Mescid-i Haram İmamı ve Vaizi Şeyh Salih bin Humeyd, İslam hukukunun katı kurallar değil, zamanla gelişen, Kur’an-ı Kerim ve sünnetten türetilen, değişen gerçekleri dikkate alırken orijinal sabiteleri koruyan canlı bir ilim olduğunu vurguladı.
Bu açıklama, Dünya İslam Birliği (Rabıta) Genel Sekreteri Dr. Muhammed el-İsa'nın dün Kuala Lumpur'da açılışını yaptığı ‘İslam Hukuku Öğretimi ve Fakihlerin Eğitimi: Kılavuzlar ve Düzenlemeler’ başlıklı Fakihler Forumu sırasında geldi. Malezya Başbakanı Enver İbrahim'in himayesinde düzenlenen etkinliğe çok sayıda üst düzey müftü ve fakih katıldı.
Şarku'l Avsat'ın Fakihler Forumu'ndan aktardığına göre Suudi Arabistan Başmüftüsü ve Kıdemli Alimler Konseyi Başkanı Şeyh Abdulaziz Al eş-Şeyh, fıkhın belirli bir uzmanlık alanıyla ilgili kesin bir ilim olduğunu açıkladı. Günümüz İslam kütüphanelerinin eşsiz fıkıh eserleriyle zengin olduğunu belirten eş-Şeyh, forumun bu engin içeriği öğrencilere daha yakın hale getirmek, İslam dünyasındaki üniversitelerde öğretim yöntemlerini incelemek ve araştırma, düşünme ve güncel sorunları inceleme becerisine sahip fakihler yetiştirmedeki gücü ve etkisini değerlendirmek için çalışmalar ve öneriler üretmesini beklediğini belirtti.
Kıdemli Alimler Konseyi Genel Sekreteri Dr. Fahd el-Macid tarafından kendisi adına yapılan konuşmada eş-Şeyh, Suudi Arabistan'ın İslam dünyasına sunmuş olduğu, Müslümanları birleştirmek, Müslümanlar arasında sevgi bağları kurmak ve çağdaş hukuk sorunlarını sağlam bir bilimsel yaklaşımla ele almak için kurulan Rabıta’ya şükranlarını dile getirdi.
El-İsa ise İslam hukukunun zengin tarihi boyunca, ayrıntılı kanıtlardan türetilen pratik ikincil hükümlerin bilgisi için meşru bir referans olduğunu ve Müslümanları şeriatın rehberliğine göre dinlerinde yönlendirmeye devam ettiğini vurguladı.
El-İsa, ümmetin büyük fakihlerinin, samimi niyetleri, cömertlikleri, kalplerinin saflığı ve sağlam bilgileriyle, fıkıh okulları arasındaki bilgi bağlarını güçlendirerek İslam ümmetinin birliğini güçlendirmeye faydalı katkılar yaptıklarını belirtti. Bilgi alanının onlar için geniş olduğunu, İslam'ın asil edebiyatıyla onurlandırıldığını, bu doktrinsel çeşitliliğin bilimsel zenginliğin kaynağı olduğunu, gerçek şeriatın genişlik ve esneklik özelliklerini ve farklı zamanlar, yerler ve koşullarda tam uyumunu vurguladığını bildirdi.
Rabıta Genel Sekreteri, bu çeşitlilik ve ilmi derinliğin, ancak sınırlı bilgi, ufuk ve erişime sahip olanların altında ezilebileceğini vurguladı. El-İsa, metinleri ezberleyen ancak anlamlarını kavrayamayan, Allah'ın lütfunun engin, şeriatının saf olduğunu ve kardeşlerinin gönüllerini, fayda ve zararı dengeleyerek kazanmanın, dinlerinde ve dünya hayatlarında doğru yorumlamaktan daha hayırlı olabileceğini kavrayamayanların oluşturduğu tehlike konusunda uyardı.
El-İsa, fıkhi yorumları anlamanın ve diyalog, karşılıklı anlayış ve saygı yoluyla İslam düşünce okulları arasında köprüler kurmanın gerekliliğini vurguladı. El-İsa, ümmetin alimlerinin, farklı yorumlarına rağmen, tek bir yapının tuğlaları gibi olduklarını ve bu yapının güzelliğinin çeşitliliği ve bütünlüğüyle daha da arttığını açıkladı.
El-İsa konuşmasını şöyle bitirdi: “Bu mübarek toplantıda, bizim inandığımız gibi tüm sorumluluğu üstlenen bir hazırlık komitesi vardı. Komite, önemli kılavuzlar ve düzenlemeler bağlamında, İslam hukukunun öğretimi ve fakihlerin eğitimi üzerine derinlemesine ve titiz araştırmalarla zenginleştirilmiş bir kitapçığı yayınladı. Allah onları cömertçe ödüllendirsin.”
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi Başkanı Bin Humeyd ise fıkıh çalışmalarının gelişmesinin, içtihat araç ve standartlarını bir araya getirmek, fıkıh kaynaklarından ve çağdaş fakihlerin içtihatlarının sonuçlarından yararlanmak ve fıkhın dilini ve terminolojisini anlamak, böylece onun ilkelerini ve dallarını kavrayabilmek ve şeriat hukuku, ilkeleri ve kaynaklarını ihlal etmeden yeni gelişmeleri ele alabilmek anlamına geldiğini belirtti.
Salih bin Humeyd, fakih olmak için İslam bilgisinin derinliği ile modern bilinci birleştiren dengeli bir akademik kişilik oluşturmak gerektiğini düşünüyor. Bin Humeyd, bu gelişimin sağlam temellere dayandığını, en önemlisi de Kur’an-ı Kerim, sünnet, icma, kıyas ve diğer delillerden elde edilen temel şeriat delillerine başvurmanın yanı sıra şeriatın amaçlarını ve sorumluların hedeflerini dikkate almanın önemli olduğunu ifade etti.
Malezya Müftüsü Şeyh Ahmed bin Fadıl ise yaşamın çeşitli alanlarında yaşanan hızlı değişimler ve karmaşık gelişmeler ışığında icmanın önemini vurguladı. Teknolojik ve sosyal ilerlemelerle birlikte çağdaş yaşamın, önceki dönemlerde var olmayan yeni fıkhi sorunları ortaya çıkardığını ve şeriatın amaçlarına uygun olarak hükümlerin çıkarılmasını ve ümmetin çıkarlarının korunmasını sağlamak için kesin ve sistematik mekanizmalar gerektirdiğini belirtti.
Forumda, İslam hukuku öğretiminde ortaya çıkan önemli konular tartışıldı ve çağdaş hukukçuların oluşumundaki temel özellikler ve kontroller gözden geçirildi.
Kapanış konuşmalarında katılımcılar, fıkıh konseylerinin icma sürecini düzenlemek için sunduğu öncü modern modeli övdüler. Bu model, İslam hukuku alanındaki kapsamlı bilgisini pratik deneyimle ve akıl yürütme, çıkarım ve bunların ilkelerine ustalıkla hâkim olma becerisiyle birleştiren bir grup âlim tarafından yönlendiriliyor.
Konuşmalarda, İslam hukukunun incelenmesi ve hukukçuların eğitiminin düzenlenmesi ve geliştirilmesi ile çağdaş hukuk sorunlarının ele alınması için bir dizi öneri yer aldı. Ayrıca, hukukçular arasındaki bağları derinleştirmek ve hukuk ve bilimsel konulardaki tartışmalarını kolaylaştırmak için forumun çeşitli İslam ülkelerinde düzenli olarak gerçekleştirilmesi çağrısında bulunuldu.
