Lübnan, petrol gelirlerinden 10 yıldan önce yararlanamayacak

Lübnan Araştırmalar Merkezi, petrol ve gaz çıkarma operasyonlarının başlamasından yıllar önce kötüleşen ekonomik ve finansal krize işaret ederek, ülkenin “kaynak öncesi lanetin” etkilerinden mustarip olduğu değerlendirmesinde bulundu.
“Kaynak öncesi lanet” terimi, petrol bulan ve çıkaran ülkelerin üzerine çöken lanetin, gelirlerin devlet hazinesine ulaşmasından önce dağıtıldığından bahseden Dünya Bankası raporunda kullanıldı.
Dünya Bankası raporu, kaynaklar keşfedildiği zaman politikacıların büyümeyi sınırlayan ve ekonomik istikrarı riske atan borçlanma yoluyla harcamaları arttırma eğiliminde oldukları değerlendirmesinde bulundu. Raporda ayrıca bu durumun, özellikle politikacıların eylemlerinin herhangi bir gözetime tabi tutulmadığı zayıf kurumlara sahip ülkeler için geçerli olduğu kaydedildi.
Lübnan'da olan şey budur. Nitekim Lübnan Araştırma Merkezi İcra Direktörü Sami Atallah'ın belirttiği gibi, politikacılar petrolün ortaya çıkarılması operasyonlarının başlamasını beklemeyerek, borç almak ve ganimetleri paylaşmak yoluyla harcamaları arttırdılar.
Merkez tarafından yapılan son çalışmalardan biri, bu politikanın, “siyasilerin ajanlarını bürokratik sistem içinde istihdam ederken aşırıya gitmelerinin bir sonucu olarak kamu sektörü maaşlarına yapılan harcamaların artması, şeffaflık eksikliği, kamu ihalelerinden büyük ölçüde kaçınılması ve gelir ve harcama arasındaki uçurumu kapatmak için çoğu zaman çok yüksek faiz oranlarında hazine bonolarının çıkarılması” yoluyla mali disiplini sistematik olarak nasıl zayıflattığına dikkat çekti.
Petrol Sektöründe Şeffaflığı Destekleme yasası
Lübnan Parlamentosu, ilgili sektörde şeffaflığı sağlamak için geçen eylül ayında, petrol ve gaz sektörüyle ilgili bilgilere erişimi kolaylaştırmayı amaçlayan maddeleri içeren "Petrol Sektöründe Şeffaflığı Destekleme" yasasını kabul etti. Yasa kapsamında ayrıca şeffaflığın teşvik edilmesine ve yolsuzlukla mücadeleye dikkat çekildi. Fakat bu yasa, petrol ve gaz gelirlerinin kaderi hakkında uzmanları tatmin edecek kadar yeterli değil. Çünkü Lübnan Araştırmalar Merkezi, çeşitli mezhep grupları üzerinde iktidarı bölen siyasi elitin kendini organize edemediği ve beklenen gelirler temelinde borçlanmaktan kaçındığı değerlendirmesinde bulundu. Bu durum söz konusu siyasi elitin ciddi bir reformu süresiz olarak ertelemelerine yol açıyor.
“Avrupa koalisyonu maliyetini tahsil etmeden Lübnan para alamaz”
Petrol uzmanı Rebi Yagi, petrol gelirlerinin kamu borcunu kapatacağını belirterek, Lübnan'ın bu sektörden yaklaşık 10 yıl kadar yani Avrupa koalisyonunun sondaj operasyonunun maliyetini tahsil etmesine dek herhangi bir gelir elde edemeyeceğini ifade etti. Petrol sanayiine ayak uydurabilmek için, gelirin önemli bir parçasının altyapının geliştirilmesine tahsis edileceğini kaydeden Yagi, ülkenin petrol hususunda herhangi bir tecrübesi olmamasından dolayı -Norveç deneyiminden farklı olarak- gelirlerin büyük kısmının yurtdışında yatırım yapmak için oluşturulacak egemen fona aktarılacağını belirtti.
Şarku’l Avsat’a konuşan Yagi, şu anda 4 ve 9 numaralı bloklarda keşif ve sondaj operasyonlarına başlamak için lojistik ve idari hazırlık aşamasında olunduğuna dikkat çekerek, bu sektörün gelirlerinin kamu borcunun sadece bir kısmını karşılayacağını ifade etti. 
Fransız, İtalyan ve Rus Konsorsiyumu (şirketler birliği) tarafından sunulan yol haritasına göre, sondaj özellikle Beyrut'un kuzeyindeki 4’üncü blokta 2019'un sonlarında veya güzde başlayacak. Sonrasında ise 2020'nin üçüncü çeyreğinde Filistin'in kuzeyinde yer alan 9’uncu bloğa geçilecek. Yagi’ye göre, keşif ve sondaj ile birlikte daha sonraki geliştirme ve üretim arasındaki teknik süreç 7 ila 8 yıl sürecek.
Velid Süleyman: Borçlanmanın nedeni denetimsizlik
Ekonomi uzmanı Velid Ebu Süleyman, Lübnan devletinin geçen yüzyılın doksanlı yıllarından beri artan harcama ve borçlanma modelini benimsediğini ve bunun hiçbir zaman petrol aidatlarına bağlı olmadığını belirtti. Şarku’l Avsat’a konuşan Ebu Süleyman, bundan dolayı devletin uzun zaman önce böyle bir lanete maruz kaldığını kaydederek, söz konusu harcamaların yasama kurumunun denetim rolünün yokluğunda gerçekleştiğini ifade etti.