عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

IKBY'de hükümetin kurulması için yürütülen istişarelerde sonuca ulaşılamadı

IKBY'de hükümetin kurulması için yürütülen istişarelerde sonuca ulaşılamadı
    Erbil\İhsan Aziz
TT
TT

IKBY'de hükümetin kurulması için yürütülen istişarelerde sonuca ulaşılamadı

IKBY'de hükümetin kurulması için yürütülen istişarelerde sonuca ulaşılamadı

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) düzenlenen son seçimlerde başarılı olan partiler başbakanlık yardımcılığı görevi için rekabet ederken seçimlerde çoğunluğu elde eden ve hükümeti kurmakla yükümlü olan Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) çoğunluk hükümeti kurmayı tercih ettiğini açıkladı.
Yapısı ve bileşimi ile yeni hükümetin, eski hükümetlerden farklı olması beklentilerinin ortasında IKYB’deki son parlamento seçimlerinde başarılı olan partilere yakın kaynaklar; yeni hükümetin özelliklerini belirlemek için yürütülen istişarelerin daha “sonuç” vermediğini açıkladı.
111 sandalyeli IKYB parlamentosunda 45 sandalye kazanarak çoğunluğu elde eden ve yeni hükümeti kurma görevini üstlenen KDP’nin önde gelen isimlerinden oluşan bir heyet Süleymaniye’de istişarelere başladı. Heyet; partilerinin hazırlamış olduğu yeni hükümet programı ve partilerin bu hükümete katılım şekli üzerinde anlaşmak amacıyla seçimlerde 21 sandalye kazanan Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ve 12 sandalye elde eden Değişim Hareketi’nin yöneticileri ile görüştü.
KDP hükümette yer almak isteyen partilere, iyi ve kötü günde bölgenin yönetiminde herkesin ortak sorumluluk üstlendiği ve zor zamanlarda sorumluluktan kaçmadığı bir hükümet programını uygulamak için tek bir ekip olarak çalışmayı kabul ettiklerini peşin olarak taahhüt etmeleri şartını koşuyor. Diğer partiler ise bu şartların kabul edilemez ön koşullar olduğunu düşünüyor.
KYB ve Değişim Hareketi’nin yöneticilerine göre; KDP heyeti ile üç gün önce Süleymaniye’de gerçekleştirilen istişareler hala görüş alışverişi sürecinde ve bu toplantılarda yeni hükümet ile ilgili kesin bir karar alınmadı.
KYB’nin Kubat Talabani şartı
Ama Değişim Hareketi yöneticileri; KDP’ye başbakanlık yardımcılığı görevinin kendilerine verilmesi aksi takdirde KDP’nin kurmak istediği çoğunluk hükümetine katılmayacakları şartını ilettiklerini söyledi. KDP, başarısız bir deneyim olduğu için eski hükümet gibi geniş tabanlı bir koalisyon hükümeti yerine çoğunluk hükümeti kurmak istiyor. KYB ise KDP’nin iki başkan yardımcısı atamakta ısrar etmesi halinde KYB’nin kurucu lideri Celal Talabani’nin küçük oğlu Kubad Talabani’nin başbakan yardımcılığı görevine aday gösterilmemesi konusunda ısrar ediyor.
KYB, KDP ile yürütülen istişarelerin öncelikle hükümet programının içeriğine odaklandığını ve seçim kazanımları kapsamında, parlamento başkanlığı, başbakan yardımcılığı görevlerinin ve iki önemli bakanlığın partilerinin hakkı olduğunu vurguladığını kaydetti.
KYB Sözcüsü Sadi Ahmed düzenlenen basın toplantısında, partisinin yeni hükümette sadece katılım değil gerçek ortaklık temelinde yer almak istediğini işaret etti. İstişareler sırasında eski hükümet döneminde yapılan hatalardan ders alınması gerektiğini ve yeni dönemde bölgenin durumunu iyileştirmek için birlikte çalışılması gerektiğini vurgulayan Sözcü Ahmed; “Yeni hükümete ortak olmak isteyen herhangi bir parti ya da şahsiyete karşı ve tutumuz yok” dedi.
KYB, petrol bakanlığını istiyor
Kaynaklardan sızdırılan bilgiler göre; KYB’nin İçişleri ile Doğal Kaynaklar (petrol) bakanlığını talep ettiğine, KDP’nin ise bu iki bakanlığı vermemekte ısrar ettiğine ve buna karşılık KYB’ye Peşmerge (Savunma) Bakanlığı’nı önerdiğine işaret etti. Ancak bu konudaki müzakerelerde daha sonuca ulaşılamadı.
Seçimlerin ardından kurulan yeni parlamento, beşinci döneminin ilk oturumlarını iki hafta önce düzenlemişti. Ama partiler arasındaki derin anlaşmazlıkların sürmesi nedeniyle parlamento üyeleri; başkan, başkan yardımcısı ve parlamento sekreterinden oluşan başkanlık kurulu üyelerini seçmekte başarısız olmuştu.
Goran, yeni hükümete katılırsa üç bakanlık alacak
Değişim Hareketi (Goran) Sözcüsü Şorış Hacı partisinin, KDP ile yaptığı istişare toplantısının ardından üyeleri, destekçileri ve teşkilatlarının ” partinin hükümette elde edebileceği konum ve bakanlıklar ışığında” yeni kurulacak hükümete katılımı ile ilgili görüşlerini almaya başladığını belirtti. Yerel basına konuşan Şorış Hacı; partisinin yeni hükümete katılımının partinin üst düzey karar alıcısı olan Ulusal Meclis’in kararına bağlı olduğunu ve Ulusal Meclis’in yeni hükümete katılımı onaylaması halinde partisinin üç bakanlığa sahip olacağını açıkladı.
KDP, başbakanlık yardımcılığını Türkmenlere vermeyi planlıyor
KDP ise yeni hükümeti kurma çabalarının hem KYB hem de Goran’ın başbakanlık yardımcılığının kendilerine verilmesi konusundaki ısrarlarından etkilenmeyeceğini düşünüyor. Çünkü hem başbakan hem de parlamento başkanının iki yardımcısı bulunuyor. Aynı şekilde KDP, bu kez başbakan yardımcılığını Türkmenlere vermeyi planlıyor. Süleymaniye’de gerçekleştirilen istişare toplantılarının görüş alışverişinin temelini attığını söyleyen KDP, partisinin beklenen idari toplantısında durumun açıklığa kavuşturulacağını belirtti.
Parti yaptığı açıklamada, aday olarak 2006 yılından beri başbakan olan Neçirvan Barzani’yi tekrar aday göstereceğini, düzenlenmesi beklenen idari toplantının ardından Barzani’nin bu konu ile ilgili olarak parti temsilcileri ile bu ayın sonunda parlamento başkanlık kurulu üyelerinin seçilmesi, gelecek ay içerisinde ise hükümetin kurulması için istişarelerine başlayacağını belirtti.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Mısır domatesi Tunus’ta neden tartışma yarattı?

Sosyal medyada paylaşılan Mısır'da yetiştirilen domates mahsullerine ait bir fotoğraf.
Sosyal medyada paylaşılan Mısır'da yetiştirilen domates mahsullerine ait bir fotoğraf.
TT
TT

Mısır domatesi Tunus’ta neden tartışma yarattı?

Sosyal medyada paylaşılan Mısır'da yetiştirilen domates mahsullerine ait bir fotoğraf.
Sosyal medyada paylaşılan Mısır'da yetiştirilen domates mahsullerine ait bir fotoğraf.

Mısır’dan gelen domateslerin, arz açığını kapatmak amacıyla kısa süre önce Tunus pazarına girmesi ülkede geniş çaplı tartışmalara yol açtı. Domates ithalatı, fiyatların yükseldiği bir döneme denk gelirken, bazı kesimler iki ülkenin nüfusları arasındaki büyük farka rağmen Tunus’un üretim kapasitesinin gerilemesini, Mısır’ın ise üretimini artırmasını sorguladı. Mısır domateslerinin kalitesi tartışılıyor. Ürünlerin kanalizasyon suyuyla sulandığı yönündeki iddialar, sosyal medyada Mısırlı kullanıcıların tepkisini ve öfkesini çekti.

Mısır Tarım Karantina Kurumu Başkanı Dr. Muhammed el-Mensi, Mısır’da yetiştirilen ürünlerin atık suyla sulandığı iddialarını reddetti. Şarku’l Avsat’a konuşan el-Mensi, “Bu iddialar eski. Mısır’a düşman gruplar tarafından ortaya atılıyor ve hiçbir dayanağı bulunmuyor. Gerek iç piyasada tüketilen gerekse yurt dışına ihraç edilen ürünlerin sulanmasında kanalizasyon suyu kullanılmıyor” dedi.

El-Mensi, ihraç edilen bütün Mısır ürünlerinin gönderildikleri ülkelerin standartlarına uygun olması gerektiğini vurgulayarak, Avrupa ülkeleri ve dünyanın farklı pazarlarına gönderilen domateslerin de bu kurallara tabi olduğunu belirtti.

Bazı Tunuslular, Mısır’dan geldiğini öne sürdükleri zararlı organizmalardan etkilenmiş ve bozulmuş domateslere ait görüntüleri sosyal medyada paylaştı. Ancak el-Mensi, Mısır Tarım Karantina Kurumu’na gerek ülke içinden gerekse başka pazarlardan bu yönde resmî bir şikâyet ulaşmadığını söyledi.

ylı
Mısır'daki bir çiftlikte hasat edilen domatesler (AgroLimited Şirketi)

Kahire Ticaret Odası Sebze ve Meyve Bölümü Başkan Yardımcısı Hatem Necib de Tunus’ta Mısır domateslerine ait olduğu belirtilerek paylaşılan fotoğrafların doğruluğunu sorguladı. Şarku’l Avsat’a konuşan Necib, “İhraç edilen Mısır ürünleri sıkı denetimden geçiyor. Tarım karantina birimleri, ürünleri ihracattan önce analiz ediyor. Bu nedenle dolaşıma sokulan domateslerin büyük olasılıkla bizim ürünlerimiz arasında yer almadığını düşünüyoruz” dedi.

Necib, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bir buçuk ya da iki yıl önce, ihracat koşullarını karşılamayan bazı Mısır ürünlerinin yurt dışı pazarlarına ulaşması mümkündü. İhraç edildikten sonra geri gönderilen çilek ürünlerinde böyle durumlar yaşanmıştı. Ancak ihraç edilen ürünlere yönelik denetimlerin sıkılaştırılmasıyla artık bunun yaşanması mümkün değil.”

İhracat işlemlerinin her sevkiyatın hangi firma tarafından gönderildiğinin belirlenmesini sağlayan kodlarla takip edildiğini belirten Necib, bu nedenle ürünlerin menşei konusunda manipülasyon yapılmasının söz konusu olmadığını ifade etti.

Ziraat araştırmacısı ve Ecdn standartlarına göre belirlenen ayrıntılı teknik ve denetim koşullarına tabi olduğunu söyledi. Bu süreçte pestisit kalıntılarının analiz edildiğini, izin verilen sınırların ve yasaklı ad Tarım Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Mühendis Abdurrahman Akile de aynı görüşü dile getirdi. Şarku’l Avsat’a konuşan Akile, tarım ürünleri ihracatının, ithalatçı ülkelerimaddelere ilişkin kuralların gözetildiğini, ayrıca sevkiyatların ihracat öncesinde denetlendiğini kaydetti.

Ürün güvenliğinin tarlada başladığını vurgulayan Akile, iyi tarım uygulamalarının ve entegre mücadele programlarının hayata geçirilmesinin, biyolojik ilaçlar ile güvenli organik alternatiflerin kullanımının yaygınlaştırılmasının önemine dikkat çekti. Akile, Mısır tarım ürünlerinin yurt dışı pazarlardaki itibarının ve konumunun korunması için bilgilerin paylaşılmasında titiz davranılması gerektiğini belirtti.

Su açığı tartışması

Tunus’ta Mısır tarım ürünlerine yönelik yorumlar, sosyal medyada Mısırlı kullanıcıların tepkisine neden oldu. Bazı kullanıcılar eleştirilere, Mısır’ın tarım ürünlerini ihraç ettiği pazarların genişliğine ve yüksek standartlara sahip Avrupa ülkelerine yapılan sevkiyatlara dikkat çekerek yanıt verdi.

Diğer kullanıcılar ise hükümet yetkililerinden, su açığını gidermek için suyun yeniden kullanılması konusundaki açıklamalarına son vermelerini istedi. Bu açıklamaların Mısır ürünlerini kötülemek için kullanıldığı öne sürüldü.

Mısır Sulama Bakanlığı, yaklaşık 60 milyar metreküp olarak hesaplanan su açığını kapatmaya yönelik planı kapsamında tarımsal atık suları arıtarak yeni tarım alanlarının sulanmasında kullanıyor.

Domates tartışmasının bir bölümü ürünlerin kalitesine ilişkin iddialar etrafında şekillenirken, diğer bölümü Mısır’ın hem iç talebi karşılayabilmesi hem de tarım ürünleri ihraç edebilmesi üzerinde yoğunlaştı.

sc
Mısır piyasasında domates (AgroLimited Şirketi)

Tunuslu milletvekili Yasin Mami, parlamentodaki bir oturumda, Tunus mutfağının vazgeçilmez ürünlerinden biri olan domatesin 12 milyonluk nüfus için neden temin edilemediğini sorgulamıştı. Mami, Mısır’ın 110 milyon kişiyi besleyebildiği gibi üretim fazlasını da ihraç edebildiğine dikkat çekmişti.

Tunuslu milletvekilinin bu sorusu Mısır medyasında da geniş yer buldu. Mısırlı sosyal medya kullanıcıları ise ülkelerinin tarım alanında kaydettiği ilerlemeyi öne çıkaran paylaşımlarda bulundu.

Resmî tahminlere göre Mısır’ın tarım ürünleri ihracatı 2025 yılında yaklaşık 9,5 milyon tona ulaştı. Bu miktar, 2024 yılına kıyasla yaklaşık 800 bin tonluk artışa işaret ediyor.

İklim değişikliğinin etkisi

Mısır Çiftçiler Sendikası Başkanı Hüseyin Ebu Sıddam, Tunus’un yanı sıra Kuzey Afrika’daki diğer ülkelerde de domates üretiminde yaşanan sıkıntıları iklim değişikliğine bağladı. İklim koşullarındaki değişimin birçok ülkede ürün verimini olumsuz etkilediğini belirten Ebu Saddam, bu durumun Mısır’ı da etkilediğini ancak domates ve diğer ürünlerin ekildiği tarım alanlarının genişletilmesi sayesinde olumsuz sonuçların önüne geçildiğini söyledi.

Ebu Saddam, Mısır’da farklı bölgelerde yıl boyunca domates yetiştirilmesini sağlayan çeşitli ekim dönemlerinin de üretimin sürekliliğine katkıda bulunduğunu ifade etti.

Şarku’l Avsat’a konuşan Ebu Saddam, Mısır’ın Kuzey Afrika ülkeleri için tarım ürünleri bakımından “ideal bir gıda sepeti” konumunda olduğunu belirtti. Mısır’dan Libya, Cezayir, Tunus ve diğer ülkelere kara yoluyla yapılan sevkiyatların, jeopolitik gelişmeler nedeniyle küresel deniz taşımacılığında yaşanan aksamalardan etkilenmediğine dikkat çekti.

Ebu Saddam, Mısır tarım ürünlerine yönelik iddiaların ve karalama kampanyalarının ülkenin uluslararası itibarına zarar vermesini beklemediğini belirterek, ürünlerin birçok pazarda kalitesini kanıtladığını vurguladı.

ARAP DÜNYASI

"Barış Kurulu”, İsrail’in bir hastaneyi hedef alan saldırısının ardından Trump’ın Gazze planının derhâl uygulanması çağrısında bulundu

12 Kasım 2026’da Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus kentinde, İsrail’in sağlık tesisini hedef alan hava saldırısının ardından bir Filistinli, Nasır Hastanesi’nde meydana gelen hasarı inceliyor (AP)
12 Kasım 2026’da Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus kentinde, İsrail’in sağlık tesisini hedef alan hava saldırısının ardından bir Filistinli, Nasır Hastanesi’nde meydana gelen hasarı inceliyor (AP)
TT
TT

"Barış Kurulu”, İsrail’in bir hastaneyi hedef alan saldırısının ardından Trump’ın Gazze planının derhâl uygulanması çağrısında bulundu

12 Kasım 2026’da Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus kentinde, İsrail’in sağlık tesisini hedef alan hava saldırısının ardından bir Filistinli, Nasır Hastanesi’nde meydana gelen hasarı inceliyor (AP)
12 Kasım 2026’da Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus kentinde, İsrail’in sağlık tesisini hedef alan hava saldırısının ardından bir Filistinli, Nasır Hastanesi’nde meydana gelen hasarı inceliyor (AP)

Gazze’deki ateşkes planının uygulanmasını denetlemekle görevli Barış Kurulu, dün ABD Başkanı Donald Trump’ın girişiminin derhâl hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre çağrı, İsrail’in Han Yunus’ta bir hastaneye düzenlediği ve 6 kişinin hayatını kaybettiği hava saldırısının sonrasında yapıldı.

Kurul tarafından yapılan açıklamada, “İsrail’in Han Yunus’taki Nasır Hastanesi’ne düzenlediği hava saldırısının ardından yaşanan trajik can kaybı, Başkan Trump’ın kapsamlı barış planının neden derhâl ve daha fazla gecikmeye mahal verilmeksizin uygulanması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır” ifadelerine yer verildi.

ARAP DÜNYASI

İsrailliler, ordunun iki yerleşimci ileri karakolunu dağıtmasının ardından Filistin’in Attara köyüne saldırdı

İsrailli bir asker, Batı Şeria’da yerleşimciler tarafından ateşe verilen araçların yakınından geçerken (Reuters)
İsrailli bir asker, Batı Şeria’da yerleşimciler tarafından ateşe verilen araçların yakınından geçerken (Reuters)
TT
TT

İsrailliler, ordunun iki yerleşimci ileri karakolunu dağıtmasının ardından Filistin’in Attara köyüne saldırdı

İsrailli bir asker, Batı Şeria’da yerleşimciler tarafından ateşe verilen araçların yakınından geçerken (Reuters)
İsrailli bir asker, Batı Şeria’da yerleşimciler tarafından ateşe verilen araçların yakınından geçerken (Reuters)

İsrail ordusunun ruhsatsız iki yerleşimci karakolunu dağıtmasının ardından, İsrailli yerleşimcilerin işgal altındaki Batı Şeria’nın orta kesiminde, Ramallah yakınlarında bulunan Attara beldesine düzenlediği saldırıda dün 5 Filistinli yaralandı. Açıklama, bir insan hakları örgütü tarafından yapıldı.

Yerleşimci şiddeti nedeniyle uluslararası eleştirilere maruz kalan İsrail ordusu, Batı Şeria’da yerleşimciler tarafından izinsiz kurulan iki yerleşimci karakoluna müdahale ederek bunları dağıttığını bildirdi.

İsrailli insan hakları örgütü Yeş Din yaptığı açıklamada, “İsrail ordu birliklerinin bölgeden ayrılmasının ardından, ellerinde sopa, göz yaşartıcı gaz ve taşlar bulunan onlarca yerleşimci Attara beldesine baskın düzenledi” ifadelerini kullandı.

Örgüt, saldırıda 5 kişinin yaralandığını ve hastaneye kaldırıldığını, yaralılardan birinin beyin kanaması nedeniyle durumunun ağır olduğunu belirtti.

Filistin Kızılayı da ekiplerinin, yerleşimciler tarafından darbedilen 67 yaşındaki bir erkeği hastaneye naklettiğini açıkladı.

İsrail ordusu, yerleşimcilerin iki ayrı noktada kurduğu çadırları, araçları ve “geçici yapıları” kaldırdığını bildirdi. Bu noktalardan birinin Attara yakınlarında bulunduğu belirtildi. Ordu açıklamasında, “Attara yakınlarında yürütülen kanun uygulama faaliyeti sırasında İsrailli kışkırtıcılar yapıların içine sığındı ve dağıtıldılar” denildi.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre yerel gazeteci ve belde sakini Abdülhadi Attari yaptığı açıklamada, İsrail ordusunun bölgeye ulaşmasının ardından yerleşimcilerin Filistinlilerin evlerine girerek tahrip ettiğini söyledi.

Ordunun yerleşimci karakolunu dağıtma operasyonundan önce beldenin girişlerini kapattığını belirten Attari, bunun “yerleşimcilerin saldırıyı gerçekleştirmesine ve köy içinde serbestçe hareket etmesine yardımcı olduğunu” ifade etti.

Attari, “Çocuklar büyük korku yaşadı. Yerleşimciler evlerin kapılarını söktü. Bazı evlerin kapıları tamamen yerinden çıkarıldı, bütün pencereleri kırıldı” ifadelerini kullandı.

Doğu Kudüs hariç yaklaşık 3 milyon Filistinli, İsrail’in 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria’da yaşıyor. Bölgede ayrıca uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen yerleşimlerde veya İsrail makamlarının onayı olmadan kurulan ruhsatsız yerleşimci karakollarında 500 binden fazla İsrailli bulunuyor. Bu karakollar genellikle çadırlar ya da taşınabilir konutlardan oluşuyor.

İsrailli yerleşimcilerin Batı Şeria’daki Filistinlilere yönelik saldırıları son aylarda artış gösterdi. Saldırganlar, yıllardır büyük ölçüde İsrail makamlarının hukuki takibinden uzak kalıyor.

Eylül ayında İngiltere ve Fransa’nın da aralarında bulunduğu bazı ülkeler, şiddet olayları nedeniyle yerleşim ürünlerine ticari yaptırımlar uygulama kararı aldıklarını duyurdu.

Fransa, geçen hafta Batı Şeria’nın kuzeyindeki yerleşimlerin bölgesel konsey başkanı Yossi Dagan’ın ülkeye girişini yasakladı. Dagan’ın ofisi bu bilgiyi doğruladı.

İsrail Dışişleri Bakanlığı ise iki gün içinde dört yerleşimci karakolunun kaldırıldığını açıklayarak, “Hukuk herkes için geçerlidir” ifadesini kullandı.

Taybe’de de saldırı

Dün yaşanan ayrı bir olayda, yerleşimciler Ramallah’ın doğusunda, nüfusunun çoğunluğu Hristiyanlardan oluşan Taybe beldesinde bir aracı ateşe verdi ve bir evin duvarlarına İbranice sloganlar yazdı. Bilgi, Kutsal Topraklar’daki Hristiyan Varlığını İzleme Gözlemevi tarafından paylaşıldı.

Beldedeki saldırıları belgeleyen gözlemevi, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Bu saldırı yalnızca özel mülke yönelik bir vandalizm eylemi değil; insan onuruna, evlerin dokunulmazlığına, ailelerin güvenliğine ve kendi topraklarında barış ve emniyet içinde yaşama yönündeki temel haklarına yönelik bir saldırıdır.”

İsrail’in 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria’da şiddet olayları, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’in güneyine düzenlediği eşi benzeri görülmemiş saldırının ardından Gazze Şeridi’nde başlayan savaşla birlikte tırmanışa geçti.

AFP’nin Filistin Yönetimi verilerine dayandırdığı bilançoya göre, Gazze savaşının başlamasından bu yana aralarında silahlı kişilerin de bulunduğu en az bin116 Filistinli, İsrail askerlerinin veya yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti.

Buna karşılık İsrail’in resmî verileri, Filistinlilerin düzenlediği saldırılarda veya İsrail güçleriyle yaşanan çatışmalarda asker ve sivillerden oluşan en az 51 İsraillinin öldüğünü gösteriyor.