Bahreyn Bildirisi ve Gazze’de ertesi günün ötesine bir bakış

Bildiri, İsrail’in üzerinde siyasi baskı oluşturuyor

Bahreyn Kralı Hamed bin İsa el-Halife (ortada) 16 Mayıs'ta Manama'da düzenlenen 33’üncü Arap Birliği Liderler Zirvesi öncesinde Arap liderlerle birlikte hatıra fotoğrafı çektirdi (BNA)
Bahreyn Kralı Hamed bin İsa el-Halife (ortada) 16 Mayıs'ta Manama'da düzenlenen 33’üncü Arap Birliği Liderler Zirvesi öncesinde Arap liderlerle birlikte hatıra fotoğrafı çektirdi (BNA)
TT

Bahreyn Bildirisi ve Gazze’de ertesi günün ötesine bir bakış

Bahreyn Kralı Hamed bin İsa el-Halife (ortada) 16 Mayıs'ta Manama'da düzenlenen 33’üncü Arap Birliği Liderler Zirvesi öncesinde Arap liderlerle birlikte hatıra fotoğrafı çektirdi (BNA)
Bahreyn Kralı Hamed bin İsa el-Halife (ortada) 16 Mayıs'ta Manama'da düzenlenen 33’üncü Arap Birliği Liderler Zirvesi öncesinde Arap liderlerle birlikte hatıra fotoğrafı çektirdi (BNA)

Elie el-Kasifi

Bahreyn'de 16 Mayıs Perşembe günü düzenlenen Arap Birliği Liderler Zirvesi'nin sonuç bildirisinin belki de en dikkat çekici özelliği bölgedeki, özellikle de Gazze Şeridi'ndeki olaylarla etkileşim içinde olması ve yansıtmasıydı. Zira İsrail'in Filistin Gazze Şeridi'nde yürüttüğü savaş, her kısmi gelişmenin savaşın sona ermesi ve kuşatma altındaki Gazze Şeridi'nde savaş sonrası siyasi ve güvenlik düzenlemeleriyle bağlantılı olan bir aşamaya gelmiş durumda. Diğer bir deyişle sonuç bildirisi, savaşla ilgili güncel olayları, başta İsrail'in Refah'tan çekilmesi çağrısı olmak üzere Filistin-İsrail çatışmasına yönelik uzun vadeli bir yaklaşımla, yani savaştan sonra Gazze Şeridi'nin yönetimiyle başlayan ve çatışmanın kapsamlı bir şekilde çözülmesiyle sona eren ‘ertesi gün’ olarak bilinen yaklaşımla bir ara getirdi.

Gazze’deki savaşta yaşanacak her türlü gelişme ne İsrail'in hedeflerinden ne de Hamas'ın planlarından ayrı tutulabilir. Burada sorulması gereken asıl soru, Filistin ulusal hareketinin hayatta kalma mücadelesinden var olma mücadelesine geçip geçmediği, yani siyasi ve askeri kanadının İsrail'in kendisini ortadan kaldırma tehdidinin artık geride kaldığını düşünerek hareket edip etmediği sorusudur. Hamas şimdi, Filistinlilerin yaşadığı tüm gerilimlerle ve çatışmalarla birlikte, ertesi gün düzenlemelerinde nasıl yer alacağını planlamak zorunda. Ne olursa olsun Hamas, savaştan sonra Gazze Şeridi'nin geleceğine ve kendi geleceğine ilişkin vizyonunu henüz ‘resmi’ olarak ifade etmiş değil. Sadece Hamas’ın üst düzey isimlerinden Halil el-Hayya, Hamas’ın İsrail ile beş yıllık bir ateşkesi kabul etmeye ve İsrail'in iki devletli çözümü kabul etmesi halinde silah bırakmaya hazır olduğu yönünde bir açıklaması var. Ancak Hayya’nın açıklaması aynı zamanda Hamas'ın halen manevra aşamasında olduğunun reddedilemez bir kanıtıydı. Halihazırda savaş henüz bitmediği ve uzun bir yıpratma savaşına dönüşebileceği için bu bekleniyordu.

Çatışan taraflarına uzatılan el

Ancak kesin olan bir şey varsa o da Bahreyn’deki Arap Birliği Liderler Zirvesi'nin sonuç bildirisinin dolaylı da olsa tüm bu zorlukları kabul etmiş, hatta uygulanmasından Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) birinci derecede sorumlu tutulacağı bir çözüm için yol haritası çizerek ve çatışan taraflara el uzatarak bu zorlukları öngörmüş olmasıdır. İsrail'in Gazze Şeridi’nde yürüttüğü savaşın derhal durdurulması ve İsrail işgal güçlerinin Şeridin tüm bölgelerinden çekilmesi ihtiyacını vurgulayarak başlayan sonuç bildirisi, Filistin halkının zorla yerinden edilmesine yönelik her türlü girişimin reddedildiği bir kez daha teyit edilmesiyle devam etti ve iki devletli çözüm hayata geçirilinceye kadar işgal altındaki Filistin topraklarında BM öncülüğünde uluslararası barış gücü konuşlandırılması çağrısıyla sona erdi. BMGK’nın iki devletli çözümün uygulanması için net adımlar atma konusundaki sorumluluğunun altı çizilen sonuç bildirisinde “Siyasi süreç ve müzakereler için bir zaman sınırı koyulması gerektiğini vurguluyoruz. Bunu BMGK’nın 4 Haziran 1967 öncesi sınırlarında başkenti Doğu Kudüs olan, yaşayabilir ve toprakları bütün bir Filistin devleti kurulması için BM Şartı'nın VII. Bölüm’ü kapsamında alacağı kararlar takip etmeli” ifadeleri yer aldı.

İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki ateşkes çabalarını engellemesi ve Refah'a kara saldırılarını genişleterek askeri gerilimi tırmandırmaya devam etmesinin kınandığı bildiride, İsrail ordusunun Refah’tan çekilmesi talep edildi. Bildiride ayrıca başta Hamas olmak üzere tüm Filistinli gruplara, Filistin halkının tek meşru temsilcisi olan Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) çatısı altında bir araya gelmeleri ve Filistin halkının meşru haklarını elde etme, bağımsız ulusal devletlerini kurma özlemlerini gerçekleştirme çabaları çerçevesinde kapsayıcı bir ulusal proje ve birleşik bir stratejik vizyon üzerinde anlaşmaları çağrısı yapıldı.

33. Arap Birliği Liderler Zirvesi'nin sonuç bildirisinde İsrail'e öncelikle savaşı durdurması, ardından kapsamlı bir çözümü kabul etmesi için açıkça siyasi baskı uygulandı.

Sonuç bildirisindeki bu kilit noktalar, bildirinin mükemmel bir siyasi açıklama olduğunu teyit etti. Diğer bir deyişle bu, ABD Başkanı Joe Biden yönetimi ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında ve başta Netanyahu ile İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant arasında olmak üzere İsrail hükümeti üyeleri arasında anlaşmazlıkların arttığı bir dönemde, bu dönemin unsurlarını yakalayan, bunlarla etkileşime geçen ve özellikle savaşın ve devamının sorumluluklarını düzenlemek, taraflara açıktan ve üstü kapalı mesajlar göndermek ve krizden çıkış vizyonunu, yani ‘ertesi gün’ vizyonunu ortaya koymak açısından bu unsurlar temelinde hareket eden bir bildiridir.

Arap ülkelerinden baskı

Bahreyn Bildirisi, Hamas ve İsrail arasında ateşkes anlaşmasına varılması amacıyla Mısır’da yapılan son müzakerelere atıfla İsrail’i ateşkes çabalarını engelleyerek Gazze'deki askeri gerilimi tırmandırmaktan sorumlu tuttuğu için bir referans teşkil etti. Ayrıca bildiride İsrail özellikle Refah Sınır Kapısı’nın Filistin tarafının kontrolünü ele geçirmesinin ardından, Gazze'deki insani felakete müdahale etmek için yeterli miktarda insani yardımın girişini engellemekle suçlandı. Dolayısıyla bildiri, İsrail'e önce savaşı durdurması, ardından kapsamlı bir çözümü kabul etmesi, aksi takdirde, ABD'nin desteğiyle bölgeye daha fazla entegre olmaya bölgeyle daha çok bütünleşmeye çalıştığı bir dönemde ABD’nin söylemiyle ‘bölgede giderek daha da yalnızlaşacağı’ açık bir siyasi baskı oluşturdu.

Bildiri, Mısır’ın birkaç gün önce Güney Afrika'nın İsrail aleyhinde Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) açtığı davaya müdahil olacağını açıklayarak, İsrail ile barış anlaşmasını yeniden gözden geçirme tehdidinde bulunarak ve İsrail ordusunun işgali devam ettiği sürece Refah Sınır Kapısı’nı açmayı reddederek İsrail'e yaptığı baskıyı da tamamlıyor. Daha önce de Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Netanyahu'nun Gazze Şeridi'nin yönetimine katılma davetini reddetmişti. Tüm bunlar, iki devletli çözüm uygulanana kadar işgal altındaki Filistin topraklarında BM öncülüğünde uluslararası barış gücü çağrısında bulunan bildiride ele alınan ‘ertesi gün’ tartışmalarına ve anlaşmazlıklarına işaret ediyor.

rgbfnyh
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, 33. Arap Birliği Liderler Zirvesi’ne katılmak üzere 15 Mayıs'ta Bahreyn'in başkenti Manama'ya gelişinde böyle karşılandı (AFP)

Bildiride özellikle İsrail'in ertesi güne ilişkin bazı planlarında öngörüldüğü üzere Gazze Şeridi'ne Arap güçlerinin konuşlandırılması fikrini reddeden Arap ülkelerinin savaşın ertesi gününe ilişkin yaklaşımı da ortaya koyuldu. Arap ülkeleri, özellikle Tel Aviv iki devletli çözümü kabul etmeden önce Gazze Şeridi’ne güçlerini konuşlandırmayı reddediyorlar. Bildiri, bir yandan bu yaklaşımı aktarırken diğer yandan dolaylı olarak ertesi günle ilgilenen ve Hamas yönetiminin ortadan kaldırılmasının ardından ‘yenilenmiş’ bir Filistin hükümetinin Gazze Şeridi'nin yönetimini almasını, Arap güçlerinin de bu süreçte geçici olarak sorumluluklar üstlenmesini isteyen ABD'ye hitap ediyor.

Gazze’deki savaş, Arap ülkelerini 7 Ekim 2023’ten bu yana yaşananların tekrarlanamayacağı konusunda önemli bir sonuca ulaştırmış gibi görünüyor.

Bildiride Hamas’ın Filistin düzeyinde bir sonraki aşamayla doğru bir şekilde ilgilenebilmesi için net ve benzersiz bir yol haritası çizildi. Bu çerçevede Hamas’a iki seçenek sunuldu. Buna göre Hamas ya Filistin halkının tek meşru temsilcisi olan FKÖ’ye katılıp iki devletli çözüme dayalı bir ulusal proje üzerinde anlaşacak ya da bekasına yönelik bir tehlikeyle karşı karşıya olduğu bir dönemde Arap ülkelerinin verdiği ortak desteği kaybedecek. Bunun yanında bildirideki İsrailli rehinelerin ve Filistinli tutukluların serbest bırakılması çağrısı da Hamas'a Gazze Şeridi'nde ateşkese varmak yerine İsrailli rehineler kartı üzerine bahse girmenin ucu açık bir seçenek olamayacağı mesajı verdi.

Nitelikli bir siyasi ek

Bahreyn’deki zirvede ayrıca Filistin meselesinin iki devletli çözüm temelinde çözüme kavuşturulması amacıyla BM himayesinde uluslararası bir konferans düzenlenmesi için ortak bir çağrı yapıldı. Arap ülkelerinin dışişleri bakanları derhal harekete geçmeye, Batılı ülkelerin ve diğer ülkelerin dışişleri bakanlarıyla iletişim kurarak Filistin devletini bir an önce tanımaları için çalışmaya teşvik edildi.

Bu iki husus öncelikle yeni olduğundan, ikinci olarak ise Arap ülkelerinin Filistin-İsrail çatışmasına nihai çözüm getirmeye yönelik yaklaşımlarını pratik adımlara dönüştürme konusundaki kararlılıklarını yansıttığından bildiride nitelikli bir siyasi ek oluşturdu. Gazze’deki savaş, Arap ülkelerini 7 Ekim 2023’ten bu yana yaşananların tekrarlanamayacağı konusunda önemli bir sonuca ulaştırmış gibi görünüyor.

Bu durum, bildiri metninde Filistin'deki olayları bölgedeki istikrarla ilişkilendiren çeşitli paragraflarda yansıtılıyor. Bu da Arap ülkelerinin Filistin meselesine ilişkin vizyonunu, ana başlığı istikrar arzusu olan ve tüm bölgeyi kapsayan daha geniş kapsamlı bir vizyonun parçası haline getiriyor. Bahreyn Bildirisi’nde ‘istikrar’ kelimesinin 11 kez geçmesi, Arap ülkelerinin bölgenin şiddet ve sürekli çatışma döngüsü içinde kalacağına dair artan korkularını açıkça ortaya koydu.

jıkol
Bahreyn'in başkenti Manama'da 16 Mayıs'ta 33'üncüsü düzenlenecek olan Arap Birliği Liderler Zirvesi’ne katılacak Arap ülkelerinin liderleri karşılama mesajı yazan bir reklam panosu

Bahreyn Bildirisi, bir yandan Ortadoğu'da savaşın yayılmasından duyulan korkuyu ifade ederken diğer taraftan Arap ülkelerindeki diğer meseleleri ve krizleri, kontrol altına alınmaları, etkilerinin sınırlandırılması ve yayılmalarının önlenmesi açısından ele alıyor. Fakat Arap ülkelerinin bir sonraki aşamaya dair önceliğinin, bölgede barış sürecinin yeniden başlatılması için uluslararası siyasi zeminin hazırlanmasının ilk adımı olarak İsrail'in Gazze Şeridi'de yürüttüğü savaşın durdurmak olduğu da açık. Ancak Arap ülkelerine göre yeni başlatılacak sürecin daha önceki süreçlerden farklı olarak İsrail'in zorbalık mantığını ortadan kaldıran ve Filistin meselesini başta İran'ın müdahalesi olmak üzere dış müdahalelerden arındıran iki devletli bir çözüme dayalı nihai bir çözümün önün açması gerekiyor. Öte yandan tüm bu girişimler, Suriye'de demografik değişikliklere yol açacak her türlü girişimin reddedildiği vurgulanan Bahreyn Bildirisi’nde de belirtildiği üzere, Arap ülkelerinin yüksek çıkarlarıyla çelişen yabancı gündemleri takip eden, uygulayan ve bölgede giderek büyüyen ‘milis imparatorluğu’ tarafından gölgeleniyor. O halde bölgedeki meselelerin ve krizlerin birbiriyle ne denli ilişkili olduklarına dair herhangi bir şüpheye yer var mı?

*Bu makale Şarku'l Avsa tarafından Londra merkezli Al Majalla dergisinden çevrilmiştir.



Katar'dan İran-ABD hattında arabuluculuk girişimi: Tarafların uzlaşması için temaslar sürüyor

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari (Katar Haber Ajansı - QNA)
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari (Katar Haber Ajansı - QNA)
TT

Katar'dan İran-ABD hattında arabuluculuk girişimi: Tarafların uzlaşması için temaslar sürüyor

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari (Katar Haber Ajansı - QNA)
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari (Katar Haber Ajansı - QNA)

Katar, ABD ile İran arasındaki krizin çözümüne yönelik arabuluculuk çabaları kapsamında salı günü İran tarafıyla bir görüşme gerçekleştirdi. Doha yönetimi, tarafların masadaki öneriler konusunda görüşlerini yakınlaştırmayı amaçlayan girişimlerin sürdüğünü belirtirken, bölgedeki gerilimin tırmanmasının arabuluculuk çabalarını zorlaştıracağı uyarısında bulundu.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ve Başbakanlık Danışmanı Macid el-Ensari, haftalık basın bilgilendirme toplantısında yaptığı açıklamada, İran tarafıyla salı günü yapılması planlanan görüşmenin son günlerde gerçekleştirilen temasların devamı niteliğinde olduğunu söyledi.

Görüşmelerde masadaki önerilerin ele alındığını ve tarafların tutumları arasındaki farklılıkların giderilmesi için yollar arandığını belirten Ensari, girişimlerin temel amacının tarafların görüşlerini birbirine yakınlaştırmak ve aralarındaki görüş ayrılıklarını azaltmak olduğunu ifade etti.

Bölgede, özellikle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilim ve Bahreyn'deki tırmanışa dikkati çeken Ensari, arabuluculuk çabalarının sürdüğünü ancak olası bir tırmanışın diplomatik girişimleri olumsuz etkileyeceğini kaydetti.

Ensari, "Bölgede yaşanacak herhangi bir tırmanış, arabuluculuk çabalarını şüphesiz daha da zorlaştıracaktır." dedi.

Tüm taraflara itidal çağrısında bulunan Ensari, diplomatik süreci sekteye uğratabilecek adımlardan kaçınılmasını istedi.

'Ne savaş ne barış' durumu

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ensari, krizin çözüme kavuşturulamadan devam etmesinin ekonomik ve güvenlik alanlarında doğurabileceği sonuçlara dikkati çekerek mevcut belirsizliğin hiçbir tarafın çıkarına olmadığını vurguladı.

Ensari, "Bu durumdan yarar sağlayan hiçbir taraf yok. Aksine, söz konusu durum yalnızca bölge ekonomilerini ve Körfez'in güvenliğini etkilemekle kalmıyor, küresel enerji piyasalarının istikrarını, küresel gıda güvenliğini ve uluslararası barış ile güvenliği de doğrudan ve ciddi biçimde etkiliyor." ifadelerini kullandı.

Mevcut çıkmazın sürmesinin ve sürecin durgunluğa girmesinin kimsenin çıkarına olmadığını belirten Ensari, diplomatik çabaların ilerleme kaydedememesinin beraberinde getirdiği risklere işaret etti.

Ensari'nin açıklamaları, Körfez'in güvenliği ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin enerji tedariki ve uluslararası ticaretle doğrudan bağlantılı olduğu bir dönemde, bölgesel gerilimin düşürülmesine yönelik diplomatik girişimlerin önem kazandığı süreçte geldi.

Katar-Türkiye savunma işbirliği

Katar ile Türkiye arasındaki askeri işbirliğine ilişkin soruları da yanıtlayan Ensari, Doha'da imzalanan ortak savunma anlaşması ile Bedir Anlaşması'nın Katar'ın savunma kapasitesini güçlendirme ve bölgesel tehditlere karşı güvenlik ortaklıklarını genişletme çabalarının bir parçası olduğunu söyledi.

Katar ile Türkiye arasındaki stratejik ilişkilerin "iki ülkenin ortak kaderi ve ulusal güvenliği" temelinde şekillendiğini belirten Ensari, iki ülkenin ulusal ve bölgesel güvenliği ilgilendiren tehditler karşısında benzer tutumlar sergilediğini ifade etti.

Bölge ülkelerinin, Katar'ın da aralarında bulunduğu şekilde, "ortak savunma esasına dayalı yeni bir bölgesel güvenlik sistemi oluşturmak" için çalıştığını kaydeden Ensari, özellikle savunma sanayisi ve güvenlik ihtiyaçlarının karşılanması alanlarında askeri işbirliğinin geliştirilmesinin önemini vurguladı.

Bu yaklaşımın Körfez ülkeleri arasındaki savunma işbirliği ve bölgesel güvenlik ortaklıklarıyla bağlantılı olduğunu belirten Ensari, Doha'nın imzaladığı anlaşmaların istikrarın güçlendirilmesi ve ortak tehditlerle mücadele çerçevesinde değerlendirildiğini söyledi.

Ensari, Körfez Savunma Konseyi aracılığıyla yürütülen işbirliğinin yanı sıra bölgesel anlaşma ve ortaklıkların da "istikrarın pekiştirilmesi ve zorluklarla mücadele için birlikte hareket edilmesi" amacı taşıdığını dile getirdi.

Böylece Doha yönetimi, ABD-İran krizinin çözümüne yönelik diplomatik girişimlerle bölgesel savunma işbirliğinin geliştirilmesini birlikte yürüttüğü bir yaklaşım izlediğini ortaya koydu.

Gazze ve Batı Şeria

Filistin meselesine de değinen Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ensari, İsrail'i Gazze Şeridi'ndeki ateşkes anlaşmasını ihlal etmeyi sürdürmekle ve Batı Şeria'daki askeri operasyonlarını yoğunlaştırmakla suçladı. Ensari, bu uygulamaların bölgesel güvenlik ve istikrar açısından sonuçları olacağı uyarısında bulundu.

Katar'ın Gazze'deki savaşın başladığı ilk günden itibaren Filistinlileri ve bölge halklarını daha fazla tırmanıştan koruyacak bir ateşkes sağlanması için çalıştığını belirten Ensari, sahadaki gelişmelerin saldırıların sürmesi ve insani yardımların ulaştırılmasının engellenmesi yönünde ilerlediğini söyledi.

Ensari, "Bugün yardımlar bölgeye girmiyor, saldırılar devam ediyor. İsrail'in sahadaki varlığı değişmedi, aksine artıyor." ifadelerini kullandı.

Batı Şeria'daki gelişmelerden de endişe duyduklarını belirten Ensari, bölgede yaşanan tırmanışın, "mevcut durumun onlarca yıldır görülmemiş biçimde değiştirilmesi anlamına geldiğini" ifade etti.

Ensari, İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki operasyonlarını, köyleri ve altyapıyı hedef almasını da eleştirerek Gazze, Batı Şeria ve Lübnan'daki tırmanışın bölge halklarının çıkarına olmadığını vurguladı.

Bölgedeki gelişmelerden siyasi çıkar elde etmek isteyenler dışında hiçbir tarafın yaşanan tırmanıştan fayda sağlamadığını belirten Ensari, "Bölgede yaşanan tüm bu tırmanıştan yalnızca siyasi kazanım elde etmek isteyenler yarar sağlıyor. Bölgesel barış ve güvenlik açısından bakıldığında, bugün bölgede hiçbir halk bu uygulamalardan fayda görmüyor." dedi.

Doha'nın İsrail'e taahhütlerini yerine getirmesi için baskı yapılması amacıyla uluslararası ortaklarıyla çalışmayı sürdürdüğünü belirten Ensari, Gazze'deki ateşkes anlaşmasının uygulanmasına yönelik arabuluculuk girişimlerinin de devam ettiğini kaydetti.

Ensari, İsrail'in anlaşmayı "her gün ihlal ettiğini" savunarak Katar'ın Gazze'de ateşkesi sağlayan anlaşmanın "tam ve kapsamlı biçimde uygulanması" için çabalarını sürdüreceğini vurguladı.


Bahreyn, İran kaynaklı hava saldırılarını hedeflerine ulaşmadan engelledi

Bahreyn hava savunma sistemleri, ülkeyi hedef alan çok sayıda İran kaynaklı hava saldırısını önleyerek etkisiz hale getirdi (Arşiv - Reuters)
Bahreyn hava savunma sistemleri, ülkeyi hedef alan çok sayıda İran kaynaklı hava saldırısını önleyerek etkisiz hale getirdi (Arşiv - Reuters)
TT

Bahreyn, İran kaynaklı hava saldırılarını hedeflerine ulaşmadan engelledi

Bahreyn hava savunma sistemleri, ülkeyi hedef alan çok sayıda İran kaynaklı hava saldırısını önleyerek etkisiz hale getirdi (Arşiv - Reuters)
Bahreyn hava savunma sistemleri, ülkeyi hedef alan çok sayıda İran kaynaklı hava saldırısını önleyerek etkisiz hale getirdi (Arşiv - Reuters)

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı, salı günü yaptığı açıklamada, hava savunma sistemlerinin ülkeyi hedef alan İran kaynaklı çok sayıda hava saldırısını hedeflerine ulaşmadan önlediğini, füzeleri ve hava araçlarını etkisiz hale getirdiğini bildirdi.

Genel Komutanlık, İran'ın Bahreyn'e yönelik saldırılarıyla sistematik düşmanca tutumunu sürdürdüğünü belirterek, hava savunma sistemlerinin saldırılara yüksek etkinlik ve muharebe hazırlığıyla karşılık verdiğini kaydetti.

Açıklamada ayrıca, Bahreyn Savunma Kuvvetleri'ne bağlı tüm silah ve birliklerin en üst düzeyde hazırlık içinde olduğu vurgulanarak, ülkenin güvenliğini, toprak bütünlüğünü, vatandaşlarını ve ülkede yaşayanları hedef alabilecek her türlü saldırıya karşı savunma için teyakkuzda bulunulduğu ifade edildi.


İran saldırılarının ardından Bahreyn'e Arap dünyasından geniş destek

Bahreyn'in başkenti Manama'nın havadan görünümü (Reuters)
Bahreyn'in başkenti Manama'nın havadan görünümü (Reuters)
TT

İran saldırılarının ardından Bahreyn'e Arap dünyasından geniş destek

Bahreyn'in başkenti Manama'nın havadan görünümü (Reuters)
Bahreyn'in başkenti Manama'nın havadan görünümü (Reuters)

Suudi Arabistan, İran'ın Bahreyn'e yönelik hava saldırılarını en sert ifadelerle kınayarak Riyad'ın, Manama'nın güvenliğini ve istikrarını korumak amacıyla alacağı tüm önlemlerde Bahreyn'le tam dayanışma içinde olduğunu bildirdi.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, pazar günü yayımladığı açıklamada, İran'ın saldırılarının uluslararası hukuku ve iyi komşuluk ilkelerini ihlal ettiğini belirtti. Açıklamada, İran'ın bölge ülkelerine yönelik saldırılarını derhal durdurmasının ve bölge ülkeleri ile halklarının güvenlik ve istikrarını sağlamaya yönelik ciddi adımlar atılmasının önemine dikkat çekildi.

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı da daha önce yaptığı açıklamada, hava savunma sistemlerinin İran kaynaklı bir dizi hava saldırısını hedeflerine ulaşmadan engelleyerek imha ettiğini duyurmuştu.

İran'ın saldırgan tutumuna tepki

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı, İran'ın Bahreyn'i hedef alan saldırılarıyla sistematik düşmanca tutumunu sürdürmesini kınadı. Açıklamada, tüm silah ve birliklerin en yüksek hazırlık seviyesinde bulunduğu ve ülkeyi korumak için savunma pozisyonunda hazır beklediği vurgulandı.

Bahreyn İçişleri Bakanlığı da X platformundan yaptığı paylaşımda vatandaşlara ve ülkede ikamet edenlere sakin olmaları, en yakın güvenli bölgeye gitmeleri ve resmî duyuruları takip etmeleri çağrısında bulundu.

Bahreyn, topraklarını hedef alan İran saldırılarının devam etmesini en sert ifadelerle kınadı. Son olarak pazar günü insansız hava araçlarıyla (İHA) düzenlenen saldırının, cuma günü şafak vakti gerçekleştirilen benzer saldırıdan iki gün sonra geldiği belirtildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu her iki saldırıyı da açıkça üstlenirken Bahreyn, sonuçlarından İran'ı tamamen sorumlu tuttu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, pazar günü yaptığı açıklamada, Bahreyn'deki Riffa Helikopter Üssü'nde bulunan ABD hava savunma radar sistemini altı İHA ile hedef aldığını duyurdu. Devrim Muhafızları, cuma günü gerçekleştirdiği benzer saldırıyı da üstlenmişti. Bu saldırı, eylül ayının başından bu yana bir Körfez ülkesine yönelik gerçekleştirilen ilk saldırı olarak kayıtlara geçmişti. ABD güçleri ise İran birlikleri tarafından fırlatılan iki İHA'nın önlenerek düşürüldüğünü açıklamıştı.

Bahreyn'den asılsız iddialara tepki

Bahreyn Dışişleri Bakanlığı, yayımladığı açıklamada, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun saldırıları gerekçelendirmek için öne sürdüğü temelsiz bahaneleri ve asılsız iddiaları kesin bir dille reddetti.

Açıklamada, hiçbir gerekçenin devletlerin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik saldırıları meşru kılamayacağı vurgulandı. Uluslararası seyrüsefere açık boğazlarda deniz ve hava ulaşımının serbestisinin uluslararası hukuk kurallarıyla güvence altına alınmış bir hak olduğu, hiçbir devletin iradesine veya şartlarına bağlı olmadığı belirtildi. Bahreyn'in topraklarının hesaplaşma alanına dönüştürülmesini kabul etmeyeceği ifade edildi.

Dışişleri Bakanlığı ayrıca Bahreyn Savunma Kuvvetleri'nin saldırıları püskürtmedeki etkinliğini ve teyakkuz halini överek olası her türlü saldırıyı caydırmaya yönelik tam hazırlığını vurguladı.

Bahreyn Dışişleri Bakanlığı, söz konusu tırmanışın İran'ın Bahreyn'e ve bölge ülkelerine yönelik saldırılarının yeniden başlaması anlamına geldiğini belirtti. Açıklamada, bunun ülkenin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik açık bir saldırı, uluslararası hukuk ile Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın ve İran'ın saldırılarını derhal durdurmasını talep eden 2817 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararının ağır bir ihlali olduğu kaydedildi.

Bakanlık, Bahreyn'in BM Şartı'nın 51'inci maddesi uyarınca bireysel ve kolektif meşru müdafaa hakkını saklı tuttuğunu yineledi. Ülkenin güvenliğini korumak için gerekli tüm önlemlerin, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerle ortak savunma anlaşması çerçevesinde yakın koordinasyon içinde, ayrıca müttefik ve ortaklarıyla iş birliği halinde alınacağı belirtildi.

Bahreyn, BM Güvenlik Konseyi'ne tekrarlanan saldırıları kınama ve İran'ın 2817 sayılı karara tam olarak uymasını sağlayacak, saldırılarını ve bölgedeki vekil gruplara verdiği desteği durdurmasını temin edecek kararlı adımlar atma çağrısında bulundu.

Dışişleri Bakanlığı, Bahreyn'in güvenliğinin kırmızı çizgi olduğunu ve egemenliğinin pazarlık konusu yapılamayacağını vurgularken, ülkenin iyi komşuluk ilkelerine bağlılığını ve Arap Körfezi'nin güvenliği ile istikrarını koruma yönündeki kararlı tutumunu sürdüreceğini bildirdi.

Saldırıların yayılmasını önlemek için geniş çaplı diplomatik temaslar

Kuveyt, Katar, Mısır, Ürdün, Yemen ve Filistin'in yanı sıra çok sayıda Körfez, Arap ve İslam ülkesi ile kuruluş, İran'ın düşmanca eylemlerini sürdürmesini en sert ifadelerle kınadı.

Söz konusu saldırıların bölgenin güvenlik ve istikrarını tehdit eden tehlikeli bir tırmanış olduğu belirtilirken, Bahreyn'le dayanışma içinde olunduğu ve ülkenin egemenliğini, güvenliğini ve istikrarını korumak için alacağı tüm önlemlerin desteklendiği ifade edildi.

Mısır ise son saatlerde gerilimin düşürülmesi ve bölgesel istikrarın yeniden sağlanması amacıyla yoğun diplomatik temaslarda bulundu. Kahire, çatışmanın bölgeye yayılmasını önlemek amacıyla Türkiye ve Pakistan'la istişarelerde bulunurken Bahreyn'i hedef alan saldırıları da kınadı. Mısır, Bahreyn'in ve Körfez ülkelerinin güvenliğinin Mısır'ın ulusal güvenliğiyle yakından bağlantılı olduğunu ve Arap ulusal güvenliğinin temel dayanaklarından birini oluşturduğunu vurguladı.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, Türk mevkidaşı Hakan Fidan ve Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Görüşmelerde, uluslararası ve bölgesel düzeyde gerilimi düşürmeye yönelik yoğun çabalar kapsamında tansiyonun kontrol altına alınması ve çatışmanın yayılmasının önlenmesi için ortak girişimler ele alındı.

Abdülati ve Fidan, telefon görüşmelerinde Mısır ve Türkiye arasındaki koordinasyon ve istişarelerin, Katar'ın da iş birliğiyle Bölgesel Dörtlü Grubu çerçevesinde sürdürülmesinin önemini vurguladı. İki bakan, mevcut gerilimin kontrol altına alınması ve çatışmanın genişlemesinin önlenmesi amacıyla ABD ve İran taraflarıyla ortak girişimlerin yoğunlaştırılması gerektiğini belirtti.

Körfez İşbirliği Konseyi de İran'ın Bahreyn'e yönelik saldırılarını tekrarlamakta ısrar etmesini, bölgenin güvenlik ve istikrarına yönelik doğrudan bir tehdit olarak nitelendirdi. Konsey, bu tutumun iyi komşuluk ilkeleriyle bağdaşmadığını ve ilgili BM Güvenlik Konseyi kararlarını açıkça ihlal ettiğini belirterek saldırıların durdurulması ve sorumluların hesap vermesi için uluslararası toplumun kararlı bir tutum sergilemesi gerektiğini bildirdi.

KİK Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, Körfez ülkelerinin Bahreyn'le tam dayanışma içinde olduğunu ve ülkenin egemenliğini, güvenliğini, vatandaşlarının ve topraklarında yaşayanların emniyetini korumak amacıyla aldığı tüm önlemleri desteklediğini yineledi.

El-Budeyvi, Bahreyn'in güvenliğinin ortak Körfez güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu belirterek, üye ülkelerden herhangi birinin egemenliğine yönelik müdahalenin tüm Konsey ülkelerinin güvenliğine yönelik bir müdahale anlamına geldiğini vurguladı.