklaşıldığını görüyorum" ifadelerini kullandı.

İlk Adımlar

Bakanlar Komitesi’nin Çin ziyareti, geçtiğimiz hafta Riyad'da yapılan İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Ortak Zirvesi’nin sonuç bildirgesinin uygulanmasındaki ilk adımlardan biridir. Bu çerçevede, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı ve bir dizi diğer ülkenin dışişleri bakanları, iki örgütün genel sekreterleri, tüm örgüt ve birlik üyesi ülkeler adına uluslararası bir girişim başlatmak, Gazze'deki savaşı durdurmak ve uluslararası standartlara uygun kalıcı ve kapsamlı bir barışı gerçekleştirmek için derhal harekete geçme görevini üstlendiler. Bildirgede, "Filistin halkını öldürmek, varlıklarını yok etmek ve altyapılarını tahrip etmek için kullanılan silah ve mühimmatın işgal güçlerine ihracatının durdurulması" gerektiği ifade edildi. Bildirge, stratejik bir seçenek olarak barışa bağlılığı teyit ederken aynı zamanda Arap birliğinin ortak tutumu ve Ortadoğu'da barışı canlandırma çabalarının temeli olarak Arap barış girişiminin tüm unsurlarına ve önceliklerine “bağlı kalınması” çağrısı yaptı. Sonuç bildirgesinde ayrıca İsrail'in işgalini sonlandırma ve uluslararası hukuk ve ilgili yasal kararlar çerçevesinde Arap-İsrail çatışmasını çözme çağrısı yapıldı.

Siyasi yazar İbrahim Reyhan, Şarku'l Avsat'a şunları söyledi: "On yıllardır ilk kez Arap ve İslami diplomatik eylemlere bu şekilde tanık oluyoruz. Gazze Şeridi'nde savaşın başladığı ilk günden bu yana Suudi Arabistan liderliğinde yürütülen bu eylemler yangını durdurmak için çeşitli diplomatik yolları deneyecek. Herhangi bir şey hakkında konuşmadan önce ilk adım olarak öncelik, İsrail cinayetlerini ve Filistin halkını topraklarından Mısır, Ürdün ya da başka bir yere doğru sürmeye yönelik her türlü girişimi durdurmaktır. Komite savaşın ilk günlerinden bu yana İsrail'e mutlak destek veren bazı Batılı ülkelerin pozisyonlarını değiştirmek için çalışacak ve Suudi Arabistan’ın sonuç bildirgesinin maddeleri konusunda Riyad Zirvesi'ne katılan tüm ülkelerin desteğini almayı başarmasının ardından komite muhtemelen bu misyonda başarılı olacaktır. Savaşı durdurduktan sonra Arap-İsrail çatışmasını çözecek siyasi bir sürecin başlatılmasından bahsetmek için henüz çok erken. Savaşın durdurulması şu anda diğer konulardan önceliklidir."

İbrahim Reyhân, "Çin'in bu diplomatik adım için ilk tercih edilen ülke olması, Filistin sorununun çözümünün artık tek bir kutbun elinde olmadığını benimseyen politika açısından anlam taşıyor. Arap ve İslam ülkeleri, Filistinlilere yönelik katliamların durdurulması için Netanyahu hükümetine baskı uygulayabilecek her ülkeye başvuracaktır. Zira Çin, 2022'de 19.4 milyar dolar değerindeki ticaret hacmiyle İsrail'in en büyük ticaret ortağıdır. Çin’i 10 milyar dolar ile ABD, 6.78 milyar dolar ile Türkiye takip ediyor. Bu durum, Çin'e bakanlar komitesi ile işbirliği içinde Gazze'de ateşkese yönelik çalışmalara destek vermek konusunda baskı kartı veriyor” dedi.

 Çin devlet televizyonu, Pazar gününün ilerleyen saatlerinde Çin Dışişleri Bakanlığı'nın "Arap ve İslam ülkelerinden bakanların bu ayın 20'si ve 21'inde Çin'i ziyaret edeceğini" bildirdiğini aktardı. Çin Dışişleri Bakanlığı, Çin'in bu ülkelerin dışişleri bakanlarıyla şu anda İsrail ve Filistinliler arasında devam eden çatışmayı sakinleştirme, sivilleri koruma ve Filistin sorununa adil bir çözüm bulma konularında görüşeceğini belirtti.



Suudi Arabistan'dan Bahreyn'deki sivil sanayi tesisine yönelik İran saldırılarına sert kınama

Suudi Arabistan bayrağı (Şarku’l Avsat)
Suudi Arabistan bayrağı (Şarku’l Avsat)
TT

Suudi Arabistan'dan Bahreyn'deki sivil sanayi tesisine yönelik İran saldırılarına sert kınama

Suudi Arabistan bayrağı (Şarku’l Avsat)
Suudi Arabistan bayrağı (Şarku’l Avsat)

Suudi Arabistan, Bahreyn'deki sivil sanayi tesisini hedef alan İran saldırılarını en sert ifadelerle kınayarak, Manama'nın güvenliğini ve istikrarını korumak amacıyla alacağı tüm tedbirlerde yanında olduğunu bildirdi.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, pazar günü yaptığı açıklamada, "Krallık, bu hain saldırıları kınamakta, İran'ın bölgenin güvenliğini ve istikrarını bozan tutumunu sürdürmesini ve bölge ülkeleriyle sivil tesisleri hedef almasını kesin bir dille reddettiğini yinelemektedir" ifadelerini kullandı.

Bakanlık, saldırıların uluslararası hukuk ilkelerini, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nı, İslam İşbirliği Teşkilatı Şartı'nı ve iyi komşuluk ilkelerini ihlal ettiğini vurguladı. Açıklamada, İran'ın bu saldırgan tutumunu sürdürmesinin sonuçlarından sorumlu olacağı belirtildi.

Bahreyn İçişleri Bakanlığı, cumartesi günü yaptığı açıklamada, "İran'ın hain saldırısı" olarak nitelendirdiği saldırı sonucunda ülkedeki sivil bir sanayi tesisinin hedef alındığını duyurmuştu. Saldırının ardından tesiste yangın çıktığı, sivil savunma ekiplerinin alevleri kontrol altına almak için müdahalede bulunduğu bildirilmişti. İlk belirlemelere göre saldırıda can kaybı yaşanmazken maddi hasar meydana gelmişti.

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı da hava savunma sistemlerinin İran kaynaklı çok sayıda hava saldırısını engellediğini açıklamıştı. İçişleri Bakanlığı ise önleme faaliyetleri sırasında düşen şarapnel parçalarının hafif maddi hasara yol açtığını ve biri ağır olmak üzere iki kişinin yaralandığını bildirmişti. Yaralılardan birinin engelli bir Bahreyn vatandaşı, diğerinin ise Pakistanlı bir ülke sakini olduğu kaydedilmişti.

Gelişmeler üzerine Körfez ülkelerinden Bahreyn'e destek açıklamaları geldi. Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, Konseyin Bahreyn'le tam dayanışma içinde olduğunu ve yetkili makamların olayla ilgilenmek ve etkilerini sınırlamak amacıyla aldığı tedbirleri desteklediğini açıkladı.

El-Budeyvi, Bahreyn'in güvenliğinin, toprak bütünlüğünün, tesislerinin, vatandaşlarının ve ülkede yaşayanların güvenliğinin KİK ülkelerinin güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı. Konsey üyesi ülkelerin, güvenlik ve istikrarı tehdit eden her türlü girişime karşı tek ses ve tek cephe halinde hareket edeceğini belirtti.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) de Bahreyn'i hedef alan İran saldırısının yenilenmesini kınadı. BAE Dışişleri Bakanlığı, saldırının Bahreyn'in egemenliğinin açık bir ihlali ve ülkenin güvenliği ile istikrarına yönelik bir tehdit olduğunu bildirdi. Bakanlık, Abu Dabi'nin Manama ile tam dayanışma içinde olduğunu ve Bahreyn'in güvenliğini ve istikrarını korumaya yönelik tüm adımlarını desteklediğini kaydetti.

Katar da sivil sanayi tesisini hedef alan İran saldırısını şiddetle kınayarak, saldırının Bahreyn'in egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal ettiğini, uluslararası hukuka, BM Şartı'na ve iyi komşuluk ilkelerine aykırı olduğunu belirtti.

Katar Dışişleri Bakanlığı, ekonomik tesislerin, sivil altyapının ve sivillerin hedef alınmasını kesin bir dille reddettiklerini vurguladı. Açıklamada, bu tür saldırıların sürmesinin bölgenin güvenliğini ve istikrarını tehdit eden tehlikeli bir tırmanışa yol açacağı, güvenlik ve istikrarın sağlanmasına yönelik bölgesel ve uluslararası diplomatik girişimleri baltalayacağı uyarısında bulunuldu.

Bakanlık, Katar'ın Bahreyn'le tam dayanışma içinde olduğunu yineleyerek, ülkenin egemenliğini ve güvenliğini korumak amacıyla alacağı meşru tüm tedbirleri desteklediklerini bildirdi.


Bahreyn, İran’ın saldırılarını püskürttü: Sivil sanayi tesisinde yangın çıktı

Bahreyn’in başkenti Manama. (Arşiv – Şarku’l Avsat)
Bahreyn’in başkenti Manama. (Arşiv – Şarku’l Avsat)
TT

Bahreyn, İran’ın saldırılarını püskürttü: Sivil sanayi tesisinde yangın çıktı

Bahreyn’in başkenti Manama. (Arşiv – Şarku’l Avsat)
Bahreyn’in başkenti Manama. (Arşiv – Şarku’l Avsat)

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı, dün yaptığı açıklamada, hava savunma sistemlerinin İran tarafından gerçekleştirilen bir dizi “hain hava saldırısını” engellediğini duyurdu.

Açıklamada, “İran, Bahreyn Krallığı'nı hedef alan haksız saldırılarıyla sistematik düşmanca tutumunu sürdürmektedir” ifadelerine yer verildi.

Açıklamanın devamında, “Önleme operasyonları sonucunda düşen bazı şarapnel parçaları hafif maddi hasara yol açmış, ancak herhangi bir can kaybı veya yaralanma yaşanmamıştır” denildi.

Öte yandan Bahreyn İçişleri Bakanlığı, dün daha önce yaptığı açıklamada, bir sivil sanayi tesisinin “haksız İran saldırısı” sonucu hedef alındığını ve olayın ardından tesiste yangın çıktığını bildirmişti.

Bakanlığın X hesabından yapılan açıklamada, Sivil Savunma ekiplerinin yangını kontrol altına almak için müdahalede bulunduğu belirtilirken, ilk bilgilere göre olayda maddi hasar meydana geldiği, ancak herhangi bir yaralanma yaşanmadığı kaydedildi.

Bahreyn İçişleri Bakanlığı, daha önce de kaynağı ve niteliği açıklanmayan “muhtemel bir tehdide” karşı halka uyarıda bulunmuş, vatandaşları ve ülkede ikamet edenleri sakin olmaya ve en yakın güvenli bölgeye geçmeye çağırmıştı.

Körfez İşbirliği Konseyi'nden Bahreyn'e destek

Öte yandan Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, Konseyin Bahreyn ile tam dayanışma içinde olduğunu belirterek, ülkenin yanında olduklarını ve olayın yönetilmesi ile olası sonuçlarının kontrol altına alınması için yetkili makamlar tarafından alınan bütün tedbirleri desteklediklerini ifade etti.

Genel Sekreter, Bahreyn'in güvenliğinin, toprak bütünlüğünün, tesislerinin, vatandaşlarının ve ülkede yaşayanların güvenliğinin Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı.

El-Budeyvi ayrıca, Konsey üyesi ülkelerin güvenlik ve istikrarlarını tehdit edebilecek her türlü girişim karşısında tek bir safta durduğunu kaydetti.


Koalisyon, Hudeyde’de Husilere ait askerî teçhizatı hedef aldı

Koalisyon tarafından Hudeyde Limanı’nda belirlenen bölgeyi gösteren harita (Koalisyon)
Koalisyon tarafından Hudeyde Limanı’nda belirlenen bölgeyi gösteren harita (Koalisyon)
TT

Koalisyon, Hudeyde’de Husilere ait askerî teçhizatı hedef aldı

Koalisyon tarafından Hudeyde Limanı’nda belirlenen bölgeyi gösteren harita (Koalisyon)
Koalisyon tarafından Hudeyde Limanı’nda belirlenen bölgeyi gösteren harita (Koalisyon)

Yemen’deki Meşru Hükümete Destek Koalisyonu, sivillerin güvenlikleri için limanı boşaltmalarını istemesinin ardından dün Hudeyde Limanı’nda Husilere ait askerî kapasiteyi hedef alan ağır hava saldırıları düzenledi.

Koalisyon, Husilerin Yemen ve Suudi Arabistan’daki sivilleri hedef almak amacıyla askerî faaliyetlerini desteklemek için kullandığı tehdit unsurlarını etkisiz hâle getirmek üzere Hudeyde, Sana ve Taiz’de nitelikli operasyonlar gerçekleştirdiğini açıkladı. Açıklamada, Husilerin operasyonel kapasitesinin imha edilmesine yönelik faaliyetlerin sürdüğü vurgulandı.

Yemen hükümeti ise koalisyonun Hudeyde Limanı’na yönelik saldırılarının uluslararası hukuka uygun olduğunu belirterek, saldırılarda Husilerin kaçak yollarla İran silahlarını teslim almak ve limanı uluslararası güvenlik ve barışı tehdit eden saldırı platformlarına dönüştürmek amacıyla kullandığı meşru hedeflerin vurulduğunu bildirdi.

Yemen Silahlı Kuvvetleri, “Yemen Şafağı” operasyonu kapsamında 24 saat içinde Husilere ait mevzileri ve toplanma noktalarını hedef alan 854 operasyon gerçekleştirdi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre Operasyonlarda 193 Husi komutanı ve milisinin etkisiz hâle getirildiği, 81 askerî araç ve teçhizatın imha edildiği ifade edildi.

Öte yandan koalisyon, Husiler tarafından Cazan bölgesine fırlatılan 2 balistik füzenin, güney bölgesine yönelen bir balistik füze ve 4 insansız hava aracının (İHA) yanı sıra Riyad’a gönderilen bir İHA’nın önlenerek imha edildiğini duyurdu.

Avrupa Birliği ve İngiltere ise Husilerin Yemen’de ve Suudi Arabistan’a yönelik askerî gerilimin artışını kınayarak, gruba Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’ndaki deniz ulaşımını tehdit eden bütün saldırıları durdurma çağrısında bulundu.