Suudi Arabistan, Yemen'de 1,9 milyar riyal değerinde kalkınma projeleri başlattı

Halid bin Selman, Yemenli yetkililerle krizi sona erdirme çabalarını görüştü

Suudi Arabistan Savunma Bakanı'nın Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı ile yaptığı görüşmeden
Suudi Arabistan Savunma Bakanı'nın Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı ile yaptığı görüşmeden
TT

Suudi Arabistan, Yemen'de 1,9 milyar riyal değerinde kalkınma projeleri başlattı

Suudi Arabistan Savunma Bakanı'nın Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı ile yaptığı görüşmeden
Suudi Arabistan Savunma Bakanı'nın Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı ile yaptığı görüşmeden

Suudi Arabistan dün, Yemen’in çeşitli vilayetlerinde toplam 28 proje ve girişimden oluşan bir kalkınma paketi başlattı. Projelerin toplam değeri 1,9 milyar Suudi riyali olup, tüm temel ve hayati sektörleri kapsıyor. Bu girişimlerin amacı, Yemen halkı için istikrar ve kalkınmayı desteklemek olarak açıklandı.

Projeler, Suudi Arabistan’ın Yemen halkına verdiği desteğin bir uzantısı olarak hayata geçirildi. Uygulama, Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın talimatları doğrultusunda yürütülürken, Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman tarafından da yakından takip edildi.

Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, sosyal medya platformu X’te yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’ın Yemen’in Kalkınması ve İmarı Programı çerçevesinde sağlanan desteğin, ülkenin güvenlik ve istikrarı güçlendirme konusundaki kararlılığını yansıttığını ve Yemen halkı için daha iyi bir gelecek inşa etmeye katkı sağladığını belirtti.

Prens Halid bin Selman dün, Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı, Konsey üyeleri, Başbakan ve Aden Valisi ile görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede iki ülke arasındaki kardeşlik ilişkileri değerlendirildi.

Toplantıda, Yemen krizinin kapsamlı bir siyasi çözüm çerçevesinde sona erdirilmesine yönelik çabalar ve gelişmeler ele alındı. Ayrıca Güney Yemen meselesi için Riyad Konferansı aracılığıyla adil bir çözümün oluşturulmasının önemi vurgulandı.

Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi, Prens Halid bin Selman ile gerçekleştirdiği görüşmeyi ‘verimli’ olarak nitelendirdi. El-Alimi, görüşmede ulusal durumdaki gelişmeler ile Suudi Arabistan’dan gelen desteğin ele alındığını ve bu desteğin Yemen halkının devlet kurumlarını yeniden inşa etme, güvenlik, istikrar ve barış taleplerini karşılayan stratejik bir ortaklık çerçevesinde sunulduğunu ifade etti.

xcsdfrgt
Suudi Arabistan Savunma Bakanı ile Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı ve Konsey üyeleri arasındaki görüşmeden

El-Alimi, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, “Farklı vilayetlerde açıklanan kalkınma projeleri, iyileşme ve yeniden inşa süreci için temel bir dayanak teşkil ediyor. Bu projeler, hizmetlerin iyileştirilmesi ve yaşam fırsatlarının artırılması için daha geniş programların öncüsü niteliğinde olup, Suudi Arabistan’ın Yemen devletini her düzeyde destekleme kararlılığını yansıtıyor” dedi.

El-Alimi, Suudi Arabistan’a, özellikle Kral Selman ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’a, Yemen halkı ve siyasi liderliği yanında sergiledikleri ‘içten ve samimi tutumları’ nedeniyle şükran ve takdirlerini iletti.

Suudi Arabistan’ın Yemen Büyükelçisi ve programdan sorumlu yetkili Muhammed el-Cabir, Suudi Arabistan’ın ekonomik desteğinin liderlik talimatlarıyla yönlendirildiğini vurguladı. El-Cabir, yeni projelerin günlük hizmetlerin ve altyapının iyileştirilmesiyle doğrudan bağlantılı sektörlere odaklandığını, bunun Yemen’in istikrarını güçlendireceğini, iyileşme ve kalkınma sürecini tüm vilayetlerde destekleyeceğini ve Yemen halkı için somut ve kalıcı etkiler yaratacağını belirtti.

Sağlık, enerji, eğitim ve ulaştırma başta olmak üzere temel ve hayati sektörleri kapsayan destek, Yemen halkının güvenlik, istikrar ve kalkınmasını güçlendirmeyi; Aden, Hadramut, el-Mehra, Sokotra, Marib, Şebve, Abyan, Dali, Lahic ve Taiz vilayetlerinde temel hizmetlerin kalitesini artırmayı amaçlıyor. Program, Yemen hükümeti ve yerel otoritelerle koordineli olarak yürütülüyor. Ayrıca 27 yeni kalkınma projesi ve girişimi, 2026-2027 yıllarında tamamlanacak ve 2018’de programın kurulmasından bu yana hayata geçirilen 240 proje ve girişime eklenmiş olacak.

Aden vilayeti, Suudi Arabistan destekli kalkınma programı kapsamında çeşitli nitelikli projeler ve girişimlerden yararlanacak. Bu kapsamda, Veliaht Prens Muhammed bin Selman Hastanesi’nin önümüzdeki üç yıl boyunca faaliyet göstermeye devam etmesi sağlanacak; böylece sağlık sektörü ve tıbbi hizmetlerin kapasitesi artırılacak. Ayrıca program, Yemen’de türünün ilk örneği olacak bir su arıtma tesisi kuracak; bu tesisle tatlı su kıtlığı azaltılacak, su kaynaklarının tükenmesi önlenecek ve su güvenliği güçlendirilecek.

Program, Aden Havalimanı’nın rehabilitasyonu projesinin ikinci ve üçüncü aşamalarını da başlatıyor. Projede pist yeniden inşa edilecek, navigasyon ve iletişim sistemleri sağlanacak. Böylece hava taşımacılığı hizmetleri iyileştirilecek, ekonomik ve sosyal bağlar güçlendirilecek, yolculara sunulan hizmetlerin kalitesi artırılacak ve uluslararası hava taşımacılığı şirketlerinin sefer düzenlemesi kolaylaşacak.

Hükümet binası ve Cumhurbaşkanlığı kompleksi projeleri, Yemen’de kalkınma sürecine katkı sağlamayı ve devlet kurumlarının işlevlerini güçlendirmeyi hedefliyor. Ayrıca deniz yolu inşaat ve genişletme projeleriyle vilayette ulaşım altyapısının kalitesi artırılacak.

Hadramut’ta el-Abr-Seyun yolu rehabilite edilecek ve kapasiteleri yükseltilecek. Bölgede Hadramut Üniversitesi’ne bağlı yeni bir üniversite hastanesi inşa edilecek, böylece sağlık hizmetlerine erişim ve tıbbi ihtiyaçlar karşılanacak. Hadramut ve Seyun üniversitelerinde iki yeni bilgisayar ve bilişim fakültesi kurulacak; ayrıca Tarım Veteriner Teknik Enstitüsü’nün geliştirilmesi projesi hayata geçirilecek.

El-Mehra vilayetinde, Kral Selman Tıp ve Eğitim Şehri üç yıl süreyle hizmet verecek. Tesisin tüm inşaat işleri tamamlandıktan sonra faaliyete geçmesiyle Yemen’de sağlık sektörünün kapasitesi artırılacak ve sağlık hizmetlerinin kalitesi yükseltilecek. Ayrıca tesise bağlı olarak Sağlık Bilimleri Fakültesi kurulacak.

Sokotra’da program projeleri arasında, Sokotra Hastanesi’nin işletmeye alınması, Teknik Enstitü ve Eğitim Fakültesi’nin kurulması bulunuyor. Bunlar, eğitim çıktılarını artırmayı ve tıbbi hizmetlerin sürekliliğini desteklemeyi amaçlıyor. Ayrıca bölgede birkaç okul inşası gerçekleştirilecek.

Abyan vilayetinde ise program kapsamında bir hastane kurulacak ve donatılacak; böylece sağlık hizmetlerine erişim artırılacak. Bölgede ayrıca model okul projeleri hayata geçirilecek.

Şebve vilayetinde program kapsamında Şebve Hastanesi işletmeye alınacak, eğitim alanında model okullar kurulacak ve tarım sektörünü desteklemek için Tarımsal Değer Zinciri Güçlendirme programı hayata geçirilecek. Taiz vilayetinde ise program, 30 megavat kapasiteli bir elektrik üretim tesisi inşa ederek elektrik kapasitesini artıracak. Ayrıca el-Muha Hastanesi’nin işletmeye alınmasıyla sağlık hizmetlerinin devamlılığı sağlanacak.

Marib’de program, el-Abr Yolu’nun genişletme ve rehabilitasyon projesinin son aşamasını başlatacak. Daha önce tamamlanan 90 kilometrelik ilk iki aşamanın ardından, yol güvenliği, ticari ve ekonomik hareketlilik desteklenecek. Ayrıca kız öğrenciler için tüm donanımlarıyla bir eğitim kompleksi kurulacak.

Dali’de kırsal hastane ve model okullar inşa edilecek; öğretmenlerin kapasitesini artırmaya yönelik eğitim programları da yürütülecek. Lahic vilayetinde ise program kapsamında Anne ve Çocuk Merkezi kurulacak. Program, Hadramut, Aden, Lahic, Abyan, Dali, Şebve ve Sokotra’da yılda 10 okul olmak üzere toplam 30 okulun inşası ve donatılmasını da kapsıyor; bu sayede eğitime erişim artırılacak ve eğitim kalitesi güçlendirilecek.

Suudi Arabistan tarafından sağlanan yeni bir hibe kapsamında, Yemen’in tüm vilayetlerindeki elektrik santrallerinin işletilmesi için petrol ürünleri temin edilecek. Bu destek, hastaneler, sağlık merkezleri, yollar, okullar, havaalanları ve limanlar gibi altyapılarda elektrik güvenilirliğini artıracak, sanayi faaliyetlerini destekleyecek ve ticari hareketliliği güçlendirecek.



Suudi deneyimi... Tarihi bir an, bir yönetim projesine dönüştüğünde

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
TT

Suudi deneyimi... Tarihi bir an, bir yönetim projesine dönüştüğünde

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)

Sosyolog ve araştırmacı Dr. Abdurrahman eş-Şukayr, Suudi devletinin kuruluş deneyimini daha önce görülmemiş bir yorum çerçevesine oturtuyor. Tarihi, birbirinden kopuk olaylar dizisi olarak değil; nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ölçülebilir ve karmaşık ilişkiler tarafından yönetilen bir sistem olarak ele alıyor. Bu yaklaşımın, karmaşıklık bilimi ile ‘tarihin yasaları’ olarak da bilinen kliodinamik teorisine dayandığını belirten eş-Şukayr, devletlerin nasıl ortaya çıktığını, büyüdüğünü ve ardından seçkinlerin aşırı çoğalması nedeniyle baskı aşamasına girerek kriz ve zirve noktalarına ulaştığını; sonrasında ise istikrarı yeniden üreten bir lider figürünün ortaya çıktığını açıklıyor.

Eş-Şukayr, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bu çerçeve sayesinde Diriye’nin Muhammed bin Suud öncesinde elit doygunluğa ve yapısal istikrarsızlığa ulaşmış yerel bir sistem olduğunun anlaşılabildiğini söyledi. Buna göre Muhammed bin Suud’un yükselişi, yönetim merkezini yeniden şekillendiren ve yeni bir siyasi döngü başlatan tarihsel bir yeniden ayar anı olarak yorumlanıyor.

Karmaşıklık bilimi

Eş-Şukayr, karmaşıklık biliminin; toplumlar ya da ekonomi gibi birbiriyle bağlantılı çok sayıda parçadan oluşan sistemleri incelediğini belirtti. Bu sistemlerde her küçük unsur diğerini etkilerken, yoğun etkileşim sonucunda yalnızca tek tek parçaların incelenmesiyle anlaşılamayacak yeni örüntü ve davranış biçimleri ortaya çıkıyor. Bu çerçevede karmaşıklık bilimi, zaman içinde küçük etkileşimlerin birikmesi sonucu istikrarın, kaosun ya da büyük ölçekli değişimlerin nasıl ortaya çıktığına odaklanıyor.

Devlet dönüşümünün beş yıllık döngüsü

Eş-Şukayr, devletlerin dönüşümüne ilişkin beş aşamalı döngüye de değinerek, devletlerdeki değişimlerin ölçülebilir dinamiklere tabi olduğunu ve genel eğilimlerinin öngörülebileceğini söyledi. Bu çerçevede toplumların beş aşamalı bir döngü içinde hareket ettiğini belirten eş-Şukayr, süreci şöyle açıkladı:

- Büyüme aşaması: Kaynakların genişlediği ve devletin kontrol kapasitesinin arttığı evreyi ifade ediyor. Bu süreç, nüfus artışı ve seçkinlerin çoğalmasıyla eş zamanlı ilerliyor. Aşama; tarihçilerin metinlerine ihtiyaç duyulmaksızın, nüfus ve ekonomik kaynaklara ilişkin yaklaşık veriler ve göstergeler üzerinden ölçülebiliyor ve öngörülebiliyor.

- Baskı aşaması: Kaynak bolluğunun görece azaldığı, kamu görevlerine talip olanların sayısının arttığı ve mevcut elitlerin konumlarını korumaya çalıştığı dönem olarak tanımlanıyor. Bu durum, devletin herkesi bünyesinde barındırma kapasitesini aşan bir tablo ortaya çıkarıyor. Nüfus artışı, siyasi, ekonomik, bilimsel ve toplumsal elitlerin sayısını artırırken, mevcut pozisyonların sayısı yetersiz kalıyor.

- Kriz aşaması: Seçkinler arasındaki birliğin sarsıldığı ve örtük gerilimlerin açık çatışmalara dönüştüğü evreyi oluşturuyor.

- Zirve aşaması: Kriz ve istikrarsızlığın doruğa ulaştığı bu safhada ittifaklar çözülüyor, dışlamalar ve ayrışmalar hız kazanıyor.

- İstikrar aşaması: Yeni bir liderliğin ya da revize edilmiş bir yönetim sisteminin, nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ilişkiyi toplumun yeni ruhuna uygun biçimde yeniden düzenlemeyi başardığı dönem olarak tanımlanıyor. Bu aşamayla birlikte, önceki döngüye kıyasla daha bütünlüklü yeni bir süreç başlıyor.

Kontrol edilemeyen rekabet

Eş-Şukayr, zirve aşamasının Hicri 1139 yılına yakın dönemde belirginleştiğini belirterek, yönetici kollar arasındaki rekabetin artık kontrol edilemez bir seviyeye ulaştığını ifade etti. Bu süreçte elitler içindeki ayrışmalar hız kazanırken, bazı isimlerin kısa süreli emirlik deneyimleri yaşadığı ve sadakatlerin hızla el değiştirdiği görüldü. Bu tablo, iç dengeleri yönetme kapasitesinin çöktüğünü ortaya koydu. Bu koşullar altında siyasi sistemin sınırına dayandığını kaydeden eş-Şukayr, yönetim makamına talip olanların sayısının emirliğin iktidarı düzenleme kapasitesini aştığını vurguladı. Böylece zirve aşaması, yeniden kurucu bir liderliğin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan tam ölçekli bir yapısal çözülme anına dönüştü.

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)

Muhammed bin Suud’un yükselişi, Diriye’de istikrar koşullarının olgunlaşmasının bir sonucu olarak gerçekleşti. Seçkinlerin aşırı çoğalması, eski yönetim sistemini sürdürülemez hale getirirken, çatışan elitlerin okuyamadığı tabloyu kavrayabilecek bir lideri gerekli kılan tarihsel bir moment ortaya çıktı. Bu çerçevede Muhammed bin Suud’un iktidarı devralması, Diriye içindeki güç dengelerinin yeniden ayarlanması anlamına geldi. Böylece yerel siyasi düzen, yapısal istikrarını yeniden tesis etme kapasitesini kazandı.

Yönetim merkezinin inşası

Muhammed bin Suud, Diriye’de yeni bir büyüme sürecinin başlangıcı olarak et-Turayf mahallesini kurarak burayı yönetim merkezi haline getirdi. Oysa daha önce Diriye emirleri Gusaybe ya da el-Mulaybid bölgelerinde ikamet ediyordu. Muhammed bin Suud, siyasi, dini ve askeri elitleri yeni devlet kurumları içinde yeniden dağıtarak, Diriye’deki iktidar yapılarını düzenleyerek, elit fazlasını azaltarak ve rekabet halindeki kollar arasındaki ilişkileri kontrol altına alarak yönetim merkezini yeniden inşa etti.

Bu yapısal düzenleme, emirliğin nüfus, kaynaklar ve elitleri tek bir çerçeve içinde yönetme kapasitesini yeniden kazanmasını sağladı. Böylece, Diriye merkezli yeni bir kuruluş döngüsünün önü açıldı ve bu süreç Diriye Emirliği olarak bilinen yapının çekirdeğini oluşturdu.

Eş-Şukayr, bu yeni okumanın Arap Yarımadası’nda devletlerin ortaya çıkışını; nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ilişkiyi esas alan yapısal döngüler üzerinden açıklayan yeni bir araştırma ufku sunduğunu belirtti. Yerel çevrelerin farklılığına bağlı olarak denetim mekanizmalarının değiştiğini vurgulayan eş-Şukayr, yaklaşık nüfus ve mali istatistiklerin oluşturulmasının, tarihi test edilebilir ve karşılaştırılabilir bir alana dönüştürmek için zorunlu bir giriş olduğunu ifade etti. Bunun ise bölge tarihine ilişkin verilerin toplanmasını ve sınanabilir hipotezlerin geliştirilmesini gerektirdiğini kaydetti. Bu yaklaşımın, parçalı anlatıların ötesine geçen, daha uzun vadeli, daha hassas ve daha bağımsız bir Arap yorum modeli inşa edilmesine katkı sağlayacağını dile getirdi.

Öte yandan, Muhammed bin Suud hakkında kaleme alınan çalışmaların analitik ve anlatısal boyutunun sınırlı kaldığına dikkat çekildi. Kurucu eylemin mantığını açıklayan kapsamlı bir tarihsel biyografinin bulunmadığı, tarih kayıtlarının ise kuruluş öncesi ve kuruluş sırasındaki gelişmeleri yeterince aydınlatmadığı belirtildi. Bu boşluğun, Muhammed bin Suud’un hayatını olayların iç yapısından hareketle yeniden kurgulamayı gerektiren bir araştırma hattını zorunlu kıldığı ifade edildi. Kararların, ittifakların ve çatışmaların; yönetim tasavvurunu ve devletin koşullarını ortaya koyan anlamlı bir sistem olarak okunmasıyla, gerçekliğin hareketinden süzülen bir tarihsel biyografi ve siyasi projenin seyrine ilişkin bütünlüklü bir yorum üretilebileceği vurgulandı.


Muhammed bin Selman, Medine'de alimleri, bakanları ve vatandaşları kabul etti

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Medine'de alimler, bakanlar ve bir grup vatandaşı kabul ederken (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Medine'de alimler, bakanlar ve bir grup vatandaşı kabul ederken (SPA)
TT

Muhammed bin Selman, Medine'de alimleri, bakanları ve vatandaşları kabul etti

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Medine'de alimler, bakanlar ve bir grup vatandaşı kabul ederken (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Medine'de alimler, bakanlar ve bir grup vatandaşı kabul ederken (SPA)

Suudi Arabistan Başbakan Yardımcısı Veliaht Prens Muhammed bin Salman bin Abdulaziz, mübarek Ramazan ayının gelişi vesilesiyle kendisini tebrik etmek ve kutlamak için gelen alimleri, bakanları ve bir grup vatandaşı Medine'de kabul etti.

Hazır bulunanlar, mübarek ay vesilesiyle tebriklerini Veliaht Prens'e ilettiler, Veliaht Prens de herkesin oruçlarını, dualarını ve iyi amellerini Allah'ın kabul etmesini diledi.

Prens Muhammed bin Salman, mübarek Ramazan ayı vesilesiyle Medine'de tebriklerini kabul ediyor (SPA)Prens Muhammed bin Salman, mübarek Ramazan ayı vesilesiyle Medine'de tebriklerini kabul ediyor (SPA)

Resepsiyona Medine Bölgesi Valisi Prens Selman bin Sultan bin Abdulaziz, Devlet Bakanı ve Bakanlar Kurulu Üyesi Prens Turki bin Muhammed bin Fahd bin Abdulaziz, Riyad Bölgesi Vali Yardımcısı Prens Muhammed bin Abdulrahman bin Abdulaziz, Medine Bölgesi Vali Yardımcısı Prens Suud bin Nahar bin Suud bin Abdulaziz, Kültür Bakanı Prens Bedr bin Abdullah bin Ferhan, Prens Suud bin Selman bin Abdulaziz, Prens Faisal bin Bedr bin Muhammed bin Celavi, Prens Fahd bin Selman bin Sultan bin Abdulaziz, Prens Nahar bin Suud bin Nahar bin Suud bin Abdulaziz ve bakanlar katıldı.


Veliaht Prens Mescid-i Nebevi’yi ziyaret etti

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman,(SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman,(SPA)
TT

Veliaht Prens Mescid-i Nebevi’yi ziyaret etti

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman,(SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman,(SPA)

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Seman bin Abdulaziz, dün Mescid-i Nebevi’yi ziyaret ederek Ravza-i Şerif'te namaz kıldı. Ayrıca Peygamberimiz Hz. Muhammed'i (Sallallahu aleyhi ve sellem) ve iki sahabesini (Allah onlardan razı olsun) selamlama şerefine nail oldu.