Kuveytli kadınlar, önümüzdeki 6 Haziran Salı günü yapılacak Ulusal Meclis (Parlamento) seçimlerinde belirleyici rol oynayacak. Kuveyt'te istatistiklere göre kadınların toplam seçmen sayısının yaklaşık yüzde 52'sini oluşturduğu görülüyor. Ancak bu oyların sadece kadın adayların desteklenmesinden yana olup olmayacağı belirsiz.
Erkek ve kadın adayların, kadınların oylarını alabilmek için yürüttükleri çılgın kampanyanın gölgesinde kadınların oylarının kadın ve erkek adaylar arasında dağılacağı tahmin ediliyor. Birçok kadın, aşiret geleneklerinin hakim olduğu bir ülkede oy verme süreçlerinde genellikle erkek adaylardan yana tavır alır. Kadınların oy tercihlerinde adayların dini eğilimleri de etkili olur.
Kadınların siyasi hakların onaylanması ve ilk kez parlamento seçimlerine katılmalarından yaklaşık 17 yıl sonra yani bugün de kadınların siyasi yolculuğu hâlâ tehlikelerle dolu. Kuveyt'teki Merkezi İstatistik İdaresi'ne göre, 2020'nin başında ülke nüfusu yaklaşık 4 milyon 46 bin kişiydi. Kuveyt vatandaşlarının sayısı ise 1 milyon 365 bin kişi olarak kayıtlara geçti. Bunun yaklaşık yüzde 51'ini kadınlar temsil etti. Önümüzdeki seçimlerde oy kullanma hakkı bulunan Kuveyt vatandaşlarının sayısı ise 793 bin 646. Erkek seçmenlerin sayısı 386 bin 751 iken kadın seçmenlerin sayısı 406 bin 895 oldu. Bu, Kuveyt'te kadın oylarının gücünü gösteriyor.
Kuveyt'te kadınların, temsil ettikleri büyük oy gücüne rağmen siyasi çalışmalara katılımları sendelemeye devam etti. Şu anda 2023 Ulusal Meclis milletvekilliği seçimlerinde toplam 207 aday arasından 15'i kadın. 2022'de yapılan bir önceki seçimlerde toplam 376 adaydan 27'si kadındı. Katılımdaki eksiklik, kadınların yalnızca adaylığı ile de sınırlı değil. Aşiret ve dini geleneklerin egemen olduğu bir ülkede, kadın seçmenlerin oyları genellikle erkek adayların lehine oluyor.
Baskın kabile güçlerinin etkisini sınırlayan yasalarla desteklenen önceki seçimlere (Meclis 2022) kadınlar yoğun bir şekilde katılmıştı. Ancak sonuçlar yine de beklentilerin altında kaldı. 27 aday arasından sadece iki kadın parlamentoya girebildi: Aliye el-Halid (ikinci seçim bölgesi) ve eski bakan Canan Buşehri (üçüncü seçim bölgesi).
Zorlu yolculuk
17 yıldır kadınlar parlamenter yaşamda kendilerine yer bulamıyor. 30 Haziran 2006'da yapılan Ulusal Meclis seçimlerine Kuveytli kadınlar ilk kez katıldı. 2009 yılında yapılan Ulusal Meclis seçimleri ise 4 kadın adayın zaferiyle sonuçlandı. Ancak sonrasında kadınların talihleri geriledi. 2013 seçimlerinde hiçbir kadın milletvekili seçilmedi. Son seçilen kadın da Mayıs 2014'te istifa etti. 2016 parlamentosunda sadece bir kadın, Safa el-Haşim, parlamentoda bir sandalye kazandı. Kadın aday ve seçmen sayısı açısından kadınların katılımının yüksek olduğu 2020 Ulusal Meclis seçimlerinde kadınlar yeni bir mağlubiyet daha yaşadı.
Başarılı modeller
Kuveyt Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Prof. Dr. Abdullah Seher, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: "Kuveytli kadınlar gasp edilmiş siyasi haklarını uzun zaman önce aldılar, ancak ne yazık ki birçok nedenden dolayı Ulusal Meclis'te kendilerine layık bir konuma erişemediler. Erkekler sosyal iletişim sürecinde üstündür. Toplumun geleneksel yönlerini de göz ardı edemeyiz. Bir seçimde kadınlar mecliste dört sandalyeye ulaşmıştı, ancak ardından yapılan seçimde meclis kadın milletvekillerinden yoksun kaldı. Kadınların Ulusal Meclis'te oynayabilecekleri rolle ilgili beklentilerde bir gerileme oldu. Belki de bazılarının (muhafazakar fikirlere sahip olanlar) ortaya attığı geleneksel ve dini fikirlerin bunda etkisi var. Bu fikirler, siyasi haklarda kadın ve erkek eşitliğini şart koşan Kuveyt anayasasına aykırıdır. Genel olarak kadınların deneyimi iyi. Başarılı örnekler arasında Dr. Masume el-Mübarek var. Özellikle Kuveyt hükümetinin ilk kadın bakanıyken öncü bir deneyim elde etti. Ulusal Meclis'in aktif bir üyesi oldu. Bakan olduğu dönemde ise siyasi sorumluluklar üstlendi."
Kadın sorunları: mevcut pozisyonlar
Seçime bir haftadan az bir süre kala üçüncü seçim bölgesi adayı, eski bakan ve bakan yardımcısı Canan Buşehri, Kuveyt anayasasının kadın haklarını savunduğunu ve kadınların devlet ve toplum düzeyinde önemli ve aktif bir ortak olduğunu söyledi.
Buşehri Ulusal Meclis seçimlerinde aday olan 8 kadınla birlikte katıldığı, siyasi kültürün geliştirilmesine yönelik bir sempozyumda konuştu: “Seçim sisteminin yeniden gözden geçirilmesi ve Yüksek Seçim Komisyonu yasasının onaylanması gerekiyor. Bu konu bir sonraki aşamada siyasi reformun önceliklerinden biri olacak. Reform gerçekleştirmek için siyasi istikrar önemli. Siyasi istikrar olmadan hiçbir dosyayla ilgilenemeyiz. Bunun için başta Ulusal Meclis içindeki bireysel eylemi güçlendiren ve siyasi eylemin bozulmasının nedenlerinden biri olan seçim yasası olmak üzere birçok konuda siyasi reformlara imza atmak gerekiyor.”
Buşehri konuşmasında kadın sorunlarına da ayrı bir başlık açarak değerlendirmelerde bulundu.
Eski milletvekili ve ikinci bölge adayı Aliye el-Halid, sempozyumda yaptığı konuşmada şunları söyledi: "Kuveytli kadınlar kalkınma, inşaat ve toplumun refah denklemlerinde önemli bir unsur. Kuveyt erkekler ve kadınlar ile birlikte inşa edildi." dedi.
Halid ayrıca seçim çalışmaları kapsamında yaptığı açıklamalarda, ekonomi dosyasına odaklandı. Halid özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeleri desteklemenin gerekliliğine vurgu yaptı.
"Kadınların Güçlenmesi, Liderliği ve Gelişimi" dosyasını benimsediğini vurgulayan kadın adaylardan Nur el-Mutayri (dördüncü seçim bölgesi), “Adaylığımın ana nedeni, kadınların rolüne ve parlamentodaki varlıklarının önemine olan inancımdır.” dedi.
Birinci bölge adayı Anud el-Anzi, "kalkınmanın bir direği olarak siyasi istikrara ulaşılması gerektiğini" vurguladı. Anzi, konuşmasında ayrıca sosyal kalkınma ve eğitimin önemine de dikkat çekti.
Dördüncü bölge adayı Fehime er-Raşidi, "kadınların yasal ve anayasal haklarını desteklemenin önemini" vurguladı.
İkinci bölge adayı Vedad Habib, "en önemlisi barınma, geçim ve mülkiyet hakkı olmak üzere, ulusal kimlik ve kadın sorunları" alanlarında gerekli çalışmaların yapılması için çağrıda bulundu.
Üçüncü bölge adayı Selva es-Said, "kadınların siyaseten sömürülmesine karşı mücadele" çağrısında bulundu. Said, "kadınların, siyasetçiler tarafından hedeflerine ulaşmaları için kullanılan bir araç haline gelmesine" karşı uyarıda bulundu.
Birinci bölge adayı Azize el-Bennay ise aynı sempozyumda şunları söyledi: “Kadınlar açık ya da belirsiz nedenlerle adaylık mücadelesi veriyor. Eğer toplumun yarısı kadınlardan oluşuyor ise barınma, eğitim ve benzeri konularda kadınların hakları neredeyse kayıp.”
Üçüncü bölge adayı Gade el-Uteybi, dikkatleri kadın sorunlarına çekmeye çağırdı. Medyaya yaptığı açıklamalarda Uteybi, kadınların aile içi şiddetten korunmasına vurgu yaptı ve istihdam hakları, maaş eşitliği ve diğer sorunların çözülmesi gerektiğine dikkat çekti.
Fatih Yılmaz
https://aawsat.com/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A/%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%8A%D8%AC/4363056-%D9%85%D9%86-%D9%8A%D8%B3%D8%AA%D9%81%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D9%86-%D8%B5%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%8A%D8%AA%D9%8A%D8%A9%D8%9F
